0073-Sanaat terimleri sozluyu(12.183KB).pdf - Turuz.info
0073-Sanaat terimleri sozluyu(12.183KB).pdf - Turuz.info
0073-Sanaat terimleri sozluyu(12.183KB).pdf - Turuz.info
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
:Y<br />
\<br />
Ttlnx DIL r$nuuu yayrNr,aRr-slYtt 424<br />
ZANAAT TERiMLERi<br />
SOZLUGU<br />
rLlBr rrnlr runuuu oterDrrvi-aNxAne, 1976
i3<br />
K<br />
ZANAAT TERIUINNI SOZIUGU
':<br />
!<br />
C{"<br />
fi<br />
1*"<br />
+<br />
,{<br />
,:$.<br />
Jl<br />
g<br />
0nsOz<br />
Bu kiigiik siizliik, birbirini izl.ycn iiq agamah bir gahqma ve incelemcnin<br />
iiriiniirliir. Agarnalar aqa[rda ]rclirtilnriqtir.<br />
l) Dcrlcme aqarnasr,<br />
2) Doferlendirme aqamasr,<br />
3) Srralnma aqarnl$r.<br />
$imdi, bu arpamalan srrastyla giin:cc[iz :<br />
1) Dcrleme agamasr : Bu arranrayro halk zanaotnr do[rudan do$ruya<br />
ya da dolnyh olarak ilgilcnrlire. d.[al ve yapay ne'nelcrle, bunlara iliqki.<br />
olay vc iizcUiklerin adlannr dcrlcrnc irilcmlcri olulqturmuqtur.<br />
Siizciik dcrlcmc irsleml:rin lr..im de igindc hulundu[um, araltrrm{r<br />
ekibince I yiiriitiilmiiqtiir. l{er iiye, iincctlcrr gizilen bir tor,*L*u s uyarrnca,<br />
halkbilim iiriinlerini dcrleme y6nt.mlcrini 3 uygulayarak, gok iyi tamdrir<br />
ktiy, ilqr: ve illcrde galrgmrqtrr. Stizliiktc dc giiriilece$i gibi, ekipge toplanan<br />
siizciikler, qok kiiqiik bir iilgiide olsa bilc, Tiirkiyeonin dirirr bir yamm ilgileudirecck<br />
niterliktedir.<br />
Siizciik derlemeleri, fielil work a adr verilen yerinile gildolrn yiintemine<br />
uygun olarak yaprlmrgtrr. Bagka bir deyimle, siizliiiiimiizii oluqturan siizciiklerin<br />
hiq biri, yazilr belgelerden ahnmamrg, tersine, halk arasrnda yaqanarak,<br />
onun afzrndan d.erlenmigtir,<br />
Derlcyiciler, derledikleri her siizciik igin bir fig diizenlemiglerdir. Fiqlerde,<br />
siizciiklerin anlamryle birliktc, derlendikleri kiiy, ilge ya da il bclirtilmigtir.<br />
Krsa bir siire igindc halk a$zrndan ycdi bin siizciik derlenerek<br />
fiqlenmir;tir. Aynca Tiirk Dil Kurumu'nun daha iincc derletti$i fiqlerdcn<br />
de yararlamlnuEtrr.<br />
2) Dcfierlendirme agarnasr : Bu agarnayla birlikte, ekip gahqmalan<br />
sona erdi$inden, masa baqr ve kigisel gahgmalarrmrz baqladr.<br />
Ik igimiz elimizin altrnda bulunan yetli bin diirt yiiz figi teker teker<br />
giizden gcgirmek oldu. Bunlardan, yazrhE, tanrmlama ve yer bclirtmc yiinlerinden<br />
cksik buldufiumuz ya da gereksiz olduklarr kanrsrna vardrfirmrz<br />
iki bin figi qahgma drgr brraktrk. Biiylcce, qahqma figlerimizin sayrar beg<br />
bin diirt yiizc intli.<br />
r Dr. Orhan Acrpayanrh, Dr. Atilln lirden, Necip Altrn Igrk, Tahir Yrldurm, Tiilay<br />
Ufuzman, lsmail Odtirk.<br />
r Taslmla,na : Prolram,<br />
t Kenneth S., Goldrtein, A Guiila For tr'ielil Work*t In Follclore (Ponasylvnnia, 1964),<br />
199 S.<br />
r Prof. Dr, $eilat Veylr Ornek, BudunlrilJnr ?orimhrd SdlrltJ{. (Antrerl, lg?g), r, 12,
VI<br />
Bundan eonraki gahgmalanmrzr, derledifimiz siizcriklerin, bugiine kadar<br />
yayrnlanan siizliiklerdeki yaprsal henzerlerini r saptama ir.lcrnleri oluqturdu.<br />
Bunun iqin de, comparativc method t ath vcrilen kargrlaqtrrma ytintemini<br />
kullandrk. Bu uygulamantn souunda iig tiir sOzciik saptadrk, Birinciler,<br />
yapreal benzerliklcri yanrnda, tanrmlarnn ve derlemc yeri bakrmrndan da<br />
benzerlik giistermektedirler. Bu tiir siizciiklero baqka eiizliiklerde bulunduklanndan<br />
bizim igin gerekeizdirler. Bu nedenle, aayrlan diirt yiiz kadar olan<br />
bu siizciikleri kadro drqr brruktrk. Bu durumda, derlediflimiz siizciiklerinl<br />
sayrar beq binc diigtii. lkincilcr yaprsal benzcrlikleriyle birlikte eEanlamh<br />
olmalarrna karErn, bagka bagka yerlerden derlenmiglerdir. Bunlan gahgma<br />
drlr brrakmadrk. Qiinkii, hcm siizliifiirniiz igin gcrekli idiler, hcm de bagkn<br />
giizliiklerdeki ogacsll eiizciiklerlc iElendikleri zaman, Tiirk dilinin geligim,<br />
d{ilImr ile$igim ve bagkalagrm gibi sorunlarrnrn giiziimlenmesinde yararh<br />
olabilecek niteliktedirler. (Yaklr bir gelecekte, dcrleme siizciiklerin yardrmryla,<br />
Tiirk DiI Atlael gahgmalanna baqlanaca[rna da kesin olarak inanmaktayrm.)<br />
Ugiinciilcr iac, yaprsal lrr:nzcrliklcri drqrnda, nnlam v
Adana<br />
Adryaman<br />
Afyonkarahirar<br />
A!rr<br />
Amasyn<br />
Ankara<br />
Antalya<br />
Artvin<br />
Aydrn<br />
Bahkeeir<br />
Bilecik<br />
Bingiil<br />
Bitlis<br />
Bolu<br />
Burdur<br />
Burea<br />
Qanakkale<br />
Qanhrr<br />
Qorum<br />
Dcrrizli<br />
Diyarbalur<br />
Eilirne<br />
ElAzrI<br />
Erzincan<br />
Erzurum<br />
Eskigehir<br />
Gaziantep<br />
Giresun<br />
Giimiighanc<br />
Hakk0ri<br />
Hatay<br />
fsparta<br />
Ietanbul<br />
lqel<br />
IL ADLARININ KISALT}TTILARI<br />
Ada.<br />
Adr.<br />
Af.<br />
AE.<br />
Ama.<br />
Ank.<br />
Ant.<br />
Ar.<br />
Ay.<br />
3a.<br />
Bil.<br />
Bn.<br />
Bt.<br />
Bo.<br />
Rrd.<br />
Bre,<br />
qkl.<br />
Ckr.<br />
Qr.<br />
Dz.<br />
Dy.<br />
Ed.<br />
El.<br />
[,zc,<br />
Ezm.<br />
Ee.<br />
Gaz.<br />
Gr.<br />
Gm.<br />
Hak.<br />
IIat.<br />
Irp.<br />
Ist.<br />
Ie.<br />
Izriir<br />
Kare<br />
Kaetamonu<br />
Kayeeri<br />
Krrklareli<br />
Krrgehir<br />
Kocaeli<br />
Konya<br />
Kiitahya<br />
Malatya<br />
Maniaa<br />
Maraq<br />
Mardin<br />
Mufla<br />
Mtt<br />
Nevgehir<br />
Ni[ile<br />
Ordu<br />
Rizc<br />
Sakarya<br />
Sameun<br />
Sivas<br />
Siirt<br />
Sinop<br />
Tekirdag<br />
Tokat<br />
Trabzon<br />
Tunceli<br />
Urfa<br />
Uqak<br />
Yan<br />
Yozgat<br />
Zonguldak<br />
lz,<br />
Kr.,<br />
Kg.<br />
Ky.<br />
Krk.<br />
Krq<br />
Kc.<br />
Kn.,<br />
Kii.<br />
Mt.<br />
Mnt<br />
Mr.<br />
Md.<br />
MB,<br />
M9.<br />
Ng.<br />
NB.<br />
Or.<br />
Rz.<br />
Sli.<br />
Sm.<br />
Sv.<br />
Sr.<br />
Sn.<br />
Tk.<br />
To.<br />
Tr.<br />
Tn.<br />
Ur.<br />
Uq.<br />
Vn.<br />
Yz.<br />
Zn,<br />
ai,<br />
4.<br />
i<br />
,i^ tw.t<br />
4 i:<br />
;,t<br />
s<br />
)r.<br />
Sl<br />
'i<br />
t<br />
;v<br />
{:<br />
;li<br />
li<br />
?<br />
i ,t<br />
$<br />
A<br />
aba : l. Qoban kcpcnc[i, (Kiipliicc .Giirniiqhacrkiiy -Ama.) l. Krghk pantalon.<br />
(Qulirrrhisar -Iis.) 3. Atkrsr yiin, qiizgiisii krl olan kilim. (Alayunt<br />
-Kii.)<br />
abo : [--+ krlhk]<br />
abara : Bir yiindeu difcr yiine su gegirmeye yarayan a$ag oluk. (Giikmenler,<br />
Krzrlnf:rg, Qalak, Geilikli *Sairn]rcyli -Ada.)<br />
abaehk : [-+ obilrrstlik -1]<br />
abilaela$a : [+ abileetlik -l]<br />
ahilaslrk : [+ ubdc*rlik -l]<br />
abileelaSu : [..+ abilestlik -l]<br />
abdesle[e : [-r nldcstlik .l]<br />
abdestlik [ubashk, alxlnsln$a, ahilashkn atrilesla[a, abilcslefie]: l. El yUz<br />
yrkama yr:ri, (AfElr, Akdaf .Gt'lendosr, Arok r$arkikaraa$ag -Iep.)<br />
[abtshk.l : (Akdl[ rGclcnrlrst -lsp.)<br />
[abdaslafa] : (Adahkuzu *Giidiil -Ank.)<br />
[obdasllk] : (Akbag rciidiil -Arrk.)<br />
[abrleslafia] : (Kadrrbasr *Giitliil -Ank.)<br />
[ulileslc[el : (Afrsar, Akba4 *(iiirliil -Ank,)<br />
2. Diifiiirrlcrdc giyilcn giivcy clbiscsi. (Afqar rGelendost -Isp.)<br />
abil: Aba'dan yaprlan kolsuz gi;'si. (rTar'ganh -Kii.)<br />
abraghk [abreq]: rl:rhnrn benzcr rc'k fal
2^<br />
[egar -2] : (Esri rSii[iit -Bil.)<br />
[agrcak .2] : (Poyra -Es.)<br />
2. Oklava. (Inhisar -Bil.)<br />
agar [accak, agcak, agkro aqkrg, lrugar] : l. Anahtar. (Yavuzkiiy r$ar'"sat<br />
'-Ar.; Kiilliik *I[tlrr, Kurtkale *Qrldrr, Eqmeyazr -Kr.)<br />
[agcak] : (-Kii.)<br />
[agkr] : (Ortayazr *Senirkent -Isp.)<br />
[aqkr{] : (Ahrrlrkuyu rHaymana -Ank.)<br />
[hagar] : (Kiilliik *Ifidrr -Kr,)<br />
2. [.+agacak -l]<br />
agcak : [--+ aqar -l]<br />
agrcak : l. KalemtraE. (*Siifiit -Bil.; lniinii *Es.) 2. [-> agacak .l]<br />
agrk r Ev gatrlarrndaki dclik. (ftndtkoluk -Bil.)<br />
agrkfora : Ayakkabr tabanlanmn kcnarlanna yaprlan siis. (-Ank.)<br />
agrkfora gar}u : Ayakkabr siisii yapnlakta kullamlan dcmir aygrt. (-Artk.)<br />
agrkfora kenarbrgafir : Ayakknbrlara siis yapm$k igin kullanrlan ug ktomr<br />
keskin dcmir arag. (-Ank.)<br />
agrlrr : Kapak. (*Ynlvaq --IsJr.)<br />
agkr : l. [-+ agar -f]. 2. [+ agmal.<br />
aglu makinasr : Dcri parlatna aygrtr. (lBor -N[,)<br />
agma [aglc -2] : Yufka. (Qokcalar *Boziiyiik -Dil.)<br />
[agkr -2]: (Kartal -Es.)<br />
Ailana boblin; Bir hah tiirii. (Ya$crlar *Yalvag -Isp.)<br />
Ail,rno burmagr : Bir bilezik tiirii. (tAksaray -N$.)<br />
Ailana kiigegiibe$i: Bir hah motifi. (Tokmacrk rYalvag -Isp.)<br />
adegagr : Qocufiun adeq olmasr nedcniyle qa[nhlara verilr:n yemek. (Yaficrlar<br />
*Yalvag -Isp.)<br />
ailu: Tahta kagrk yaprmrnda kullamlan ucu e$ri demirden' saPl afaqtan<br />
oyma aygrtr. (Giill{ce rGiimiirshacrkiiy -Ama.)<br />
afu r Hayvanlann yem yedikleri yere qakllan uzunca qanak. (*Mudurnu<br />
-Bo')<br />
aflafa : [--r afilafa]<br />
afyon brga[r: Afyon kogafrmn siitiinii almakta kullarrrlan araq. (Aqa$alinek<br />
*$arkikaraa$aq -Iep.)<br />
o[ r $alvar vc pantalonun aprq arastna rastlayan krsnu. ('Scnirkent -Iep.)<br />
a[a9 givi : Ayakkabrlann altrna qakrlan qivi. ('Giidiil -Ank.; 'Aksaray -N[.)<br />
alag guvalifuz : Semercilikto kullanrlan afiagtan yapilma quvoldrz' (tSenir' -'<br />
kcnt -Isp.)<br />
a[ag iyosi r Mobilyacrhkta afag tliiztrltnrcdc kullanrlan arug. ('Akearay -N[.) ,o.<br />
rgarflk t [rSrgak .2] f. lpin a[rrlaqmasrm sa[lamak amacryle efirme sygrtrn'1fii,<br />
ucuna ba[lanan, ortaar delik tahta ya da kemilc kiigiik, yuvarlak Parqa. ;<br />
(Kanililli -Bil.; Giilliice *Giimiighacrkiiy -A.rna.)<br />
l<br />
*<br />
'# j<br />
.L<br />
,&<br />
ffi-<br />
ffi<br />
ffi<br />
I<br />
ffi<br />
["Br.q.k -2] : (Gazelyapr fBoziiyiik -Bil.) 2. Serenli kuyularda su dolu<br />
kovamn kolayhkla yukan gekilebilmesi iqin eereqin ihgtaki ucuua ba[lanan<br />
tag. (Kaudilli *Boziiyiik -Bil.)<br />
a$artma: Qeltik tokma[r. (Akbag, AdaLkuzu fGiidiil -Ank.)<br />
a$agak: Kalaycrhkta, kaplarda delik agmak iqin kullanrlan ufak givi. (*Giidiil<br />
-Ank.)<br />
a[ca: Qegitli renklerde dokunan yatak gargafr. (Yukanbozkuyu 'Kadirli<br />
-Ada.)<br />
agdafa taflafal r lb"ik. (Bolaz rsuguz -Kr.) [aflafa] : (Ktilltik fl[drr -Kr.)<br />
afrrpk [a!."k] r l. I!, tengirek adlan verilen iplik biikmekte kullamlan<br />
arag. (Giinenkiiy -Iep.; -To.) 2. [-+ afarqak .l] 3. Demir zrmbalamrken<br />
altrna konan iizeri delikli demir pargasr. (Ilyash -Ug.; Uziimlii *Beyqehir<br />
-Kn.)<br />
["8."k] : (rSenirkent -Iep.)<br />
sfr! (I) : Brgaklann keekin kremr. (rSenirkent -Iep.)<br />
a[u (II) : Salmal hayvanlarda dofumdan eonra ahnan koyu, saumtrak ilk<br />
Biit. (Caltr tGelendoat, Kiigiikkabaca *Uluborlu, Yukarr Dinek *$arkikaraafag<br />
-Iap.; -Kn.)<br />
aSu (III) Srfirrlarrn afzrnda giiriilen bir hastaLk. (Qaltr *Gelendoet -Iap.)<br />
aSz (IV) : Ayakkabr kenan. (-4"k.)<br />
&grzhk (I) : f. Tarlalarda ckim ya da eiiriime ilk baqlanan yer. ('Merzifon<br />
-Ama.) 2. qift siirme crrasrnda gift hayvaularrmn ot yemelerini<br />
iinlemek igin afrzlanna takrlan ip, zincirn frnihk ilah ya da aema<br />
gubuklanndan iiriilmiig burunsahk (*Kemalpaqa -Iz.; *Terme -Sm.;<br />
' Qerkeggiiveyi *Fatea -Or.) 3. Kafmlarda okun altrndaki a[ag. (Yurtbeyi<br />
rGiilbagr -Ank,)<br />
a$zLk (II) : f. Teneke ya da bakrrdan yaprlmrg, huni bigiminde eiit eiizgeci.<br />
(Anag *Pergembe -Or.) 2. Huni. (Egmeyazr -Kr.)<br />
a$rhketriei : Dokuma bezlerinin bir taraflan."\ igeri kagrk, di[er taraflannrn<br />
drga grluk durumu. ('Mudurnu -Bo.)<br />
atutahtaar r llahlann bir kenarlannda giiriilen beg altr cm. kadarhk kilim<br />
bigi-inde diiz dokuma. (Yegilova rAkearay -N[.)<br />
atlnyak r HaLlann konarlarrna beyaz ya da earr iplerle yaprlan sts. (Yegilova<br />
'Akaaray -N!.)<br />
athk : Pantalon ve ilonlarda aptq arasrna konan iiqgen parga. (Kiimbet,<br />
Iniinii -Ee.)<br />
a[rak [-+ a[rrpk .3]<br />
afvr r Hangcr. (-Er.)<br />
ohal r A$1. (Akbae rGiidiil -Ank.)<br />
abr: Qdgmo yala$. (AFl rE[dilir -Iap.)<br />
ak r Yumurta beyazrndan yaprlan yemek. (Cilungazi -Bil.)<br />
3
kakdamr: Iki kath evlerdeo odalaun iiniindekirtoprak, lir8rm, (Kiirliiler<br />
'Yalvag -Isp.)<br />
rkar: Akarsularrn kenanndaki ya da,iginilen derc ge9en,'gamagrrLk. (Kuzfrndrk,<br />
Iniinii -Es.) 'ir' .,<br />
rkgagavug r Yofurtlu yumurta yemefii, (Akbag tciidiil -Aok.)<br />
drilarmak : l. Nadaea buakrlacak tarlayr ilk kez giirme. (Yukantrrtar .Yalvag<br />
-Iap.) 2. Dam topra[aor defiqtirmek ya da diizenlemek. (*Acrpa.<br />
yam -Dz.)<br />
ekilrag: Sa9 fizerinde piqirilmekte olan yufkayr qevirmefe yanyan tahta<br />
araq. (-Brd.)<br />
okilon: Kaputo erkek donu. (Yenikent rAkearay -N[.)<br />
lkuaz: Kirli beyaz. (Beykiiy 'garkikaraafag -Iap.) l<br />
tkrtma (I) : At bagh[rnrn hayvanrn alnrna gelen krsmr (*Akearay -Ng.)<br />
olutma (II) : f. Ya[h haghag ekmesi. (Aqa&dinekkiiprii *garkikaraafiag<br />
-Isp.) 2. Ya$da pigirilmig eodah hamur. (Sofca -Kii.)<br />
tkrtms kayrgr : At baqltlnda, iki kulak arasrndan gegen kayrg. (*Yalvag<br />
-Isp.; *Bor -N[.)<br />
rkrtmator: El iglerinde kullamlan bir motif. (Yenikent .Aksaray -N!.)<br />
rk[k: Yiize siiriilen giizellik suyu. (Esnemez, Intinii -Ee.)<br />
rkorluk ; Ilayvan yemli[i. (Krrgigefi *Susuz -Kr.)<br />
ekrap : Yedefe gelmgyen hayvam yiirtitmek, tembel hayvanr uyanp gahgtrrmak<br />
igin hayvanlann gene altlanna konan digli demir arag. (Karaa$ag<br />
-Bi.; Oklubalr, Qepni -Ea.; rMudurnu -Bo.)<br />
rksaale : Bir kadrn giysisi. (Qaltr *Gelendost -Isp.)<br />
oksan : Malzeme. (Sii[iit rBoziiyiik -Bil.)<br />
rktanma: l. Diivenle giiriilen saprn altrnr iietiine gevirme. (Tagprnar, Apean<br />
*Aksaray; Beyafrl *Ulukrgla -Ng.) 2. Ekin bigildikten sonra tarlarun<br />
pullukla eiiriilmesi. (Yenikent *Aksaray -N!.)<br />
rktarmailirgeni: Iki gatalh giftgi aygtr. (Illamutlar *Efiridir -Iep.)<br />
rktarmek r }Iahyr diizenlemek. (Karakabaca rUluborlu -Iap.)<br />
rktag: l. Mermer. (Balhlc, Iniinii -Es.) 2. Mezar bagr tagr. (Bqll'k, Iniinii<br />
-E.)<br />
ektrrag : Ycmcklcrde kullamlan kepqe. (Ureyil -Kii.)<br />
fly"orq r Dokumalarda gdriilen beyaz desen. (Sanlcara *Ialahiyo -Gez.)<br />
ela r Avcrlarrn, gizlenme kiimelerinin tiniine gerdikleri iirtii. (Krzrlalag,<br />
Gcdikli, Qatak, Giikmcnler rSaimbeyli -Ada.)<br />
aloboncuk r Boncufu ondran gul descni. (Sagrkaro *Islahiyo -Gaz.)<br />
doca (I) : Kekli$e yaklagmakta kullamlan iizeri keklik motifleriyle siislii<br />
bir arag (rllyas *Brd.).<br />
oluco (II) : Bir baema tiirii. (Kiiprti *$arkikaraa$aq -Iep.)<br />
slacsh : Qegitli renk ve desenlerle itrtiilii yiin heybe (Kiiplii -Bil).<br />
i'<br />
;0i<br />
:.<br />
t'#<br />
ql<br />
'lL<br />
,t,<br />
,I<br />
lr<br />
"4<br />
,$'<br />
1t<br />
,l<br />
r$i<br />
l!,<br />
I'<br />
*<br />
'l;<br />
{<br />
alacatane: Bulgur ile mercimefi karrgtrrarak pigirilen yemek. (Derekiiy<br />
Eqmc -Ug.)<br />
alacrk: Ba$ ve bahqelerde yaprlan tahta ya da hagrr bannak. (Derckiiy .Uluborlu<br />
-Isp.; Garibge rciidiil -Ank.)<br />
alsfr : Yan iqlenmig kegi derisi. (tYalvag -Isp.)<br />
alafrangn: Qorap lAstiklerindeki siis. (Ycnikent *Aksaray -NE.)<br />
nlnflannrak r (Koyun kcllt:leri igin) tltiilorrnck. (Kiimbct, Iniinii -Ee.)<br />
alakege : l. Yaygr olarak kullamlan bir kcqe tiirii. (Sarrkara *Ialahiye -Gaz.)<br />
