YenileÅim SeferberliÄi ve Küresel Beyin Gücümüz - Savunma ...
YenileÅim SeferberliÄi ve Küresel Beyin Gücümüz - Savunma ...
YenileÅim SeferberliÄi ve Küresel Beyin Gücümüz - Savunma ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Küresel Çekim Merkezleri: Bilgi çağının<br />
özkaynağı olan biliminsanları,<br />
özgün fikirlerini açık <strong>ve</strong> etkin bir şekilde<br />
paylaşabildikleri çekim merkezlerine,<br />
coğrafya gözetmeksizin, yöneliyorlar.<br />
Fikirlerinin yenilikçi çözümlere<br />
dönüşmesinde kendi yetilerini tamamlayan<br />
işinsanlarına, girişimcilere,<br />
hukukçulara, risk yönetiminde deneyimli<br />
bilirkişilere, yatırımcılara <strong>ve</strong> diğer<br />
kaynaklara kolayca erişebildikleri<br />
yöre <strong>ve</strong> kurumları tercih ediyorlar. Yenilikçi<br />
biliminsanlarını <strong>ve</strong> girişimcileri<br />
risk atılımlarına gönüllendiren yerel,<br />
yöresel <strong>ve</strong>ya ulusal ortamların başlıca<br />
özelliği, alışılagelmiş önleyici, kısıtlayıcı<br />
<strong>ve</strong> cezalandırıcı politikalar yerine<br />
yönlendirici, destekleyici, özendirici<br />
<strong>ve</strong> ödüllendirici yaklaşımları benimsemeleridir.<br />
Çoğunlukla gelişmiş ülkelerde<br />
bulunmakla beraber, beyin gücünün<br />
toplumsal kalkınmadaki önemini<br />
idrak eden gelişmekte olan ülkeler de<br />
süratle uluslararası ‘bilgi kentleri’ kurmaktalar.<br />
Coğrafya kısıtlaması tanımayan<br />
teknoloji bölgeleri, bilim kentleri<br />
<strong>ve</strong> benzer çekim noktaları Brezilya,<br />
Çin, Hindistan, Singapur, Tayvan<br />
<strong>ve</strong>ya Güney Kore gibi ülkelerde, hatta<br />
Orta-Dogu’da, petrol sermayesinin finansmanıyla,<br />
hızla yükseliyor 4,5 .<br />
Yenileşim Kültürü: Bilginin akışkanlığı,<br />
gerek sektörler arası, gerekse küresel<br />
işbirliklerine yol açıyor. Özel<br />
sektörde ‘rekabet öncesi’, savunma sanayiinde<br />
‘gizlilik öncesi’ olarak tanımladığımız<br />
aşamada, üni<strong>ve</strong>rsiteler, özel<br />
<strong>ve</strong> kamu kuruluşları, <strong>ve</strong> meslek, sektör<br />
<strong>ve</strong>ya sivil toplum örgütleri arasındaki<br />
sınırlar eriyor. ‘Yenileşim kültürü’<br />
denebilecek, farklı sektörden bireyleri<br />
<strong>ve</strong> kurumları buluşturan bu melez<br />
çalışma <strong>ve</strong> yaşam şekli, modern hayata<br />
damgasını vuruyor. Aynı hedefi benimseyen<br />
<strong>ve</strong> başarılı sonuca farklı yetenek,<br />
yetkinlik, kaynak, sermaye gibi<br />
değerleri katanların birlikteliğinden<br />
mucizeler doğacağına inanç sonsuz.<br />
Öne çıkan örneklerden biri olan “Fusionopolis”,<br />
Singapur’da daha önce yaşam<br />
bilim cazibe merkezi olarak kurulmuş<br />
olan “Biopolis”i, girişimcilik<br />
<strong>ve</strong> risk yatırım <strong>ve</strong> yöneticiliği açısından<br />
tamamlayıcı bir rol oynamak üzere<br />
tasarlandı <strong>ve</strong> Kasım 2008’de işletmeye<br />
açıldı.<br />
Risk Paylaşımı <strong>ve</strong> Yenileşimin Finansmanı:<br />
Yenileşim ortamlarında<br />
yeşeren yüksek riskli/yüksek kazanımlı<br />
fikirler, ticaretleşme sürecine,<br />
bilimsel <strong>ve</strong> teknolojik olarak kanıtla<br />
başlıyor. Eş zamanlı olarak, fikir<br />
hakları, mevzuat engelleri, prototipleme,<br />
ürün tasarım <strong>ve</strong> üretime dönüşüm<br />
aşamaları, iş geliştirme <strong>ve</strong> pazara<br />
giriş stratejileriyle sınanarak riskin<br />
azalması sağlanıyor. Elbirliği ile ortaya<br />
çıkan iş planı sayesinde risk eşiğini<br />
aşabilen çözümler, toplumun gereksinim<br />
duyduğu ürün, hizmet, süreç<br />
<strong>ve</strong>ya diğer çözümlere dönüşmek<br />
üzere hızla ticaretleşme sürecine giriyor.<br />
Genellikle ekosistemin üni<strong>ve</strong>rsite,<br />
teknopark <strong>ve</strong>ya Ar-Ge merkezi<br />
ayağında doğan <strong>ve</strong> ön kanıtlanma basamaklarını<br />
başarıyla aşan fikirler, kurulu<br />
şirketler <strong>ve</strong>ya kamu kurumlarına<br />
sunuluyor. Bu aşamada lisanslanmayan<br />
<strong>ve</strong>ya başka bir şekilde sahiplenilmeyenler,<br />
