Çalışmaya katılan hastalara öncesi dönemde ve son kontrollerinde ağrıya yönelik anket doldurtuldu. Hastalar ağrılarını 1’den 10’a kadar derecelendirdi. Bu ankette 1 puan ağrının hiç olmaması, 10 puan ise istirahatte bile ağrı olduğunu göstermekteydi. Bu ağrı skalasına göre; ameliyat öncesi dönemde skorun <strong>orta</strong>lama 7,46 (6–9)’dan son kontrolde 1,87 (1–5)’ye düştüğü görüldü. Subtalar artrodez ameliyatı yapılan talokalkaneal <strong>koalisyonlu</strong> hastalarda, bu değerin ameliyat öncesi <strong>orta</strong>lama 7,75 (7– 9)’den, ameliyat sonrasında 1,5 (1–2)’e; bar rezeksiyonu ve EDB tendon interpozisyonu ameliyatı yapılan kalkaneonaviküler <strong>koalisyonlu</strong> hastalarda, bu değerin ameliyat öncesi <strong>orta</strong>lama 7 (6–8)’den, ameliyat sonrasında 2 (1–3)’ye; bar rezeksiyonu ve yağ interpozisyonu ameliyatı yapılan talokalkaneal <strong>koalisyonlu</strong> hastalarda, bu değerin ameliyat öncesi <strong>orta</strong>lama 7 (6–8)’den, ameliyat sonrasında 2,25 (1–5)’ye; bar rezeksiyonu, yağ dokusu interpozisyonu ve kalkaneal uzatma osteotomisi yapılan <strong>tarsal</strong> <strong>koalisyonlu</strong> hastalarda ise bu değerin ameliyat öncesi <strong>orta</strong>lama 8,3 (8–9)’den, ameliyat sonrasında 1,67 (1–2)’ye düştüğü görüldü (Şekil 3.2). Ağrı skalası değerlerindeki düşüş, genel olarak ve farklı <strong>cerrahi</strong> uygulanmış dört grup için ayrı ayrı anlamlı bulundu (p0,05). Ameliyat edilen tüm hastaların etkilenmiş olan ayaklarında (15 ayak) ameliyat öncesi dönemde var olan subtalar eklem hareket kısıtlılığının, subtalar artrodez ameliyatı yapılan hastalar çıkarıldığında, üç hastada yapılan <strong>cerrahi</strong> <strong>tedavi</strong>ler sonrası devam ettiği görüldü. Bu hastalardan iki tanesi bar rezeksiyonu ve yağ interpozisyonu yapılan talokalkaneal koalisyonu olan hastalardı. Diğer hastaysa; bar rezeksiyonu ve EDB tendon interpozisyonu yapılan kalkaneonaviküler <strong>koalisyonlu</strong> hastaydı. Çalışmaya alınan hastaların ameliyat öncesi dönemde yapılan muayenesinde; 10 hastada peroneal kas spazmı çeşitli derecelerde mevcuttu. Beş hastanın ise peroneal kas spazmı yoktu. Son muayenelerinde daha önce peroneal kas spazmı olan, 10 hastanın 6 tanesinde peroneal kas spazmının devam ettiği, 4 hastanın ise peroneal kas spazmının gerilediği tespit edildi. Bu hastalardan iki tanesi subtalar artrodez ameliyatı yapılan; bir tanesi bar rezeksiyonu ve kalkaneal uzatma osteotomisi ameliyatı yapılan; bir tanesi de bar rezeksiyonu ve EDB tendon interpozisyonu ameliyatı yapılan hastalardı. 58
Ameliyat Öncesi Ameliyat Sonrası Şekil 3.1: AOFAS skorlamasının ameliyat öncesi ve sonrası durumu 9,00 8,00 Grup 1: Bar rezeksiyonu ve EDB interpozisyonu 7,00 6,00 5,00 Grup 2: Subtalar artrodez 4,00 3,00 2,00 1,00 0,00 Ameliyat Preop Öncesi Ameliyat Postop Sonrası Grup 3: Bar rezeksiyonu ve kalkaneal uzatma osteotomisi Grup 4: Bar rezeksiyonu ve yağ dokusu interpozisyonu Şekil 3.2: Ağrı skalasının ameliyat öncesi ve sonrası durumu 59