2. Naluqh kege. (*Bor -N[.)<br />
alalgt : [-+ anarlut]<br />
ilqmanqarkr : Demirden yaprlan tlc$irmen garlu. (Kiiprii r$arkikaraa$ag<br />
-rtP')<br />
alamankozrnaer: Bagrnrn bir ucu siwi, di[cr ucu kegkin taE krrmak ve kuyu<br />
agmaktn kullanrlan kazma. (Yukarrbozkuyu lKadirli -Ada.)<br />
alatav : Demirin tam tava gclmcmiq durumu. (Tcpccik *Tavganh -Kii.)<br />
alavurt : Hah giibelinin ortasrndaki diiz dokunmug koyu lcerm. (Yegilova<br />
rAksaray -Ng.)<br />
alayilire$ : Evlcrtle, birinci katlarda kiiqclcre konan direkler. (*Mudurnu -Bo.)<br />
alberi : [+ gelberi .2]<br />
alga [algl] : KrrLplan ayakkabrya uyrlurmak amacrylA knhplann iizerine<br />
konulan rneEin pargalar. (rAksaray -Ng.) [algr] : (-Ank.)<br />
algr: [-+ alga]<br />
alemit lplik kelebini maearaya earmafa yarayan iltirt tahta kanath aygt.<br />
(Dcrckuggulu rGiirclc -Gr.)<br />
algar : [-+ anailut]<br />
algr : Baqaklardaki afyon siitiinii almakta kullanrlan aygrt (*senirkent -Isp.)<br />
algrafzr : Afyon siitiinii almakta kullamlan aygrtrq brgak hemr. (rsenirkent<br />
-Isp.)<br />
ahqk: Kubbe gatrh, tek odah bafevi. (Ulu$bey rSenirkent -Isp.)<br />
ahk: E[er yerine kullamlan hayvan gul ya da kegesi. (Siikmenler, Qatak,<br />
Gedikli, Krzrlafag rSaimbeyli -Aila.)<br />
ahnkaynnfr : Demirlerin ug hsrmlarrna yaprlan kaynak. (rsenirkent -Iep.)<br />
ahnhk: Ahna yaprqtrrrlan gelin siisii. (Ercnkiiy, Iniinii -trs.)<br />
allneslrk : At kogum takrmrnda baqhfrn bir btiliimii. (rYalvag -Isp.)<br />
alkiicii r J6ter'de dokuma iplerini iinc kaydrran o[ag diizen. (Giilliioo 'Gitmiighacrkiiy<br />
-Ama.)<br />
alhaltrn : Kachn fcslcrinin kenarlrfirna tutturulan altrn. (Celiptag rYalvag<br />
-ItP')<br />
alhyanilun : Al rcnkli bir kadrn kumagr. (Celiptag iYalvag -Isp.)<br />
slmaztk : Koyunlann emzirmek istemcdikleri kuzulanyla birlikte igine ko.<br />
nultluklarr qukur, Bu hayvanlar, drlardon yardrm olmadan gukurun<br />
drgrna qrkarnazlar. (Yenikent *Alisaray -N[.)<br />
5
6<br />
slmoc r Bonculc kiipc, (Uluborlu *Scuirkunl *Iep.)<br />
alneskiipe: Yazma kenarlarrna ynprlan kiipe bigimindc nakrg. (Uluborlu<br />
rSenirkent *Iep.)<br />
alt r Orgii goraplanmn alt krsmr. (Ycuikent .Aksaray *N[.)<br />
alta$ag : fstardao dokunan hah biiliimiirriin iistiinc sanldrfi,r diiner a[ag.<br />
(Tagprnar, Yenikent tAksaray -N[.)<br />
altgarkr : Ayakkalulann alt krsrrnlarrna uiis ynpmnktt kullanrlan, ucuntle<br />
diinen bir digli bulunan aygrt. (-Brs.)<br />
altrbarmak I [-> altrparmak]<br />
altrgatkr r Yazma kenarlanna illenr,n bir oya tiirii. (*Yalvag -Isp.)<br />
altrh : Altr kurgun atan el yaprsr toplu tabanca. (Laqin -Bs.)<br />
altrparmak: faltrbarmak] Qizgili krrmaq. (rTavgarrh -Kii.)<br />
[attrpcrmuk] I (Arok 'garkikararfag -Iep.)<br />
altok r Icdar ndr vcrilen dokurna tt:zg0lunrn alt krsmrnda bulunan yuvarlak<br />
a!aq. (Yerqilkiiy .Gelendost -Isp.)<br />
qlzemin: Tabam krrmrzr olan hah. (TjluEbey rsenirkent -Isp.)<br />
alyanak : Bir guval deseni. (Sagrkara tlslahiye -Gaz.)<br />
an : lki tarlayr birbirinden ayrran toprak srnrr. (Ulucak iEgme -U9.; Beyairl<br />
*Ulukrgla -N!.)<br />
ana (I) : Pullukta oku giivdcye bafilayan dcmir krsrm. (Krzrlca +Bor -N[.)<br />
ona (II) : Biiyiik kerpig. (Yenikdy *Aksaray -N[.)<br />
anag : [-+ ana]<br />
anadal: Bigilcn ekini harman yerinc tngrmnkta kullamlarr iiq uzun digli afag<br />
arag. (Yenikent 'Aksaray -NE.) [* anailut]<br />
ansilut : [alalat, algar, anailal, anailat, anailot, anailuz, ansnat, anozrt, arunat,<br />
annatl : Bu[day saplnnm dcstt'lcmcyc, arabaya yiiklemcyc, harmanr<br />
aktarmaya yarayan ug, diirt, beg ve daha gok gatalh, uzun saph tahta<br />
arag. (Giilliice *Giimiighacrktiy, Bofakiiy -Ama.; Ategli .Delice, Giizel,<br />
Adahkuzu, Karamanlar *Giidiil -Ank.; Eme$il rPrnarba5r -Ky.) [ala.<br />
latl : (rEmirdaf -Af.) [algar] : (Salman .Akkuq -Or.) [anuilal] : (Yenikent<br />
rAksaray -NS.) [anailat] : (Gengali .senirkent, Dercktiy .Ulu.<br />
borlu, Giinen -Iep.) [anaitot] : (Ureyil -Kii.) [enoitrrz] : (Meyvebiikii,<br />
Akbag rGiidiil *Ank.) [ananat] : (ilyueL -Ug.; Ccliptag rYalvag -fap.;<br />
'KemalpaEa -Iz.; Dutluca, Esncmcz, iKuzfrndrk -Es.) [anazrt] : (Yurt.<br />
beyi i$ankaya, Sarrde$irmen *Ilaymana -Ank.) [anrnat] I (Krrba -Uq.)<br />
[annat] : (Defiirmendere -Af.; Krrba -U9.)<br />
anailet r [.-r rnnilut]<br />
anailot [-+ anailut]<br />
snailuz [..+ anailut]<br />
anogat (I) : Trrmrk diglerinin eokulilufiu delikli aap. (Dardere rBoziiyiik<br />
-Bil.)<br />
t<br />
i<br />
*<br />
I<br />
;<br />
l<br />
..;<br />
t,<br />
f"'<br />
$<br />
&<br />
ril:<br />
'*i<br />
h<br />
.,.}<br />
.ti<br />
. ,"1<br />
:i<br />
;<br />
'|'-<br />
i:l<br />
&.<br />
t<br />
{i<br />
s &<br />
*<br />
'F:jr<br />
s<br />
.4b<br />
.E ,fr<br />
'# 4*,<br />
's #.<br />
.+$l<br />
ir<br />
rnegst (II) : Otono[ilile karaedr ile qaoi arasrn! konan uygun kceilmiq a[ag'<br />
lar (Seyitiimer -Kii.)<br />
anshtar r Prlanya bacaklanm g*arttP takmakta kullarulan araq. (-Mr.)<br />
anahtsrhtoke. ! Trpan tokaEr. (Yenikent *Akearay -N[.)<br />
ansnat : [-+ anadut]<br />
enatr: Yaba. (Ureyil -Kii.)<br />
atrazlt ! [-+ anadut]<br />
anilal : Tiitiin fiilelerinin yetigtirililifii evlek. (Qakalh, Konak, -Srn')<br />
anilagr t [-+angag]<br />
angaq [ankagr, anilagr, antagr] I Tarlalan birbirinden ay[mak igin aralarrna<br />
konan iizel bigimtle igaret taqr. (-Kii')<br />
[anilegr] : (Kartal -Es.)<br />
[ankqr] : (Onkiiy -Kii.)<br />
[antngr] I (Qepne 'Boziiyiik -Bil.)<br />
angrg ! Ka$m ve at arabalannlnr Eaman tagrmak igin, kcnarlarrna konan<br />
-<br />
p"t-rkltk ya da tahtalar (-Brs.; Oyaca *I{aymana, Ilhan *Ayag; Yurt-<br />
beyi 'Giilbaqr Qukuriiren 'Giidiil -A"k')<br />
anrnat : [+ anailut]<br />
4nrz 3 l. bi9il"-"y"t"k toprakta kalan krga saplar. (aEmirda[ -Af.; llyaeh<br />
-Ug.;'Yalvag, Yukanclirek *$arkikaraafag -Iep.; Kiipliice *Giirniiq'<br />
hacrkiiy -Ama.; Boyah *Giidiil -Arrk.) 2. Toprali iginde kalau bitki<br />
kiikii. (Yaeerhiiyiik'Acrpayam -Dz.)<br />
anu rvr r Ekinler bigililikten sonra tarlada kalan arpa ve bufilay tanelerini<br />
yemefie gelen keklikleri yakalamak igin yaprlan av. (Yukankaqrkara<br />
'Yalvaq -Iep.)<br />
ankagr [-+engag]<br />
rnnot : [..+ anailut]<br />
antrg ! [*.ogtE]<br />
anu$ : Yemek ye da gorba iizerine diikiilen krzarmrq ya$. (Yavuzkiiy r$avqat<br />
*Ar.)<br />
spartuns: Ceketlerin kol alzrnila yaprlan yrrtmag. (-U9.)<br />
aprgak r Kalnr tekerinin demirini yerinde tutmak amacryla tekerin iki ya'<br />
nrna gakilan demir. (Afgar, A.kbaq 'Gtidiil -Aok')<br />
ap4rk r Sagayal. (Muttalip -Ee.)<br />
aprct r Hahcrhkta birbirini tutmayan rerrklerle dokunan hah. (Qaltr rGe'<br />
lendost -frp.)<br />
apulilak r Emeklemekte olan gocuklann bir an iince yiiriimelerini aa[lamak<br />
smacrylo yaprlmrj tig tekorlekli tahta arabacrk. (Saroyork *Roziiyiik<br />
-Bil.)<br />
ara: lki odap baflryan koridor. (Kanililli 'Boziiytik -Bil.)<br />
arsba snahtan: s.raba tekerlerinileki vidalan gevgetip arkmafa yanyan<br />
demir arag. ('Senirkent, rYalvag -Isp.; Yenikent *Aksaray -N[.)<br />
7
I<br />
lrsbsgr r lki araboyr birbirine ba[layan demir. (DuilaE, Inhisar -Bil.)<br />
mba oku r Kogum arragrnda atlann ba$andr[r araba maLaeraa tutturulmuq<br />
3 m. uzunlu[undaki a[ag. (rsenirkent -Isp.; Yenikcnt .Aksaray<br />
-Nc')<br />
rabagr : ffn, et, yaf ve biberdcn yaprlan bir yemek. (A-kviran rQumra -Kn.)<br />
rraileniri: Pulluiun gekilmesini sa$layan ucu yanm ay bigiminileki demir<br />
gubuk. (Krzrlca *Bor -N[.)<br />
tlafscr : [-+ araoku] |<br />
rrokan : Ya[ tavasr. (Bagk6y .Tavganh -Kii.)<br />
rrrkgrn r Tukke. (--Ur.)<br />
lrsoku [arafacr] : Arabalarda iin ilingili arka dingille birleEtiren uzun a[ag.<br />
(Yukankagrkara +Yalvag, Ortayan *Senirkent *fep,; Krzrlca *Bor -N$.)<br />
[arafacr] : (Tagprnar *Ahsaray -N$.)<br />
mapmanilah : Kapryr evin iginclen kapamakta kullamlan zincir halka. (.Yal.<br />
vag -Isp.)<br />
lrarta: Diikkdn bodrumu. (*Yalvaq -Isp.)<br />
trbagan: Uq ayakh merdivcn. (Scyitiimer, I(aracaiiren -Kii.)<br />
lrilefacr : Yer dokuma tczgihrnda erig adr verilen gergi iplerinin arasrna<br />
eokulmuq olan sopa. (Ycqilova *Akearay -N[.)<br />
rrdahk kaftlrrma: Ekini kaldrnlmrg olan tarlalann giiziin eiiriilmesi. (Ktir.<br />
kiiler *Yalvag -Iep.)<br />
rrillagrk I Arkagr agrk katftn ayakkabrsr. (rscnirkent -Isp.)<br />
[rG t Ka[mnrn mazr adr vcrilcn iskclct krsmrmn iiniindcki cfiri a[ag. (GiiIliice<br />
*Giimiighacrkiiy -Ama.)<br />
rrgag (I): [+arkag]<br />
rrgag (II) : l. Yiin diifiimlcrinin iizerinden geqirilen ve dokrrma sragrnda<br />
. iizerine kirkitle r"umlan pamuk iplik. (-Uq,; Tagprnaro Yenikent rAkaaray<br />
-N$.; Kiisclerli rTareue -lC.) 2. Kumaglarda enlilcmceine tlokuumug<br />
iplcr. (Baghglo *Karaman -Kn.). S. Dokuma tczg6hlarrnda, mc.<br />
ki$in iqinde hareket ettifi lusrmilaki yatay ipler. (Giilliice +Giimiiqhacrktiy<br />
-Ama.)<br />
nrgaluer r Pctcfii kafesindcn ayrrmak igin kullanrlan agr gakrsr. (-Bre.)<br />
lrrdori : Kireg girkurundan grkarrlan deri. (rYalvaq -Isp.)<br />
r.rgiizeri : Kovan ynnrntla gahqrrken, nn gokmamast igin, baga gcqirilen incc<br />
giizekli tel baELk. (*Kcmalpaga -lz.)<br />
rrrlk r An banna$r olarak yaprlan kuliibe. (Y. Trrtar *Yalvag -Iap.)<br />
rrmhk [arrnsatrk] : At bug]frnrn hayvamn almna gclen kaylq krsmr. (rAkraray<br />
-N$.)<br />
[orrnedrk] : (*Bor -N[.)<br />
orrnr&hk r [.-r nnnhk]<br />
'ir<br />
!:.<br />
:;<br />
&<br />
,s,<br />
* g.<br />
ff;<br />
.G<br />
'g<br />
*?<br />
:H"<br />
*.<br />
i{.<br />
d s<br />
# ^s<br />
ffi"<br />
'3J/<br />
{.<br />
;t,<br />
.'<br />
{,<br />
+<br />
f,l<br />
f{;<br />
:<br />
$:<br />
q<br />
l; :"1<br />
&<br />
s.<br />
;r-<br />
f,<br />
t'<br />
#<br />
d,<br />
i'<br />
,,;.<br />
,t<br />
'$,,<br />
,,i.<br />
ountr: l. Derid.n grkan krllar. (iY^l'aq -lsp.) 2. K.gc yaprnaktn kullanrlan<br />
krl. (*Ilor -Ng.). 3. Yrkarna srroirlr(ll ayrilan pis yiin ya da ll:rl parga-<br />
Ian. (lnhisnr *Siigiit -Bil.; NIlor -N[.)<br />
anotu : Arr kovanrna siiriilcn ot. (l\Lrvvlbiikii *Giidiil -1I"k.)<br />
nugiqi : Iiovurlirn bal qr.krncfr: yal'l),.lrr irrcc dcmir arag, (*l(cmalpaga -Iz.)<br />
arrgkay4r: Kogunr bcygirini, ijndt:n artlxr okuna baflayan kayrq. (-Ama.)<br />
arig : l. Bulgaristan giiqnrcn arabalannrn ok krsmrnrn iiniindeki gatal. (Or.<br />
tayazr +Scnirkcrrt -Lsp,) 2. Aralia oku. (*l![udurnu -Bo.)<br />
ark : Su yolu. ([snr:mczo Iniinii -Ds.; Arslantlo$mug r$arkikaraafaq -Isp.;<br />
I)rrr,r.ynz,rr:r tA.lur:n *(,1r.; (Jiihrrr.rrl*r, (l.tali, C.dikli, I(rzrln[.g *Snirrrbcyli<br />
-A
l0<br />
stsk (I) : YumrrEak algrtaqr. (Yeqilova -Brd.)<br />
aEak (II) [avEak] : E[crceklerin qimgirden yaprlan, yanm koniye benzer<br />
diinmeyi saflayan gegme krsmr. (Derekuqculu *Giirele -Gr.)<br />
[evgak] : (Beyceli sFatsa -Or.)<br />
aqilarnr : [-+ agevi]<br />
ogono ! Qobanlann ag piqirmek amacryle kullandrklarro afrhn yarundaki, tek<br />
giizlii ev, (Yenikent *Aksaray -N[.)<br />
agevi [aEdamr, aEhana] : l. Mutfak. (Esnemez, fniinii -Es.; Yenikent rAksaray<br />
-N[.)<br />
[rqilemr] : (Kiiprii6ren -Kii.)<br />
[aghana] : (Suouz -Kr.)<br />
2. Dii[hn errasrnda ycmek pigirrnck igin avluya kumlan gardak. (Derektiy<br />
*Boziiyiik -Bil.)<br />
aqgar ! Kurutulacak iiziimlerin yrkandrklarr ot suyu. (Alcrh tDelicc -Ank.)<br />
aghana: [+agovi].<br />
agrbrgafr : Yargrg ile yanlan a[aca, kalemi oturtma[a yarayan araq. (*Kemalpaqa<br />
-Iz.)<br />
agrgaluer : Agaglara agr yapmakta kullamlan brqak. (-Brs.)<br />
aqrk: QatSa olugturan a$aglardan her biri. (Afqar rGelendost -Iep.)<br />
aSftyolilngaqrrrr : Bir dantcl tiirii. (Yassriiren rScnirkcnt -Isp.)<br />
aguagr [agur] : Agure. (Giiciillii *Yalvag -Iep.)<br />
[agur] : (Akgagar *Yalvaq -Isp.)<br />
aglrma (I) [aqma, agurma] : l. Bakrr su kabr, su kovasr, bakrag. (Akda!<br />
*Gelendost, Mamutlar *Efritlir, Gengali rsenirkent -Isp.)<br />
[agma] : (Gengali, Ulu$bcy *Senirkent -Isp.)<br />
2. Bakt tencere. (Deliilyas r$arkgla -Sv.)<br />
[agurma] : (Qakrrova, Gezve *Sn.)<br />
aquma (II) [aqrtmag, aqurtmtrg] I Kolanr kuwetlendirmek igin semer ile<br />
kolan arasrna ba$lanan ip ya tla kayrg. (Sazak *Tefenni -Brd.; Beyccli<br />
*Fatsa -Or.)<br />
[agutmeg] : (*Senirkent -Isp.; Sazak 'Tefenni *Brd.)<br />
laqurtmag] : (Kamanlar *Gndiil<br />
-Ank.)<br />
89rrtme9 : [+ nqrrma ((I)]<br />
ollu mokinnar : Dcriyi tliizcltip l)arlnrun lygrt (rYulvaq -Iep.)<br />
aEkrg : [-+ agar -l]<br />
aglak: Belden yukarrsr ile aqafrsr ayrr oyn renklerde olan kadrn giyaileri.<br />
(Giicillii *Yalvag -Isp.)<br />
aglamak : Rinrrun eksik knlan krsrnrnr tamamlnmnk, (Iliiyiiklii rYnlvaq<br />
-I'p')<br />
aqhk: Yemeklik gercgler. (*A[ur *El.)<br />
aqms: [aqrrma (I) -l]<br />
d,<br />
ff'<br />
F.<br />
& #<br />
,h<br />
,s;,<br />
d:<br />
s<br />
* atl<br />
&<br />
*<br />
# ;IS<br />
.s<br />
.tq,<br />
d"<br />
&.<br />
ffi<br />
W<br />
,tr<br />
5i<br />
'1.<br />
t<br />
#<br />
4 t.<br />
t,<br />
'<br />
d<br />
i<br />
# ?<br />
agur r [--r agrrapr]<br />
sturme r Kiiqiik kazan. (Qakrrova, Gezve -Su.)<br />
[-r asumo (I) -2]<br />
sturtmac [+ agnmi (I!]<br />
aturtma teli : Semerin arkasrnda bulunan ipi baflama[a yarayan halka.<br />
(*Giiiliil -Alrk.)<br />
stscsg [--r etcak]<br />
atrr r Qaput aygtr. (Dutluca, lniinii -Ee')<br />
atagtk : Kibrit. (Yukanilirek, Beykiiy '$arkikaraafag, Giiciilli rYalvag<br />
-r.p.)<br />
Atrtitrkgelongi : Yaatrk oyaor. (rYalvag -Isp.)<br />
atcek [ataeag, atrg] : Hallag tokmaf-r. (*Tavqanh -Kii.)<br />
[atacag] : (AkbaE 'Giidiil -Ank.)<br />
[etrg] : (Sofsa -Kii.)<br />
ategkiiregi r Piqmig ekmekleri gevirme$e ve finndan grkarma[a yanyan<br />
tahta arag. ('Senirkent -Isp.)<br />
atrg s [-+ atcak]<br />
atlu (I) [atmailirgoni] : Samam arabaya yiiklemek ve samanhpa atmakta<br />
kullarulan iiq, beg diqli afiag aragn biiyiik yaba. (Akgaqar 'Yalvag, Agafr'<br />
dinek r$arkikaraafiag -Isp.; Yenikent *Aksaray -N$.; Bagkrgla rKaraman<br />
-Kn.)<br />
[atmailirgeni] : (Mamutlar *Efridir -Isp.)<br />
stlu (II) : Kadrn bagtirtiieii. (Akgagar rYalvag -Isp')<br />
atlu (III) : Hallas yayr. (Yayla, Iniinii -Es.)<br />
atto (IY) : Dokuma tezgAhr olan rstarda dokunan ilii$iimlerin iizerine atrlan<br />
ve kirkitle srlqtrnlan ipler. (Kiiprii *$arkikaraafag, Giinen -Isp.; 'Biin'<br />
yan -Ky.)<br />
aha ! Pantalonun iin keeiminde bulunan ve kemer giirevi giiren kiiqiik atlu.<br />
(-To.)<br />
atmailirgeni : [--+ atkr (I)]<br />
dttrgag : Yufkaln, oag iizerinde gevirme$e yarayan tahta arag. (Giiney 'Ye'<br />
gilova -Bril.)<br />
rttrrgoq r Oklava.,(Yaaarhiiyiik rAcrpayam *Dz.)<br />
cvailanlrk r Duvarcr aygrtlannrn tiimii' (Giihmenler, Qatak, Gedikli' Krzrl'<br />
afag 'Saimbeyli -Ada.)<br />
avar : Etrnfr gevrilmemig sebzelik. (BaqhEla *Karaman -Kn.)<br />
cyaro ! Bir bilczik tiirii. ('Akearay -N[.)<br />
avgrn: l. Yafimur sulannrn biriktirildi[i sarnq. (Derekiiy 'Egme -Us.) 2.<br />
Dikim srraernila, dikmenin gevresinde agrlan ganak. (Moran 'Qardak<br />
-Dr)<br />
1l
12<br />
ovgos: l. Bahqe duvarlarrrun dip keeimlerindeki eu gegiti. (Arak .$arki it<br />
. karanfag -Isp.) 2. Su arklannrn kenailannda bulunan agrhp kapana. d<br />
' bilcn su a[rzlarr. (Arslanilofmuq .$arkikaraa[ag -Iap.) g<br />