girişimcilerin kurdukları<br />
başlangıç firmalarının temelini teşkil<br />
ediyor, “firma fidanlıkları”nda ekonomik<br />
kalkınma ajanslarının <strong>ve</strong> iş meleklerinin<br />
girişim sermaye yatırımlarıyla<br />
filizleniyorlar. Bu serpilme süreci,<br />
ürün <strong>ve</strong>ya firmaların riskini asgariye<br />
indirecek deneme <strong>ve</strong> çalışmalara<br />
odaklanıyor. Geleceğin endüstrisinin<br />
temelini oluşturan bu “filiz firmalar”,<br />
ortaklıklar kurarak büyüme yolunu<br />
seçiyor <strong>ve</strong>ya risk iştahını tatmin<br />
edebilecekleri sektör şirketlerine satış<br />
için pazarlanıyor.<br />
Amerika Birleşik Devletleri’nde<br />
Yenileşim<br />
Amerika Birleşik Devletleri’nin ekonomik<br />
süper-gücüne bilim <strong>ve</strong> teknoloji<br />
rüzgarlarını arkasına alarak eriştiği<br />
bilinmektedir. Daha yakından incelendiği<br />
takdirde, asıl sihirli formül,<br />
Amerikan toplumunun girişimci<br />
ruhunu, bilim <strong>ve</strong> teknolojiye dayanan<br />
yenileşim iradesiyle birleştirebilmiş<br />
olduğunda bulunmaktadır 6 . Diğer<br />
yandan, bilim <strong>ve</strong> teknolojiyi her türlü<br />
iç <strong>ve</strong> dış tehditlere karşı bir savunma<br />
yöntemi olarak benimsemeleri de<br />
bugünkü Ar-Ge kültürünün <strong>ve</strong> yapılanmasının<br />
ardında yatan gerçek olarak<br />
karşımıza çıkıyor. Son yarım asırda,<br />
dünyanın her köşesinden gelen biliminsanlarını<br />
<strong>ve</strong> girişimcileri cezbetmelerinin<br />
<strong>ve</strong> kucaklamalarının, diğer<br />
ülkeleri imrendiren birçok başarı öyküsünün<br />
temelinde yattığı görülüyor.<br />
Bilime dayalı kalkınmayı ağırlık merkezine<br />
oturtmuş olan bu düzenin, artık<br />
ABD toplumunun genlerine işlemiş<br />
olduğunun farkına varılıyor.<br />
ABD’de endüstri devrimi, İngiltere’yle<br />
eşzamanlı olarak 18. yüzyılın ortalarında<br />
başlamış <strong>ve</strong> ilk üni<strong>ve</strong>rsitelerin<br />
kurulmasına paralel gelişmiştir.<br />
Bağımsızlığını kazandığı 1776 yılından<br />
itibaren ABD, büyüyen ekonomik<br />
gücünü, eğitime <strong>ve</strong> bilime yatırım<br />
yaparak pekiştirmiştir. 19. yüzyılın<br />
son çeyreğinden itibaren, özellikle<br />
İç Savaş sırasında, teknolojinin savunmadaki<br />
önemini kavrayan ABD, o<br />
devirde kurulan eyalet üni<strong>ve</strong>rsitelerine<br />
toprak hibe ederek, benzeri görülmemiş<br />
bir akademik seferberliği tetiklemiştir.<br />
Bu dalgayı, aynı yüzyılın sonralarında<br />
çok sayıda özel üni<strong>ve</strong>rsitenin<br />
(Stanford Üni<strong>ve</strong>rsitesi’1881, Drexel<br />
Üni<strong>ve</strong>rsitesi’1881, Rensselaer Politeknik<br />
Enstitüsü’1894 vs) kurulması<br />
takip etmiştir. Yüz yılı aşkın bir süre<br />
önce yaşanan bu süreç, ülkemizde<br />
90’lı yıllardan itibaren sayıları artan<br />
devlet <strong>ve</strong> vakıf üni<strong>ve</strong>rsitelerinin ardı<br />
ardına kurulmasını andıran ilginç bir<br />
tarih sayfasıdır. Dikkat çeken husus,<br />
yeni üni<strong>ve</strong>rsite kurucularının pek çoğunun<br />
bilgi <strong>ve</strong> bilimin toplumsal refaha<br />
dönüşeceğine inanmış girişimciler<br />
olmasıdır.<br />
Birinci Dünya Harbi’nde bilim <strong>ve</strong> teknolojinin<br />
savunmada öneminin öne<br />
çıkmasından ders alan ABD Cumhurbaşkanı<br />
Franklin D. Roose<strong>ve</strong>lt, ilk Bilim<br />
Danışma Kurulu’nu 1933’te kurmuştur.<br />
Bu kurul, Büyük Buhran’a<br />
(Great Depression) bilime yatırım<br />
yaparak cevap <strong>ve</strong>rilmesini ileri sürmüş;<br />
fakat, öneri yasalaştırılamamıştır<br />
7 . İkinci Dünya Harbi’nin kazanılmasında,<br />
bilim <strong>ve</strong> teknolojinin oynadığı<br />
can alıcı rol 8 , 1945 yılında Vannevar<br />
Bush’un ABD Cumhurbaşkanı’na<br />
sunduğu “Bilim, Sonsuz Sınır” adlı raporla<br />
9 (Science, the Endless Frontier),<br />
ABD devlet politikalarında temel<br />
<strong>ve</strong> uygulamalı bilimlerin önemini perçinlemiş,<br />
Ulusal Bilim Kurumu (Nati-<br />
<strong>Savunma</strong> Sanayii Gündemi 13