T.C. SAÄLIK BAKANLIÄI Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh ...
T.C. SAÄLIK BAKANLIÄI Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh ...
T.C. SAÄLIK BAKANLIÄI Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh ...
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
kapasitesinin sınırlı olmasına ve sonuçta bilişsel fonksiyonların daha da kötüleşmesine yol<br />
açar.<br />
Yaşam niteliği, bireyin temel gereksinimlerinin, toplumsal beklentilerinin karşılanması<br />
ve yaşadığı toplumun sunduğu olanaklardan yararlanması olarak tanımlanmaktadır. Yaşam<br />
niteliğinin bileşenleri, bireyin fiziksel sağlık durumu, uyum yetisi, psikolojik durumu/iyilik<br />
hali, toplumsal etkileşimleri ve ekonomik durumudur. Bu çerçevede, bireyin “kendini iyi<br />
hissetmesi”, “yaşamdan doyum sağlaması” gibi ifadeler yaşam niteliği kavramının öznel<br />
boyutunu oluştururken; “bağımsız yaşayabilme”, “kişilerarası ilişkiler”, “üretken olma” gibi<br />
ifadeler kavramın nesnel boyutunu oluşturmaktadır. Şizofrenideki bilişsel defisitler ile yaşam<br />
niteliği arasındaki ilişkiye bakıldığında; bilişsel defisitlerin varlığında yaşam niteliğinde<br />
düşme olduğu gösterilmiştir Bilişsel yetileri azalan şizofreni hastalarının yaşam kalitesi<br />
puanları da azalmaktadır. Fujii ve Wylie’nin ağır şizofreni hastalarında bilişin yaşam kalitesi<br />
üzerine etkilerini araştırdıkları bir çalışmada; bilişin uzun vadede yaşam kalitesinin nasıl<br />
olacağını tahmin edici etkilerinin olduğunu saptamışlardır. Bu populasyonda bilişte düzelmeyi<br />
hedefleyen tedavi yaklaşımlarının, yaşam kalitesini arttırdığını belirtmişlerdir (28).<br />
Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Kliniğince gerçekleştirilen bir<br />
çalışmada yaşam kalitesi ile bilişsel işlevlerin ilişkisi incelenmiştir. Bu çalışmada şizofreni<br />
hastalarında fiziksel, psikolojik ve sosyal alanlarda yaşam kalitesi puanlarının sağlıklı<br />
bireylere oranla daha düşük olduğu saptanmıştır. Yaşam kalitesinin sosyal alanı ile yürütücü<br />
işlevler ve işlem belleği arasında ilişki olduğu ve bilişsel işlevleri daha kötü olan grupta<br />
yaşam kalitesi sosyal alt puanının daha düşük olduğu saptanmıştır (20, 31, 97).<br />
Bilişsel fonksiyonlar ve hastaların ilaç uyumları arasındaki ilişkiye bakıldığında;<br />
bilişsel defisit varlığında hastaların tedavi uyumlarının kötü olduğu ve bunun sonucunda da<br />
relaps riskinin yüksek olduğu saptanmıştır (Jeste ve ark, 2003, Fenton ve ark, 1997). Aynı<br />
şekilde bilişsel defisit olduğu zaman, hastaların tıbbi durumlarıyla ilgili yardım arayışlarında<br />
zorlandıkları gösterilmiştir (28).<br />
Bilişsel bozuklukların, tedavi etkilerinin toplumsal düzeyde genelleşmesi üzerinde ne<br />
ölçüde rol oynadığı tam olarak bilinmemektedir Tüm psikoterapilere ilişkin temel bir<br />
varsayım, tedavide kazanılan becerilerin hastanın yaşam ortamına taşınması ya da<br />
genelleşmesi gerekliliğidir Bilişsel fonksiyonlarla rehabilitasyonda ilerleme arasındaki ilişkiyi<br />
inceleyen birçok çalışma vardır. Psikiyatrik rehabilitasyon öğrenme modellerine dayanır ve bu<br />
tedavilerin hepsinde bir müfredat, yapılandırılmış öğrenme stratejileri ve hastaların sürekli<br />
test edilmesi söz konusudur (25). Bellek fonksiyonları ve dikkat performansları ark 1994, en<br />
kötü olan şizofreni hastaları, toplumsal beceri eğitimlerinden de en az yararlanan hastalardır.<br />
Yani bilişsel sorunlar başlangıçtaki fonksiyon bozukluklarının da prediktörleri olup; aynı<br />
zamanda rehabilitasyonun olgulara yarar sağlayabilme derecesini kısıtlayarak hız sınırlayıcı<br />
faktörler olarak rol oynamaktadırlar (14, 98, 99).<br />
Tanı sistemleri ve farmakolojik tedavilerin ilk olarak şizofreninin psikotik belirtileri ve<br />
daha sonra da negatif belirtileri üzerine odaklanması nedeniyle, bilişsel sorunlar uzun yıllar<br />
35