rvkma r Kcgeyi avuqla srkarak olgunlagtrrma. (rYalvag -Iep.)<br />
avla [avlak] : Bahgeleri geviren dal, tahta ernrr, 9it. (Dodurga .Boziiyiik -Bil.)<br />
[avlak] : (Inkiiy -Kii.)<br />
svlago: Iqine o$lak konup bir delik brrakrldrktan sonra iietii iirtiilen gukur. lf<br />
(Bcyafrl 'Uluhqla -Ni.) ,{{'<br />
uvllk: [-+avla] T<br />
Avrrrpa : Bir trrag bigimi. (Alayunt -Kii.)<br />
rvr;ak I [-+ aqak (II)] # ;.,ir<br />
ovqnrkilirni: Bir kilim tiirii. (Krzrlca fBor<br />
-NS.)<br />
oy : I(itaplar iizerinc Aizgi ve siis yapmakta kullanJan piring arag. (-Ir.) ,,'<br />
ayok (I) : l. I(a$nr tcher parmaklan arasrndaki demir gubuk. (Giilbaqr .Quo- tl<br />
kaya -Ank.) 2. l(a[nr tckorlcfiindc lobutu gii]rc$e ballaynn afag par- 1<br />
maklar. (Ortaynzr *senirkerrt -Isp.; .Mudunru -Bo.) B. Uet acgirmentaqrm<br />
agaftr yukarr harekct ettirmek yoluyle iyi un iiretimini eiflayan i'<br />
dcmir mil. (Ziyete -Ama.; Bcyccli rFatea -Or.) 4. Ka[m dururkcn g<br />
inck ya da iikiizlcrin yorulr*arrrasr igin boyunduru[un altrna dayatrran '1i<br />
"r;'(fi , i.-*i*iT:rll3"*T*nndaki aiierer. yes'o.,u .Ak.u,"y I<br />
-NS,) 2. IIah giibefiinirr gevrcsindeki siisler. (Tagprnar rAkearay -Ng.) .<br />
oyak (III) : Ayukh bartlak. (Karakiiy -BiI.)<br />
oyok (IY) : Tiifckte horozun diigmeeini saf,layan parga. (Kovat"u *nooty* .,<br />
-Bil.)<br />
oyakboltasr : Kercsteyi yontarak diizlemekte kullamlan arag. (rKemalpaqa ,',<br />
-lr.)<br />
uyokcak : l. Trrpanla biqildikten sonra, da$rmk olarak yere yrfi-rlan ekin-<br />
Ieri, ayafrn yardrmryla iliizenli kiimeler durumuna getiren (H) harfi<br />
biqimindc ot nrag. (-Ama.) 2. [+ ayakga]<br />
,'IgIE[ayakcak.2,ayakgak,ayakhId:Dokumatezg6hrnrigletmekamacryla<br />
iizcrine ayakla aqalr yukarr basilan Pg:lgl. (y"..,r2, Diizenli r$avgat ,:<br />
-Ar.; -Ank.)<br />
[nyakcak .2] r (Bekili *gal *Dz.)<br />
[ayokgak] : (Kiisclerli *Tareue -Ig.)<br />
[ayakhk.l : (*Yalvag *Isp,; Kandilli, *Boziiyiik -Bil.)<br />
nynkgak: [+ayakqa]<br />
ruynlirlnnu: Ilir yaprrrn birinci katr ile ikinci katr arasrndaki l
14<br />
ayyan : Balkon. ('Qaykora -Tr.)<br />
!)'ytl&, r Tenckcoilikte delik aqmnyo yarayan, neu yarrmoy Ligi'rinde, qclik<br />
arag. ('Yalvag -Isp.)<br />
azat : Yaprlarda kullamlmak iizerc kcsihniq kahn a$ag. (Yukarrdodurga -Bil,)<br />
azr : l. Kalm dingilinin aynr ycrtlc diinmcsini saflayan iki ufuk kazrk. (yukn'kagrkara<br />
'Yalvag -Icp.; M*yvcbiikii, Garibgo rciidiil, yurtbeyi<br />
'Qankaya -Ank.) 2. Kagm ilingiliuin iginde dtindiifii oyuk. (Uhrcak<br />
'Egme -Ug.)<br />
d<br />
#i<br />
t?<br />
\s,<br />
tt<br />
I{<br />
t<br />
1i.<br />
g<br />
.L<br />
,{<br />
,i?<br />
ir &#,<br />
f<br />
it_.<br />
*r<br />
$<br />
;<br />
.s<br />
an,<br />
.f.: i<br />
1&<br />
!'l<br />
$<br />
&<br />
.Tt<br />
s<br />
is<br />
$<br />
ii ,ii<br />
.#<br />
fiF<br />
{*<br />
'trj;<br />
t{<br />
,*<br />
i.<br />
F<br />
4 *<br />
fi'<br />
ffi<br />
#<br />
,ffi<br />
w<br />
,'fr<br />
a<br />
'',;<br />
B<br />
brbriliregi t Qatrnrn ortasrna ilikilen direk. (Giizol 'Giidiil -4"k.)<br />
babba [babr] : $ocuk ayakkabrsr, patik. (Aqafirdineko Beykiiy '$arkikara'<br />
. aEag, Yenice *Gelendost, Yaesriiren *Senirkent -Isp.)<br />
[babr] : (Tepecik *Tavganh -Kii.)<br />
baba: [-+babba]<br />
babrc r Arka ltremr yatrk, yayrk ayakkabr. (Ece *Tefcnni -Brd')<br />
babrt [babut] : Sap tagrmak igin kullamlan arabacla tekorler araerna konan<br />
tahra. (Giiciinkaya, rAkearay -N[.)<br />
[babut] : (Ycnikent *Aksaray, rBor -N[.)<br />
babut s [-+babrt]<br />
bace (I) : LAmba Eigeei. (Beyktiy, Yukandinek r$arkikaraa[ag' 'Scnirkcnt<br />
-rtP')<br />
beca (II) : l. Evi aydrnlatmak ilin damtla agrlan tlelik. (Krrqigefi 'Susuz<br />
-Kr.) 2. Samanhla saman koymak igin aqrlan kapakh itelik. (Esnemcz,<br />
Iniinii -Ee.)<br />
baca (III) : Dam, ev gatrsr. (Egmeyazr -Kr.)<br />
baca,ilibi t Bacanrn qatr yiiniine gekilen teneke. ('Aksaray -N[.)<br />
bacakbagr : siirii eahibinin herbir hayvan karqrhfrnda qobana iideilifii para.<br />
(Arelandofmug r$arkikaraa[aq -Iep.)<br />
baiora [bailoro] : Dam ya da gatr ynprhrkt:n karqrhkh duvarlar araernda<br />
uzstrlan tahta uzantrlar. ('Manyaa -Ba.)<br />
[baloro] : (rManyar -Ba.)<br />
brilom I El iirgiisii fanilalara yaprlan ve barlemi and[an motif. (Yenikent<br />
'Akearay -N!.)<br />
bailem bryrk r ucu keailmig lusa bryrk. (rsenirkent, AqaBadirek *$arkikaraa$aq<br />
-rtP)<br />
badere r [-+bailara]<br />
baiilr r Dokuma tozgAhlannda kiiciiLlerin agair yukan hareket 6tme0ini sa8layan<br />
tahta. ('Mudurnu -Bo.)<br />
baihnor r Qay tepaiai. ('Suauz -Kr.)<br />
bailok r l. Arabanrn kargrhkh tekerleklerini birbirine ballayan afiag eksen.<br />
(Bo[az rsueuz -Kr.) 2. Okiiz arabasrnrn tekerleklerini tutan ba[. (-Kr.)<br />
bsilval t Ekin ve pateteEi gaklamak igin yertle agrlan kuyu. (Bo$az, K[qiqe[i<br />
*Susuz -Kr.)<br />
baftatahmr r Nalbantlann vida yapmak igin kullandrklan aygrt. (rciialiil<br />
-Ank.)
l6<br />
ba! (I) : l. Yiin ya tla ipek kadrn kemeri. (Derelugculu rGiirele<br />
-Gr.) iS,<br />
bo[ (I! [ba[ca] : Frgrmn gevresini saran maden gember. (Saraycrk -BiI.) T<br />
[ba$ca] : (Saraycrk -Bil.) i:i:<br />
ba[acak [+ba[cak]<br />
bofiarcrk : Arabada dingili* iizcrindcki iki ucu diizgiin grkrntrh a[ag pergasr. li<br />
(rMudurnu -Bo.)<br />
lr.:<br />
bagbrga [ba! brga$rn brgkr] : Tesrcrcnin matlensel biiliimiinden yaprlan bo- ;ii<br />
, dama gakrsr. (Esri *Sd[iir, Inhisar -Bil.)<br />
ha[ca [+ba[ (II)]<br />
bofcak [balacak, bagecik] : Koyun siiriisiiniin geceleri, yattrBr yeri terk e
18<br />
balcan: Pathcan yeme[i. (Tepccikkiiy 'TevEanh -Kii.)<br />
balCtk r Brgaklann gelik afizr ilc afaq saplan aragrnda ]rulunan korkuluk.<br />
(-Bre.)<br />
balilnon r Dohumacrhkta kullarulan, igi bog bir bitki. (Cihangnzi rBoziiyiik<br />
-Bil.)<br />
balilon : i"lto. (lncesu rsusuz -Kr.)<br />
baLk ekgilemesi : Bahko bahk yumurtasr, aalga ve so[andan yaprlan yemek.<br />
(Avgar *Oelendost -Isp.)<br />
balrkgdmmeai r Belrfr kiilde pigirerek yaprlan yemck. (Avgar rGelendoet<br />
-I'P')<br />
bahkgiizii r Ayakkabr pulu. (*Giiiliil -Ank.)<br />
bahkeepeti: Uzun dikenlerdcn iidilr:n scpet bigimindc bahk tuza$r. (Miri<br />
'Fatsa -Or.)<br />
babk elrtr (I) : Yazma kenanna iglcnen bir oya tiirii. (rYalvaq -Isp.)<br />
bahksrrtr (II) [bafrkyata['r] : Semerin iq yilziindeki Ei,skin biiliim. ('Senir'<br />
kent -Isp.)<br />
[balrk yatafr] : ('Yalvag -Isp.)<br />
bahkyata[.r : [-+bahkarru (II)]<br />
balkeskiei : [--+ balbrgafr]<br />
bampeteli: Fanila ve kazaklara yaprlan bal pete[i bigimindeki motif. (rYal'<br />
vag -Isp.)<br />
balta: De[irmen taquun giibefindeki demir halka. (Kantlilli *Boziiyiik -Bil.)<br />
baltac* r Defirmenin iist tagnr diindiirmefe yarayan dcmir araq. (Ziyerc<br />
-Ama,; Kuzkiiy 'Akkuq, Bcyceli 'Fatsa -Or.)<br />
banak: l. Domatesli yumurta yeme[i. (Seydali, In6nii -Es.) 2. Et suyunun<br />
igine ekrnek dofrayarak yaprlan yemek. (*Senirkeut -Isp.)<br />
banaktaba[r r Diiz tabak. (Kiiqiikkabaca *Ulrrborlu -Isp.)<br />
banke : Igine reqel, salga, vb. konan toprak kap. (Kiilliik rlfdrr -Kr.)<br />
banyo: Dabaklarrn tuz, tuzmhu vc su ile cleri ytkama iglemi. (*Bor -N[.)<br />
bar r Bahge qiti. (Bagkqla *Karaman -Kn.)<br />
barabat: Deniz kryrlanndaki kovuklartla eaklanan hanrsileri yakalamak<br />
igin kullarulan a!. (Zefte *Espiye -Gr.)<br />
barcrk: Arabamn alt yastrfr. (Satrlmrg -trs.)<br />
barilak: Alag su kabr. (Boyah, l'Ieyvebiikii *Giidiil -Ank')<br />
barr : Bahge ya da avlu duvan. (Agrl rE[ridir -Isp.; Erenkiiy, Iniinii -Es.;<br />
Yurtbcyi *Qankaya, Qa[u '(Jiidnl -Ank.)<br />
break : l. Merdiven basamafr. (Kamanlar *Giidiil -Ank.; Yenikiiy olniinii<br />
-Es.) 2. Merdiven. (rAyancrk -Sn.)<br />
baabae : Bel'in ayakla basrlan krsrnr. (Yukanbozkuyu +Kadirli -Aila.)<br />
baakr (I) : l. Terlik. (Kiimbet, Intinii -Ee.) 2. Sivri uglu, tarakl, iapanyol<br />
topuklu kiiylii ayakkabrsr. (Aslanh -Kil.)<br />
baalu (II) : l. Saban demirinin gabana gegtigi yerdeki grkrntr. (Beyafirl rUluhqla<br />
-N!.) 2. Saban demirinin iist yiiziinde bulunan givi. (Giiciinkaya<br />
rAkearay -NB.) S. Kullaruldrfr grrada gabana yiin verdifii gibi iize.<br />
rine baerlih$rnda saban demirinin iyice topra[a girmeaini aaflayan<br />
saban kollan. (Akprnar 'Boziiyiik -Bil.) 4. Uzerine diiviilecek krzgrrr<br />
demir konan gelik arag. (Krzrlcasiifiit *Banaz -US.) 5. Ka$m tekerinin<br />
dingil lusmmda kullanrlan demir. (Karacaviran tSeydigehir -Kn.) 6.<br />
fstarda, erigin arasrnda bulunan gubuk. (iBor -N!.)<br />
baekrgoma$r I Dolma av ttifeklerinin namlularrna konmuq yererli barut ile<br />
sagmayr srkrgtrrmAk amacrfe kullanrlan iizel gubuk. (*Kemalpaga -lz.)<br />
barkllemiri r l. Saban demirini demirlile ba$layan demir parga. (Yegilkiiy<br />
'Gelendoet -Isp.) 2. Semer afaglarnu semere takmakta kullarulan ucu<br />
givri uzun bir demir gubuk. (rYalvag -Isp.)<br />
bssmamodcl r Bir halr iirne$i. (Tokmacrk 'Yalvag -Iep.)<br />
bashrsk: Qadrrrn giikmeeini iinlemek amacryla, giibek direfi alt ucunun<br />
oturdufu (Garip rSenirkent -Isp.)<br />
bsbtrr*: Ya[, peynir, keg gi]ri siitten yaprlan iiriinlerin tilmtine verilen ad.<br />
(Yenikent *Aksaray -Ng.)<br />
bastrrgeg : Derileri kireg gukuruna bastrrmakta kullamlan uzun ve sa[lam<br />
sopa. (*Yalvaq -Isp.)<br />
bastugr ipi: Dokumacrhkta ilmekleri srkrgtumak amacryle kullamlan ip.<br />
(*Tagprnar'Akearay -N!.)<br />
begofr: Ak tiilbentten yaprlan bagiirtiieii. (Kiilliik *Ilihr -Kr.)<br />
boqak toplama: Ekin bigilip harman yerine taqrndrktan sonra, tarlada kalnuE<br />
olan bagaklan toplama. ('Merzifon -Ama.)<br />
baqbafa [baqba$] I Hayvanlann boynuna baflanan ip. (Akbag, Kamanlar,<br />
Meyvebiikii'Giidiil -Ank.)<br />
[baqba[a] : (Krzrlca 'Bor -N[.)<br />
bagba[,r r [-+ baqbafa]<br />
baqbrgafr r Ugtura. (Arak r$ar],ikaraa[a9' -Isp.)<br />
bagdan: Derinin palamut ununa batrrrldr$r taq tekne. (-Ug.)<br />
bagdemiri : Boyundurufu ok'a ba$ayan demir. (Giiciinkaya rAksaray -N!.)<br />
baghk (I) : l. Kafur tekerlerinde tahta parmaklann geqtifi afaq giibek krsmr.<br />
(Krzrlcasii[{t rBanaz -Ug.; Ortayazr *Senirkent -Isp.;<br />
lBor, *Aksaray<br />
-NE,) 2. Pulluk okunun ucu. (Tagprnar rAksaray -Ng.) 3. Yiin atma<br />
aygrtrnrn kirigin drgan frrlamasrnr eaflayan uq krs-'. (rYalvaq -Isp.)<br />
4.,Kogum takrmrnrn atrn bagrna rastlayan biiltimii. (rYalvag, .senirkeut<br />
-Iep.; *Bor, rAkearay -N!:)<br />
baghk (II) : Yiin takke. (Poyra -Bit.)<br />
baghk (III) : Mezarlara ilikilen tahta ya da afiaglar. (Kandilli rBoziiyiik -Bil.)<br />
bat : Krg aylannda kurulan keklik tuzafr. (Qiimlekqi iBor -Ng.)<br />
19
t0<br />
l** r Etli bulgur kiifteei. (Baqluqla .Karaman -Kn.)<br />
lrtrm 1t; : Giize benzeyeu bir gorap motifi. (Yegilova .Akaaray -N!.; Baq.<br />
ktEla rKuraman -Kn.)<br />
l$rnr (II) : Ahrrdaki hayvan yemlili. (Yegilkiiy .Gelendogt -Iep.; Yenikent<br />
rAkaaray -N[.)<br />
hlnrrn r Bir tenekenin iigte biri kadar olan ekin iilgefi. (Baqkrgla rKaraman<br />
-Ko.) 4t'<br />
llimas t Koglarrn alnrna takrlan, iistiinde givi uglarr bulunan ohnhk. (Ortuyazr<br />
*Senirkent -Isp.)<br />
lrpek (I): r. Usurtma. (Akbaq *Giidiil -A*.)<br />
lryrrk (II): Bir kadrn gorabr motifi. (Yenikent rAkearay -N[.)<br />
Lrubolvasr : Qiiyen adr verilen bitkinin kiikiinden yaprlan helva. (*Yalvag<br />
-I'p')<br />
hrr (I) : Dokuma tczgdhlarrmn alt ve iist kremrndaki yuvarlak afaglar.<br />
(Digkaya *Egme -U9"; Kiirkiiler *Yalvag, *Senirkent -Isp.; Qatak<br />
rEmct -Kii.)<br />
brl (II) : [-+ bazlama]<br />
btruma : [-> bazLama]<br />
Dlrlama [bazr (II), bazrma, bezilirme, beziliirme, bezirme] : Yufka. (Esnemez<br />
-Ee.; Karacaviran *Se1'diqehir -Kn.)<br />
[hazr (II)] : (Giimiilqdcrc -Bil.)<br />
flrazrma] : (*Qine -Al.)<br />
[bezilirme] : (Kamanlar *Giidiil -A"k.)<br />
[bezdiirme] : (Adal*uzu *Gtdiil -A"k.)<br />
[bezirme] : (*Qinc -Ay.)<br />
horlrtrrra pirlesi r Toprak ckrnck aagr. (Giilbaqr *Qankayn -Ank.)<br />
bodon (I) : Bakrr tabak. (Meyvebiikii, Sapanh, Boyah, Akbaq, Afgar fGiitliil<br />
-Ank.)<br />
balcn (II) : Giimlefin arka ve iin kesimleri. (Yenikent *Aksaray -N[.)<br />
boilovre: Keklik tuza[r. (Ki;ke *Gelenilost *Iep.)<br />
hofo r Ilayvanlarrn ycm yedifi yer. (*Susuz -Kr.)<br />
hnfior l qatr yaprmrna gegilecc[i srrada, orta krsrmlarrna gelmek koguluylc<br />
knrqrhkh iki tluvar iizerine uzatrlan kahn a[ag. (Afgarn Akbag, Ilacrlar,<br />
Garibge *Giidiil, Ihca 'Ayag -Atrk.)<br />
hok r Av hayvam giizetlemc kuliibesi. (*Kemalpaga -Iz.)<br />
[oknrbiti t Bir yazrna oyasr. (Giiciillii rYalvaq *Iep.)<br />
hokarcilvesi : Bir yazma oyasr. (Giiciillii rYalvag -Iep.)<br />
bokoro : l. Iplik makarasr. (Yenikent -N[.; Baqlcrqla *Karaman *Kn.) 2.<br />
Qrkrrkta iple tcmae eden Lirsrm. (Giilbagr rQankaya -Ank.)<br />
lrckotmek: Su yolunu kapatrnak, suyu kesmek. (Bagk4la *Karaman -Kn.)<br />
hoki r Duvarlann iistiindcki gah qrrpr iirtii. (Mamatlar *Efiridir -Isp.)<br />
",,' #<br />
#.<br />
;<br />
$<br />
$l<br />
{:<br />
*'<br />
d<br />
fr.<br />
:')<br />
li,<br />
iii.:<br />
,:.<br />
!<br />
*t'<br />
bekit : Kaprlann ig yiiziine yaprlan demir ya da tahta eiirgii. (.Tavganh -Kii.)<br />
bekleqmek: Pekmez iqin, afdalagmak. (tsenirkent -Isp.)<br />
bet (I) : 'l.rlayr {lriist y..pmskt' krrllarrrlnrr arog, (ozgiin.y, yalova, Kii.<br />
giikknbacn *Uluborlu *Isp.)<br />
lrel (I-l): I' Ila[ vc lrahgelerde toprafr alt iist yapmakta kullarulan arag.<br />
(Ozgiiney rYalr.tq; Kiigiikknhrcu rUluborlu -Isp,) 2. Ev diiqemesi.<br />
(Kayahk tSrrnuz ..Kr.) 3. [v tavanr. (B;iliikbaqr *sclirn -Kr.)<br />
helqckccofii [rctkolurrr] : Ili'ck vr: yiik r.rsrysn hayvanlarrl.ki cycr ya rl.<br />
semcrin kayrp diigmcsini iinlemek igin karrnla'na sarrlan kayrg ya ila<br />
ip kolon. (Qa[n *Giidil -Ank.)<br />
flrelkolunr] : (lttiri rlratsa -Or.)<br />
beldenat ilrenilanat]: I. Arabaya ckin yiiklemek iqin kullamlano iiq ila yeili<br />
kadar gatah olabilcrr alag qatal. (Akqagar fYalvaq, Bcykiiy .$arkikaraagag<br />
-Isp.)<br />
[benilanat] : (Yukarrkaqrkara *Yalvaq -Isp,)<br />
2. Tunz eavurrnokta kullanrlan :rraq.<br />
belkolaru : [-+}etgekecepi]<br />
belkiirefi : Ucr sivri kiirck. (.Murlurnu -Bo.; Ycnikcnt *Akaaray -N!.)<br />
belleme (I) [rillrme (I)] : At vc cqeklt'rin bcllerini sofuktan, srcaktan korumak<br />
iqin srrrl.'rra konnn grrl, kcq* y. tla iqine kege doklurulmrrg deri.<br />
(Arolarrdo[nr.q *$nrkikaraa[aq, *Yal*aq, rscnirkent -Isp.; Sii[iitiizii,<br />
Muttalip -I!s.; -Ama.; rAksaray -N[.)<br />
[billeme (I)] : (Yenikcnt *Aksar:ry -NE.)<br />
bellcme (II) : Bahqc ve tarla toprafrmn bcl ile alt iist edilmesi. (yakakiiy<br />
rGelelrlost -Isp.; rKt.rnalpaga -lz.)<br />
hcllenrrdik : f!,'llcrrrc r.c k,rllrr )'11)l1ir):.r ylrlyul k1qc, (*l}rr -N[,)<br />
bclli : f)ii$cndcn goqirilmig ckinin tancsi ilc saprnrn ayrrlmasr srrasrnda tane<br />
ilc sap amsrn.r qckilen ip. (Yt'nikcnt lAksaray -N[.)<br />
bel taht.sr : Kayrklarda kiir.k qckcnlcriu iizerine oturcluklarr enli tahta.<br />
(Gcnqali rSr:nirkcnr, Yenice rGclcndost -Isp.)<br />
benilanat : [-+ beftlenat]<br />
lrcnde : Qocuk giifiisliifii. (Giiciillii *Isp.)<br />
benne : I)uvar iircn kiurse. (-Bl.)<br />
