T.C. SAÄLIK BAKANLIÄI Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh ...
T.C. SAÄLIK BAKANLIÄI Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh ...
T.C. SAÄLIK BAKANLIÄI Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Çalışmada bilişsel işlevleri değerlendirmek için, digit span testi, iz sürme testi (Trail<br />
Making Test A-B),sözel bellek süreçleri testi ve WMS-görsel bellek alt testi, stroop testi ve<br />
Wisconsin Kart Eşleme Testi (WKET) kullanıldı.<br />
Dikkati değerlendirmek için iz sürme testi (TMT-A ve B formu) ve digit span testi<br />
uygulandı. Testte, zaman ve hata sayısı değerlendirilmektedir. Tedavi sonrasında TMT- A<br />
testi süre ortalaması tedavi öncesine göre düşük bulundu fakat düzelme oranına bakıldığında<br />
istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı. TMT-B süre ortalamasında her iki grupta da<br />
tedavi sonrasında düşme saptandı, fakat bu düşme istatistiksel olarak anlamlı değildi. TMT-A<br />
hata ve TMT-B hata puan ortalamalarında herhangi bir değişiklik gözlenmedi. Çalışmamızda<br />
dikkati değerlendirmek için kullanılan digit span testinde ise digit span düz, digit span ters ve<br />
digit span toplam puan olmak üzere 3 parametre değerlendirildi. Digit span düz parametresi<br />
sadece çalışma grubunda; digit span ters ve digit span toplam parametreleri ise her iki grupta<br />
yüksek bulundu. Digit span toplam puanında bulunan yükselme istatistiksel olarak anlamlı<br />
bulunurken diğer alt ölçek puanlarındaki yükselme anlamlı bulunmadı. Çalışmamızda dikkat<br />
testlerinin değerlendirilmesi sonucunda; basit dikkat ve karmaşık dikkat (dikkatini sürdürme)<br />
yeteneklerinde düzelme görüldü. BTY’nin bilişsel ayrımlaştırma alt programında kullanılan<br />
kart eşleştirme egzersizleri başta olmak üzere diğer egzersizleri de, temel bilişsel alan olan<br />
dikkat ve kodlamada gelişme sağlamayı amaçlamaktadır. Çalışmamızda bu egzersizlerle<br />
başlandı, hastalar bu egzersizi kolayca yapabilir hale gelince bir sonraki egzersize geçildi.<br />
Çalışmamızda dikkat alanında görülen gelişmeler, bu egzersizlere bağlanabilir.<br />
Penades ve arkadaşlarının, bilişsel rehabilitasyonun, psikososyal işlevsellik ve bilişsel<br />
mekanizmalar üzerindeki etkisini araştırdıkları çalışmalarında dikkati değerlendirmek için<br />
digit span düz ve TMT-A ölçeği kullanılmış ve çalışma sonunda dikkatte gelişme olduğu<br />
gösterilmiştir.(18). Aynı şekilde BTY’nin bilişsel alt programının uygulandığı ve bunun<br />
etkilerinin incelendiği bir çalışmada, dikkatte gelişme eğilimi saptanmış fakat bunun<br />
istatistiksel olarak minimal olduğu gösterilmiştir (105). Benedict ve arkadaşları, Bellucci ve<br />
arkadaşları, Burda ve arkadaşları ve Spaulding ve arkadaşları’nın yaptıkları çalışmalarda,<br />
bilişsel rehabilitasyonun dikkat üzerindeki etkilerine bakıldığında, çalışma grubunda dikkat,<br />
dikkati sürdürme alanında gelişmeler olduğu gösterilmiştir (1, 112, 113, 114). Çalışmamızda,<br />
dikkat testlerinin değerlendirilmesi sonucunda basit dikkat ve karmaşık dikkat (dikkatini<br />
sürdürme) yeteneklerinde istatistiksel olarak anlamlı düzelme görüldü. Bulduğumuz sonuçlar<br />
da literatürle uyumludur.<br />
Bellek fonksiyonlarını değerlendirmek için sözel ve WMS-görsel bellek alt testi<br />
kullanıldı. Sözel bellek süreçleri testinde (SBST) anlık bellek, en yüksek öğrenmenin olduğu<br />
okuma sayısı, en yüksek öğrenme puanı, toplam öğrenme puanı, hatırlama, tanıma ve toplam<br />
hatırlama puanları olmak üzere 7 parametre değerlendirildi. Bu parametrelerden en yüksek<br />
öğrenmenin olduğu okuma sayısında, tanımada ve toplam hatırlamada her iki grupta da tedavi<br />
öncesi ve sonrası değerlerde istatistiksel olarak anlamlı bir değişim saptanmadı. Anlık bellek<br />
puanı, en yüksek öğrenme puanı, toplam öğrenme puanı ve hatırlama puanlarında ise<br />
değişiklik gözlendi. Anlık bellek puanı, en yüksek öğrenme puanı ve toplam öğrenme<br />
puanlarındaki düzelme istatistiksel olarak anlamlı bulunurken hatırlama puanındaki düzelme<br />
82