T.C. SAÄLIK BAKANLIÄI Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh ...
T.C. SAÄLIK BAKANLIÄI Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh ...
T.C. SAÄLIK BAKANLIÄI Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh ...
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı. Görsel bellek puanları testinde; anlık görsel bellek,<br />
uzun süreli görsel bellek-hatırlama, uzun süreli görsel bellek-tanıma ve uzun süreli görsel<br />
bellek toplam hatırlama puanları olmak üzere 4 parametre değerlendirildi. Bu parametrelerden<br />
anlık görsel bellek ve toplam hatırlama puanları tedavi sonrasında her iki grupta; hatırlama<br />
puanı ise sadece çalışma grubunda yüksek olarak bulundu. Fakat bu puanlardaki yükselmeler<br />
istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı. Çalışmamızda sözel bellek testlerinin değerlendirilmesi<br />
sonucunda, bilginin yerleştirilmesi ve düzenlenmesinde (kayıt süreçleri) iyileşme olduğunu;<br />
fakat kodlanmış bilginin geri getirilmesinde bir değişiklik olmadığını söyleyebiliriz. Anlık<br />
bellek puanındaki düzelme, dikkatteki düzelmenin göstergesi ve buna bağlı olarak öğrenme<br />
yeteneklerindeki düzelmenin göstergesi olabilir. Bilginin yerleştirilmesindeki düzelme,<br />
dikkatteki gelişmeye bağlanabilir. Görsel bellekteki düzelme oranı, sözel bellekteki<br />
düzelmeden daha belirgin olarak saptandı. Çalışmamızda sözel belleği geliştirmeye yönelik<br />
çok fazla bir program yoktu, çalışma grubuna sonradan hatırlanması için sözel egzersizler<br />
yapılmadı ve daha çok spontan belleğin üzerinde çalışıldı. Çalışmada kullanılan materyallerin<br />
(kart eşleştirme testi, ipucu verilen sözcük egzersizi, sosyal algı alt bölümünde kullanılan<br />
slaytlar gibi) görselliğe dayalı olması ve egzersizler sırasında kullanılan materyallerin tekrar<br />
tekrar kullanılması, görsel belleğin gelişmesine neden olmuş olabilir. Bu nedenle bilişsel<br />
rehabilitasyon uygulanırken, sözel ve görsel belleğin gelişimini sağlamak için kullanılan<br />
materyalin dengeli sunulması ve verilen eğitimin, iyice analiz edilerek belleği geliştirecek<br />
programların hazırlanması planlanabilir.<br />
Romero ve arkadaşlarının yaptıkları ve BTY’nin bilişsel alt bölümünün etkisinin<br />
araştırıldığı çalışmada bilişsel fonksiyonlardan belleğe bakıldığında; tedavi sonrasında kısa<br />
süreli bellek, uzun süreli bellek tanıma ve hatırlama puanlarında da istatistiksel olarak anlamlı<br />
gelişme saptanmıştır (105). Spaulding ve arkadaşlarının yaptıkları çalışmada görsel bellekte<br />
minimal oranda değişim olduğu gösterilmiştir (1). Çalışmamızda bulduğumuz sonuçlarda<br />
literatürle uyumludur. Görsel bellekte daha belirgin olmak üzere sözel ve görsel bellekte<br />
gelişme saptandı.<br />
Yürütücü işlevleri değerlendirmek için Wisconsin Kart Eşleme Testi (WKET) ve<br />
stroop testi kullanıldı. WKET’nde toplam 12 parametre değerlendirildi. (Bu parametreler:<br />
toplam tepki sayısı, toplam yanlış sayısı, toplam doğru sayısı, tamamlanan kategori sayısı,<br />
toplam perseveratif tepki sayısı, toplam perseveratif hata sayısı, toplam perseveratif olmayan<br />
hata sayısı, perseveratif hata yüzdesi, ilk kategoriyi tamamlamada kullanılan tepki sayısı,<br />
kavramsal düzey tepki sayısı, kavramsal düzey tepki yüzdesi, kurulumu sürdürmede<br />
başarısızlık puanı). Çalışma ve kontrol grubunun tedavi sonrasında, toplam yanlış yanıt sayısı<br />
ortalamaları, tedavi öncesine göre istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük bulunurken;<br />
tamamlanan kategori sayısı ve kavramsal düzey tepki sayısı ortalamaları tedavi öncesine göre<br />
istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulundu. Fakat saptanan bu değişikliklerin<br />
düzelme oranlarına bakıldığında hiçbirisinde istatistiksel olarak anlamlı bir değişiklik<br />
saptanmadı. Bulunan sonuçlara bakarak her iki gruptaki hastaların soyut düşünce yeteneği,<br />
kategori oluşturma yeteneği ve kategori devam ettirme ettirme yeteneklerinde minimal bir<br />
gelişme saptandığını söyleyebiliriz. Her iki grupta da gözlenen değişikliği, rehabilitasyon<br />
merkezinde rutin olarak uygulanan bireysel terapi, uğraş terapisi, sosyal beceri eğitimine<br />
83