besi : Kcqe yaprlacak krhn arasrna konan yiin, (*Bor -N[.)<br />
bcgqutkr : )'lzura kcrrarlar.ura ir.Lrncn l.rir oyn. (*Yalvag -Isp.)<br />
be;con : (,-'tr yn|rnrr.d. k'll.rrrla* 5 y 7 x t0 iilgr'fiindc tahtn pargalarr.<br />
(-Krs.; tAksnruy -N[.)<br />
begibirlik : Rir clautel tiirii. (Yassriircn *scnirkcnt *Isp,)<br />
begik: Darularilaki akurtr btiliimii. (Si;[iitlti *Ds.)<br />
begikiirtii: Iki yiizlii dam. (Akdai, Cr:liptag *Yalvag -Isp.)<br />
begli r Bir kege tiirii. (*Bor -N[.)<br />
2t
22<br />
beglikittikiim r At koEumunu suslemrkte kullamlan piring pargalar. ('Akearay<br />
-NE')<br />
bot r Qcltik tarlasrnr sulamok irpin nryun o[zrnr kapayarak oluqtrrrulan biri'<br />
kinti. (Ozgaltr *Giidiil -At k.)<br />
beybahgeei : Bir yazma oyasr. (Yassrdren rSenirkent -Isp,)<br />
beyo: Hayvanlann yem yedikleri yer. (-Kr.)<br />
beyincek: Ceket. (Biiliikbaqr tSelim -Kr.)<br />
bezdirme : [-> bazlama]<br />
bozdiirmc r [+ bazlamn]<br />
bozo [bezi] : Yufka yapmak igin hazrrlanan hamur yumrularr, (Kiisten -Dz,)<br />
[b.ri] : (Alcrh 'Delice -Ank.)<br />
bezi r [-+ bezo]<br />
bezirmo : [+ bazlama]<br />
brcek: Pulluftn toprafa giren hiiliimii. (Ycnikcnt *Aksnray -N!.)<br />
brgakburnu: Brgak a[zrna bcnzeyen lrir gorap motifi. (Yenikent *A.ksaray<br />
-Ng.)<br />
brglc [bigecek] : l. Teetere. (Yuv.r *Bucak -Brd.; *KemalpaEa -Iz.; Yenikent<br />
rAksaray -N$.; Yukanbozkuyu rKandilli -Ada.) 2. Karng keamekte<br />
kullamlan afzr ili"qli brqak. (iciidiil -Arrk.)<br />
.[bigecek] : (Salman rAkkuq -Or.)<br />
3. Saraglann deri ya da kiiselc kesmek igin kullantLlclan a$zr yanmay<br />
bigimlerinde brqak. (-Us.; *Gcrzc -Sn.; *Aksaray-NE.) 4. [..+ba[brga]<br />
brgluiligi: Yazmanrn kenarlartna yaprlan destere a[zrnr andrran oya. (Ulu[bey<br />
*Senirkent -Isp.)<br />
brkla : Ya$ila krzartrlmrq hymah yumurta. (Tokmacrn rYalvaq -Isp.)<br />
brrakmah : Bir dokuma tiirii. (Ycnikent *Aksaray -Ni.)<br />
brrgak : Fi$'in iifiitiilmiigii. (Meyvr:biikii rciidiil -Ank.)<br />
brngka : lki yu da diirt tekerlekli kiigiik at arabaer. (TaEdc$irmen .Qrldrr,<br />
Egmeyazr -Kr.)<br />
brtrak : Sert geliktr:n yaprlan brglklarr cfcl:rnc srrasrntla diikiilen dernir<br />
pargalan. (rSenirkent -Isp.)<br />
bici : Igine kryrlmrg ba[ yapralr atrlan bulgur yeme[i. (Akviran tQumra<br />
-Ko.)<br />
bicukluk: Mutfak duvanna asrlan kap kacak dolalrr. (Kiipliice rGiimiiqhacrkiiy<br />
-Arnn.)<br />
bigecok : [-+ brglo .21<br />
biilek: [-+bitek]<br />
bikr l Ilayvanlan ayaklanndan ba[lamada kullanrlan denrir kelepqe. (Akbag<br />
'Gtidiil -Ank.)<br />
bile [bilo, bryl"] r Ozel bir bileyleme tagr. (ltburnu -Es.)<br />
[biloJ r (Kuzkiiy *Akkus -Or.)<br />
,.Tlt<br />
:.<br />
i;'<br />
"l: ,<br />
51.'l<br />
1.li<br />
.fr<br />
# #r<br />
lf<br />
rf<br />
/<br />
:"tl<br />
lir<br />
rr<br />
'i<br />
rt<br />
j,<br />
I<br />
,]<br />
.al<br />
ii<br />
';i{<br />
'.;<br />
1!i<br />
v:t<br />
,iJ<br />
.i,<br />
'1"1 l<br />
i,.f.<br />
* lFsls,,<br />
1r<br />
*<br />
;n'."r :{<br />
,l:, t.l'<br />
. t :'<br />
i.;<br />
li' ;i<br />
.,: {i<br />
"'.d<br />
*.il<br />
1+<br />
[biylc] : ('Tavgauh -Kii.)<br />
bileklitagr r lgindo ekmek pigirilen taq kap. (Kuzkiiy rAkkuq -Or.)<br />
bllezik r Simit bigimindo haruan yorino yrfirlmrq ekin aapr. (Alerh rDelice<br />
-A'lk.)<br />
bilietir r Duvarcr malaor. (Ulucak rEgme -U9.)<br />
billemo (I) ; [--r betlemc (I)]<br />
billeme (II) : Ba[ gubuklan araerndaki topraklan kiirekle kabartma. (Tag.<br />
prnar *Akaaray -N[.)<br />
biller r [-+ billor]<br />
billor [biller] : Cam bardak. (Yenikent iAkearay -N!.)<br />
[billor] : (Yurtbeyi 'Qankaya -Ank.)<br />
bilo r [--rbilel<br />
bindirgeg : Kadrnlarrn yakrn bir yere giderken bag ve<br />
kara bir iirtii. (-Uq.)<br />
binit: Frnnlarda igine ekmek hamuru konan biilmeli<br />
binit yori : Semerlerin oturak kremr. (*Yalvag -Isp.)<br />
biniyet: Hamur tekneli. (Ovegler rKrrka[ag -Mn.)<br />
binme: Kege pigirme. '(rYatvag -Isp.)<br />
bire: Takke. (Cihangazi rBoziiyiik -Bil.)<br />
bireyiz I Marangoz makkabr. (rYalvaq -Isp.)<br />
bialigig : [.+ biqirgeg]<br />
viicutlannr iirttiikleri<br />
a[ag kasa. (-Uq.)<br />
bigi : Baklava ililimi bigimintle kesilmig yufkalann yafila krzartrlmaer ile<br />
yaprlan bir yemek. (Karacaviran *Seytligehir -Kn.)<br />
bigiiLganr: Yemek pigirmekte kullanrlan sapsrz kap. (De[irmendere -Af.)<br />
bigirgeg [bisligig, biikiirgeg, pislaco pielete$ piqirgeg]: Sag iizerindeki yufkayr<br />
gevirmek igin kullamlan demir ya da tahta arag. (Defirmendere -Af.;<br />
Mamatlar rE[ridir, Akgagar rYalvag -Isp.; rHaymana -Ank.)<br />
[bieligig] : (Bagkiiy lTavEanL -Kii.)<br />
[biikiirgeg] : (Yegilce rMerudiye -Or.)<br />
[pialac] : (Dafgiizeren *BAIA -Ank.)<br />
lpistegeg] : (Kadrobaar, AkbaEn Garibqe, Boyah, Ha4lar rciidiil -A"k.)<br />
[pigtrgog] : (Yenikont 'Akearay -N[.)<br />
biglimgeg: Yafdaki luzertmalan ters yiiz etmefe yarayan tahta ya da madeneel<br />
arag. (Frndrkoluk rBoztyiik -Bil.)<br />
bltok [bidek]: Igino nqhk konmak iqin, giibrc ile gumur karrgrmrndun yaprl.<br />
. mq olan eilindir bigimli kap. (Yukarrilinek r$arkikaraafag -Isp.)<br />
[biitok] : (Arelando[mug'$arkikaraa$a9 -Iap.)<br />
bitemi r, Boz iilgmede kullamlan 48 cm.lik bir tilgii, (Giiney rtkizdere -Rz.)<br />
biyik: Giimleklerin koltuk altrntlaki iiggen parga. (Yenikent .Akaaray -N[.)<br />
biyle : [.+ bile]<br />
bialemok r 0ktzleri iilendire ile diturrmek. (Tagprnar .Akearay -N[.)
ltL<br />
hlrlongeg [bizlengig] : Ovenilirenin ucundaki givi. (Beyaf,rl *Ulukrgla -N[.)<br />
[bizlengig] : (Qaltr *Gelendost -Iep.)<br />
bldongig : [+ bizlengeg]<br />
bobr r l. Boyunduruktan sagaklara uzatilmrq alaglar. (Tokmacrk *Yalvag<br />
-Iap.) 2. Qarkkiiqe ile kiriq arasrnda bulunan dikmeler. (Yukantutar<br />
'Yalvag -Iep.) 3. Boyunduruk ile orta direk araerndaki iliknelcr. (A[rl<br />
'Ilfiridir -Isp.)<br />
bobm$acr : Kayrklarda kenar afacr. (Gengali rSeairkent -Isp.)<br />
bocca [bocut, hodug]: l. Su testisi. (Ihca *Ayag -Ank.)<br />
lbocut]: (Doilurga -Bil.; Yenikent *A.kearay -N!.; Bagkrlla 'Karaman<br />
-Ko.)<br />
[bodug -1] : (*Uq.; Akviran *Qumra -Ko.)<br />
2. [-+bohgataer]<br />
hooga : [--r bodug -3]<br />
boout : [-+ bocca]<br />
hrdrrg [bocga] : l. [--+ bocca]. 2. Qiimlek. (Geilikli *$arkikaraa[a9 -Isp.)<br />
3. Tahta, su ya da turgu kabr. (Eaatgiftli[,i *Terme -Sm.; Deliilyas<br />
'garkrgla -Sv.)<br />
[bocga] : (rsusuz -Kr.)<br />
hofrer : Pamuktan yaprlan beyaz renkli aa$lam bir. dokuma. (Yayla *Es.)<br />
boflz (I) : Tahta ev. (*Ikizdere -Rz.)<br />
boflaz (II) : Kuntlura ile mestlerin tin lssrmlarrnda bulunan deri pargasr.<br />
(*Senirkent -Isp.)<br />
hofiaz (III) : De!,irmenlerile a$ag garlun ortasrnilaki dclik. (Kiiprii *$arki'<br />
karaa[ag -Isp.)<br />
hofiaz (IV) : [-+ bofazbafr]<br />
hoflazbag: [bofaz (IY)] Kagkol. (Yenikent *Akearay -N[.)<br />
bo[ezla: Huni. (Giikmenlcr, Qatak, Gedikli, Krlangrg 'Saimbef -Atla.)<br />
hohgatasr [--+ bocca -2] : Hicazilan getirilmiq igi ayet yazrL kiigiilc tae. (-Ama.)<br />
bokdan r lginde ekin aaklanan, hayvan pieli$i ile toprak kangrmrndan yaprlan<br />
kiigiik figr bigiminile kap. (Qanksaray *Sarkikaraafiag -Isp.)<br />
boklo: [-+bokla[a]<br />
hoklafa [boklo, bokerk]: Hayvanlarrn arkasrna tutularak pielik toplanan<br />
kap. (Akbag 'fciiiliil -Ank.)<br />
[bokla] : (Oklubah, Ini;nii -Es.)<br />
[roksak] : (*scnirkent -Isp.)<br />
bokrak: [+bokla$a]<br />
bolat r Sertlegebilen gclik. (Uziimlii, Dofanbey 'Beyqehir -Kn.)<br />
bolatlamak r Demiri demire kaynatmak. (rBor -N[.)<br />
bolath iire-: Ayakh kiigiik iire. (+Bor -N[.)<br />
boniluruk [-> boyuniluruk -f]<br />
boniliiruk : [--+ boyuniluruk .2]<br />
boranr : Taze ot, pancar, bulgur vb, yaprlan yemek. (Bcykiiy *$arkikaraa[ag,<br />
Ozgiiney 'Yalvag, Qaltr tGelendost -Isp.; *Ur.; Karacaviran<br />
*Seydiqehir -Kn.)<br />
bogmuk : Qay barrlafir. (Siifiiitiinii -lls.)<br />
boygulu : Yang atlartna iizgii biiyiik bir gul. ('l\ferzifon -Ama.)<br />
boydan: l. Giiqnrcn kadrnlarrn krqrn giytlikleti uzun etekli giyei. (Yenikdy'<br />
lntinii -Es.) 2. Yalmz kollan takrna olan giysi. (*Yalvag -Isp.) 3. O[lan<br />
evinin geline giindcrdifii giysi, (Afqar fGelentlost -I-qp.)<br />
boynuz: l. Defiirmenlertlc aarka bastnr;lr su gctiren borunun ug lusmr. (Kiiprii<br />
*$arkikaraafia9, Yegilkiiy rGelcndoet -Isp.) 2. Kafi:nr ve araba teker'<br />
leklerinin giibek krsmrnda bulunan ve tekerle$in aqrnmamasril sapllayan<br />
demir bilezik. (Giinen, Aga$rdinek r$arkikaraafag; Yegilkiiy *Gelen'<br />
dost, Yafcrlaro Akgaqar, YukarrkarErkara *Yalvaqo Giinen -Isp.)<br />
boyuniluruk [borunduruk, bondiiruk, hoyrmeaLrk]: 1. KaSnr, araba, saban,<br />
pulluk, diifien gekebilmeleri iqin hayvanlann boyunlarrna taldan tahta<br />
qatal. (Akqaqnr, Yukankaqrkarn *Yalvag, Mamatlar *Efriilir, Ortayazr<br />
*Sr:nirkcnt -Isp,; Kiisten -f)2.1 *Kcrnalpaga -lz.; rAftrtr -El.; Yurtbeyi<br />
*Qnnkayn, Meyvcbiikii'Giidiil -Ank.; Ycnikcnt, Giiciinkaya, rAksaray,<br />
Bcyafirl *Ulukrgla -N$.; Dof,anbey, llziimlii, Yenidofan *Bey'<br />
gchir -Kn.; Giirmedcre 'Fethiyc -M[.)<br />
[bondrrruk] : (Oluklu 'Kafrzmnn -Kr.)<br />
[boyunaahk] : (Kavalca *Boziiyiik -Bil.)<br />
2. Nal gakrlan iikiizlcrin ayaklarrur baflamakta kullanrlan afag pargasr.<br />
(rScnirkcnt -Inp,)<br />
[boniliiruk] : (rMudurnu -Bo.)<br />
3. Qatrmn en iistiindeki uzun, tck a[ag. (Yukantrrtar *Yalvac -lsp.)<br />
4. Qatryr enlemeeinc kat edcn afaglar. (rYalvag -Iep.)<br />
boyunsabk : [+ boyuniluruk -l]<br />
bozkilirn : Bir kilim tiirii. (Krzrlca *Bor -N[.)<br />
bozlama: Qeltikten piring elde etmck igin kullamlan taq tokmak. (Akbag,<br />
Adahkuzu rcii(liil -Ank.)<br />
bozuk: 'Iambur benzeri, uzun saph ba$larna. (Seydtimcr -Kii.),<br />
biibiirilek : Hayvanlann boynuna takrlan qan. (Akbaq *Gidiil -Ank.)<br />
biidelek: Biibrek krzartmasr. (Pnyra -Itrs.)<br />
biiiliik: Kulplu kiiqiik knp. (*Giiriin -Sv.)<br />
biirkenek: Peynir mayasr olarak kullarulan davar iidii, (Karacaviran *Scydiqchir<br />
-Kn.)<br />
biirttiirruek r Bir ecbzeyi ya da eti hafifqc piqirmek. (K*racaviran *Seydiqchir<br />
-Kn,)<br />
25
26<br />
biirtiibatr : PiqmiE yernek. (Ilacrlar *Giidiil -Ank.)<br />
Hayvanlarrn tsrrmalannr iinlemck amacryla agz kesimlerine gegirilen<br />
aygt. ('Kemalpaga -lz.; 'Terme.Son; $erkezgiiveyi *Fatsa -Or.)<br />
bucak (I) : Oda, salon ve ahrnn kiiqe krsrmlan. (Yenikent tAksaray -N!.)<br />
bucak (II) : l. Hah kiigelerindeki motifler. (Yenikent rAksaray -N$.) 2. Ev.<br />
Ierde oda, aalon ve ahtrtn kiir"c krenn. (Yr:nikt:nt rA.ksurty -N!.)<br />
bucula r Qok kiigilk rlcfiirmr:n tnqr. ((luyufzr r$avqat -Ar.)<br />
bugukluyazmn : Geng kadrnlann kullandrfr bagiirtii. (I{ilyiiklii *Yalvag -Isp.)<br />
buila: Harman kongtrrmakta kullamlan tahta araq. (Giizel rGiidiil -Arrk.)<br />
buharr: Baca. (Yukarrdinek *$arkikaraa[a9 -Isp.; Beyceli rFatsa -Or.;<br />
Krrgiqe[i tSusuz -Kr.; Yenikent 'Aksaray -N[,)<br />
buke: Hayvanlarrn aya[rna baflanan, kelepgeye benzeyen bir arag. (Yenikent<br />
rAksaray -NE.)<br />
bulak [bunar] : Qegmc. (Inccsu *Susuz, Egmeyazr -Kr.)<br />
[bunarl : (Adahkuzu rciidiil -Ank.)<br />
bulama: l. Agda. (Esri rSiigiit -Bil.; Adahkuzu *Giidiil -Ank.) 2. grratlan<br />
daha koyu iiziirn tathsr. (Qaltr, Dudag rSii[iit -Bil.)<br />
bularnag (I) : f. Sulandrnlmrg un. (llacrlar 'Giidiil -Ank.) 2. Kavrulmug un<br />
gorbaar. (*Senirkent, Yukandinck *$arkikaraa$a9 -Isp.) 3. Siit ve yoiurtla<br />
yaprlan aq. (Dereyalak, lniinii -Es.)<br />
bulamag (II) : Yaqh incklerle, siitii az olan ineklere verilen hayvan yerni.<br />
(-Kii.; lniinii -Es.; -Bit.)<br />
bulgu [burgu -4] : Sazrn sesini tliizenlemefe yanyan saz tellerinin ba$lan-<br />
&g (T) gubuklarr. (Karaafag *Boziiyiik -Bil.)<br />
bulgurlama : Yaprlarda afaqlann iizcrine iirtiilcn srva, (Ihca *Ayuq -Ank,)<br />
bulgurtagr : El de[irmcni. (Yukantrrtar *Isp.)<br />
bulutlamak: f)emire kaynak yaprnak. (Giikmenler, Qatak, Gerdikli, Krzrlafacr<br />
rSaimbeyli -Ada.)<br />
bunar : [-+ bulak]<br />
burafag: Arabada diingelin buruhnasrm saflayan dcrnir ya da ince a[ag<br />
kazrklar. (*Giinen -Isp.)<br />
burar: Mengenenin sap krsmr. (Ureyil -Kii.)<br />
burg I l. Biiyiik demirci gekici. (*Ilaymana -Ank.) 2. I'ornanrn yatak krs<br />
mrndaki tutucu. (*Aksaray -Ng,) 3. Ilotorlu kayrklarrn arkasrna gakrlan<br />
tahta pargasr (*Senirkent -lsp.)<br />
burgag: l. Demir egyalardaki deliklcri biiyiitmek igin kullamlan arag. (Qu.<br />
kurhisar -Es.) 2. Hayvanlan i[diq etme aracr. (SeydiEehir -Kii.)<br />
burgu: l. Deri delme arscr. (*Aksaray -NE.) 2. A[ag delme aracr. (.Senirkent<br />
-Iep.; Giizel, Akbag tGiitliil -Arrk.) 3. Ietar afacrnda erigi erdiren<br />
diizen. (rBor -Ng.) ,. [-r bulgu]<br />
burma (I) : Fcse fikilcn altrnlar. (Celiptag +Yalvag -Isp.)<br />
'# t.l(<br />
:i<br />
;t::<br />
,ilr<br />
,a<br />
'.7<br />
il.<br />
'f€<br />
.&<br />
"{r<br />
,+i<br />
il '<br />
i!<br />
s<br />
S'<br />
*l<br />
&,<br />
.fr<br />
,ffi<br />
s,<br />
'.f<br />
'i<br />
,:rr!<br />
burma (II) : Mueluk. (-ME.)<br />
burma (III) : Bir fanila motifi. (Yenikent 'Akaaray -N[')<br />
burunilemiri : l. Ayakkabrlann uq krsmua galdan demir' (rAksaray -N$')<br />
2. Sabamn iikge demiri. (Senirktiy 'Sincanh -Af')<br />
burunluk r [-+buruneehk '4]<br />
buruneshk [burunluk]: l. Buza$larl siitten kcsmek iqin burunlanna takrlan<br />
givili demir. (llyaah -us.) 2. Ilayvanlorrn fazla ckin ycmclerini tinlcnilrk<br />
igin burunlanna tslirlan demir kafes. (ureyil -Kii.) t. Buzafrlann srit<br />
emmelerini iinlemek igin ineklerin memelerine taldan tel, ip ya da meEin<br />
arag. (Ureyil -Kii.) 4. At baqh[rmn hayvanm burnu iizerine diigen bii'<br />
liimii. (rYalvag, 'senirkent -Iap.; *Bor -N[.)<br />
[burunluk] : (*Akaaray -N[.)<br />
buvaz: Defirmen tagrnrn ortasrndaki delik. (Kandilli rBoziiyiik -Bil.)<br />
buylu: l. Krzafrn iiniiLnileki tahta. (Yegilkiiy .rGelenilost -IoP') 2' Kafint<br />
tekerlerinin drqan firlamanaernr sa[layan afag gubuk' (tlspir -Ezm')<br />
3. Sapanila, toprala giren bulaklar arasrndaki afiaq destek' (Derekiiy<br />
*Egme -Ug.)<br />
buynuz: Ayakkabrlann kenarlarrru diizeltmek igin kullanrlan tahta arag.<br />
(Giilbaqr rQankaYa -Ank.)<br />
buynuzlu oyrenilo : Tutak yeri qtkrntrh rende. (Aktrag *Giidiil - {"tt')<br />
buyru: f. kafiru tekerini tutan afag givi. (Garibqe rGiidiil, Alcrh *Delicc<br />
-A"k.) 2. Igtarda kilimin sarrh oldu[u mazryr qeviren efri a$aq arag'<br />
(Kiitiiiiren rPrnarbagr -KY.)<br />
biiber gorbeti : Biberlo pekmezi karrgtfarak yaPrlan ve karrn aftrsrna iyi<br />
gelen bir em. (Qankearay '$arkikaraafaq -Isp.)<br />
biikme : Sagta piqirilen giikelek peyniri. (Gedikli r$arkikaraafiaq -Iap')<br />
biikii r Eeki pagavradan yaprlan dokuma. (*Boziiyiik -Bil.)<br />
biikiirgeg : [-.rbiEirgog]<br />
biilbiilglizii: Yazma kenanna iglenen bir oya. (rYalvag -Isp')<br />
biiliiggdzii: Yazma kenanna iglenen bir oya. (Ulu[bey 'Senirkent *Iap')<br />
biiriimcek [biirfincek] : Iqlemeli gelin baqiirtiisii. (Bagkrgla 'Karaman -Kn')<br />
[biiriincek] : (Bagkiiy 'Tavganh -Kii.)<br />
biiriincok : [+ biiriimcok]<br />
biiyiik ru r Bir dokuma motifi. (Eekil 'Aksaray -N[.)<br />
biizmeg I Entari kollanndaki biizgiilii biiliim. (Gazelyapr *Boziiyiik -Bil.)
