Fark Yaratanlar Program Metni: Ercan Tutal (18 Ekim ... - Sabancı Vakfı
Fark Yaratanlar Program Metni: Ercan Tutal (18 Ekim ... - Sabancı Vakfı
Fark Yaratanlar Program Metni: Ercan Tutal (18 Ekim ... - Sabancı Vakfı
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Sabancı Vakfı, “<strong>Fark</strong> <strong>Yaratanlar</strong>” projesini Türkiye’de toplumsal gelişmeye<br />
katkıda bulunanların öykülerini ve çalışmalarını gündeme getirerek, onları teşvik<br />
etmek ve topluma ilham vermek amacıyla destekliyor.<br />
<strong>Fark</strong> <strong>Yaratanlar</strong> <strong>Program</strong> <strong>Metni</strong>: <strong>Ercan</strong> <strong>Tutal</strong> (<strong>18</strong> <strong>Ekim</strong> 2009)<br />
Alan: Toplumsal Adalet<br />
Yer: İstanbul<br />
Onları sokakta gördüğümüzde, hayatımıza dahil ettiğimizde önce engelli sıfatını<br />
ekliyorsunuz. Onların isimlerini, yaşlarını, kimliklerini geriye itip, ilk sıfat olarak engelli<br />
kavramıyla başlıyoruz düşünmeye.<br />
Ama onların engellerinden öte bir hayatları var. Bir isimleri, geçmişleri, geleceğe yönelik<br />
hayalleri var.<br />
Biz onlara eşit fırsatlar tanımasak da, gündelik hayatın eşitlik terazisi biraz bozulsa da, biz<br />
çoğu kez farketmesek de, onlar hayatın tüm zorluklarına meydan okuyarak engelleri<br />
yıkmaya devam ediyorlar.<br />
<strong>Fark</strong>ında mısınız Onları sokaklarda göremesek de bu ülkede yaklaşık 8,5 milyon<br />
engelli vatandaşımızla beraber yaşıyoruz.<br />
<strong>Fark</strong>ında mısınız Türkiye’deki engellilerin % 64’ü okuma yazma bilmiyor ve eğitim<br />
gören engellilerin sadece % 7’si lise eğitimini tamamlayabiliyor.<br />
Biz her ne kadar onların sorunlarını konuştuğumuza inansak da, Türkiye’de konuşma<br />
engelli bireylerin sadece % 40’ı tedavi görebiliyor. % 60’ı ise doktor tedavisinden<br />
uzakta yaşıyor.<br />
<strong>Fark</strong>ında mısınız Türkiye’de zihinsel engelliler için 7000 sınıf öğretmenine ihtiyaç<br />
var. Ve sadece çok az insan bu görevi kabul ediyor.<br />
Türkiye’deki engellilerin sadece % 22’si bir işte çalışabiliyor. Amerika’da ise engelli<br />
vatandaşların % 83’ü hayata çalışarak katılıyor.<br />
Hayatta hepimizin engelliler için iyi niyetleri var. Hepimiz onları gördüğümüzde yardım<br />
etmek istiyoruz.<br />
Bir engelliyi karşıdan karşıya geçirmek, ya da tekerlekli sandalyeli bir insana yardım etmek<br />
bizi belki bir parça iyi hissettirebiliyor.<br />
1<br />
©Sabancı Vakfı, 2009. Sabancı Vakfı’nın yazılı izni olmadan kullanılamaz.
