Temel Farmakokinetik
Temel Farmakokinetik
Temel Farmakokinetik
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
<strong>Temel</strong> <strong>Farmakokinetik</strong> 209<br />
kg<br />
V ^<br />
c<br />
k d<br />
s<br />
için değilse de, birçok etkin maddenin tedavi süresi<br />
t 2 -1, aralığındadır. Plazmanın en yüksek derişimi, t max<br />
anında C max olarak oluşmaktadır. Etkinin şiddeti de C max<br />
- MEK olarak düşünülebilir.<br />
v d<br />
Şekil 11.28 Tek kompartımanlı emiîmeli model<br />
Burada, etkin madde k a hız değişmeziyle plazmaya<br />
geçmekte ve k d hız değişmeziyle uzaklaşmaktadır.<br />
Kompartımanın derişimini plazma temsil etmektedir<br />
ve kompartımanın hacmi V d 'dir.<br />
Plazma Verileri<br />
Esasen, kasiçi (İM), rektal ve vajinal gibi verilişlerde<br />
de emilim vardır. Emilimin sözkonusu olduğu diğer<br />
bir veriliş yolu da transdermal veriliştir. Dolayısıyla bu<br />
durumlarda, ana hatlarıyla farmakokinetik model aynıdır.<br />
Ancak değişik yollara bağlı olarak emilim hız değişmezleri<br />
farklı olacaktır. Doğal olarak uzaklaşma hız<br />
değişmezi veriliş yolundan bağımsızdır.<br />
Bu yolla ilaç verilişi sonunda elde edilen plazma profili<br />
Şekil 11.29'da görüldüğü gibidir:<br />
MEK<br />
^ı t t 2<br />
Şekil 11.29 Emilmeli yol plazma profili<br />
Bu profilin genel değerlendirilmesi:<br />
Etkin maddenin terapötik penceresi, C tox (yan etkilerin<br />
başladığı derişim) ile MEK (minimum etkili derişim)<br />
arasındadır. Plazma profili bu bölgenin içinde kaldığı<br />
müddetçe tedavi düzgün olacaktır. Etkinin başlaması<br />
t, anında ve bitmesi de t 2 anında olmaktadır. Hepsi<br />
Emilim bölgesinden etkin maddenin emilimi genelde<br />
birinci mertebeden reaksiyonla sürmektedir. Birinci<br />
mertebe reaksiyonlar sonsuza kadar azalarak sürerler.<br />
Ancak yedi yarı ömür gibi bir sürede reaksiyonun %<br />
99'undan fazlası oluştuğundan, pratik olarak reaksiyon<br />
bu sürede bitmiş kabul edilebilir. Dolayısıyla, oral ilaç<br />
alımında, belli bir süre sonra emilim olayı pratik olarak<br />
bitmiş duruma gelecektir. Oral verilişte, emilimin ne<br />
zaman bittiğini doğrudan bilme durumunda olmadığımız<br />
için, bu noktada kesinlik yoktur; dolayısıyla bir<br />
noktadan bahsetmek yerine, bir bölgeden bahsedilebilir<br />
(esasen, f'ı tek bir nokta gibi göstermek büyük<br />
bir iddia olmaktadır). Şekil 11.29'daki f noktası böyle<br />
bir işarettir. Yani, t*dolaylarında emilimin pratik olarak<br />
bittiği kabul edilmektedir.<br />
Etkin maddeyi içeren ilacın oral alındığını varsayalım.<br />
Bu tarz ilaç şekilleri etkin madde salımı açısından ikiye<br />
ayrılırlar:<br />
a- Hemen salan (immediate release) dozaj şekilleri<br />
(Bunlara konvansiyonel ilaç şekilleri de denmektedir).<br />
Bunlar mideye ulaşım hemen dağılarak etkin<br />
maddeyi derhal salarlar. Dozaj şeklinin ıslanması,<br />
dağılması, vb olaylar azami 10 dakika gibi bir sürede<br />
biter. Amaç, etkin maddenin en kısa zamanda<br />
kana geçmesi ve biyolojik etkinin en kısa zamanda<br />
başlamasıdır. Bunların formülasyonları bu amaca<br />
yönelik yapılır. Şekil 11.29, böyle bir dozaj şeklinin<br />
oluşturduğu plazma profilini göstermektedir. Pratik<br />
olarak t = O'da emilim başlamış kabul edilir.<br />
b- Denetimli salimli {Controlled release, sustained release,<br />
prolonged release veya modified release) ilaç<br />
şekilleri. İlaç şeklinden etkin maddenin salımı üzerine<br />
herhangi birformülasyon değişikliği yapılmışsa,<br />
bu gruba girer. Bu değişiklik, barsakta dağılan<br />
şekillerden tutun, her türlü yavaş salan şekle kadar<br />
gider 15 (Denetimli salan ilaç şekilleri oral yolun dışında<br />
da uygulanmaktadır).<br />
Tablet, kapsül v.b. şekilde alınmış olan konvansiyonel<br />
dozaj şekli mideye ulaşınca, ilk önce ıslanma olayıyla