C<br />
otbr r Gilveg. (Hoega -Hat.)<br />
orblama : Yaprlardao kiremitlcrin iizerlerine diigendili uzun, eneiz tahtalar.<br />
(Beyceli rFatsa -0r.)<br />
0oB (I) : A[zr btizgiilu torba. ('Yalvag -Isp.i Esri, fnhisar -Bil.; Yayla,<br />
Iniinii -Es.)<br />
orf (lI) : Orgii qigi. (Krrqigegi rsusuz -Kr.)<br />
eofi (llt) : Itrlkc vc kovlllrdu kulp gcgirilen demir halka. (rAkearay -N[,)<br />
.!o[ (IV) : Sap tarsrrran kafmlardaki korkuluk. (-Ama.)<br />
oufi (V) : Jlcr evirr hamamh$rnda bulunan iqi oyuk yrkanma tagr. (Eme[il<br />
rPrnarhaEr -Ky.)<br />
tuhz l Ekin bigimi srrasrnda tarlada kalan dafnmk ekinti eaplan. (-Ama.)<br />
oslme t Kadrnlarrn ahnlanna ba[ladrklarr iirtii. (Biiliikbagr *Selim -Kr.)<br />
turrbuz (I): At ahp satan kimse. (Celiptag *Yalvag -Isp.)<br />
$trrtbsz (II) : Birbirlerinden ayrrlmamalanm sallamak iqin iki zincirin birlcgme<br />
yerlerinc takrlarr uzun garalh a[ag. (.Mudurnu -Bo.)<br />
cernrh: llahmn kryrsrna yaprlan rnotif. (Yegilova *Aksaray -NE,)<br />
o[nnryu : 'fiitiin vc fitlorr rlikirnintlt'n hemen gonra vcrilcn su. (Danvcrcn<br />
'Acrpayam -Dz.) r ,<br />
t'tl,lomo:, Qatrya gakrlan iki ucu sivri eank. (Dedekuqculu rGiirele '-Gr.)<br />
orr t l. Eteklik. (Yeqilkity rGelendost -Isp.) 2. Bagiirtiisii. (Qaltr rGelendost<br />
-Irp.; Baqkity *TavEanh *Kii.)<br />
ttrra r lgine salqa, erimig ya$, peknrez ve zeytinyafr konulan igi srrh kiip.<br />
(rHassa -IIat.; *Giiriin -Sv.)<br />
.tlrrtorrr r $ubat ve mart aylannda yaprlan ekim. (Kiirkiiler rYalvag -Isp,)<br />
r,rro r Sigara. (*Giidiil -Ank.)<br />
ollt r }layvan krhndan yaprlan sicim. (BiiliikbaEr *Selim -Kr.)<br />
rnbcebi: I)uvara asrlan yedi ya da eekiz giiztlen olugan i$ne, iplik torbasr.<br />
(Giikmenler, Satak, Gedikli, Krzllafacr *Saimbeyli -Ada.)<br />
cecik (I) : l. Rcnkli yiin kilim. (Giilliice rGiimiighanacrkiiy -Ama.) 2, Incc<br />
dokunmug kilim. (Giilliice *Giimiighacrktiy -Ama.)<br />
oorilk (II) ; l. Tnva kulpunu tava eahanrna tutturan givi. (+Akraroy -Ng.)<br />
2. Kulpu bakrr helkeye baflayan diizen. (Sagrkara 'Islahiye -Gaz.).<br />
cnlnvlu : [-+ geilavlrr] '<br />
*Susuz, rQrldrr;<br />
.{thro r Yiin iplik yapmakta kullamlan grknk. (Yolboylu<br />
Biiliikbarsr rSclim -Kr.)<br />
tqnr r Su tasr, (Baykara *Selim, rSueuz -Kr.)<br />
,li<br />
il<br />
6.<br />
s<br />
# *F<br />
'l .i<br />
|i<br />
cember : [--+ gember]<br />
cemck [cimek] : Saban giiriiJiirken hayvanlan diirtiiklemek igin kullamlan<br />
iivcndirenin arka ucunda bulunan ve saban tlemirine bulagan gamurlan<br />
temizlemcktc kuUanrlan afrz krsrnr kerkin, iiggen bigiminde kiigiik<br />
demir pargasr. (tTerme -Sm.; Knpliice 'Giimiighacrk0y -Ama.; Beyccli,<br />
Miri *l'atsa, Salnran *Akkuq -Or.; Giizelyurt *Hekirnhan -MI.)<br />
[cinrck] : (Bnfhca -Ama,)<br />
ceniler : lki tuhtoy, birbirinc baskr yolul'le yapr$trran arag. (Giimele -Es.)<br />
ceper: Bahge duvarr. (Biiliikbagr *Sclim -Kr.)<br />
cere: Qiimlek. (Giikmcnlcro Krzrlafag, Gedikli, Qatak *Saimbeyli -Ada.)<br />
cerebciiliik: AIq vcriq ynpma. (Royah *Giidiil -Ank.)<br />
corek : llutfak vc odalann yiiksckcc bir kceiminc iizcrirrr: egya asmak igin<br />
glkrlnn hilrk kuhrrhfitndr uzun lrir grtu, (Sulrnan '.Akkuq *Or.)<br />
cerge (I) : Diirt direk iizerine kurulan yanlan aqrk iistii cliiz gadrr. (Gcnqali<br />
rSenirkent<br />
-Isp.)<br />
cerge (II): l. Arabalarrn iki yamna fazla yiik tagryabilmck iqin konan parmuklrklar.<br />
(Ilagkrryla rKoranran -Kn,)<br />
cermankalcnri: Kapr vc pcncr:rclcro mcnte"c takmaya yarayan iiq aligli bir<br />
dernir artq. (*A.ksaray -N[.)<br />
ceq r [-+ gec (II)]<br />
crb: lp. (AhrLkuyu *I:laymana -Ank.)<br />
crbr: Kiigiik fiqr. (Kandilli, Gii.zclyapr, Cihangazi -llil.)<br />
crga : Diifme (Kartkalo 'Qrldrr -Kr.)<br />
crlc: Ekmck bohgnsr. (Geuqali *Sr:nirkcnt -fsp.)<br />
crla : Dvlcri haclana yapmakta kullamlan beyaz toprak. (Yenikent *Aksaray<br />
-NC.)<br />
crlathayak: I{ah kryr rnotifi. (Yc".ikrva 'Aksaray -N[.)<br />
crlbrr: I'licrkep yularr. (Karnaular ictkliil -Ank.)<br />
crlga (I) : l. Yamaglardaki tarlalarr siirrnt'lc igin kullamlan efik saban. (Trtgir,<br />
Ihca -Ezrn.) 2. Altr gift iikiizle gekilen iki tekerlckli saban. (rQrldrr<br />
*Kr.) 3. Tck tliin* kulakh pulluk. (rlspir -Ezm.)<br />
crlga (II) : Iqleme (Danveren *Acrpayam -Dz.)<br />
crlgn (III) [crvga, cufiul] : Biqilmiq ckin yr[rm. (Kamarrlar, lhca 'Gtidiil<br />
-A"k.; Ycnikeut 'Akearay -Nfr.)<br />
[crvgr] : (Adahkuzu rGiidiil -Ank,)<br />
[crr[ul] : (Minoz rKavak *Sm.)<br />
crmbar : Dokurna tezgahrnda dokunmakta olan bez ya da kilimi gergin<br />
tutrnak arnacryle kullarrrlan iki ucrr tligli tlcmir gubuk, dcynek ya da<br />
gcngcl. (Scnir *Sincah -Af.; Kiirkiiler *Yah'ag, Garip rSenirkent -Isp,;<br />
Kandilli rlloziiyiik -Bil.; Saqrkara *Islahiye -Gaz.; -Ank.)<br />
to
30<br />
crmkrrdak: Taze ceviz a[acrndan yaprlan bir gocuk oyuncafir. (Beykiiy r$ar.<br />
kikaraafag -Isp.)<br />
crngrlh r Biiyiik ve kulplu bakrr su kaynatma kazam. (Giilliice rGiimiiqhacrkiiy<br />
-Ama.)<br />
cmgrr : Kova. (Biiliikbagr iselim, Incesu tsueuz, Egmeyazr -Kr.)<br />
erng*i[aft (I) : Kuzulara taldan grngrrak. (Beya$l 'Ulukrqla -N[.)<br />
ongrrdak (II) : tlggen bigiminde hah kiiqe motifi. (Yenikent *Akearay -N$.)<br />
crngrrft : Yere diklemesine gakrh bir afag kazr$n uzerine yatoy ve ilengeli<br />
bigimde oturtulan yassr agagtan yaprlan bir gocuk eflence aracr. (Kiike<br />
rGelendost -Isp.)<br />
crplrrk: lki t
a<br />
gabokzrmhaer: Brgak eaprnda agrlan delikte kilan demir pargalarrnr grkar.<br />
mala yarayan eivri uglu kiigiik, demir gubuk. (.Senirkent -Isp.)<br />
gacuka: Tarlalarda Buyu muntazam arahklarla alutmala yarayan su terazisi.<br />
(Giiney 'lkizdere *Rz.)<br />
gag : Okiiz arabasr tekerle[inileki a[ag direkler. (Baykara lSelim -Kr.)<br />
ga[mk: Qaydanhk. (Egmeyazr -Kr.)<br />
gofqamak: Diiviilerek yaprlan demirlerin bigimi bozulmak. (Yeniilo[an<br />
*Beygchir -Kn.)<br />
gakabrgak: Agrlrr kapamr cep brgalr. (rsenirkent -Isp.)<br />
gakrlilak (I) : Hah dokumrrken atkr atmaya yarayan arag. (Kiitiirnek *Gelcndost,<br />
Kiiprii *$arkikaraafaq -Iep.)<br />
gakrlilak (II) : Bufdayr de[irmen taqrnrn diiniig hrzrna uygun olarak dcfiirmen<br />
tagrnrn delifiinc aktaran tahta diizcn, (Ktiprii .$arkikaraafiag -Isp.;<br />
*Mudurnu -Bo.; Salman *Akkug -Or.; -Sv.; rBiinyan -Ky,)<br />
gnkrllak (III) : Atrn kayrgrm ana biiliime ba[Iayan demir. (Yenikent *Aksaray<br />
-Ng.)<br />
gakrllakh : Bir hah tiirii. (*Yalvaq -Isp.)<br />
gakgrr [gagrr -2] : Siyah dokumu bezclcn yaprlann mantoyu andrran bir kurhn<br />
giysisi. (Yenikiiy, lniinii -Es.)<br />
[qaqrr -2] : (Ycnikiiyo Iniinii -De.)<br />
gulrluk : Taq su ohrfu. (Yaseriiren *Senirkent -Isp.)<br />
galeser: Ol yiiz yrkamak ya da yrkanmak amacrylc.yerde yaprhmE gamur<br />
ya da beton.qukur. (Kiilliik *Ifdrr -Kr.)<br />
galgr : I'Iarman siipiirgesi. (Yukarrilinek *$arkikaraa$a9 -Iep.; Egmeyazr'<br />
-Kr.; Deliilyas *$arkrgla *Sv.)<br />
galgrldqlik: Erkck giimlc$i. (Ycnikent rAkearay -N[.)<br />
goh : Sabarr dcrnirini iikgeye tutturan a[ag. (Tagprnar *Aksaray -N!.)<br />
gahk: Kadrn fesleri iizerine baflanan tulbent. (Yenikent *Aksaray -N[.)<br />
fahntr : Maya katrltbktan soura yo$urt olma$a brrakrlmrg siit. (Keg rAyancrk<br />
-sn.)<br />
gaftyo[ur : Qalrrk yo[urdu. (*Gtdiil *Ar*.)<br />
galkalama : Kalbur iginde sallayarak bu[day ile gavdan temizleme. (Beya$rl<br />
rUlukrela -N[.)<br />
galkalama makinau : Leblebileri, krrrk, ve iriliklerine giire ayrma$a yanyan<br />
aygrt.. (*Giidiil -Ank.)<br />
galkrmn : trkinin iginde bulunan yabancr maddeleri ayrklayan arag. (Yiirr:fil<br />
-Kii.)<br />
galman: sa[rm srrasrnda koyunla'n iqine ahndrfn etrafr gitle gevrili yayla<br />
tarlasr. (Kiipliice *Giimtqhacrkdy -Ama.)<br />
galtr: Tarla srmrlarrnr bclirtmck igin kullanilan dikenli qah. (rUlucak iEgme<br />
-Ur.)<br />
gamrn : Isknrahk t:t. (*Ilassl *IIat,)<br />
gamagrr: l. Uzurr lx:z atlot, (*Kandilli rBoziiyiik -Bil.) 2. Giysi, (Seydali,<br />
Iniinii -Es.)<br />
gamagrrhk r Giil kcnnnndaki qamagrr yrkama yerleri. (Gengali *senirkent<br />
-1"p.)<br />
gamrlla : Arabaya boyunduruk tnkrlan kremr yiiksektc tutmaEa yarayan<br />
krzrlcrk a$acrndan yaprlnra qivi. (+l\tudurnu -Bo.)<br />
gampare: Dirrgile takrlan yuvarlak qclik sag. (Krzrlcasii$iit *Banaz -Ug.)<br />
gamuriliinemeai : srva ya da kcrpiq yaprlacnk gamurun bir giin bekleiltmesi.<br />
(Yr:nikent *Aksaray -N[.)<br />
gqmurluk: Araba tekerlerinde biriken gamuru temizlemekte kullanrlan<br />
demir parqasr. (Ortayazr rScnirkcnt, YukarrkaErkara rYalvag -Isp.)<br />
gan : Araba tekerlcri.de birikcn garnum temizlemekte kullamlan demir<br />
. IlrrrSasr. (Yukankarsrkara tYulvug -Isp.)<br />
ganak l Krl qatlrr dircklcrinin uq krsrmlarrna geqirilen igi oyulmug tahtalar.<br />
(Garip *Scnirkcnt -Isp.)<br />
ganiL t Ug lusrmlan yontularak birbiri iistiine oturtulan afiaglard.an olugan<br />
dikdiirtgen bigiminde aEaQ ev. (*Muilurnu -Bo.)<br />
gangul: l. Iivlt:rin y:rkrnlarrna dikil'r.k firsulya kurutmtkta kullanrlan gok<br />
dalh n[ag. (Esat giftli$i rTermc -Snr.) 2. Uzerine earrlaral( yiikeelmelerini<br />
soflnrnlk amacryl: firsulya tcvofinin ynnrna dikilcn iki metre kadar<br />
' trzrurlukta dcynrrk. (f)crckrrqculuk *Giirclc -Gr.)<br />
ganfiyazmu : I)cscnlcri gana bcnzr:yerr baqiirtii. (JItyilHA rYalvag -Iep.)<br />
ganpana [-+ garpala]<br />
gantr : l. Dr4erin gatr krsmr. (rllaymana -Ank.) 2. A[aglan iist iiste koyarak<br />
duvar iirmc. (Akbng *Giitliil *Arrk.)<br />
gspaagacr : Ilv gatrsrna yerlcqtirilerr a$ag. (Giizcl *Giidiil -Ank.)<br />
gapak: lhgak saprntla dclik agrhrkcn grkan denrir pargacrklan. (*senirkent<br />
-I'p.)<br />
gapekcseri : Qnpa olarak kullamlan kiit uglu keser. (*Yalvag -Isp.)<br />
fnpektozu l Knlrpllnn sroerRo nylrg.lg olarak aerpilen gok iuco toz. (-Bra.)<br />
qapar (l) : l(r.rrrih yr tln kiisr.lrr tlrlirrnru kirkiti. (Krrtl:usiifiiit *Blnaz -U9.)<br />
gapan (II) : Diifiinlcrdc ahqrhk yapan kimse. (Hiiyiiklii .Yalvag -Isp.)<br />
gapkumpaa Qap iilqrrnckte kullamlarr bir arag. (rAkearay -N[.)<br />
gapraz (I) : f. Diiven okunu boyundurufa ba$ayan demir qengel. (Krzrlca<br />
*Bor -N[.) 2. Brgkr diglcrini ayaklama[a yaxayan qelik aygrt. (*Ke.<br />
malpaqa -Iz,; *Aksaray -NE.) 3. At baqh$rnila bayvamn yiiziiuo rast.<br />
layan krsrmda bulunan qarpr bigimindcki kayrg. (*Akearay -N[.)<br />
33
34<br />
tepraz (II) : Scnrerlerin arka krsmrna iplerle yapllarr qilrpr higimindeki siis'<br />
ler. ('Yalvag -Isp.)<br />
qapr&zpenEesi l Tcstr:re diqlcrini lrt'lli lrir ornnda bilcmtrhtc kulltnrlan aygrt.<br />
(*Aksaray -N[.)<br />
gar [car, grrgstr garp4 garpu] : l. Ofilan cvinc giden gclinin, viicuduna gorrlan<br />
iirtii. (Qukuriiren *Giidiil -Ank.) 2. BaEiirtiisii. (Hiiyiiklii' Yafcrlar<br />
*Yalvaq<br />
-Isp.)<br />
[car] : (Yegilkiiy *Gelendost -Isp.)<br />
[gargat] : (Kiilliik *Ifdrr -Kr.)<br />
[garpr] : (Kiike *Gclendost -Isp.)<br />
[gorpu] : (Giiciillii *Yalvaq -Isp')<br />
gergar I Bulgur yapma aygrtr. (*IIr')<br />
garilak (I) : f. Balkon. (Oyaca *Ilayrrrana -Ank.) 2. Salon (*Scnirkent -Isp.;<br />
Akba$, Garibge, Hacrlar *Giidiil -Ank') 3. Tavanarasr. (Derekuqculu<br />
*Giirele<br />
-Gr.)<br />
gardak (II) [garitakh] : l. Duvar kcnarlanna' ba! ve bahgelcre yaprlan kiiqii&<br />
kuliibelcr. (*$arkikaraafiag -Isp.; Scyitali, lniiuii -Es.)<br />
[gardakh] r (Kandilli rBoziiyik -Bil.)<br />
2. Koyunlarrn luqrn banndrfr gcnig' iistiikapah yerlcr. (Yenikent *Aksaray<br />
-N[.) 3. Qadr. (-Kr.)<br />
garilok (III) : Ayakkalrrhk. (AfEar *Giidiil -Ank')<br />
garilak (IY) : Damitan yere uzatrlan tahta. (Akbaq *Giidiil -Ank')<br />
gaillak (V) : Odun istifi. (Bnynkdivankiiyii -Qr')<br />
gardakh : [+<br />
garilak (II)]<br />
gargat : [+ gar]<br />
gar* (I) : Kumtulmug sr$r dcrisinden yaprlan arkasr kapah terli[e benzer<br />
ayakkabr. (Akga9ar *Yalvag -Isp.; Ebilhinili -Ezm.; Yenikent *Aksa'<br />
ray -N[.)<br />
garft (II) : l. Pullufun sa[a sola kttqltrasttu iinlcycn yasst tlcrnir. (rBor -N[.)<br />
2. Arabalardaki falakalartrt ucurltla bulunarr demirltr. (*Yalvag -Isp.)<br />
garrkgorabr : 'l'ck qiqlc iiriilcrr qorap. (Yegilova 'Aksaruy -N[')<br />
gark: l. Ust dc$irmen taqrnrn diinmcsini sa[hyan tekcrlck. (*lt{udurnu *Bo.)<br />
2. Qrkrrk. (Gedikli *$arkikaraafaq -Isp.) 3. Ayakla kullnmlan bileyleme<br />
aract. (Kasrrnpaqa -Iz.; lniilrii -Ils.; *Giirliil -Arrk.)<br />
gukilemiri: Araba makasrm ok'un girtli[i krsma ba[layrn dcmir yay. (rAk'<br />
aaray -N[.)<br />
garlir r Tepoielc rertrhnakta olnn ylfh hamurun ynnmosrnr iinlcmek ama'<br />
crylo kullanrlan teucero kapa$r bigiminde tere gevirmo aracr. (rTerme<br />
-s-.)<br />
garkiige r Qatrnrn en iistiindeki uzun a[ag. (Yukantrrtar tYalvag -I!p.)<br />
garktaEr : l. Iki yuvarlak tagtan oluqan brgak bileyleme diizeni. (-Mr.) 2.<br />
Biley taqr. (Giilba6r 'Qankaya -A*.)<br />
";i<br />
*r t.ri<br />
garmrk : Yaprlartla direkle yatay afaqlar arasrna gakrlan payanila. (*Mutlurnu<br />
-Bo)<br />
gupacak t Taglarr yontmakta kullanrlau garprk ve kahn uqlu arag' (Senir<br />
*Sincanh -Af.)<br />
garpal,r [gerpana] I see grkarmak igin nraba tekerle[inin delik kremrna konan<br />
parga. (*Senirkent -Iep.; Yenikeut 'Aksaray -N[.)<br />
[garpanr] : (Ortayazr tSenirkent -Iep.)<br />
garpens : Dokuma tezgahrnrn bir parqasr olan iliirt delikli kare bir;imindc<br />
bir tahta. (Yenikent rAksaray *N[.; Saqrkarah ve Sarrkeqeli agiretlcri<br />
-Ada.)<br />
garpez r Uzerinde eivri iligler bulunan demir goba' kiipe[i tasmasr. (iKe'<br />
malpaqa -Iz.)<br />
garpr: [+gar]<br />
garprntr : Yaprda biiyiik taglan arkrqtrrmak amacryle aralarrrra konan kiiqiik<br />
taq pargalan. (Giizel '|Giidiil -At k.)<br />
garpmat;li : yumurta, yoBurt v benzerlerini kanltrrarak sulandrrmakta kul'<br />
lanrlan tel arag' (-Brs.)<br />
gorpu: [+gar]<br />
irq,', f. Gen"ilikle gtigmenlerin kullandr[r krl qalvar. (Yenikiiy, lniinii -Es.)<br />
2. [-+ gakgrr]<br />
gataf (I) : l. Tezek adr verilen topraklarr yatrrmak igin saban demirinin arka-<br />