Sabancı Vakfı, “<strong>Fark</strong> <strong>Yaratanlar</strong>” projesini Türkiye’de toplumsal gelişmeye<br />
katkıda bulunanların öykülerini ve çalışmalarını gündeme getirerek, onları teşvik<br />
etmek ve topluma ilham vermek amacıyla destekliyor.<br />
Ama bizim kendimizi iyi hissetmemiz ve bu küçük yardımlarımız onların hayatlarını büyük<br />
ölçüde değiştirmiyor.<br />
Türkiye’de haklar yasalarla belirlenmiş olsa da engelli vatandaşlarımızın hayatını<br />
yaşanılabilir kılmak çoğunlukla sivil toplum kuruluşlarına, isimsiz kahramanlara kalıyor.<br />
Biz engellilerle ilgili gözümüzün önündeki sorunların çoğu kez farkına varamasak bile, bu<br />
işe gönül veren birileri onların hayatında <strong>Fark</strong> Yaratıyor.<br />
******<br />
<strong>Ercan</strong> <strong>Tutal</strong> 20’li yaşlarının başında Almanya’ya üniversite okumak için gittiğinde hayalinde<br />
çevirmen olmak vardı.<br />
Almanya’da İtalyan dili ve edebiyatı okurken, Türkiye’ye dönmeyi, hem profesyonel olarak<br />
ilgilendiği dalışa devam etmeyi, hem de mesleğiyle ilgili bir iş kurmayı planlıyordu.<br />
Fakat Almanya’da yaşadığı günlerde günlük hayatta karşılaştığı engelliler, okuldaki engelli<br />
arkadaşları onu hiç düşünmediği bir alana doğru kaydırmaya başladı.<br />
Avrupa’da engellilerin sosyal hayata katılımını gördükçe, onların hayatlarına dokundukça,<br />
bu olması gereken değişimin neden Türkiye’de yaşanmadığını sorgulamaya başladı.<br />
<strong>Ercan</strong> <strong>Tutal</strong> ile röportaj:<br />
<strong>Ercan</strong> <strong>Tutal</strong>: “Orada bulunduğum sürede engelli insanların üniversite sıralarında ve sosyal<br />
yaşamdaki eşit ve aktif katılımlarını gözlemleme şansım oldu. Spor aktivitelerinde,<br />
üniversitelerde, kütüphanelerde, alışveriş merkezlerinde ve sosyal yaşamın olduğu her<br />
yerde bu insanlar eşit ve aktif bir biçimde katılım gösteriyorlardı. Bu benim için çok<br />
etkileyici bir durumdu. Özellikle Türkiye gibi bir ülkeden geliyorsanız belki de ilk dikkatinizi<br />
bu çekiyordu. Bilirsiniz Avrupa’ya seyahat edenler hep orada ne kadar çok engelli<br />
olduğunu söylerler.<br />
Dünyada engelli nüfusu toplam nüfusun %10’una düşüyor. Ve belki bu rakam Türkiye için<br />
daha da fazla. Ama Avrupa’da bu insanların hayatın içine katılım oranları çok yüksek,<br />
sokaklarda, iş yerlerinde, hayatın her alanında engelliye rastlayabiliyorsunuz. Ben bundan<br />
çok etkilendim.”<br />
*****<br />
******<br />
2<br />
©Sabancı Vakfı, 2009. Sabancı Vakfı’nın yazılı izni olmadan kullanılamaz.
