T.C. SAÄLIK BAKANLIÄI Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh ...
T.C. SAÄLIK BAKANLIÄI Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh ...
T.C. SAÄLIK BAKANLIÄI Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh ...
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Spence ve arkadaşlarının yaptıkları bir çalışmada, hastaların psikotik oldukları ve<br />
olmadıkları dönemde beyin fonksiyonları değerlendirilmiştir. Psikotik dönemde dorsolateral<br />
prefrontal kortekste (DLPFC) azalmış beyin aktivitesi saptanırken, 4-6 hafta sonra belirtiler<br />
iyileşince bu bölgelerde kan akımının arttığı gösterilmiştir. Bu da hipofrontalitenin “trait<br />
(özellikten)”ten çok “state (durum)” fenomeni olduğunu göstermektedir (78). Penades ve<br />
arkadaşlarının yaptıkları çalışmada ise, ciddi negatif belirtileri ve bilişsel yetersizliği olan 8<br />
hastaya (6 erkek, 2 kadın), nöropsikolojik terapi uygulanmış. Hastalara terapi öncesi ve<br />
sonrası bilişsel batarya ve SPECT görüntüleme sonuçları değerlendirilmiştir. Çalışma<br />
sonucunda hastaların özellikle yürütücü işlevlerinde gelişme olduğu ve aktivasyon skorlarında<br />
yükselme saptanmıştır. Hastalarda tedavi öncesi gözlenen hipofrontalite gözlenmemiştir.<br />
Yazarlar bilişsel terapinin, frontal bölgelerde gözlenen hipofrontaliteyi giderebileceğini<br />
önermişlerdir (79). Bu konudaki literatürde çelişkiler olmakla birlikte şizofrenide<br />
hipofrontalitenin sadece istirahat durumu fenomeni (resting state phenomenon) olmadığını,<br />
test performansı sırasında frontal bölgelerde azalmış aktiviteyi de yansıttığına dair bulgular<br />
vardır.<br />
Son dönemdeki çalışmalar şizofreninin ana belirtilerinin bir veya daha fazla beyin<br />
alanının anormal işlevine bağlanıp bağlanamayacağını araştırmaktadır. Liddle ve arkadaşları<br />
makalelerinde, bölgesel beyin kan akımı ve belirtiler arasındaki ilişkiyi araştırmışlar ve üç<br />
primer belirti kümesi tanımlamışlardır: “Psikomotor yavaşlama” (psychomotor poverty),<br />
“dezorganizasyon” ve “gerçeği değerlendirme bozukluğu”. Bu belirti kümelerinin serebral<br />
perfüzyon paternlerine bakıldığında psikomotor yavaşlamanın sol dorsolateral prefrontal<br />
korteksin (hipofrontalite) ve anterior singulatın azalmış aktivitesi ile karakterize olduğu<br />
saptanmıştır. Bu da negatif belirtilerin frontal lob işlev bozukluğu ile karakterize olduğu<br />
fikrini desteklemektedir. Hastanın dezorganizasyon puanları, sağ prefrontal kortekste düşük<br />
kan akımı ile birlikte, konuşmanın oluşumunda etkili olan temporal lopta azalmış aktivite<br />
göstermektedir. Son olarak gerçeğin çarpıtılması (reality distortion) puanları hipokampal<br />
bölge ve sol prefrontal korteksteki kan akımı ile pozitif korelasyon göstermektedir (80). Başka<br />
çalışmalar da benzer bulgular bildirmiştir Prefrontal glikoz metabolizmasının negatif belirtiler<br />
ile, sanrıların ise hipokampusta azalmış aktivite ile ilişkili olduğunu bulmuştur (81). SPECT<br />
kullanarak yapılan bir çalışmada hastadaki hallüsinatuar durumun sol inferior frontal korteks,<br />
sol temporal lob ve anterior singulatta artmış kan akımı ile ilişkili olduğu bulunmuştur (82).<br />
Sabri ve arkadaşları daha önce hiç antipsikotik kullanmamış bir grup hasta üzerinde çalışmış<br />
ve düşünce bozukluklarının frontal, singulat ve parietal bölgelerde artmış kan akımı ile ilişkili<br />
olduğunu bulmuştur (83).<br />
Şizofreni hastalarında frontal lob hacminde net bir azalma olmasına ve hastalarının<br />
frontal yürütücü işlev testlerinde başarısız olmasına rağmen, morfolojik çalışmalar ve<br />
nöropsikolojik testlerin doğrudan ilişkisi sadece bazı çalışmalarda gösterilebilmiştir. Frontal<br />
lobun özellikle hangi alt segmentinin incelendiği burada önemlidir, çünkü daha çok gri madde<br />
hacminin kognitif işlevlerle ilişkili, bir çalışmada ise ak madde hacminin çalışma belleği<br />
ilişkili olduğu saptanmıştır. Frontal lobun özellikle dorsolateral prefrontal korteks (DLPFC)<br />
kısmının, yürütücü işlevler, dikkat, bellek ve bu işlevlerin toplamı ile de davranış kontrolünde<br />
özelleştiği ve şizofreni hastalarındaki hacim azalmasının, bütün bu işlevleri bozulduğu<br />
27