,rot ttktl"rr gatal a[ag. (*Mudurnu -Bo.) 2. Qocuklarrn taqla kuq vur'<br />
makta kullandrklan BaPamn afaq lusmr. (Qaltr *Gelenilost -Isp') 3'<br />
omuzda tagrnacak ekin aaplarrnr deste yapmakta kullamlan ucu gatalh<br />
a$ag. (Giilliice 'Gtimiighacrkiiy -Ama,) 4' Destc durumundaki ekini<br />
ygoou t"Er-ak igin kullanrlan arag. (-Arna.) 5. Dizginlerin birlegme<br />
ye.rleri. (rBor -N[.) 6. lki teker arasrndaki kunila[rn iizcrindeki tahta.<br />
(rBor -N[.)<br />
gatal (II) : Kadrn donu. (Kandilli aBoziiyiik, rStifiit -Bil.)<br />
gstol (III): Qcngclliifne. (tniinii -Ils.)<br />
gatal (IY) : Kulpauz biiyiik kiip. (Yenikent *Aksaray -N[')<br />
gatalca: l. Yumak ilurumundaki iplifii kelep yapmakta kullamlan iki ucu<br />
qatalh arag. (Bcyccli rFatga -or.) 2. Ekmek rgrtmak iqin kullanrlan iki<br />
bacakh demir arag. (Hacrlar, Garibge rciialiil -Ank')<br />
gatalhgapa: Sulanmri ve kaymak ballamrg tarlalarr gapalamakta kullamlan<br />
bir arag' (*Kemalpaqa -Iz.)<br />
gab (I) : lnok rafmada Lullanrlan bir arag. (lSuauz" -Kr')<br />
gstr (u) : Duvarlann iglno konan alag ku9ak. (Yegilkiiy, Afgar *Gclendoet'<br />
Yukankagrkara rYalvag -IeP.)<br />
Qdr (III) I Buzafir bagbafiT. (Baykara 'Selim -Kr')<br />
gan (IV) : Semerin ig kremr. (rYalvaq -Isp')<br />
35
p<br />
l6<br />
frhrfacr : Kiiriik gekme agaq kolu' (*Bor -N[.)<br />
irtrlu-iti [gatkr] : K6dik kanatlarrnr birlegtiren ilemir. (rBor -N[') .<br />
[gatlu] : (Ulucak 'Egme -U9')<br />
illfj (fi T}}"ffi1L. srrasrnda tulu[rin asrldr[r iieayak. (Akdag, yeqilkiiy<br />
rGelendost -Isp.; tKemalpaga -Iz.)<br />
Srrma (II) I l. Dolgu ilc kopatrlmra a[ag duvar. (Frnthkoluk -Bil,; Giiney<br />
-<br />
.lkizdcre -nz,l Z. A[ag ve tahta yaprlarda ana dircklerc aapraz olarak<br />
gahlan grtalar. (Giiney *Ikizilcre -Rz.)<br />
grvlir: Eski tip qakmaklardaki siirtme taqr. (Aslanh -Kii')<br />
fryan: Palaz, guval gibi dokumalarda giiriilen bir motif. (Yenikent aAk.<br />
saray -N[')<br />
9cG (I) : Boduz kazan. (Yegilktiy *Gelendoet -Iep.)<br />
i"" tiil [*g, 9"g, cig] : Samamndan aynlrruq ekin yr[rru' (Akdaf rGelendost.<br />
-<br />
-ftp.; -Ama.; Il an *Ayag, Hacrlar, Afgar, Karamnlar *Giidiil -Ank';<br />
Yenikent *AksaraY -N[.)<br />
[ceg] : (Alcrh *Delice -Ank.)<br />
["iC] : (Tagprnar *A.ksaraY -N[.)<br />
igeg] t (GOlt"enler, Qatakn Gedikli, Krzrla[ag *saimbeyli -Ada')<br />
, [.iC] : (YurtbcYi rQankaYa -Ank.)<br />
gcclk': Kazanr kulpa baflayau biiliim. (Beyceli *Fatsa -Or')<br />
gog : [+ qec (II)]<br />
9og gekmek r {Jriinii harmandan ambara tagrmak. (-Arna')<br />
9ck: Hallag tokmafir. (Alefsikiiseli, Eynesil -Gr')<br />
iokgivi: Arabamn iiniine boyunduruk takmafa yarayan demir qivi' (*Mu'<br />
ilurnu -Bo.)<br />
gokecek: Saatqilikte kiigiik parqalan qekme[e yarayan arag' (rAkearay<br />
-Ng.)<br />
gokek: liayrklann geceleri gekildi$i iiatii kapah yer' (*Gerze -Sn')<br />
gokcl: [-+gekgel]<br />
iok"o , itufoa. hamutun iki yamna takrlan kayrq qerit' (Yuva 'Bucak<br />
-Brd.)<br />
gokonilemiri: Pullukta nkoun altrnda bulunan falakarun talcldr$r clomir.<br />
(Sankiiy -Kn.)<br />
gokor I Bir ucu hamudun kula[rua, ilifer ucu araba falakasrna ba$lanan<br />
kayrq. (*Senirkent -IsP.)<br />
gokorkayqr r Atlarr falakaya bafilryan kayrglar. (*senirkent -Iep')<br />
iokutkanrg, I Ka$m eksenini, kafinr oku ile tilkicife tutturmak amacrylo<br />
- qahrlan afing yu da tlemir kazrk. (Yenikent *Aksaroy -N$; Karacaviran<br />
rseydigehir -Kn.)<br />
gokorzrmba : Tenekeye galulan givilerin grkmama$nr ea$layan arag. (*Yalvag<br />
-Itp')<br />
gekgel [gekel, gevkcl, gengel (I) -2] : Pislikleri, gamurlarr temizlemekte kul-<br />
Ianrlan iivcndirenin arka ucundaki kiigiik, iiggen demir. (rEmirdaf -Af;<br />
Yurtbcyi rQankaya -Ank.; Giiciinkaya .Akearay -N[.)<br />
[gekel] : (Yukankagrkara *Yalvag -tsp,; $apakiiyii, Kadrobaer, Afqar<br />
*Giicliil -Ank.)<br />
[gcvkel] : (tMudurnu -Bo.)<br />
[gengol (I) -2] : (Yc6ilovt .Aksaray -N[.)<br />
gokgin i Istenil,*r iilgiidc dokunmarnrg hah. (Beykiiy '$arkikaraafag -Isp.)<br />
geki (I) : l. Kadrnlarrn ahnlarrna vr: fcslcrine bafladrklan yazmB. (*Dinar<br />
-Af.; Qaltr, Yakakiiy *Gelendost, Arslando[mug .$arkikaraafag, IIiiyiiklii<br />
rYalvaq -Isp.; *Qivril -Dz.; Saqrkara *Islahiye -Gaz.; Qukuriiren,<br />
Ozgaltr rciidiil -Ank.) 2. Bir ucu cnseye kadar ineu pullu, reukli baEiirtii.<br />
(Tahtacr *Burhaniye -Ba.)<br />
geki (II) : Pulluk gengclini oka ba$layan ince demir gubuk. (Yenikent *Ak.<br />
saray -N[.)<br />
gekiipi : Dcvcyc yiiklcncn egyalan saflamca ba[Iamaya y&rayan, 6 ry. uzunluftrndn<br />
y[in urgan. (Sagrkara *Islahiyc -Gaz.)<br />
gckinnrck : Kadrn fcsino y:rzma, tiilbcut sarmak. (Ycuikcnt rAksaray -N[.)<br />
gekinti: Tarlayr sulanrak iqin agrlan gcgici ark. (Arok r$arkikaraafag -Iep.)<br />
gekig : Kolaylurna srrasrnda kaplarr diizcltrnek igin kullanrlan araq. (rciidiil<br />
-Ank.)<br />
gekme : Tcsterenin madcnscl biiliimiinilcn yaprlan budama gakrsr. (-Bra.)<br />
gekmece : Bulgur pilavr. (lnecsu *Susuz, Egmeyazr -Kr.)<br />
gekmegatal : Trrmrk sapr. (Dardere *Boziiyiik -Bil.)<br />
gekmekiiriigii : Alt krsmrna bafih bir ip yardrmryle iqletilen demirci kdriiEii.<br />
(Giilbaqr rQankaya -Ank.)<br />
gokmen : Qoban ya$mur kepcnefii. (Nefsikiiseli lDy'nesil -Gr.)<br />
gekmetif: Kayrglarr birbiri iizcrine diken saracrn, ipi gekmek igin kullanihfir<br />
ucu krvrrk arag, (rYalvag -Isp.)<br />
qoktik: r{ayvanlara yiiklcnen eqyamn iizerine ba[lanan urgailn gerginli$ini<br />
eallamak amacrylc kullanrlan hiiqiik gatal a!ag. (Dereyazrcr rAlaca -Qr.)<br />
gekiirge : llayvanlarrn ipe dolagarak bo$ulmalanm iinlemek iginn ipiu orta<br />
krsrrnla'na ballanan biri biityiik diferi kiiqiik iki demir halkadan<br />
olugan diizcn. (Kuzkiiy rAkkuE *Or.)<br />
gelen [gelke .1, gelki -2] l l. Toprak damlarda cluvarlann drqrnda kalan bii.<br />
' liim. (Geugali *senirkent, *Yalvag -Isp.; yeqilyurt, oyaca rHaymana<br />
-Ank.; Ycuikent .Akoaray -NC,) 2. Qatr sagafir. (De[irmenilere -Af.)<br />
3. Ya[nnrmn yrklcr r:tkisintlcn korrrnrak iqin duvarlann iizerlerinc srva.<br />
nan gah ilc toprnk. (Bcykiiyii, Arok r$arkikaraafag, Kiirkiiler ryalvag<br />
-I'p.)<br />
[gelke -1] : (Yukankaqrkara *Yalvaq -Isp.)<br />
37
38<br />
[gelki -2] : (0zgiincy 'Yalvaq *Isp.)<br />
qelikleme : Damlarda, iizerleri toprakla iirtiilmiiq gahlarrn altrnda bulunan<br />
ince afiaqlardan oluqan diizen. (Ulueak rEqme -U9.)<br />
golke [gelki -l] : l. [.+ gelen -3] 2. tlah duvan. (Yukarrkaqrkara 'Yalvaq<br />
-Itp.)<br />
[gelki -f] : (Yukarrtrrtar *Yalvaq -Isp.)<br />
3. Evlerin banay hiiliimiirriirr iirriirrde bulunan yemck ve ckmck pigirrno<br />
siperlifi. (Kiirkiler rYalvag -Isp.)<br />
gelki: l. [--+gclke -2] 2. l'"'>gplcn '31<br />
getne: Birkag gekinin birbirlcrinc baflanmasrndan oluqan ycni ahnhk.<br />
(Sagrkara *Ielahiye -Gaz.)<br />
gelnek : Brqak a[ztnr keskinlr:Etirmek. (Kiiprii r$arkikaraa[aq -Iep.)<br />
geltek: Qoban yamafr. (*Ernirdaf, -Af.; Gedckli r$arkikaraafiaq -Iep.)<br />
gember [cember] : Qevrcsi pullu baEiirtii. (Ozgiiney *Yalvaq -Isp.; Kuzktiy<br />
rAkkuq -Or.)<br />
[cerrber] : (Celiptaq *Yalvag -Isp.; Alcrh 'Delice -Ank')<br />
gemel : Baston. (Saqrkara rlslahiye -Gaz.)<br />
gencik : Ug pargah kapr kiliili. (Derekuqculu rGiirele -Gr')<br />
genilele: Peynir suyunu grkarma lrr:zi' (-Mr.)<br />
gene (I) : Keqe iizerinc aiislcrnc yaprlan rcrrkli kege Pargasr. (tYalvag -Iep.)<br />
gene (II) : l. Kapr dilinin oturtlufu kii,scli demir. (Ilyash -U5.) 2. Saban<br />
demirinin takrldrfr iikqc biiliirnii' (A;afrdinek r$arkikaraa[aq -Isp.)<br />
gene (III) : Koyun gam. (Adahkuzu +Giidiil -Ank.) 2. Kapr dilinin oturdu$u<br />
kiigeli demir. (llyaeh *US.) 3. Saban demirinin takrldrfir iikqe bitliimii.<br />
(Aqa$ralinelc r$arkikaraafag -Isp.)<br />
geneliiire: Kalaycrlarrn kaplan diizeltmek igin kullandrklan pervane bigi'<br />
minde arag. (*Giidiil -Ank.)<br />
gengel (I) : 1. PuIIuk okunun ucundaki qengel. (Yenikent *Aksaray -N[.)<br />
2. [--+gekgcl].<br />
gongel (II) l. Meyve dallanm cfmefe yarayan ucu biikiik agaq ya da demir<br />
arag. (*Kemalpaqa -Iz.) 2. Bufday demctlerindcn yr$n yapmakta kul'<br />
lamlan ucu krvnk afag araq. (Agafirdinek '$arkikaraa[aq -Isp.) 3. Ta'<br />
bakhkta gukurdaki derileri qrkarrnafia yarayan ucu dt:mir kancaL arag.<br />
(*Yalvng -Isp.)<br />
gengellitrf : Saraghktr kullamlan rrcu kn'rrk arag. (*Sr:nirkcnt -Isp.)<br />
gente ! Qoban srrt azrk torbasr. (Ureyil rQankaya -Ank.)<br />
gcper ! Tag bahge duvarr. (KayaLk tSusuz, Kartkalc *Qrlilrr -Kr.)<br />
gopik r Kiigiik eepct. (Baykura *Sclirrr -Kr.)<br />
gergil: Ilarmandaki ekini siirmek iqin, toprak iizcrine gember bigiminde<br />
yayma. (Kar.prnar *A$rn -El.)<br />
gerge: Bostan vc harman kuliibcsi. (Gazelyapr -Kii.; Akbag *Giidiil -Ank.)<br />
FU<br />
l;t<br />
\"<br />
I<br />
I<br />
t<br />
I<br />
I<br />
I<br />
I<br />
I<br />
I<br />
I<br />
I<br />
i<br />
i<br />
I<br />
i,r<br />
gerken t Ugurtma. (Yassrhiiyiik 'Acrpayam -Dz.)<br />
geEil : Yafsrz peynir. (*Suauz -Kr.)<br />
gcEme ! l. Kiirii&.ten gelen havap ocala ulaqtrran boru. 2. Kiiriikten oca[a<br />
gelen borunun ucundaki demir. (*Bor -N$.)<br />
geto: Qocuklann kuq vurmak igin kullandrklan sapap. (Qaltr *Gelendost<br />
-ItP.)<br />
gctolo r l. Sopanrn gatal afag krsmr. (Akga,;ar 'Yalvag -Iep.) 2. Bovtrndu.<br />
ruiun saban okundan grkmamaernr aallayan masaraya benzer kiiqiik<br />
aBag arag. (Giirmene 'Fethiye -ME.) 3. Orakla ekin bigimi srrasrnda,<br />
difor elle orala yardrmcr olarak kullanrlan ucu direekli a[aq. (Akgagar<br />
rYalvag -Iap.) 4. Siit miktanru, iizerine gentik agma yoluyle saptamaya<br />
yarayan deynek. (Buruncuk *Yerkiiy -Yz.)<br />
goton (I) : l. Uetii dal ve kamrglarla iirtiilen, igine yirmi ile otuz kadar kuzu<br />
alabilen, I m. kadar ilerinli$inile kuzu banndrrma qukuru. (Yenikcnt<br />
'Akoaray -NE.) 2. Af'rhn kenanna yaprlan enafr gewili kuzu koruma<br />
yeri. (YeEilyurt, Sarrde[irmen rllaymana -Ank.)<br />
geton (II) : l. Saman gekilirken kafmmn yanlanna konulan gul. (Alcrh tDe.<br />
lico -Ank.) 2. Fazla saman tagryabilmeleri iqin ka[nrlara konulan ince<br />
findrk dallanndan tiriilmiig kanatlar. (Biiyiikdivankiiyii -Qr.)<br />
govirgeg t Krzgrn eag iizerindeki yufkayr alt iist yapmaya yarayan tahta.<br />
(Beyktiy, Aroko *$arhikaraa[ag, Ozgiiney *Yalvaq -Iep.)<br />
govkel r [+gekgel]<br />
govlik (I) : Qa&r igkeletini olugturan a[aqlann alt uglanmn gegirildi$i kaunak.<br />
(Tahtacr rBurhaniye -Ba.)<br />
govlik (II) I Tag yayla evi. lqOUet
t0<br />
lanarn etrafim gevirmek igin kullanrlann tagrnabilir git. (llyaa -Brtl')<br />
3. Turluk adr verilen gadrnn igine biicek girmesini iinlemek igin gadrnn<br />
ig ve alt biiliimiinii gcvrelcyen a[49 ya da kargr tirgii. (Tahtacr tBur'<br />
haniye -Ba.) 4. Qevreeinde kamrE git bulunan kuzu banna$. (Sagrkara<br />
*talahiy" -Gaz,l<br />
9r$: Kazan ve tavalarrn iietiinii drtmek igin uygun boy ve gaptaki kamrq<br />
ya da defneklcrin yanyana ba[lanmalan ile yaprlmrq iirtii' (Giinenkiiy<br />
-ItP')<br />
grlu : [--r gilcr]<br />
grkrrtma I Evlerde ikinci katta bulunan grkma oda. (Arslangiirmiig *$arkikaraafag<br />
-Iep.) 2. Balkon. (Tepecik rTavEanh -Kii.; Yurtbey r$an'<br />
kaya -Ank.)<br />
gilu lgrbn, grlun] : Azrk torbasr. (Yukanilinek '$arkikaraalaq -Iep.)<br />
lcrhr] , (Giilliice *Giimiighacrkiiy -Ama.)<br />
[grlon] : (Genqali *Senirkent -Isp.)<br />
grkm : [+ gilcr]<br />
gduntr r llahda istenen i;lAtiyt agan krarm. (Beyktiy '$arkikaraa[aq -Iep')<br />
grlurcak : Qekirdcfi pamukran &yuan, kolla gewilen eilindir bigiminile afag<br />
arae. (Akbag *Giidiil -Ank.)<br />
grkma I Domates ealatasr. (Kamanlar rciialiil *Ank.)<br />
gftrlk (I) : 1. Yiin, krl ve pamu[u iplik durumuna getirmek igin kullamlan<br />
arag. ('Yalvag -Isp.; *Qarilak -Dz.; Gtilbaqr *Qankaya -Ank.; Tagprnar<br />
.Akearay<br />
-NE.) 2. Diirt makara yardrmryle ipleri sararak urgan duru.<br />
muna gctircn kutu higimindc aygrt. (Giincn -Isp.; Miri *Iatsa -Or')<br />
3. Kuyuilan au gckmckte kullanrlan eilinalir bigimindeki tahta aracrn<br />
elle tutulan gevirmo kolu. (Kiike rGclcndoet -Isp.)<br />
gtkrft (II) : Bir kilim nlotifi. (Yeqilova rAksaray *N[')<br />
gililrrgr: Kiiqiik gan. (Baqkrqla *Karaman -Kn.)<br />
grmbar [cumbar, cumbur] : Dokunan hal,,kilim ya da palazr gergin tutmaya<br />
yarayan biri ilelikli, tli[eri ilelikeiz clemir arag. (Qatak lEmet -Kii';<br />
rMudurnu<br />
-Bo')<br />
[cumbar] : (Yenikent *Akearay -N[.)<br />
[cumbur] : (*Qatak -Dz.)<br />
grn$rak r Kuyudan kolayhkla su gekme[i safilayan a[ag diizen, seren' (Ye'<br />
nikent 'Aksaray -N[')<br />
gm$rt I Ka$nrlarda boyuniluru[a zincirle bafilanan ucu giwi arkaer diiz<br />
eopa. (Qrnarlr tQargamba -Sm.)<br />
grn* l lnsan ve hayvanlann geqmeleri iqin karda aqrlan yol. (rMuilurnu -Bo.)<br />
guahmtn r Kandil. (Deliilyae *$arkrqla -Sv')<br />
guak r l. Yiin iltifimekte kullarulan eopa. (rYalvaS *Isp) 2. Semer dikilirken'<br />
kamrq vo tleriyi toplu tutma[a yarryen, (T) harfini anduan Bapr tahts'<br />
ucu demir arag. (Igrklar *Bornova -Iz.)<br />
grkarma : Gaz limbasrnr duvara asmafia yarayan tahta kutu. (Yenikent<br />
rAksaray -N[,)<br />
qrrpr (I) : Yiinii dufrtrp toplanrnk iqin kullanrlarr beg gatalh bir keqeci aracr.<br />
(rYalvag -Isp.)<br />
gupr (II) : 2-2,5 m. en, 3.305 m. boyunda basma. (Yenikent tAkearay -N[.)<br />
grrpr (III) [qrrpripi, gi\ri] : Oriik:n duvann muntazam olmasrnr sa[Iamak<br />
iqin kullanrlan ip. (Akbaq, OzQaltr rciidtl -A"nk.)<br />
[grrpripi] : (Ihca r.r\yag -Ank.)<br />
[gilpi] : (*Rcfahiye -Ezc.)<br />
grta : Uzerlcrine kircmit ycrlegtirilcn, makaslara gakrlmrq olan a$aglar. (Yukarrtrrtar<br />
rYalvag -IsP.)<br />
grvgar ! Gcrcktifiinde arabaya koqulau iigiincii at. (Ortayazr 'Seuirkent<br />
-ItP')<br />
grvgsracr : Pullufu boyunduru$a baflayan ara a[ag. (-Krk.)<br />
grvrruna : El tezgahnnda dokunmug giimlcklik bez. (Esri, Borcak 'Siifiit -Bil.)<br />
gzacak: Tahta kcsrnekte kullamlan brqak. (-Mr.)<br />
