7. Arkeometri Sonuçları Toplantısı [1991] - Kültür ve Turizm BakanlıÄı
7. Arkeometri Sonuçları Toplantısı [1991] - Kültür ve Turizm BakanlıÄı
7. Arkeometri Sonuçları Toplantısı [1991] - Kültür ve Turizm BakanlıÄı
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Aşıklı Höyük insanlannın dişlerinde tespit ettiğimiz bazı patolojik<br />
izleri <strong>ve</strong> anomalileri aşağıda <strong>ve</strong>nneye çalıştık.<br />
Ante-mortem Diş Kaybı: incelediğimiz 9 bireyden ikisinde dişler hayatta<br />
iken düşmüştür. Genellikle ilerlemiş çürük, belirgin aşınma ya da<br />
önemli periyodontal rahatsızlık bir dişin yaşam sırasında düşmesine neden<br />
olur. 7 no.lu genç kadında P2; 20 no'lu orta yaşlarda ölmüş kadında<br />
ise Ml düşmüş<strong>ve</strong> bu dişlerin al<strong>ve</strong>olleri tümüyle kapanmıştır.<br />
Çürük: Aşıklı Höyük insanlannın 122 sürekli dişinde çürük izini<br />
araştırdık. Bunlardan lO'unda (%9.3) çürük tespit ettik. Bu çürük dişler<br />
iki erişkinin çenelerinde yer almaktadır. Buna göre, 23 no.lu bireyde sağ<br />
üst ikinci moler taç kısmından, sol üst orta kesici de distal taraftan çürümüştür.<br />
Yine aynı bireyin alt küçük azısında (P1 <strong>ve</strong> P2 ?) ilerlemiş çürük<br />
nedeniyle taç tümüyle yok olmuş, geriye sadece kök kalmıştır. Yaşı ilerlemiş<br />
olan 10 no.lu bireyde ise tam 7 dişte çürük izi tespit ettik. Dişler<br />
mesial <strong>ve</strong> distal kısımlarından çürümüştür. Diş çürüğünde özellikle Neolitik<br />
dönemden itibaren bir artışa tanık oluyoruz (Meiklejohn, Shentag,<br />
Venema <strong>ve</strong> Key 1984). Örneğin çayönü Neolitiğinde% 3.1 oranında çürük<br />
gözlemledik. Diş çürüğü bilindiği gibi daha ziyade beslenme şekliyle<br />
yakından ilgilidir. Aşıklı Höyük'te incelenen birey sayısının çok az olması<br />
nedeniyle %9.3 olan çürük oranını dikkate alarak şimdiden herhangi.<br />
bir fikir yürütmenin erken olacağı düşüncesindeyiz, Kazı başkanı Ufuk<br />
Esin'den aldığımız bilgilere bakılırsa' Aşıklı Höyük'te tahılın çok az, buna<br />
karşın hayvansal besinlerin daha sıkça tüketildiği anlaşılmaktadır. Kazı<br />
çalışmalarının ilerlemesine paralelolarak iskelet buluntuları arttıkça bu<br />
yöre insanlarının beslenme alışkmlıklanna ilişkin daha sağlıklı bilgiler<br />
elde edeceğimize inanıyoruz.<br />
Aşınma: Aşıklı insanlarının dişlerindeki aşınma derecelerini belirlerken<br />
Brothwell'in (1981) önerdiği ölçekten yararlandık. Ml ise aşınma durumunun<br />
tesbitinde ölçüt olarak alındı. 10 no.lu bireyin dişleri, ilerlemiş<br />
yaşının bir sonucu olarak önemli derecede aşınmış olup, Brothwell'in 5<br />
<strong>ve</strong> 4-5 no.lu ölçekleriyle karşılaştırılabilir. Aynı bireyin kesici; köpek <strong>ve</strong><br />
küçük azı dişleri aşınma nedeniyle taçlarını kaybetmişlerdir. Ote yandan,<br />
7 no.lu kadında, genç yaşta ölmesine rağmen, dişler çok aşınmış (5 no.lu<br />
ölçek), bazı dişlerde ikinci dentin oluşmuştur (Resim: 2). Kesicidişler<br />
boyunlarına kadar aşınmışlardır. Aşağı yukarı 55 yaşlarında ölmüş 8b<br />
no.lu bireyde diş aşınma derecesi 5 no.lu ölçeği anımsatır. 22-24 yaşlarında<br />
ölen bir kadının (No. 14) kesici dişlerindeki fazla aşınma tıpkı 7<br />
no.lu kadındaki gibi, dikkati çeker. Aynı şekilde bir başka kadında da<br />
2 Araştırıcı ile yapılan kişisel görüşme.<br />
150