7. Arkeometri Sonuçları Toplantısı [1991] - Kültür ve Turizm BakanlıÄı
7. Arkeometri Sonuçları Toplantısı [1991] - Kültür ve Turizm BakanlıÄı
7. Arkeometri Sonuçları Toplantısı [1991] - Kültür ve Turizm BakanlıÄı
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
deki çalışma, Anadolu'da ele geçmiş iskelet populasyonlarındakemik büyüme<br />
<strong>ve</strong> gelişimini konu alan ilk araştınnadır. Bu nedenle ülkemizdeki<br />
bir iskelet serisiyle karşılaştırma yapılamamiştır.<br />
Topaklı'da yaklaşık olarak iki yaşından beş yaşına kadarki dönemde,<br />
eğride bir büyüme geriliği görülmektedir. Bu yaşlar arasındaki büyüme<br />
geriliğinin pek çok prehistorik toplumda görüldüğü belirtilmekte <strong>ve</strong> bunun<br />
yetersiz beslenmeden kaynaklanabileceği üzerinde durulmaktadır<br />
(Goodman <strong>ve</strong> ark. 1984). Çizim 2'den de görüleceği gibi, bu yaşlar arasındaki<br />
büyüme geriliği Topaklı'nın yanı sıra Knoll yerlileri <strong>ve</strong> Altenerding'de<br />
de belirgindir. Arikara, ilium büyümesi açısından diğer üç topluluğa<br />
oranla daha ileridedir. Bu noktada konuya bir açıklık getirmek<br />
yararlı olacaktır: Büyüme eğrisinin genel seyri açısından Topaklı'ya daha<br />
yakın benzerlikler gösteren Knoll yerlileri <strong>ve</strong> Altenerding topluluğu Sundick<br />
(1978) tarafından <strong>ve</strong> kendi geliştirdiği "diş yaşı"na göre; Arikara ise,<br />
Moores <strong>ve</strong> arkadaşları tarafından geliştirilen <strong>ve</strong> diş gelişiminin "kronolojik<br />
yaş"a göre değerlendirildiğistandartlara dayanılarak yaşlandınlmışlardır<br />
(Merchant <strong>ve</strong> Ubelaker 1977). Bu iki yöntem arasında, yaş dilimlerinin<br />
kapsadıkları zaman aralıkları yönünden bazı farklılıklar bulunmaktadır.<br />
Altenerding'de büyüme eğrisinin diğer topluluklardan farklı olmasının<br />
nedenleri arasında bu durum da göz önünde tutulmalıdır.<br />
Çizim 2'deki toplulukların büyüme eğrilerinde vurgulanması gereken<br />
diğer bir nokta, 13-14 yaşlarında eğride görülen yükselmedir. Bu yükselmenin<br />
nedeni kuşkusuz, ergenlik döneminde ortaya çıkan büyüme krizidir.<br />
Bu aşamadan sonra ilium genişliği, karşılaştırdığımız topluluklarla<br />
aşağı yukarı aynı boyuta, 140-145 mm'ye ulaşmaktadır. Yetişkinlikte hemen<br />
hemen aynı boyutlara erişen bu kemikte, büyüme dönemlerinde<br />
farklı eğrilerin ortaya çıkmasında kalıtsal nedenlerin yanı sıra çevresel etmenlerin<br />
de payının olduğu söylenebilir.<br />
İlium kanat yüksekliğinin yaş gruplarına göre büyüme değerleri Çizelge<br />
2'de görülmektedir, Bu değişkenin büyüme eğrisi incelenecek olursa<br />
(Çizim: 3), ilium genişliğine oranla daha "düzenli" bir büyümenin söz<br />
konusu olduğu anlaşılır. Kanat yüksekliğinde ilk iki yaş içerisinde beklenildiği<br />
üzere hızlı bir büyüme temposu, arkasından bir yavaşlama, hatta<br />
büyüme geriliği görülmektedir. Ancak büyüme geriliğinin derecesi, genişlikte<br />
olduğu kadar belirgin değildir. On bir yaşında görülen hızlanmanın<br />
ise ergenlik dönemine bağlanamayacağı, bunun birey sayısından kaynaklandığı<br />
görüşü akla daha yatkındır.<br />
İlium kanat yüksekliği herhangi bir iskelet populasyonuyla karşılaştırılamamıştır.<br />
Bilindiği kadarıyla, literatürde bu ölçünün büyümesinin ele<br />
alındığı bir çalışma bulunmamaktadır.<br />
4