qrzgr : Jlaghn6 eiitii qrlcarmakta krrllanrlan eapr tahta, afzr gentikli demir<br />
araq. (Agafrdinck r$arkikaraafag *Isp.)<br />
grzr : Pulluk ilc kara sabamn tarlalarda agtr$r gukur. (Karacaviran *Seytligchir<br />
-Kn.)<br />
9i9: [-+ jcc (Il)l<br />
giil (I) : Kaprlann alt krsrmlanna tavuklann plegmesi igiu aqrlan delik. (Akbaq<br />
'Giidiil -Anh.)<br />
gid (If) : A[zI gcni"s saman tlylrl scpcti. (I{acrlnr 'Giidiil -Ank,)<br />
gifli : Bir av tiifrrfi tiirii. (Dutluca, Lniinii -Es.)<br />
gift (I) : l. Kiiqiik saat parqalarrnr qrkarrp ycrine koymakta kullamlan uglarr<br />
sivri eaatr;i rnaiasr. (-Ilrs.; *Aksaray -NS.) 2. Matbaacrhkta, kahba<br />
yanhq olarak konmug harfleri alarak, ycrlerine do[rularrnr koymafia<br />
yerayan crnrbrz. (-Iz,; *Aksnray -N[.) 3. Kiignk kuyumcu maqasr.<br />
(-lttr.).<br />
gift (II) : [-* giit]<br />
gifteyefi l Sabanrn boyunduru$a haflanmasrnda yardrmcr olano biikiilerek<br />
iki ucu iist iiste getirilcn a[ag. (Akqaqar *Yalvaq *Isp.)<br />
giftfalakasr: Pullufun kancah ]asnuna takrlihktan sonra hayvanlann kogum<br />
kayrqlanna baflanan arag. (Ycnikent *Aksaray -N$,)<br />
qifti[ne : Ilir rurkrq tiirii. (]itssriirur *Scnirkr:nt -Isp,)<br />
gifti koyvermek: Qift iqine son vt.rrn,:k. (Darrvcrcn *Acrpayam -Dz,)<br />
giftlik : l. Qocuklarrn cktikleri iki ya da iiq urctre kare alamndaki tarla pargasr.<br />
(Derckuqgulu tGiirelc -Cr.) 2. I'Iayvanla bir giinde siiriilebilen bir<br />
tliiniim kadarlrk tarla. (rAffur *Dl.)<br />
giftsrrnu r Yazma kenarlarrndaki gift boncuk srrasr. (Ulu[bey rSenirkent<br />
-Itp')<br />
41
42<br />
gifttor r El iirgiilerinde giiriilr:n bir motif. (Yenikent rAksaray -N[.)<br />
gig (I) : l. Pigmemig siitiin iistiindc toplanan ya!. (Sofqa -Kii.) 2. Ekqirniq<br />
eiit. (Krrgige$i rSusuz -Kr.)<br />
qig (II) : Birbirine dik qubuklardan yaprhmq kare bigimindc taze peynir<br />
eiizme aract. (Bumncuk tYerkiiy -Yz.)<br />
fig (III) : Qiiriik ip. (Gedikli *$arkikaraa[a9 -Iep.)<br />
gi[beyaz: Boyanmamrq hah ipi. (Beykiiy r$arkikaraa$aq -Iep.)<br />
gigilom boyaar: San rcnk. (Akba,5 rGiidiil -Ank.)<br />
gi$ome r Keymak biire$i. (Ycnikcnt 'Aksaray -N[.)<br />
grlsan : Kirli ean. (Bcyktiy *$arkikaraafiag -Isp.)<br />
gilingir : [+ giner]<br />
gilleme: Bir hah motlcli, (Yukarrdinck r$arkikaraa[ag -Isp')<br />
gilpek : Takke. (Tahtacr rBurhaniye -Ba.)<br />
gilpi: [+grrpr (III)]<br />
gilte (I) : l. Semer ipi. (Kamanlar, Qa[a r0iidiil -Ank.) 2. Sap urgarrr. (Ureyil<br />
-K{.)<br />
gilto (II) : l. Minder. (rTavganh -Kii.; Oveqler rKrrka[aq -Mn.) 2. Qaprt-<br />
Iardan yaprlan yol sergisi. (Akqaqar *Yalvag -Isp.)<br />
giltipi : Semerlere sonradan eklenen ip iizengi. (Akprnar rGiimtighacrkiiy<br />
-Ama.)<br />
qrimete : Ugiincii eigara. (Yukarrtlinck '$arkikaraafiaq -Isp.)<br />
giner [ginevir, gineyir, gilingir] : I'{ububat ele[i. (Garibge rGiidiil<br />
-Ank.)<br />
[ginevir] : (Hacrlar *Giialiil -Ank.)<br />
[gineyir] : (Yurtbeyi *Qankaya -Ank.)<br />
[gilingrr] : (Buruncuk rYerkiiy -Yz.)<br />
ginovir : [-+ giner]<br />
ginoyir : [--r giner]<br />
gmgilh : Yufka tathsr. (Niiciillii rYalvag -Isp.)<br />
gini: Bcg-altr bardakhk gaydanhk. (Nudra t$arkikaraa[ag *Isp.)<br />
ginik : [-+ ginik'l<br />
giralhk : Evdc krz gcyizi ilc bazr r.lynnm suklandrfr biiliim. (Giilliice rGiimiiEhacrkiiy<br />
-Ama.)<br />
girinti [ghtik] : Bitmck iizcrc olan sabun pargasr. (Arslankiiy r$arkikaraa[ag<br />
*I.p.)<br />
[girtik] : (* Yalvag -lsp.)<br />
girk (I) : Signrl izmariti. (Yukanka".rkara 'Yalvaq -Isp.)<br />
girk (II) : Killi ve snbunlu gamaqrr suyu. (Intinii -Es.)<br />
girnik : Bir kiloluk bufday iilgcli. (Kuluk 'Ifidrr -Kr.)<br />
girtik: [+girinti]<br />
git (I) : l. Tiilhent.bagiirtiiaii. (Kiilliik rlfdrr -Kr.) 2. Basma, patieka ve<br />
ketenin ortak adr. (Kiilliik *Ifitlrr -Kr.) 3. Qigekli basma, (Yukarrdinek<br />
r$arkikarnufag -Iep.)<br />
git (II) : l. Yiikeek kenarh gaman arabasr. (Dsnemez, Qukurhisar, lniinii -Es.)<br />
2. A[aq iirgiitii saman tatrma kabr. (Boyatr *Giidiil -Ank.)<br />
git (IID il. Yetigkin kuzularrn konuldufu agl. (Beyagrl rUlukrEla -NE') 2'<br />
Bvlerin iiniine konan kamrgtan iiriilme aiperlik. (*Senirkent -Isp')<br />
9it (IV) : Mrerr ambarr. (Beyceli *Fatsa -Or.)<br />
gltok: l. Yrrtrklarr gupma sdr vorileu yiiutemle dikme. (seydikiiy -Kii.)<br />
2. Kalbur iplerini, kalbur kaena$na gegirirken uygulanan bir iirme<br />
biqimi. (Yegilova 'AksaraY -N[.)<br />
glton (I) : l. Buzafrlara ayrrlan ahrr biiliimil' (Ilhan 'Ayag -Ank') 2. O[lak'<br />
lara aynlan a$rl biiliimii. (Adahkuzu rciidiil -Ank.) 3. Etrafr gah ile<br />
gevrili davar yatafr. (Hacrlar 'tciialiil -Ank.)<br />
giten (II) : l. Frndrk aiirgiinlerinden iiriilerek yaprlmao saman ve yaprak<br />
tagrmada kullamlan errt kiifesi. (Frndrkoluk *Boziiyiik -Bil'; +Qaykara<br />
-Tr.) 2. Frnihk siirgiinlerinin iiriilmesi yiintemiyle yaprlan saman taqrma<br />
arahasr. (Frnihkoluk rBoziiyiik -8il') 3. fnce qrtalardan yaprlmrg grkmasrz<br />
pencere kafesi. (Tepecitkiiy, Emet rTavganh -Kii')<br />
giti: l. Bir dikig tiirii. (Giinyank tBoziiyiik -Bil.) 2. Qiiziilmesini iinlemek<br />
amacryle halrmn kenanna yaprlan piiskiillii iirgii. (Kiiprii '$arkikaraa[a9<br />
-I'p')<br />
gitil : l. Kngiik yofurt bakracr. (Qamyolu *Alanya *Ant.) 2. Kiigiik su hel'<br />
kesi. (Sagrkara *IslahiYe -Gaz.)<br />
givikalrbr : Balur givi yapmak iqin kullanrlan araq. (*Yalvaq -Isp')<br />
qivihrcak: Yeni yaprlan ayakkabrlarda, ayakkabrlann iqinile uglan qrkmrg<br />
. olan afaq qivileri tiirpulemekte kullamlan demir arag. (*Senirkent -Iap')<br />
giyole: Aqrlrn iist piiriizlii yiizii; (Hiiyiikli *Yalvag -Iep.)<br />
gizek I Otlan kesmefie, topragr muntazam olarak sol tarafa yatrtma$a yarayan<br />
okun efri ]irenunila bulunan demir brgak. (Qrnarhk tQargamba<br />
-Sm.; Salman, KuzkiiY rAkkuq -Or.)<br />
gizene: Evlerin drg duvarlarr ile ara biilmelerini kapatmak amacryle, duvar'<br />
lara dik olarak gakrlan afaq ve grralar. (rMutlurnu -Bo')<br />
gizgi l Matbaacrhkta gizgi gizilmesini saflayan earr demir' (rAksaray -N[')<br />
gizgitagr : Terzi sabunu. (-Mr.)<br />
gizi : Tahtaya gizgi gizmckte kullanlan arag. (Giizel *Giidiil -Ank').<br />
iobanbiire, Ur""itt" krrmrzr bibcr ile tuz diikilliip rslatrlmrg ekmek. (lniinii<br />
-Es.)<br />
gobanlk : Koyunlon kene ve dikenlcrden arrtmak amacryle kullarulan dernir<br />
tarak. (rKemalpaga -Iz.)<br />
gobaneahk : A[rldaki qoban dinlenme yeri. (Beya[rl *Ulukrqla -N!'; Bal'<br />
luEla *Karaman -Kn.)<br />
goc,rkluya-q: Qocu[u stilize eden bir qul motifi. (Sagrkara *Ialahiye -Gaz.)<br />
gokal : Evlerin iin hermlanna yaprlan kamrg ya da tezek giilgelik. (Yeqilkity<br />
rGeleniloet -Iep.)<br />
43
44<br />
goluk : Sr[,rrlann boynuna gegirilen (V) bigiminileki eenek ilal. (.A[ru *El.)<br />
gomag [9ome9] : Igine katrk konularak diiriilmiiq yufka. (Gedikli r$arkikara.<br />
a[ag -Iep.)<br />
[9ome9] : (Akda[ *Gelendoet -Isp.)<br />
gomtk : l. Qoban Bopasr. (Agrl 'EBridir -Iap.) 2. Davul tokmafr. (YukarrkaErkara<br />
*Yalvag -Isp.)<br />
fomga : l. [.+ giimge (I) -U 2. Yayrktan ya[ almalc igin kullamlan tahta<br />
kag*. (Sankegili ve Sagrkarah agiretleri -Ky. ve -Ada. araer) 3. [-.r<br />
giimge (I) -21 a. [-+ eiirnge (I) -3]<br />
Somgu : [-> giimge (D -2]<br />
fomeq ! [-+ 9oma9]<br />
gorak: l. Tas. (rSenirkent *Isp.) 2. Tabak. (*Senirkent -Isp.)<br />
$orut : De$irmen taqrnr irsletip durduran diizen. ('Biinyan -Ky.)<br />
fotku ! Elbise frrgaer. (Qallayan -Kr.)<br />
fotur: Ategte kavmlmuq ycgil nohut. (Biiyiikdivankiiyii -Qr.)<br />
gllfiinkazanr: Diikmc demir biirek krzartma kabr, (-Brs.)<br />
g0kek : Tohum atmak igin toprakta agrlan gukur. (Beya$rl *Ulukrqla -N[.)<br />
gllkel : Biiyiik kerpiq. (Qanksaray *$arkikaraa[a9 -Iep.)<br />
g0kortmo : Saban iikgesi. (Aga$rdinek *$arkikaraafag -Isp.)<br />
gllmge (I) [gomga -1, gomga -3r gornga -4, gomguJ : l. Biiyiik alag kopge.<br />
(rKemalpaga -Iz.; Buruncuk rYerhiiy -Yz.; Emefiil rPrnarbagr -Ky.;<br />
Qamyolu rAlanya -Ant.)<br />
[gomga -l] : (Yukarrtrrtar rYalvag, 'Senirkent -Iep.; Deliilyae '$arkrgla<br />
-Sv.; Yukaubozkaya *Kadirli -Ada.)<br />
2. Bakrr kepge. (-Ur.; -Gaz.)<br />
[gomga .3] : (-Gaz.)<br />
[9om9u] : (Derekiiy rUluborlu, Ulu$bey rSenirkent -Iap.)<br />
3. Su tasr. (Kadrobasr 'Giidiil -Ank.)<br />
[gomga -4] : (Akbaq 'Giialiil -Ank.)<br />
q0m9e (U) : Bigilen ekinleri yrfmak igin kullarulan araq. (rKemalpaga -lz.)<br />
g0mgii: Kiip. (Selenili *Akhisar -Mn.)<br />
q0mon:'Birkag mrsrr destesinden oluqan yrfrn. (Beyceli'Fatea -Or.)<br />
g0mlok: A[ag su tasr. (Giikmenler, Qatak, Krzrla[ag, Gefikli 'Saimbeyli<br />
OUp , ir11)" tekerle[indeki ipsitleri birbirine baflayan pormak kahnhgndaki<br />
givilerden herbiri. (*Mudurnu -Bo.)<br />
gllplik: fge ynra*uyan yiin, (*Susuz -Kr.)<br />
gllpllr: Kaba kilim yaprlan koyun yiinii ile kegi lxh. (Ebilhinili -Ezm.)<br />
q0rdtk [gtirtiik]: Turqu kiiplerinin a[zrna konan earl gigekli, kiigiik yap.<br />
r6kh ve giizel kokulu bir yaban bitkisi. (Derekiiy rUluborlu, Yutankagrkara'Yalvag<br />
-Isp.)<br />
[giirtiik] : (*Yalvag, Gedikli *$arkikaraa[ag -Isp.)<br />
giirektagr: Qiirek pigirmekte' kullamlan de$irmen ocaklarrndaki diiz tag.<br />
(Beyceli *Fatsa -Or.) '<br />
giirte [giirtlek, giirtlen, giirtte, qiivten] : Toprak damlardaki afiaq giirten.<br />
(Qa[a rGiidiil -Ank.)<br />
[giirtlekJ : (Ulucak *Egmc -Uq.)<br />
[giirtlcn] : (Yakaki;y lGelendost -Isp.)<br />
[giirtte] : (Akpruar *Giimiiqhncrkiiy -Ama.)<br />
[giivten] : (Akbag tciialiil -Ank.)<br />
giirten : Unu sandrfia diikmefie yarayan rmeke oluk. (Kiiprii *$arkikaraafag<br />
-I*p')<br />
giirtlck : [.+ giirte]<br />
gdrtlen : [-> qiirteJ<br />
giirttc : [--+ giirte]<br />
giirtiik : [-+ giiriliik]<br />
giite: l. Bigilen ekinlcrin aym tarafa yarmasrm sa[layan rrcu biikiik de6nck.<br />
(Aga$rdinek '$arkikaraa[ag, Giincn -Isp.) 2. Iherr tanelerini eryrrmak<br />
igin kullanrlan arag. (Ortacami *Tircbolu -Gr.)<br />
giiten : Qubuklarclan iiriilmiig silindir biqiminde mrsrr dcposu. (Ortacami<br />
rTircbolu, Dcrekugculu rGiirclc -Gr.)<br />
gdvre ! [-+ gcvro -I]<br />
liivten : [-+ gtirte]<br />
giizer : Biiyiik kalbur, (Giilliice *Giimiighacrkiiy -Ama.)<br />
96zgii : l. Dokuma tezgahrna gerilcn kctcn, pamuk ya da ipek iplik. {llyash<br />
-U9.; Kandilli *Boziiyiik -Bil.; *Biinyan -I(y.) 2. Kiicii. (Yeqilkity<br />
rGelcndost -Isp.) 3. Eeki bez ve kumaglardan yaprlan ip. (-A-uk.)<br />
gulun: [-+cu[un]<br />
guha : U9 etek iizcrinc giyilen ipl:rneli kadrn cekcti. (Giillnce r0iimiiqhacrkiiy<br />
-Ama.)<br />
gukur: Bez tezgahr. (rAkeeki -Ant.)<br />
gul : l. Krgrn, kiipcklerin iigtimcmesi iqin srrtlarrna gegirilen, bezden yaprl.<br />
rruq bir iirtii. (Erenkiiy, Yayla -Es.) 2. Saman tagrmak igin kullanrlan<br />
'guval. (Beya$l 'Ululugla -N6.) 3. Keqi krLndan yaprlrmg kilim. (Eksile,<br />
May rQumra *Kn.) 4. Eeki kumag ve bezden yaprlan yaygr. (rTerme<br />
-s*')<br />
gulbalu r Kaba kumag .('Gtdiit -Arrk.)<br />
gulfa [gulfahk, gurfahk, guvolhk] : Qrrl v,: guval dokurna tczgihr. (Aill *Egridir<br />
-Iep.)<br />
[gulfaftk] : ('Mudurau -Bo.)<br />
[gurfahk] I (BaEkrgla fKaraman *Kn.)<br />
[guvetLk] : (Miri rFatea -Or.)<br />
45
46<br />
Qulfalrk r [-+ gulfa]<br />
gums! ! Bahklarr bayrltarak ynkalanaktfl killlanrlarr diir"iilnriig hum ceviz.<br />
($imqirli'lkizdeJe -R2.1<br />
gumur r Kaynar euila yafi ile mrsrr urunun kanqtrnlmasryle yaprlan yemek.<br />
(Giincy'Ikizderc *Rz')<br />
gurfahk : [-+ gulfa]<br />
guvallamak : Quvala bufiday ve arPa doldurmak. (Agrl rE[riilir -Isp')<br />
guvalhk: Kendir bezi dokuma tezgAlrt. (Miri *Fatsa -Or.)<br />
giit [gift (II)] : Karasaban. (Baykara *Selim lSusuz, Egrneyazr -Kn')<br />
[gift (II)] : (-Kr.; Giiciinkaya *Aksaray -N!')<br />
giizene r At baqhfr. (Kavalca *Boziiyiik -Bil.)<br />
j<br />
ai'.<br />
D<br />
rlabanba$r : Sulanmasr olanafir varkcn gusuz brrakrlan ba[. (Kursarr rYal'<br />
vag -Isp.)<br />
dabanrileniri: Hazrrlanan ayakkabr ile terlifii kahblanna gegirmefie yarayan<br />
bir ayakkabr ar'acr. (-To.)<br />
rlabanmrerdam : Bakrr egya yaprhrken tabanlan pekiqtirmck igin kullarulan<br />
arag. (-lVIr.)<br />
dailay: Bir hah tiirn. (Ahrrhkuyu *Ilaymana -Ank.)<br />
da$ : Dokuma tezgAhrnrn en iist krsmr. (Diizenli t$avqat -Ar.)<br />
ila[allama r Karh havalarda kalabahk bir gurup tarafrndan deynek ve sopa'<br />
larla yaprlan keklik ve tavgan avr. (Akviran *Qumra -Kn')<br />
itaSor (I) : Tiiyii ahnmrg hahnrn relatrldr$r havuz' (-Uq.)<br />
ila[ar (II): l. Qinko iiziim ileposu. (*Kemalpaga -Iz.) 2. LSz krsmr qok geniq,<br />
d.ip tarafr gok dar iki kulplu kiip. (Aqa$rdinek *$arkikaraafag -Isp.)<br />
ilasarcrk [ilafilrcrk, davrtcrk] : l. Iqine tutiin ya tla goban azr[r konan koyun<br />
derisinden yaprlma torba. (tMerzifon -Ama.; iDigor -Kr.)<br />
[do$rcrk] : (Sagrkara *Ialahiye -Gaz.)<br />
[davarcrk] : (Krrgige$i *Susuz -Kr.)<br />
2. Deri av torbasr. (Gedikli *$arkikaraa[a9 -Isp.) 3. Igine bulgur, un vb.<br />
konulan koyun ya da kegi derisindcn yaprlmrg quval. (Yunuelar *Burhaniye<br />
-Ba.) 4. Tuluk. (Yaylacrk, Siibeylidere, Qamtepe rBurhaniyc<br />
-B'')<br />
ila[,rrcrk : [+ilafarcrk .l]<br />
ilabar: Havuzcuk. (Yunualar 'Burhaniyo -Ba.)<br />
ilalirca r Srrtta deati, giiltim gibi neeneleri taqrma grragrnda kullanrlan urgan.<br />
(Kandilli rBoziiyiik -Eil.)<br />
ilalsk r Hah konarlanndaki motifler. (Yegilova 'A.kearay -Nf,.)<br />
ilalihz (I) : Yayrk sopasr. (Diglaya 'Egme -Uq')<br />
dalihz (II) : Kapr ve pencere mentegelerini gakmak igin kullarulan araq.<br />
('Yalvag -Iep.)<br />
dsl&z (III) : Diivenin altrna gakmak tagr delikleri agmafa yarayan bir arag.<br />
(Giinen *Iap.)<br />
dalga : Defter yapra[r. (Deliilyas *$arlugla -Sv.)<br />
ilahnbaz : [.+ ilavl.'nhaz]<br />
dalhk: Qinko tabpk. (Qa[layan *Kr.)<br />
italora$r l Uzun bir arn[rn ucuna baflanmak yoluyla afaglann ulaqrlmasr<br />
giig dallarrnr keemekte kullaurlan orafa benzeyen gok keakin afrzh<br />
denir arag. ('Yalvag *Iap.)