Sabancı Vakfı, “<strong>Fark</strong> <strong>Yaratanlar</strong>” projesini Türkiye’de toplumsal gelişmeye<br />
katkıda bulunanların öykülerini ve çalışmalarını gündeme getirerek, onları teşvik<br />
etmek ve topluma ilham vermek amacıyla destekliyor.<br />
Almanya’da ve Avrupa’nın birçok ülkesinde karşılaştığı engellilerin yaşam şartlarını<br />
görünce Türkiye’de bu konuya duyarsız kalamayacağını düşündü. Okulunu bitirip 1998<br />
yılında Türkiye’ye döndüğünde çevirmen olmayı bir köşeye bırakıp kendisini engelli<br />
vatandaşlara adamaya karar verdi.<br />
Fakat nereden başlayacağını tam olarak bilemiyordu.<br />
İlk adım olarak en iyi bildiği alandan, dalış eğitiminden başlamaya karar verdi. Ve<br />
kendisiyle beraber dalış yapacak bir engelli vatandaş aramaya başladı.<br />
<strong>Ercan</strong> <strong>Tutal</strong> ile röportaj:<br />
******<br />
<strong>Ercan</strong> <strong>Tutal</strong>: “Başlangıçta birlikte dalacak birini bulmakta zorlandım, çünkü engellilerle<br />
dalış yapmak istediğimi söyleyince ‘‘bu kadar sorun varken dalış nereden çıktı…dalış lüks<br />
bir şey değil mi’’ gibi tepkilerle karşılaştım.<br />
Fakat bu konuyu Ayhan Metin isimli sportif ruhlu bir engelli vatandışımıza açtım ve telefon<br />
konuşmamızdan 5-6 saat sonra havuzdaydık. İlk dalışımızı böyle gerçekleştirdik.”<br />
******<br />
İşte “Dalmak Özgürlüktür” projesi bu ilk dalış ile başladı. Bu, engelliler için küçük bir<br />
semboldü.<br />
Ama çıkarttığımız engeller yüzünden kendine güvenini kaybetmiş, sokağa dahi inemeyen<br />
engelli bireylere, suyun altına inebileceklerini göstermek açısından büyük bir adım oldu.<br />
<strong>Ercan</strong> <strong>Tutal</strong> ile röportaj:<br />
******<br />
<strong>Ercan</strong> <strong>Tutal</strong>: “Önce engellilere ‘Dalış Özgürlüktür’ sloganıyla bir program başlattım. Bu<br />
program sürekli hale geldi ve 10 sene içerisinde 1500-2000’e yakın engelliye dalış imkanı<br />
sağlayan devasa bir programa dönüştü. Bu program o kadar büyüdü ki, şu anda dünyada<br />
engellilerin en çok dalış gerçekleştirdiği ülke Türkiye’dir.”<br />
******<br />
3<br />
©Sabancı Vakfı, 2009. Sabancı Vakfı’nın yazılı izni olmadan kullanılamaz.
Sabancı Vakfı, “<strong>Fark</strong> <strong>Yaratanlar</strong>” projesini Türkiye’de toplumsal gelişmeye<br />
katkıda bulunanların öykülerini ve çalışmalarını gündeme getirerek, onları teşvik<br />
etmek ve topluma ilham vermek amacıyla destekliyor.<br />
4<br />
©Sabancı Vakfı, 2009. Sabancı Vakfı’nın yazılı izni olmadan kullanılamaz.
Sabancı Vakfı, “<strong>Fark</strong> <strong>Yaratanlar</strong>” projesini Türkiye’de toplumsal gelişmeye<br />
katkıda bulunanların öykülerini ve çalışmalarını gündeme getirerek, onları teşvik<br />
etmek ve topluma ilham vermek amacıyla destekliyor.<br />
Dalış yapan bir engelliyle röportaj:<br />
Engelli genç: “Hayatı çok seviyorum, kendimi çok seviyorum. Ben buna kurban olayım!<br />
Herkesi, <strong>Ercan</strong> Hoca’yı da çok seviyorum!<br />
Dalmak gerçekten özgürlük! Hayatta bundan daha güzel bir şey olabileceğini<br />
zannetmiyorum. Hayatımın en güzel anlarından birini şu anda yaşamış bulunuyorum<br />
dostlar! Sizi seviyorum. Hem de çok.<br />
Hayat insana sunulmuş en büyük armağandır. Ben bu hayatı çok seviyorum çok!<br />
Başka bir engelli genç ile röportaj:<br />
******<br />
-Engelli genç: İlk duyduğumda inanmak istemedim çünkü hayatın bana öyle bir armağan<br />
sunabileceğine inanmadım. Bodrum’a gitmek zordu benim için. Yüzme ve dalış gibi şeyleri<br />
