T.C. SAÄLIK BAKANLIÄI Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh ...
T.C. SAÄLIK BAKANLIÄI Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh ...
T.C. SAÄLIK BAKANLIÄI Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
süreli bellek (40) alanlarında, şizofreni belirtileri gelişmeden önce, bozukluk olduğu<br />
saptanmıştır. Davidson ve arkadaşları, İsrail'de sağlıklı genç erkeklerde askerlik incelemesi<br />
için rutin yapılan bilişsel testleri ile daha sonra şizofreni hastalığı gelişenr kişilerin bilişsel<br />
testlerini incelemişlerdir. Bu kişiler içinde şizofreni hastalığı gelişen kişilerin, sağlıklı<br />
göründükleri geçmiş dönemde yapılmış olan bilişsel testlerini değerlendirmişlerdir. Test<br />
sonuçları, hastalık geliştirmeyen kişilerle karşılaştırıldığında bozukluk olduğu saptanmıştır.<br />
Bu çalışma, erken tanıda bilişin önemini gösteren iyi bir toplum tarama çalışmasıdır (39).<br />
David ve arkadaşlarının çalışmalarında ise, İsviçre’de, 1969 ve 1970 yılları arasındaki askere<br />
gitmeden önce bilişsel durumları ölçülen 50000 kişinin nöropsikolojik test sonuçları<br />
incelenmiştir. İlerde bu kişilerin 195’de şizofreni hastalığının geliştiği gözlenmiş; şizofreni<br />
gelişen ve gelişmeyen kişilerin nöropiskolojik testleri karşılaştırıldığında, şizofreni gelişen<br />
kişilerin IQ’larının daha düşük olduğu ve sözel görevleri yerine getirme skorlarının daha<br />
düşük olduğu saptanmıştır (41, 42).<br />
Şizofrenide en sık etkilendiği düşünülen bilişsel işlevler; yürütücü işlevler, dikkat,<br />
algısal/motor işlemleme, vijilans (dikkati sürdürme), sözel öğrenme ve bellek, sözel ve<br />
uzamsal işlem belleği, sözel akıcılık şeklindedir. Şizofrenide tüm bu bilişsel alanları etkileyen<br />
yaygın bir bozukluk söz konusudur. Bu yaygın bilişsel bozukluk şizofrenide kortikoserebellar-talamik-kortikal<br />
döngüleri içine alan bir etkilenmeyi gösteriyor olabilir. Hem<br />
bilişsel hem de görüntüleme yöntemleri ile gerçekleştirilen çalışmalarda özellikle prefrontal<br />
korteks, talamus ve serebellumun şizofreni hastalarında etkilenen bölgeler oldukları<br />
gösterilmiştir (31).<br />
Şizofreni hastalarında işitsel varsanılar ve diğer pozitif belirtilerin şiddetinin çeşitli<br />
nöropsikolojik testlerle ölçülen bilişsel işlevlerdeki bozukluğun şiddeti ile korele olmadığı<br />
bulunmuştur (43, 44). Aynı hastaları psikotik oldukları ve olmadıkları dönemlerde<br />
değerlendiren ve sonuçları karşılaştıran çalışmalarda hastaların psikotik oldukları ve<br />
remisyonda oldukları dönemlerde benzer düzeyde bellek ve dikkat bozukluğu gösterdikleri<br />
bulunmuştur (45). Aynı hastada aktif varsanıları varken ve daha sonra varsanılar<br />
kaybolduğunda aynı düzeyde bilişsel bozukluklar varsa varsanı, şiddetleri değişebildiği için<br />
stabil bir bilişsel bozukluğa neden olmaz. Bu da bilişsel işlevlerdeki bozulmanın psikotik<br />
belirtilere bağlı olmadığını göstermektedir. Sonuç olarak bilişsel işlevlerde bozukluklar<br />
varsanılar gibi pozitif psikotik belirtilerden önce, belirtiler sırasında ve sonrasında vardır ve<br />
şiddeti de pozitif belirtilerin şiddeti ile ilişkili değildir (25).<br />
Bilişsel işlevlerin farklı alanlarını ölçen testlerdeki performansın pozitif belirtilerin<br />
şiddetinden çok negatif belirtilerin şiddeti ile ilişkili olması olasıdır (44). Bunun bir<br />
açıklaması bilişsel testlerdeki düşük performansın negatif belirtilerin bir işlevi olması ve<br />
ikisinin aslında birbirinden tam ayırt edilemediğidir. Bilişsel belirtiler ve negatif belirtilerin<br />
tanımında da örtüşme vardır. Affekt düzleşmesi bilişsel performans ile en az koreledir (46),<br />
oysa aloji, sosyal ve mesleki defisitler daha fazla koreledir (47). Aynı zamanda, hastalar uzun<br />
süreli psikiyatrik tedaviden sonra toplum içine döndüklerinde negatif belirtileri düzelmekte<br />
veya değişmemekte, fakat bilişsel işlevleri değişmemekte veya kötüleşmektedir. Bu da negatif<br />
belirtilerin çevresel ve sosyal durumlara ikincil olabileceğini, bilişsel işlevlerin ise bunlardan<br />
15