türk toraks derneÄi kronik obstrüktif akciÄer hastalıÄı tanı ve tedavi
türk toraks derneÄi kronik obstrüktif akciÄer hastalıÄı tanı ve tedavi
türk toraks derneÄi kronik obstrüktif akciÄer hastalıÄı tanı ve tedavi
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
TÜRK TORAKS DERNEĞİ KRONİK OBSTRÜKTİF AKCİĞER HASTALIĞI TANI VE TEDAVİ UZLAŞI RAPORU<br />
44<br />
Solunum kas eğitiminin; KOAH’da pulmoner rehabilitasyon<br />
programlarında rutin kullanımı önerilmez.<br />
Solunum kas güçsüzlüğü olan seçilmiş olgularda kas<br />
gücünde artış, dispne algısında azalma gibi faydaları<br />
gösterildiğinden egzersiz eğitim programlarına eklenmelidir<br />
[77].<br />
Eğitim<br />
Eğitim programları, bireysel bakım <strong>ve</strong> hastalık yönetimi<br />
ile ilgili standart didaktik seansların yanı sıra, nefes<br />
darlığı ile baş etme <strong>ve</strong> enerji koruma yöntemlerinin öğretildiği<br />
uygulamalı seansları da içermelidir [87].<br />
Nütrisyonel değerlendirme <strong>ve</strong> destek<br />
KOAH’da nütrisyonel durum; semptomlar, yetmezlik<br />
<strong>ve</strong> prognozun önemli bir belirleyicisidir. Solunum fonksiyonlarındaki<br />
bozukluğun derecesinden bağımsız olarak<br />
stabil KOAH’lı olguların %20-35’inde kilo <strong>ve</strong> kas kaybı<br />
vardır. Günümüz <strong>ve</strong>rileri nütrisyonel desteği, pulmoner<br />
rehabilitasyon programları ile birlikte özellikle egzersiz<br />
ilişkili enerji gereksinimi artmış olgularda öngörmektedir<br />
[88]. Özel nütrisyonel destek ürünleri (örneğin; kreatin)<br />
vücut kompozisyonunda iyileşme sağlasa da rutin kullanımları<br />
henüz önerilmemektedir. Kilo kaybı olan KOAH’lı<br />
olgularda anabolik steroidler vücut ağırlığı <strong>ve</strong> yağsız<br />
kitlede artış sağlamakla beraber egzersiz kapasitesine<br />
olumlu etkileri sınırlıdır, rutin kullanımları önerilmemektedir<br />
[77].<br />
Psikososyal değerlendirme <strong>ve</strong> destek<br />
Anksiyete <strong>ve</strong> depresyon KOAH’a sıklıkla eşlik eden<br />
komorbiditelerdir. Pulmoner rehabilitasyon programlarının<br />
önemli bileşeni olarak psikososyal <strong>ve</strong> davranış terapileri;<br />
eğitim <strong>ve</strong>ya stres yönetimi, progresif kas relaksasyon<br />
teknikleri <strong>ve</strong> panik kontrolünü içermelidir [89,90].<br />
UZUN SÜRELİ OKSİJEN TEDAVİSİ (USOT)<br />
Uzun süreli oksijen <strong>tedavi</strong>si, çok ağır KOAH’lı olguların<br />
temel nonfarmakolojik <strong>tedavi</strong>lerinden biridir. Uykuyu<br />
da içine alacak şekilde günde 15 saat <strong>ve</strong> üzerinde uzun<br />
süreli oksijen <strong>tedavi</strong>sinin, KOAH’da yaşam süresini uzattığı<br />
çalışmalarla kanıtlanmıştır [10]. Ayrıca hemodinamik<br />
parametreler, hematolojik değerler, egzersiz kapasitesi,<br />
akciğer mekanikleri <strong>ve</strong> mental durum üzerinde de, olumlu<br />
etkileri bulunmaktadır [10]. Oksijen <strong>tedavi</strong>sinin primer<br />
hemodinamik etkisi, pulmoner hipertansiyonun progresyonunun<br />
önlenmesidir. Oksijen <strong>tedavi</strong>sinin esas amacı;<br />
deniz seviyesinde oksijen parsiyel basıncını 60 mmHg <strong>ve</strong><br />
üzerinde, oksijen saturasyonunu ise %90 düzeyinde tutmaktır<br />
[91]. Bu değerler ile vital organ fonksiyonları sağlanabilmektedir.<br />
Sürekli oksijen <strong>tedavi</strong>si için seçilecek<br />
hastalar; optimal <strong>tedavi</strong> altında iken, alevlenmelerden en<br />
