Deneysel Hayvan Araştırmalarının Planlamasında ... - jcam.com.tr
Deneysel Hayvan Araştırmalarının Planlamasında ... - jcam.com.tr
Deneysel Hayvan Araştırmalarının Planlamasında ... - jcam.com.tr
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
<s<strong>tr</strong>ong>Deneysel</s<strong>tr</strong>ong> <s<strong>tr</strong>ong>Hayvan</s<strong>tr</strong>ong> <s<strong>tr</strong>ong>Araştırmalarının</s<strong>tr</strong>ong> <s<strong>tr</strong>ong>Planlamasında</s<strong>tr</strong>ong> Dikkat Edilecek Hususlar<br />
için daha az sayıda hayvan kullanımı sağlar. Beslenmenin standardizasyonu<br />
(yemler ve yemleme şekli gibi), genetik olarak birörnek<br />
hayvanların kullanılması (inbred), mikrobiyolojik kalitenin<br />
sağlanması (kontaminasyonların etkisini en aza indirmek veya<br />
tamamen ortadan kaldırmak için, spesifik patojen free, gnotobiyotik<br />
veya germfree hayvan üretim teknikleri) ve hayvanların<br />
çevresel ortamın standardizasyonu önemlidir.<br />
Mikrobiyolojik durumları birbirinden farklı hayvanların fizyolojileri<br />
ve çeşitli etkenlere karşı yanıtları farklı olacaktır. Örneğin,<br />
bazı patojenlerden arındırılmış (SPF) fareler ile geleneksel yetiştirilmiş<br />
farelerin bir maddeye karşı yanıtı bu özellikten dolayı<br />
farklı olabilir.<br />
Araştırmacı, bakıcı ve diğer personellerin tutum ve davranışları<br />
da hayvanları etkilediği için, bunlar sonuçlara deney dışı faktörler<br />
olarak yansımaktadır.<br />
Kısacası hayvanların refahını bozan her faktör deney sonuçlarını<br />
etkilemektedir. Bundan dolayı belirlenen standartların sağlanması<br />
ve sürdürülmesi etik, araştırma sonuçları, finans ve işgücü<br />
açısından oldukça önemlidir.<br />
Kaynaklar<br />
1. Altuğ T. Biyolojik Araştırmalarda Deney <s<strong>tr</strong>ong>Hayvan</s<strong>tr</strong>ong>ı Kullanılmasının Ana İlkeleri. II.<br />
Ulusal Moleküler Biyoloji ve Genetik Öğrenci Kış Okulu Kitabı, Mart 2005, İstanbul,<br />
s. 97-101<br />
2. Altuğ T. <s<strong>tr</strong>ong>Hayvan</s<strong>tr</strong>ong> Deneyleri Etiği. Türk Tıp Dizini. Sağlık Bilimlerinde Süreli Yayıncılık<br />
2009 7.Ulusal Sempozyum Bildirileri. S.53-68<br />
http://www.ulakbim.gov.<strong>tr</strong>/cabim/vt/uvt/tip/sempozyum7/altug.pdf<br />
3. Dokuz Eylül Üniversitesi [homepage on the Internet]. Dokuz Eylül Üniversitesi<br />
<s<strong>tr</strong>ong>Hayvan</s<strong>tr</strong>ong> Deneyleri Yerel Etik Kurulu.<br />
http://www.deu.edu.<strong>tr</strong>/DEUWeb/Icerik/Icerik.php?KOD=6664<br />
4. Dikensoy O. Neden <s<strong>tr</strong>ong>Deneysel</s<strong>tr</strong>ong> Araştırmalar? Ülkemizde <s<strong>tr</strong>ong>Deneysel</s<strong>tr</strong>ong> Araştırmalarda<br />
Mevcut Durum. Türk Toraks Derneği 13. Yıllık Kongre, 5-9 Mayıs 2010, İstanbul.<br />
5. Hughes HC, Lang CM. Basic Principles İn Selecting Animal Species For Research<br />
Project. Clınıcal Toxıcology. 1978;13; 611-621.<br />
6. Kaya M. <s<strong>tr</strong>ong>Hayvan</s<strong>tr</strong>ong> çalışmalarında planlama ve uygun model ve denek seçimi nasıl<br />
yapılmalı? Türk Toraks Derneği 13. Yıllık Kongre, 5-9 Mayıs 2010, İstanbul.<br />
7. Lipman NS, and Perkins SE. Factors That May Influence Animal Research. Fox<br />
JG, Anderson LC, Loew FM, Quimby FW. Editors, Laboratory Animal Medicine, Second<br />
Edition, London: Academic Press, 2002. p. 1143-1165.<br />
8. Planning the Experiment. nefrsef.org [homepage on the Internet]. Northeast Florida<br />
Regional Science and Engineering Fair, Inc; c2005 Available from: http://www.<br />
nefrsef.org/students/plan.html<br />
9. Poyraz Ö. Laboratuar <s<strong>tr</strong>ong>Hayvan</s<strong>tr</strong>ong>ları Bilimi. Kardelen Ofset Ankara, 2000.<br />
10. Quimby FW. Animal Models in Biomedical Research. Fox JG, Anderson LC, Loew<br />
FM, Quimby FW. Editors, Laboratory Animal Medicine, Second Edition, London:<br />
Academic Press, 2002. p. 1185-1214.<br />
11. Russell. WMS, Burch RL.. The Principles of Humane experimental Technique.<br />
London: Methuen. 1959<br />
12. Utkan NZ, Cantürk NZ. Deney hayvanlarının ve deney modellerinin seçimi. In;<br />
Cantürk ZF, Sayek İ, Editörler. Cerrahi Araştırma “Araştırma planlama, Değerlendirme<br />
ve sunum, Deney hayvanları, Özgül deneysel modeller”. Birinci basım. İstanbul:<br />
Nobel Tıp Basımevi, 2005. s. 125-129.<br />
13. von Zutphen LFM, Baumans V, Beynen AC. Laboratuvar <s<strong>tr</strong>ong>Hayvan</s<strong>tr</strong>ong>ları Biliminin<br />
Temel İlkeleri. Çeviri Editörü. Tayfun İde, Medipres Ankara 2003.<br />
14. Yavru N, Yavru S. Deney <s<strong>tr</strong>ong>Hayvan</s<strong>tr</strong>ong>ları. Konya: Selçuk Üniversitesi Veteriner Fakültesi<br />
Yayını; 1996.<br />
15. Yeğen BÇ, Gören Z. Biyomedikal Araştırmalarda Deney <s<strong>tr</strong>ong>Hayvan</s<strong>tr</strong>ong>ı “Temel Bilgiler<br />
ve Etik İlkeler” Yüce Yayım Tavaslı Matbaası, İstanbul, 2005.<br />
5<br />
| Journal of Clinical and Analytical Medicine<br />
<s<strong>tr</strong>ong>Deneysel</s<strong>tr</strong>ong> <s<strong>tr</strong>ong>Hayvan</s<strong>tr</strong>ong> <s<strong>tr</strong>ong>Araştırmalarının</s<strong>tr</strong>ong> <s<strong>tr</strong>ong>Planlamasında</s<strong>tr</strong>ong> Dikkat Edilecek Hususlar<br />
Journal of Clinical and Analytical Medicine 9