düşününce inanmak istemedim. Sonra endişelenmeye başladım. Ben böyle rahat bir ortam<br />
beklemiyordum. Kalabalık bir kumsalda,herkesin gözü bizim üzerimizde olacak<br />
sanıyordum. Günlük hayatta yaşadığımız şeyleri yaşayacağımızı düşündüm.<br />
-Muhabir: Gündelik hayatta ne yaşıyorsunuz<br />
-Engelli genç: Bir minibüse binerken zorlandığımızda tüm gözler bizim üzerimizde oluyor.<br />
Markette, okulda…Her yerde bu böyle. Sadece evde biraz rahatız diyebiliriz.<br />
******<br />
<strong>Ercan</strong> <strong>Tutal</strong> artık yazları Kaş’ta yaşıyor, bir yandan dalış eğitimi vererek geçimini<br />
sağlarken, bir yandan da engelliler için daha kalıcı, yüksek katılımlı, sürdürülebilir projeler<br />
geliştirmeye çalışıyordu.<br />
Sualtının büyülü dünyasıyla tanışan ve kendileri için imkansız olduğuna inandıkları şeyleri<br />
gerçekleştiren engellilerin gözlerindeki ışık, <strong>Ercan</strong> tutal’ı daha büyük projelere teşvik etti.<br />
******<br />
5<br />
©Sabancı Vakfı, 2009. Sabancı Vakfı’nın yazılı izni olmadan kullanılamaz.
Sabancı Vakfı, “<strong>Fark</strong> <strong>Yaratanlar</strong>” projesini Türkiye’de toplumsal gelişmeye<br />
katkıda bulunanların öykülerini ve çalışmalarını gündeme getirerek, onları teşvik<br />
etmek ve topluma ilham vermek amacıyla destekliyor.<br />
<strong>Ercan</strong> <strong>Tutal</strong> ile röportaj:<br />
<strong>Ercan</strong> <strong>Tutal</strong>: “Engelli olmak hayatın dışında olmak anlamına geliyor Türkiye’de. Halka açık<br />
havuzlarda yüzemiyorsunuz. Siz havuza girince bazı insanlar çocuklarını havuzdan<br />
çıkarıyor. Böyle ayıplar var ve maalesef devam ediyor bunlar. Çünkü entelleküel ve bilgili<br />
geçinen ama aslında cahil olan, engelliliğin bulaşıcı olduğunu düşünen binlerce aile var.<br />
Engellilerin kendileri için özel havuzlar haricindeki havuzlara gitmelerinin önünde büyük<br />
engeller var Türkiye’de. Bütün sosyal yaşam alanları da böyle. Engelli arkadaşlarımızla ve<br />
gönüllülerimizle gittiğimiz diskoteklerde ve plajlarda sadece biz oradayız diye mekanı<br />
terkeden insanlar oluyordu. Bu da bir Türkiye vatandaşı olarak beni üzüyor.<br />
Avrupa’da bu yok örneğin. Kimse dönüp arkasından cüce bir insana bakmıyor. Cüce bir<br />
arkadaşımızın söylediği ve bizim içimizi acıtan bir söz vardır. ‘Benimle tekerlekli<br />
sandalyeliler arasında büyük bir fark var çünkü insanlar onlara sadece acıyor, benimle ise<br />
dalga geçiyorlar’ demişti.<br />
Hala cücelikle dalga geçebilen, tekerlekli sandalyedekileri dilenci zanneden,diğer engel<br />
gruplarındaki kimselere, onlar istemediği halde, fazladan ve abartılı yardım etmeye<br />
çalışan, engellilerin sorunlarının TV programlarında bağış yaparak, şov yaparak<br />
çözüleceğini zanneden,küçük bağışlarla vicdan rahatlatan ve sonrasında takip etmeyen<br />
insanlar var.”<br />
******<br />
İşte o günlerde <strong>Ercan</strong> <strong>Tutal</strong> ve kendisi gibi yola koyulan gönüllü arkadaşların aklında kamp<br />
fikri oluşmaya başladı. Her türlü engel grubundan bireylerin ücretsiz olarak katılabileceği,<br />
spor, yüzme, dalış, dans dersleri alabileceği bir kamp fikrini hayata geçirmek için<br />
arayışlara giriştiler.<br />
Çeşitli fonlardan aldığı yardımlar ve en önemlisi, gönüllülerin özverili katılımlarıyla ilk kamp<br />
8 yıl önce Bodrum’da açıldı.<br />
******<br />
6<br />
©Sabancı Vakfı, 2009. Sabancı Vakfı’nın yazılı izni olmadan kullanılamaz.
