You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Genel Bilgiler<br />
Rize, 1867 Vilayet Nizamnamesine göre Trabzon Vilayetinin merkez sancaının 6 kazasından biri<br />
durumundadır. 1877 yılında merkez sancaa balı nahiye olmutur. 1877–1878 Osmanlı Rus savaının<br />
ardından Lazistan sancaı kurulunca Rize hem kaza, hem de bu sancaın merkezi oldu. Birinci Cihan<br />
savaında 9 Mart 1916 tarihinde Rize, Rusların igaline uramı, 2 Mart 1918 de baımsızlıına<br />
kavumutur.<br />
Cumhuriyet dönemine kadar sancak merkezi olan Rize, 20 Nisan 1924 tarihinde vilayet olmutur.<br />
2 Ocak 1936 tarihinde yürürlüe giren 2885 sayılı Kanunla Erzurum'dan Yusufeli ilçesi, Rize'de Pazar<br />
ilçesinden sonraki arazi parseli, ilçe ve bucaklar alınmak sureti ile bugünkü Artvin ili Çoruh adı ile<br />
vilayet haline getirilmi ve Rize ili de tek ilçesi olan Pazar’la kalmıtır. Bugün ise Pazar ilçesi ile birlikte<br />
12 ilçesi bulunmaktadır.<br />
Corafi Durum<br />
Rize kuzeydou Anadolu'da; Dou Karadeniz kıyı eridinin dousunda, 40 o -22' ve 41 o -28' dou<br />
meridyenleri ile 40 o -20' ve 41 o -20' kuzey paralelleri arasında yer alır. Batıdan Trabzon'un Of, güneyden<br />
Erzurum'un spir, Doudan Artvin'in Yusufeli ve Arhavi ilçeleri ve kuzeyden Karadeniz ile çevrili olan<br />
Rize'nin göller hariç yüzölçümü 3 922 km 2 dir.<br />
Yer ekilleri: Dou Karadeniz kıyı sıradaları yayının kuzey yamacında yer alan Rize toprakları<br />
genel ifade ile dalık ve engebelidir. Ancak bu genel topografik durum dikey yönde bazı farklılıklar arz<br />
etmektedir.<br />
Dalar: Kabaca 2000 m yükseklikten balayan bu sahanın 3000-3200 m yükseklie kadar olan<br />
kısımlarında toporafya basık sırtlar, dik yamaçlı "U" profilli vadilerden oluur. Dördüncü jeolojik<br />
zamanın buzul devrelerinde geni ölçüde buzul aındırmasına sahne olan bu sahada çok sayıda küçük<br />
boyutlu buzyalaı ve moren set gölleri mevcuttur.<br />
Bu sahanın, yükseklii 3000 m'yi aan kısımları ise Rize'nin en sarp ve en arızalı kesiminin<br />
oluturmaktadır. Geni ölçüde çıplak ve tamamen kayalık zirveler ile bunların arasındaki keskin sırtların<br />
yamaçları insanın gezmesini engelleyecek kadar diktir. Rize'nin en yüksek noktalarını bu sırtlar<br />
arasındaki zirveler oluturur. Üzerinde hâlâ buzul bulunan ve Rize topraklarının en yüksek noktası olan<br />
Kaçkar Tepesi (3937m) ile Verçenik (üç doruk) Tepesi (3709m), Koyunsokaı Vacakar daı (3458m),<br />
Çaymakçur Tepesi (3420m), Gudashevsivrisi Tepesi (3406m), Koyunsokaı tepesi (3342m), Marsis<br />
Tepesi (3334m) ve Aaı Karata Tepesi (3322m) bu zirvelerden bazılarıdır. Bu arızalı toporafya<br />
Fındıklı ilçe merkezinin güneyinden itibaren sarplıını ve yüksekliini kaybetmeye balar.<br />
Yaylalar-Platolar: Kaçkar sıradalarının eteklerinde, Çamlıhemin, Hemin, ve kizdere<br />
ilçelerinde youn biçimde yer alan yaylalar, iyi korunmu özgün mimarili evleriyle bulutların ötesinde<br />
bir hayat sunar. Bu yaylalardan Ayder, Aaı-Yuları Kavron, ve Anzer Yaylaları Turizm Merkezi ilan<br />
edilmilerdir.Bu yaylalar özellikle yaz aylarında yerli ve yabancı turistlerin urak yeri olur.<br />
Ayder Yaylası, Çamlıhemin-Aaı ve Yukarı Kavran Yaylaları, kizdere-Anzer (Ballıköy) Yaylası<br />
Turizm Merkezi, kizdere-Çaırankaya Yaylası, Elevit Yaylası dier önemli yaylalardır.<br />
Akarsular-Göller: Rize, yaılı iklimi ve çok sayıdaki yeraltı su kaynakları sayesinde çok zengin<br />
bir hidrorafik yapıya sahip olmutur. Rize sınırları içinde dou-batı yönünde ortalama her 250-300<br />
m'de büyük veya küçük akan bir suya mutlaka rastlanır. Nitekim Rize arazisinin reliefi de bunu<br />
göstermektedir. Bundan hareketle Rize'nin, Türkiye'de akarsu younluu en fazla olan il olduunu<br />
söylemek mümkündür. Ancak bunu kesin olarak söyleyebilmek için Türkiye'nin bütün illerinde akarsu<br />
younluu ölçümlerinin yapılmı olması gerekir.<br />
Rize'nin akarsuları kısa boylu, yatay eilimli fazla olan hızlı akılı akarsulardır. Rize sınırları içinde<br />
uzunluu 5 km'den fazla olan 23 akarsu vardır. Ancak bunlardan 16 tanesi dorudan doruya<br />
XII<br />
TÜİK, Seçilmiş Göstergelerle Rize, 2012