MIG MAG Eriyen Elektrod ile Ark Kaynağı - Gedik Eğitim Vakfı
MIG MAG Eriyen Elektrod ile Ark Kaynağı - Gedik Eğitim Vakfı
MIG MAG Eriyen Elektrod ile Ark Kaynağı - Gedik Eğitim Vakfı
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
elementleri de kaynağa karbon gibi etkir ve sertleşme meylini arttırır. Bununla beraber etk<strong>ile</strong>ri karbon kadar<br />
şiddetli değildir. Böyle bir olayda çeliğin TTT diagramı (sürekli soğuma) elimizde var ise, ısının tesiri altında<br />
kalan bölgede martenzit oluşmasına olanak vermeyen bir soğuma hızı seçerek kaynak yapmamız gerekir.<br />
Bu varsayımın gerçekleştirilmesi bir dereceye kadar mümkündür; zira yapılmış olan çalışmalar<br />
göstermiştir ki; kaynak şartlarında tepe sıcaklığına erişmek için geçen sürenin kısalığı ve parçanın sadece bir<br />
bölümünün ısınması nedeni <strong>ile</strong> soğuma sonucundaki dönüşümler, ısıl işlemler için geliştirilmiş olan TTT<br />
diagramlarındaki bölgelerde oluşmamaktadır. Ancak, aradaki fark kaynak uygulamalarında neticeye önemli<br />
bir etkide bulunab<strong>ile</strong>cek büyüklükte değildir. TTT diagramından bir soğuma hızı seçerek, kaynak şartlarını<br />
ayarlama pratik açıdan her zaman kolaylıkla uygulanab<strong>ile</strong>cek bir çözüm değildir. Bunun gerçekleşebilmesi<br />
için her kaynak atölyesinde bu diagramlar içeren bir atlasın bulunması ve her kaynak teknisyeninin de bunları<br />
kullanab<strong>ile</strong>cek şekilde eğitilmiş olması gerekir.<br />
Bütün bu hususlar gözönünde bulundurularak, uygulamada çok daha kolay bir şekilde sonuca giden bir<br />
başka çözüm geliştirilmiştir. Karbon eşdeğeri diye isimlendir<strong>ile</strong>n bu çözümde; çeliğin b<strong>ile</strong>şiminde sonuca<br />
alaşım elementlerinin miktarları bir formülde yerlerine konarak bir değer hesaplanır; buna da karbon eşdeğeri<br />
adı verilir.<br />
Kaynakta çeliğin sertleşme meylini belirten bir değer sayısının bulunması ve bununla çeliğin b<strong>ile</strong>şimine<br />
dayanarak, kaynak kabiliyetini belirten bir formülün elde ed<strong>ile</strong>bilmesi için birçok çalışmalar yapılmış ve alaşım<br />
elementlerinin verdiği sertleşmeye eş değerde sertliği sağlayan karbon miktarı saptanmıştır. Bu şekilde<br />
saptanan ve çeliğin b<strong>ile</strong>şimindeki alaşım elementlerinin oluşturduğu sertliğe eş sertliği veren karbon miktarına<br />
karbon eşdeğeri adı verilmiştir. Birçok memleketlerde ve çeşitli nizamnamelerde, kaynaklı konstrüksiyonlarda<br />
kullanılacak çeliklerin içeriğindeki karbon ve manganez miktarları sınırlandırılmıştır. Bu iki element de çeliğin<br />
sertleşme meyli dolayısıyla çatlak oluşumu olasılığını arttırırlar.<br />
Karbon eşdeğeri büyüdükçe kaynaktan sonra soğumanın yavaşlatılması gerekmektedir. Bunun için de<br />
tek çözüm parçaya kaynaktan önce bir öntavlama uygulayarak soğuma hızını yavaşlatmaktadır. Karbon<br />
eşdeğerine bağlı olarak öntavlama sıcaklıkları saptanmış olduğundan uygulamada olay oldukça basite<br />
indirgenmiştir; yalnız burada kesinlikle bilinmesi gereken çeliğin b<strong>ile</strong>şimidir.<br />
Karbon eşdeğerinin hesaplanması konusunda, literatürde çok değişik formüllere rastlanılmaktadır.<br />
Bunlar salt bilimsel açıdan düşünüldüğünde, ne çelikleri sınıflandırmak için kriter olabilmekte ve ne de kaynak<br />
kabiliyetinin bir ölçüsü olarak kullanılabilmektedirler; bunlar ancak, uygulamada kullanılab<strong>ile</strong>n ve tatminkâr<br />
sonuçlar veren amprik bağıntılardır.<br />
Bugün en fazla kullanan karbon eşdeğeri formülleri şunlardır;<br />
1- Dearden ve HO. Neill karbon eşdeğeri formülü:<br />
2- Kihara, Suzuki Otani ve Tamura'nın gerçekleştirdiği karbon eşdeğeri formülü:<br />
100