7. Arkeometri Sonuçları Toplantısı [1991] - Kültür ve Turizm BakanlıÄı
7. Arkeometri Sonuçları Toplantısı [1991] - Kültür ve Turizm BakanlıÄı
7. Arkeometri Sonuçları Toplantısı [1991] - Kültür ve Turizm BakanlıÄı
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
kemik yapısındaki toplanmasıdır. Ayrıca kemik yapısındaki eser element<br />
miktarlan da değişebilir (Parker <strong>ve</strong> Toots, 1970; Lambert, Simpson <strong>ve</strong><br />
Sapunar, 1985, Kyle, 1986). Ancak stronsuyum <strong>ve</strong> çinko gibi bazı eser<br />
elementler toprak altında önemli bir değişmeye uğramamaktadır (Rheingold,<br />
Hues <strong>ve</strong> Cohen, 1983; Grynpas <strong>ve</strong> Pritzper, 1989). Bu elementler<br />
diyet indikatörü olarak değerlendirilmektedir. Stronsuyumun yüksek oluşu<br />
gıda rejiminin bitkisel, çinkonun yüksek oluşu ise hayvansalolduğunu<br />
gösterir. Böylece incelenen bireylerin etçil <strong>ve</strong> otçul olarak sınıflandınlması<br />
mümkün olmaktadır. (Edward, Fassey <strong>ve</strong> Yaffce, 1984; Beck, 1985;<br />
Boaz <strong>ve</strong> Hampel, 1987; runca, 1987). Kemiğin inorganik yapısını oluşturan<br />
hidroksi apatitte kalsiyumun fosfora oranı 2.16'dır. Bu oran kemik türüne<br />
<strong>ve</strong> yerine göre değişiklik göstennez ancak yapıdaki belirgin bozunmalar<br />
sonucu sapma gösterir (Posner, 1964; Grynpas, Pritzger <strong>ve</strong><br />
Hancock, 1987). Bu çalışmanın amacı Türkiye'nin üç farklı bölgesinden<br />
elde edilen bazı arkeolojik insan <strong>ve</strong> hayvan kemiklerinin analizini yaparak<br />
sonuçlarını değerlendinnektir. Çalışmada temel elementler; Ca, P, C<br />
yaş ile ilgili elementler; F, N, diyet indikatörü olan elementler, Sr, Zn <strong>ve</strong><br />
değişikliğe uğrayan elementler; K, Fe analiz edilmiştir.<br />
Deneyler <strong>ve</strong> Sonuçlar<br />
Çalışılan kemik örneklerinin farklı kültür, yer <strong>ve</strong> yaştaki fosillerden<br />
alınmış olmasına çalışıldı. Ornekler hakkındaki bazı antropolojik bilgiler<br />
Tablo ı. de toplanmıştır. Yüzey toprağından arındırılan örneklerin yüzey<br />
kısmı basit bir testereyle alındı. Hem dış hem de iç kısmı ayrı ayrı analiz<br />
edildi. Temizlenen kemikler ultrasonik banyoda deiyonize su içinde yıkandı.<br />
Kurutulup agat havanda öğütüldü.<br />
Önce 100°C de suyundan kurtarılan örnekler yüksek derecelerde kül<br />
edildi, 500 0de organik madde <strong>ve</strong> bağlısu, 900°C de CO, uzaklaştınldı.<br />
Sonuçlar Tablo 2'de <strong>ve</strong>rilmiştir. Kül edilen örnekler iki farklı yöntemle<br />
çözünürleştirildi; Lityum metaboratla (LiBO,) ergitme yöntemi <strong>ve</strong> asitte<br />
çözme yöntemi. Kalsiyum, Zn, Fe <strong>ve</strong> K tayini için literatürde önerildiği<br />
gibi LiBO, yöntemi kullanıldı (Medlin, Suhr, Bodkin, 1969; Omang,<br />
1969). Stronsiyum tayini için ise HCl de çözme yöntemi uygulandı. Çünkü<br />
Sr 100 ppm'in üzerindeki derişimIerde AAS ile tayin edildiğinde Li<br />
ile kararlı çift tuz oluştunnakta <strong>ve</strong> hatalı sonuç <strong>ve</strong>rmektedir (Walter <strong>ve</strong><br />
Dean, 1974).<br />
Çalışmada Philips PU200 atomik soğurma spektrometresi (AAS)<br />
kullanıldı. Hava asetilen aleviyle, Pye unicam <strong>ve</strong> VWR katot lambalarıyla<br />
çalışıldı. Deneylerdeki optimum koşullar aşağıda <strong>ve</strong>rilmiştir.<br />
30