MIG MAG Eriyen Elektrod ile Ark Kaynağı - Gedik Eğitim Vakfı
MIG MAG Eriyen Elektrod ile Ark Kaynağı - Gedik Eğitim Vakfı
MIG MAG Eriyen Elektrod ile Ark Kaynağı - Gedik Eğitim Vakfı
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Erime bölgesine bitişik olan ve kaynak anında 1450 ilâ 1150°C sıcaklıklardaki bölgedir. Bilindiği gibi,<br />
metaller yeniden billûrlaşma sıcaklığının üstündeki bir sıcaklığa kadar ısıtıldıklarında tane büyümesi adı<br />
ver<strong>ile</strong>n bir olay meydana gelir. Bazı taneler büyüyerek kısmen veya tamamen küçük tanelerin yerine geçer<br />
ve dolayısı <strong>ile</strong> ortalama tane boyutu büyür. Tane büyümesi hızı sıcaklık arttıkça artar ve metalin solidüsüne<br />
yaklaşıldığında büyüme çok hızlanır. İri taneli yapılar, ince taneli yapılara oranla daha gevrek ve kırılgan<br />
olduklarından oluşmaları istenmez.<br />
Çeliklerde kaynak anında erime çizgisine bitişik olan esas metal, solidüse yakın bir sıcaklığa<br />
eriştiğinden ostenit içinde fazla miktarda tane büyümesine rastlanır. Bir çeliğin kaynak ed<strong>ile</strong>bilirliği<br />
açısından tane büyümesi çok önemlidir, çünkü soğuma olayı sürecinde oluşan dönüşümlere ostenit tane<br />
büyüklüğünün etkisi oldukça şiddetlidir.<br />
Ostenit tane büyümesi için gerekli olan tane sınırı <strong>ile</strong>rlemesi tane sınırlarına çökelmiş bulunan<br />
alüminyum, vanadyum titanyum ve niobyum nitrür ve karbonitrürleri tarafından engellenir. Bu durum<br />
özellikle modern çelik yapımında, üretim sırasında tane büyümesine engel olmak için geniş çapta kullanılır;<br />
nitrür ve karbonitrürler 900°C'nin üzerinde tane içinde çözelti haline gelmeye başlarlar; 1150°C civarında<br />
tümü çözelti haline geçtiğinden, artık bunların da tane büyüme olayına engel olma olasılıkları ortadan<br />
kalkar.<br />
2. İnce taneli bölge:<br />
Kaynak anında 900 ilâ 1150° C arasında bir sıcaklığın etkisinde kalmış bölgede tane büyümesine<br />
rastlanmaz. Bu bölgede de ostenit oluştuğundan, soğuma anında soğuma hızı ve çeliğin b<strong>ile</strong>şimine bağlı<br />
olarak aynen iri taneli bölgede görülen içyapıya benzer bir içyapı görülür.<br />
3. Kısmen dönüşmüş bölge:<br />
İnce taneli bölgenin devamı olan bu bölge, kaynak işlemi sırasında A3 ilâ A1 arası bir sıcaklığa kadar<br />
ısınmış olup, bölgesel bir ostenitizasyona uğramıştır. Ostenit dönüşüme uğradığından yapısındaki ostenit<br />
miktarına bağlı olarak, ilk iki bölgeyi andıran bir içyapı gösterir.<br />
4. İçyapı değişikliğine uğramamış bölge:<br />
Bu bölge A1'in altındaki bir sıcaklık derecesine kadar ısınmış olup, ısınma sürecinde çelikte bir<br />
dönüşüm oluşmamıştır. Bu bölgede bazen içyapılarda hafif bir temperleme etkisi görülebilir.<br />
Kaynak işleminde genellikle metal önce likidüsünün üstünde bir sıcaklığa kadar ısıtılmakta ve<br />
sonra da soğutulmaktadır. Dolayısı <strong>ile</strong> çeliklerin kaynağında, kaynak bölgesinde, yukarıda belirtilmiş<br />
olan bütün bu dönüşümler sırasıyla oluşacaktır. Isıtmayı takip eden soğuma yavaş bir şekilde<br />
gerçekleştiğinde veya çeliğin karbon ve alaşım elementi içeriği sertleşmeyi meydana getirecek miktarda<br />
değilse, elde ed<strong>ile</strong>n içyapı tane büyüklüğü hariç, ilkel yapının aynıdır. Buna karşın sertleşme meyli olan<br />
çeliklerde ise, soğumanın hızlı olduğu hallerde daha evvelce bahsedilmiş olan ve genellikle arzu<br />
edilmeyen özelikleri taşıyan içyapılar oluşur ki; işte çeliklerin kaynağını etk<strong>ile</strong>yen en önemli etken budur.<br />
Isının tesiri altında kalan bölge, eritme kaynağında devamlı olarak ortaya çıkar ve bundan kaçırılması<br />
mümkün değildir. Büyüklüğü ise, kaynak işlemine uygulanan enerji, soğuma hızı, parçanın şekli,<br />
97