Sabancı Vakfı, “<strong>Fark</strong> <strong>Yaratanlar</strong>” projesini Türkiye’de toplumsal gelişmeye<br />
katkıda bulunanların öykülerini ve çalışmalarını gündeme getirerek, onları teşvik<br />
etmek ve topluma ilham vermek amacıyla destekliyor.<br />
<strong>Ercan</strong> <strong>Tutal</strong> ile röportaj:<br />
<strong>Ercan</strong> <strong>Tutal</strong>: ‘‘Engelliler ne gibi sporları yapabilirler ve hangi ortamda’’ sorusundan yola<br />
çıkıp ‘Alternatif Kamp’ projesini gerçekleştirdik. Bu proje sıfır bütçeyle başlaya gerçek bir<br />
sosyal girişimcilik projesiydi.Ve geçen 8 senede sürdürülebilirliğini kanıtladı.<br />
Bu 8 sene zarfında 7 bin civarında engelliye bedava olarak hizmet verdik. Bedava olması<br />
ayırt edici önemli özelliklerinden biriydi. Ağırlıklı olarak spor, kişisel gelişim, beceri<br />
geliştirme eğitimi verdik.Ve gençlerin belki de ilk defa ailelerinden ve danışmanlarından<br />
bağımsız, yaşıtlarıyla bir araya getirerek gerçek bir entegrasyon ortamı sağladık.<br />
Bu ulaşılabilir engelsiz yaşam alanında gençler güne sabah sporuyla başlayıp, sonra<br />
havuz ve denizde yüzüp, sonra da konusunda uzman eğitmen ve gönüllüler tarafından<br />
yönetilen spor, müzik ve sanat programlarına katıldılar.<br />
Gençlere beceri gelişimi ve rekreasyonel aktiviteler sağlayan bu kamp 8 senedir<br />
faaliyette."<br />
Kampa katılan bir engelli genç ile röportaj:<br />
-Engelli genç: Çok güzel bir yer gerçekten.<br />
******<br />
-Muhabir: Sen yüzmeyi biliyor muydun önceden<br />
-Engelli genç: Tek tük biliyordum, daha iyi öğrendim. Dalgıçlık da öğretiyorlar burada.<br />
-Engelli genç: Denizli’deyken sanki bunalımda gibiydim. Buraya geldim, rahatladım. Yeni<br />
doğmuş bir çocuk gibiyim. Elimde olsa zamanı durdurur, burada kalırım.<br />
******<br />
‘Alternatif Kamp’ projesi tam 8 yıldır aralıksız olarak sürüyor.<br />
Yaz aylarının başında başta İzmir Şakran olmak üzere, Samsun, Fatsa, Van gibi çeşitli<br />
merkezlerde kamp açılıyor.<br />
Dünyanın ve Türkiye’nin birçok yerinden gelen gönüllüler eşliğinde, her tür engel<br />
grubundan bireyler bir hafta hem tatil yapıyor hem de başka bir hayat ile tanışıyor.<br />
7<br />
©Sabancı Vakfı, 2009. Sabancı Vakfı’nın yazılı izni olmadan kullanılamaz.