az 4-6 hafta sonra değerlendirilmelidir. Evde uzun süreli<br />
oksijen <strong>tedavi</strong>sinin <strong>ve</strong>rilebilmesi için, hastaların stabil<br />
dönemde hipoksik olmaları gerekmektedir. Bu durumun<br />
saptanması için arteriyel kan gazı ile değerlendirme yapılmalıdır<br />
[29]. Zor <strong>ve</strong> pahalı bir <strong>tedavi</strong> yöntemi olduğu için<br />
endikasyonlarının doğru belirlenmesi gerekir.<br />
Uzun süreli oksijen <strong>tedavi</strong>si endikasyonları<br />
- Hiperkapnik olsun ya da olmasın PaO 2<br />
< 55 mmHg<br />
<strong>ve</strong>ya SaO 2<br />
< %88 olması<br />
- PaO 2<br />
< 55-60 mmHg <strong>ve</strong>/<strong>ve</strong>ya SaO 2<br />
< %89 ancak aşağıdaki<br />
durumlardan biri varlığında;<br />
• Pulmoner hipertansiyon<br />
• Polisitemi (hematokrit > %55)<br />
• Periferik ödem<br />
• Kalp yetersizliği<br />
Sadece efor ya da uyku sırasında desatürasyon<br />
(PaO 2<br />
< 55 mmHg) gelişen hastalarda da, bu koşullarda<br />
kullanılmak üzere oksijen <strong>tedavi</strong>si endikasyonu vardır.<br />
Oksijen <strong>tedavi</strong>sine rağmen noktürnal desatürasyon<br />
varsa, nazal sürekli pozitif hava yolu basıncı (CPAP) <strong>ve</strong>ya<br />
“bi-le<strong>ve</strong>l” pozitif hava yolu basıncı (BiPAP) <strong>tedavi</strong>leri de<br />
düşünülebilir.<br />
Oksijen parsiyel basıncını 60 mmHg üzerinde tutabilmek<br />
için, genellikle nazal kanül ile 1.5-2.5 1itre/dakika<br />
akım yeterlidir. Oksijen 1 litre/dakika <strong>ve</strong>rildiğinde, PaO 2<br />
yaklaşık 4 mmHg artar. Geceleri <strong>ve</strong> egzersizde, akım hızı<br />
0.5-1 litre/dakika kadar arttırılmalıdır [64]. Oksijen <strong>tedavi</strong>si,<br />
uyku <strong>ve</strong> efor sırasında doz ayarlanarak uygulanmalıdır.<br />
Oksijen <strong>ve</strong>rme yöntemleri<br />
Oksijen yüz maskesi <strong>ve</strong>ya nazal yolla uygulanabilir.<br />
Yüz maskelerinin kullanımı, uygun oksijen titrasyonuna<br />
olanak <strong>ve</strong>rir. Ancak yemek yeme <strong>ve</strong> konuşmayı engellediğinden,<br />
kullanımı çok kolay değildir. Bu nedenle birçok<br />
olgu, nazal kanülleri tercih etmektedir. Nazal kanülle<br />
oksijen uygulandığında, etkin oksijenizasyonu kontrol<br />
etmek için arteriyel kan gazı ölçümü gereklidir.<br />
Uzun süreli oksijen, genellikle oksijen konsantratörleri<br />
ile hastanın evinde yatak odası ya da yaşam odalarında<br />
sağlanmaktadır. Tedavi süresi uykuyu kapsayacak şekilde,<br />
günde en az 15 saat <strong>ve</strong> üzerinde önerilmektedir [64].<br />
Ayrıca hastanın evinden ayrıldığı durumlarda, oksijen satürasyonunu<br />
%90 <strong>ve</strong> üzerinde tutacak şekilde portatif cihazlar<br />
sağlanmalıdır. Birçok çalışmada; egzersiz sırasında<br />
oksijen uygulanmasının egzersiz süresini uzattığı, egzersize<br />
dayanıklılığı arttırdığı <strong>ve</strong> egzersiz sonrası dispneyi azalttığı<br />
gösterilmiştir [10]. Bu sonuçlar, oksijen <strong>tedavi</strong>si ile dinamik<br />
hiperinflasyonun azaltıldığının önemli göstergesidir.<br />
Uzun süreli oksijen <strong>tedavi</strong>si alan olgular, her yıl değerlendirilmelidir.<br />
Sürekli oksijen <strong>tedavi</strong>si kriterlerine uymasına<br />
rağmen sigara içmeye devam edenlerde, oksijen<br />
<strong>tedavi</strong>si önerilmemektedir. Oksijen <strong>tedavi</strong>si sırasında;<br />
oksijen taşınması <strong>ve</strong> doldurulmasına ait riskler, oksijen