Sabancı Vakfı, “<strong>Fark</strong> <strong>Yaratanlar</strong>” projesini Türkiye’de toplumsal gelişmeye<br />
katkıda bulunanların öykülerini ve çalışmalarını gündeme getirerek, onları teşvik<br />
etmek ve topluma ilham vermek amacıyla destekliyor.<br />
Her hafta değişen engelli gruplarıyla, yaz boyunca yüzlerce engelli bu kamplardan<br />
ücretsiz olarak faydalanabiliyor.<br />
******<br />
Almanya’dan ilk geldiği günlerde bir düş peşinde koşan ve peşine düşen gönüllülere bu<br />
hayalini paylaşan <strong>Ercan</strong> <strong>Tutal</strong>, son projesini de geçtiğimiz yıl hayata geçirdi.<br />
Sadece engellileri değil, sosyal dışlanmışlık içinde bulunan, yoksulluğundan dolayı<br />
yeteneklerini geliştiremeyen, engelinden dolayı sanata katılamayan herkes için ‘Düşler<br />
Akademisi’ni kurdu.<br />
<strong>Ercan</strong> <strong>Tutal</strong> ile röportaj:<br />
******<br />
<strong>Ercan</strong> <strong>Tutal</strong>: “Türkiye’deki 8.5-10 milyon civarındaki engellinin arasında elbette resim<br />
yapmayı, şarkı söylemeyi bilen, piyano, flüt ve saz çalmayı öğrenebilecek, kendisini<br />
gösteri, sahne ya da plastik sanatlarda gösterebilecek ve toplumun içerisinde sanatçı<br />
kişiliğiyle var olabilecek bir çok insan var.<br />
Biz bu insanlara da kapımızı kapatmıştık. Düşler Akademisi bünyesinde 11 kültür-sanat<br />
atölyesi açarak resim, müzik, dans, drama, DJ ve fotoğraf-film atölyesi açarak aktif beceri<br />
gelişimlerine imkan sağladık. Onlara kaybolmuş yetenekleriyle var olma şansı tanıdık. Bir<br />
senedir çok yoğun bir program yürütüyoruz.<br />
Bugün sponsorların ve gönüllülerin desteğiyle Beşiktaş Belediyesi’nin tesislerinde hayata<br />
geçen Düşler Akademisi’nde engelliler, danstan fotoğrafçılığa kadar birçok alanda<br />
eğitimler alıyor ve hayata bir anlamda yeniden başlıyor.”<br />
Görme engelli gençle röportaj:<br />
******<br />
Görme engelli genç: “Bir sabah uyandım ve %90 görme kaybım vardı. Bu dünyadaki her<br />
canlı bir engelli adayıdır. Ve dünyadaki en büyük servet de sağlıktır.<br />
Kamu Yönetimi engelliler için fazla alternative tanımıyor. O yüzden ben Siyasal Bilimler,<br />
Hukuk ya da Türkiye’de bir ilki gerçekleştirerek Yapay Zeka eğitimi almak istiyorum.”<br />
******<br />
8<br />
©Sabancı Vakfı, 2009. Sabancı Vakfı’nın yazılı izni olmadan kullanılamaz.
Sabancı Vakfı, “<strong>Fark</strong> <strong>Yaratanlar</strong>” projesini Türkiye’de toplumsal gelişmeye<br />
katkıda bulunanların öykülerini ve çalışmalarını gündeme getirerek, onları teşvik<br />
etmek ve topluma ilham vermek amacıyla destekliyor.<br />
<strong>Ercan</strong> <strong>Tutal</strong>, yıllar önce hepimiz gibi biriydi. Hepimiz gibi hayata dair sıradan dertleri günlük<br />
sorunlara dair küçük çözüm önerileri vardı.<br />
Ama o herkesten farklı olarak içindeki iyiliğin elinden tuttu.<br />
Hiçbir maddi çıkar gözetmeden, kendisinden daha az şanslı olan insanların hayatını<br />
değiştirmeye karar verdi.<br />
Onların gözlerindeki ışığa güvendi ve binlerce kalpte kocaman bir FARK YARATTI.<br />
9<br />
©Sabancı Vakfı, 2009. Sabancı Vakfı’nın yazılı izni olmadan kullanılamaz.