is<br />
irlyana: Bir kilim motifi. (Sagrkara 'Islahiye -Gaz')<br />
dm: 1. Aht. (De[irro"rd*"" -Af'; Dotlo, b'ot-"'' Yaylan Iniinii -Ee';<br />
Boyah, Afgar, k'odrobasr, Garibgc rciidiil -Ank') 2' Ev' (-Kr')<br />
dern*liagr: Afiaglara yaprlan Ingiliz agrsr' (Qarrksaray '$arkikaraa$aq -Isp')<br />
drrnaklrgem:Azgrnatlantcrbiye.etmekiqinkullanrlangcm.(*Kcmalpaqa<br />
-I",'l<br />
dlrnar: Dcrinin ham kalan biiliimii' (*Bor -N!')<br />
lemga (I) : Scmerlerin arkaerndaki renkli keqe eiis' (*Yalvag -Iap')<br />
d"-!t 1ii1 , f. Qeq damga miihiirti' (Akqagar *Yalvaq (-Isp') 2' Yaprcrlarrm<br />
belirtmck iqin keser] kazma vb. baqlanna urrr'lan hayvan bigimli ilamga.<br />
(rYalvaq -IsP.)<br />
lrmtat t : Dv eaga[r, (Kiipliicc *Giimiighacrkiiy -Ama')<br />
drnahk: Dana alun. (Krrgigefii ]Susuz -Kr')<br />
drnetokma{r: Altr mantarh deri yumulatma tokmafir' (*Bor *N[')<br />
rlapllr : Kilim dokuma tezgAbrrun altafacrnr diiniliirmefie yarayan ufak aopa.<br />
(Krzrlca rBor -N!.)<br />
fui;l;u;.*ak: lhtiy;; kadrnlann kullanitrfir ,.al kugak. (Qankearay '$arkikaraafag<br />
-IsP.)<br />
2' Bir<br />
duak (I) i i. ni" Lathn q.rrabr motifi' (Yenikent 'A'ksaray -N[')<br />
namazhk deseni. (Saqrkara tlslahiyc -Gaz')<br />
ilorak (II) : Lllasrr tezgililnila ilokunan krsrmlan er}irgtrtmala yarsyan<br />
aeiui t utor. (K.Kara" *yalvag -Isp.) 2. IIah tezgAhnnila dokunan kumaglanerkrgtrrmakiginkullarulanucukertikliarag.(Sagrkara*Isla.<br />
hiye -Gaz.; YcEilova *Aksaray *NE') 3' Quval' palaz' heybe dokuma<br />
' tckni[i. (Ycnikent rAksaray -N!')<br />
darak (IIi) : Ka$m tekerlefinin gtibek krsmrnilaki pargalar' (Kiigiikkabaca<br />
+Uluborlu -IsP.)<br />
dsrakka : Yemck taba[r' (tSusuz -Kr')<br />
rtarbofaz: Bir kilinr motifi' (Saqrkara tlslahiye -Gaz')<br />
i"r" i Sap arabasr kanatlarrnr meydana getiren gubuk bafilar' (Oklubah'<br />
Ern"L"r, Dereyalak, Kuzfrndrk, Iniini -Ee')<br />
dsrrtamr : Mrsrr amban. (Beyceli aFatsa -Or')<br />
dartr: [-+ilartu]<br />
i"rt., 1i""o1 , n"m srrtr giiriiniimiintle olan tahta bir dokuma aracr. (Giilliice<br />
rGiimiiqhacrkiiY -Ama')<br />
[ila*r] : (DerekiiY *Eqme -Uq')<br />
ilostar r 1. Kadrn baqiirtiisii. (Ece 'Tefcirni -Brd.; Yukandinek, Qanlsarayr<br />
Beykiiyii *$arkikaraafag -Isp') 2t llilimi andrran ipten dokunmuq<br />
yayg.-(Derckugculu *64,*tu -g1'; Miti rFatsa -Or') 3' Kenan boncuh<br />
lr"'fii.tiitt" bezcli qul. (Zefre *Espiyl -G"')<br />
ilaggOzef: Biiyiik bu[day ve arPa elc$i' ('Suauz -Kr')<br />
dagrnh: Ilahlarda tilgii drgr lirerm. (Beykiiy .$arkikaraafiag Jep.)<br />
degkora: Diiz tahtalardan yaprlan kaga. (.Aksaray -N!.)<br />
duSS"k burmak: Hayvanlan, togaklannr burma yiintemiyle ifdig etmek.<br />
(Kiike fGelendost -Iep.)<br />
dagqak gekmek : Kegilcrin erbczlcrirri grkararak iftlig etmek. (Kiike .Ge.<br />
Iendoet -Isp.)<br />
drgqak dtifirnek: Dana i$diq ctmek. (Kiirkiiler 'Yalvag -Iap.)<br />
dag yaetrk : Ot yastrk. (Krrgiqrfii *Sueuz -Kr.)<br />
rlatiliri : l. Ig *rrarrn,f ,, kadrnlanrr cntarilcri iizerine giydikleri genig don.<br />
(Qukuriiren rciidiil -Ank.) 2. Biqimsiz, dar giysi. (*Yalvag -Isp.)<br />
davarcrk : [-+ ilafarcrk -l]<br />
davgana r Krrmrzr kildcn ynprlnn dlr bo[nzh, krrlplu ya da kulpauz, tdaerinde<br />
motifler bulunan 6u tcstisi. (Qukurgimin rQumra -Kn.)<br />
davlumbaz [ilahmbaz] : Ocakhfim iistiindcki raf. (Afgar 'Gclendoat -fsp.)<br />
[ilahmbaz] : (Tokmacrk 'Yalvag -Isp.)<br />
davgaucrhk : Kalnrmn iskeletini olugturan (V) harfi biqimlnde iki a[ag.<br />
(Hacrlar tciidiil -Ank.)<br />
ilavultozu: Nohut unu. (Qukurhisar, Oklubah, Iniinil -Es.)<br />
ilayamr (I) : Araba yan kanatlarrnrn qakrldrfir afaglar. (Aqa$rdinek *$arkikaraafag<br />
-Isp.; Yegilova 'Aksaray -N[.)<br />
,ilayama (II) : Uzcrine eu serpilen yufka. (Kuzfrndrk -Es.)<br />
iloybane: Bitki yafr grkarmakta kullamlan bir arag. (Baqkrgla 'Karaman<br />
*Ko')<br />
deblek r Seramik dilmbelek. (-Uq.)<br />
ilede I Ok ucundaki delife gegiriien a[aq. (Giirmedere *Fethiye -M!.)<br />
deilegiiliigivisi [ileileo$u] : Boyunduruktan gelen bir srtrm yardrmryle sabamn<br />
toprafie az ya da gok girmesini saflayau ok iizerindeki bir kag<br />
givi. (Yenikent rAksaray -N[.)<br />
ilcdekiilahr : Ya[ ve qerbet aiizme[e yarayan bakrr telli siizgeg .(-Bre.)<br />
dedeoilu : [-+ deilegiiliigiviei]<br />
ilofe: Dokuma tezgAhrnda ipleri srhqtrrmak iqin kullanrlan arag. (-Ank.)<br />
ilehro : Odun kcgmek igin kullanrlan ug }usmr krwrrk demir arag. ('Pertek<br />
-T"')<br />
ilellakma r Kadrn yelefi. (Giiciillii 'Yalvag -Isp.)<br />
rletdan r Yiin kazak, (Yayla, lniinii -Es.)<br />
ilelgi [ilelgiilemiri] : Kayrg ve ayakka]rrlar iizerinde delik aqmak igin kullanrlan<br />
arag. (*Senirkeut -Iep.; 'Aksaray -N!.)<br />
[ilelgirlemiri] : ('Akearay -N[.)<br />
dolgig l Scmer a$acrm delmek igin kullanlan demir arag. (*Kemalpaga -Iz.)<br />
ilclgiilemiri r [+ ilolgi]<br />
ilelicc: Saman tagrmak iqin araba ve kafnrlar iizerine konan a[aq diizen.<br />
(Gengali rSenfukent, Yulankagrkara 'Yelvag -Iep.; *Qardak -Dz.)<br />
49
50<br />
rlellguael r LeLlctrioilerin leblebi galkalathllan eraq. (rG{iilitl -'Ank.)<br />
ilelik : Yuvarlak ahu pencercsi' (Yurtbeyi 'Qankaya -Ank')<br />
ilelikli : Makarna siizmekte kullanrlan kulplu aiizgeg. (Belcniircn rKeleg<br />
-Brs.; Qamyolu *AlanYa -Ant.)<br />
ilelme: Yelek adr verilen kadrn ve crkek giyaisi. Kadrn dehnesinin yaka<br />
hsmr pullarla siieliidiir. (Ccliptaq *Yalvag -Isp'; Giilliice rGilmiighacr'<br />
kiiy -Ama.; Saqrkara *lslahiye -Gaz')<br />
ilemir : l. saban ve pulluiun topraEa giren ilemir krsmr. (Giiciinkaya *Ak-<br />
' saralr Krzrlca *Bor -N[.) 2. Dabakhkta derinin i9 yiiziiaii kazrmakta<br />
kullamlan uzun brqak' (-UE.)<br />
ilomirbelilenat : Bigilen ekini arabaya yiiklemek igin kullamlan beg gatalh<br />
demir arag. (Apsan, Qatalsu tAksaray -N$')<br />
ilemirboku r Yanrk demir (*Yalvag -Isp'; *Mudurnu -Bo')<br />
demirilirgen : ['"+ ilirgen '2]<br />
domirlo[e r [+ ilemirlik]<br />
rlemirli : Frnntlan ekmek glkarmakta kullanrlan uzun eaph, uq lusrrr yassr<br />
a$ag arag. (Oveqler 'Krrkafaq -Mn')<br />
ilemirilk-: [ilemirlefie] I Saban dcmirinin iikgeye takrldtfir biiliim' _(Akqaqar<br />
*Yalva-g; Yeqilkoy rGelendost -Isp'; Giiciinkaya 'Aksaray -Ng')<br />
[ilemirle$c] : (Kamanlar 'Giidiil -Ank.)<br />
d"mirt.e , Qo"t u ve hogaf gibi iqilecek qeyler igin kullarulan tas. (Yenikent<br />
rAksaraY -N!.)<br />
demirtestero i D"mir kcsmek igin kullanlan te'tcrc. (tciidiil -Ank.)<br />
ilemitvurmak : Deri kazrmak. ('Yalvaq -Iap')<br />
demkeg r Qaydanhk. (Tepecik *Tavganh -Kii')<br />
ilemiirlek: Karaaabanda iikee adr verilen demir krsmrn tizerine geqirilalili<br />
a[ag biiliim. (Akpruar rGiiniighacrktiy -Ama')<br />
d"ou r" Doko-u tezgAh,rnda galEan kahnlara armafian olarak giinderilcn<br />
Luruyemig vo gekerleme. (Yenikent 'Akaaray -Nf')<br />
ilopmo t iunlrr.tq kcacyi ayaklu lmvtrlum-a' ('Bor -N[')<br />
;d;, Bel adr;.ril"; "".oro "yLkI. bagrlan yeri. (Ozgiiney *Yalvag -Isp.)<br />
derece (I) : l. Diiktlmciiliikte kahp ahnrrtren kumu tutun gerqeve. (-Bra.)<br />
2. Ait* ve giimiig gubuk tltikmek igin kullamlan oluklu demir kahp.<br />
(-Bra.)<br />
ilerece (II): Tiifenk namlueuna belirli iilgiide barutla Eagmsyr koymayr sa['<br />
layan demir arag. (tKemalpaqa -Iz') - .<br />
iturocen: Bir ucundan araba dingil bagrndaki delile gegirilen, di[er ucundan<br />
kanat dayanalrna ballanan elri gubuk' ('A}earay -Int')<br />
dergi! Demir ya iu (Arok<br />
"6"ftt.*rk'<br />
r$arklkaraa$a9' A'kgaEar 'Yalvaq<br />
-Iap.i Kunrcadva 'BeYqehir -Kn')<br />
ilergiiligi: Yazma kenarlanna yaprlan bir eiis' ('Yalvaq -Iap')<br />
rlcrln r Yayla evci$i.kurms tahtasl (Krzrlea tBor *N$.)<br />
deadiliiliimlek : Desti darbuka. (De$irmenilere, Iqrklar -Af.)<br />
degto : Tarlada bigilen ekinlerilen yaprlan kiime. (Darrveren rAcrpayarn<br />
-Dr.)<br />
rleetecik : Krnm makinasrnda ekinlerin deste olugturdu[u biilim. (Yenikent<br />
*Aksaray -N[.)<br />
dssiilik : Evlerde su testilerinin konuldu$u yer. (Akdafi *Gelendost -Isp.)<br />
deeaanatr : Rengberlik. (Aga[rdinek *$arkikaraafiaq -Isp.)<br />
ilevdeli : Fanila iiriimiinde, ipli[i ters gekerek yaprlan siis. (*Yalvac -Isp.)<br />
ileveboynu : l. Pullukta ug demiri ile kulak ve pulluk tlemirini tutan yer.<br />
(rKemalpaga -Iz.; *Bor -NB.) 2. Arabalarda boyuniluru[a oku, oku<br />
da arabaya takmakta kullarulan ilemir. (Krzrlca *Bor -NE.) 3. Bakrrcr'<br />
lann yaptrklan kaplann a$z krsmrnr krvrrmakta kullandrklarr arag.<br />
(-M".)<br />
doveluho r Suban okunu iikgeye bafilayan a[ag. (Ycqilkiiy rGr:londost -Iep.)<br />
ilwcle r Yiinti ahnmrg derileri )4rmugatma' frrqaer. (-Uq.)<br />
ileyenmek : Toplamak. (Ailahkuzu *Giidiil -Ank.)<br />
ileynek : Qoban sopasr. (Sagrkara *Islahiye -Gaz.'1<br />
ihsen: l. Ya! tavasr. (De[irmenilere -Af.; Derekiiy rEgme -Ua.; Yukarr'<br />
dinek r$arkikaraa[ag -Isp.; Isabey 'Qal -Dz.; Kuzkiiy 'Akkuq -Or.;<br />
Selendi 'Akhiear -Mn.) 2. Iqinde srvr neeneler kaynatrlan, ya[ eritilen<br />
kap. (rKemalpaga -lz.) 3. Tencere. (Yassriiren, *Senirkent, Kiiprii *$arkikaraalag<br />
-Iap.) 4. Yufke sagr. (Saraycrk rBoziiyiik -Bil.)<br />
ifigengtimbeei I Yumurta ve haEhag yafr ile karrlmrq ekqi hamurdan yaprlan<br />
ekmek. (Gengali rSenirkent -Isp.)<br />
d$ldak: Kiipeklerin boyunlanna takrlan minik grnguak. (Hacrlar, Akga'<br />
' kese, Akbag, Meyvebiikii fciidiil -Attk.)<br />
itkr r Deeti a$zrnr kapamak igin kullanrlan a$ag trpa. (Karaa[ag, Kanililli<br />
'Boziiy'rik -Bil.)<br />
drnugkr r Balyu sarmakta kullanrlan sag gcmber. (Kiiprit r$arkikaraa[aq<br />
-Iep. Kulu -Kn.)<br />
ituap r l. Arabanrn yan tahtalr. (Bolaz fsusuz -Kr.) 2. Kainrnrn iekeletini<br />
. olugturan iki a!aq.. (-Kr.)<br />
ilurl r Kiitii dokunmug kadrn kumaqt. (*Yalvaq -Iep.)<br />
ilumrk : [-+ tumrk -l]<br />
rlumrklr r Ekin bigme aracr. (Yenikent rAkearay -N$.)<br />
dumuk r ["+tumk]<br />
ilumullu r Kiigiik yemek kabr. (Boyah 'Giidiil -Ank.)<br />
drrnak r Taban tahtalanrun da/anih[: duvar grkrntrsr. (Diqkaya rEgme -U9.)<br />
ilrrn*h r Bir hah tipi. (rYalvag -Isp)<br />
dl'domr: Girig kaprerndan girilen oila. (Yenikent *Aksaray -Iap.)<br />
5l
52<br />
drgraamaer [itgraapaar]: Kunduracrlann, ayakkabr derieini tdrpiilemekte<br />
kullanihklan araq. (*Gerze -Sn.)<br />
[ilgraspaer] : (Giilbagr 'Qankaya -A"uk.)<br />
ihgraspasr : [+ itgraamaet]<br />
{1y39', Sahan aih da verilen bakrr yemek kabr. (Sagrkara rlslaLiye -Gaz,)<br />
ilzgara : Tohum atrldrktan eonra, tarlayr iliizeltmekte kullaulqn trrmrfa<br />
benzeyen demir arag. (*Manyas -Ba.)<br />
nibe! fitivek] t f.@ yapmakta kullamlan tag diizen. (Yukanili'ek '$ar-<br />
/ kikaraa[ag -Irpt2. El tokmaklan ile iginde kegkeklik bufday @<br />
qegitli bigimlerde taq ya da alag arag. (Qanksaray r$arkikaraafiag,<br />
Qaltr, Yeqilkiiy *Gelendost -Isp.; *Terme -Sm.; Salman, Kuzkiiy rAkkuq<br />
-Or.; Emefiil rPrnarbaqr -Ky.)<br />
[divek] : (Baykara *Selim -Kr.)<br />
3. Haghag diivmekte kullamlan alag havan. (Giilliice 'Giimiiqhacrkiiy<br />
-Ama.) 4. Mutfakta bulunan igi eu dolu oyuk tag. ('Senirkent -Isp.)<br />
dfukilomiri: Dibck tokma[r. (+Prnarbagr -Ky.)<br />
- d"b l. Bigilen ckini toplayrp harman yerin" t"gr-uk igin kullenlan demir<br />
t -arag. (Tagprnar *Aksaray -NE.) 2. Harman yerinde ekin saplanm kang'<br />
ttmakta kullamlan iki ya da iig gatelh afag arag. (Atlahkuzu 'Giidiil<br />
-Ank.)<br />
iti[dik [di[dir] : Hah, kilim ve palaz yaprmrnda kullaprlan demir arag. (Ye'<br />
nikent *Aksaray -N$.)<br />
[ili$dir] : (Krzrlca rBor, Tagprnar rA.ksaray -N$.)<br />
ili[dir : [+ di[dik]<br />
. ilikug- (I) : Hah tezgAhlanmn yan direkleri. (Hacrlar -Ky.)<br />
t dlffi 1tl) : Sal ve getende kullamlan ucu qatalh a$ag. (Bilruncuk 'YerL.iiy<br />
-Y".)<br />
dikeaeban r Toprala derin daldrnlabilen aaban. (Derekiiy *Uluborlu -Iap.)<br />
ilikeg: Qrkrrktaki iki yan kol. (Giilbagr rQankaya -Ank.)<br />
ilikme: Sabanrn alt kremrnr olugturan sagra kenar fusmrnr biikmekte Lulla'<br />
nrlan arag. (-Mr.)<br />
/ diL(D: &@r. (-Gaz.i Deliilyas *$arhgla -Sv.)<br />
4L0I) : Ilayvanlann boynuna aarlan ganrn iginde eallanan bolmuz ya da<br />
madensel parga. (Ulu[bey *Senirkent -Isp.; 'Bcr -Nf.)<br />
, d!&ir Dcfirmen tagrnrn iizerinde diinilii$i a[ag. (Dereyazr 'Alaca -Qr.)<br />
' dilli t Kemer tokaerndaki dil. (rYalvaq -Iap.)<br />
dillidemir r Kemer tokasr. (llyash -U9.)<br />
, {ilggs : ot yrfma ve aktarmada kullanrlah $ 4".* arac. (Giiney 'Ikiz'<br />
/ -d""" -Rr.l --"-<br />
'\ . dlimi: Siyah dokuma bez. (Samn *SdEiit -Bil.)<br />
'\ ilimicuvsl : Yan taraflarurda tutamak yerleri olan uzuu devo guvah. (G".tp<br />
'Senirkent -Isp.)<br />
1.<br />
$"-A"t : Kiimes. (Beyceli .Fatea -Or.)<br />
itingil: soba yapmak iqin Lullamlan uzun ve kiiqeli demir. (*Haymana<br />
-Ank.)<br />
dink r Buf,dayn diiviildiigii yer. (.Agrn -EI.)<br />
fipo I Dabakhkta kullanrlan gatal a[ag. (*Bor -N$.)<br />
fiplik : Araba sandrprmn arka kapa[r. (Ortayazr *Senirkcnt<br />
-Iep.)<br />
, (i.!g- (I) : Araba eanchfirnrn yan kanatlarrnrn dayandrfir demirler. (Orta-<br />
/ yazr 'senirkcnt -Isp.)<br />
(II) [ilirencek]:@. Hayvana odun yiikleme srrasrndao yiikiin yrkrl-<br />
/W<br />
' mamflsrnr sa[lamak amacrylc, gatal rrcu ipe gegirilcn {gstek deynek.<br />
(Beyceli *Fatsa -O".)@ Ka[nrrun baq krsmrm yukarrda.tutmaya yarayan<br />
aEag destek. (Hacrlar .Giidiil -Aok.)<br />
[ilirencek-lTT6l6ee' Giidiit -Ank.)<br />
,dfuap.en: Araba gQygl*igi saElamlagtrran demir. (Dereyalak, lniinii -Es.)<br />
, Ai.ut: Qadrr t.r.rrr"llu t,rll.;;ii_ifTE. trc uzunluiu g cm. gcniglifi<br />
olan yontulmug diiz a[ag. (Sagrkora *Ialahiye -Gaz.)<br />
ilirekganafn : Qadrr bezinin yrrtrlmamasr igin qadrr orta dircfiinin baErna<br />
gegirilen ortasr gukurn dikdiirtgen bigiminde tahta parqaar. (saqrkarah<br />
, ve Sarrkegili -Aila.)<br />
ilirokkayrtr : Pencere gerqevesinin ortasr. (*Aksaray -N[.)<br />
ilirel,trgr : Saat garklarrndaki direklcri bileme tagr. (-Brs.)<br />
dircme: Bir kilim tiirii. (Krzrlca *Bor<br />
-N[.)<br />
diren : [.+ dirgen -2]<br />
ilirencek : [..+ ilirecen]<br />
, {i::3iL, Brqak deliklerini genigletmekte kullamlan geli}, aygrt. (xsenirkent<br />
-r'P')<br />
/{ilgg_T.zgdhtaki iplerin6'ii\ (Senirkiiyii rsincantr -Af.; A[rt *Efriitir,<br />
rYalvag, Gdnen -Isp.i .Bor -N[.; Kiisclerli *Tarsus -Ig.)<br />
at"ie}:E": Direziuin ucuna takrlan<br />
ryn ,lemir. (Beykiiy r$arki-<br />
Karaagag -r8P.,<br />
z EsgLldemirilirgon, iliren] : l. Okiizleri yiiriimeleri igin diirtmekte kullam.<br />
' J l?o W" ft# 9:Egk. (Qa!ak6yii, Afsar .Giidiil -Arrk.) 2. Harmanda<br />
- ekini, saplarr toparlayan, aktaran demir ya da a[ag, qfzr gatalh .arag.?<br />
(D erekiiy . Ulub orlu, A"k gaga r * Yalva g, B eyk 6 yii . $ u rfu Ffi E;-g-$6 -<br />
ncn -Iep.i rKcmalpaga -lz.; Ovr:glcr .Krrkafag -Mn.; trsai Qifrlifi<br />
'Terme -Sm.; Giilliice iGiimiighacrkiiyn Sonusa rTagova, Bolazkiiy<br />
-Ama.; Salman, Kuzkiiy .Akkuq -Or.; -Sv.; Meyvebiikii *Giiiliil, yurt.<br />
beyi rQankaya -Ank.; Beyafrt *Ululogla, yeqilova .Aksaray _N[.;<br />
Yukarrbozkuyu -Aila.; Giirmcdere rFethiye *M!.)<br />
[demirdirgen] : (.KemalpaEa -lz.)<br />
[direnJ : (Arag rPergeube, Miri r!'atga *Or.; Giiolinkayo rAksaray -N[.)<br />
53
54<br />
diq (I) : l. Diivcn'in nltrniloki taq gthrntrler. (Yurtbeyi rQanlcaya -Ank.)<br />
2. Ka$nrlarda, milztntn yrsttktnn glkmamaotnt safilayan afiaq parqaat.<br />
(*Ama.; lspir -Erz.) 3. Trrmrkta kuru otlarr toplayan btiliirn. (Datdere,<br />
Kandilli *Boziiyiik -Bil.)<br />
ilig (II) : Vida ve somunlarrn iizerirrdcki aet. (rSenirkent -Isp')<br />
ilige! [digofii, iliEek, iliqo' diqii$ii] : De[irmen taqrmn yiiziinile ufak digcikler<br />
yapan iki alrzh qckig. (Dereyazrcr rAlaca -Qr')<br />
[diqefiii] : (-Ama.)<br />
[iliqek] r (Beyceli *Fataa -Or.)<br />
[diqo] : (Kuzkiiy *Akkuq -Or.)<br />
[dieiifiu] : (Qiikek *Akkuq -Or.)<br />
ilige!'i : Trrpanrn diglerini keskinlcgtirmckte kullanrlan qekice benzeyen arag.<br />
(*Yalvag, Avgar lGelcnclost -Isp.)<br />
digefii: [+dige[]<br />
digek : [-+ itigef]<br />
rligemek: L Ozel bir aragla vurarak dcfirmen taqrnr keskinlcatirmek. (Do'<br />
fanbey *Beygehir -Kn.) 2. Brqak a$zrm testcrc afizr gibi yapmak. (tAk'<br />
saray -N[.)<br />
iliqeyi: Daha keskinleqtirmck iqin, orak ile gekicin a[tz krsrmlanm diifmekte<br />
kullamlan iirs ile 9eki9. (Scrinkiiyii 'Sincanh -Af.)<br />
iliqgir : Kilim dokunmasrnda ipliklerin oturmaslnl sa$layan maden ve a[ag'<br />
tan iki qatalh vurgu. (rEmirdaf -Af.)<br />
iligi r [+ rliglircnile]<br />
iligigullep: Erkek gullepe geqirilen ucu zincirle kaprya bagh olan mandal.<br />
('Yalvaq -Isp.)<br />
iliginilirik : Dizgin. (Kiiprii r$arkikaraa$ag -Isp.)<br />
digli (I) : l. Kunduracrlkta dcriyi kahba gekmeye yarayan pense. (-Ug.;<br />
'Yalvaq, *Senirkent -Isp.; *Aksaray -N[.) 2. Tcrlikgiliktc, kunduracrhkta<br />
qivi gekmektc kullamlan araq. (-To.)<br />
digli (II) : Dokuma tezgAhrnda ip srkrEtrrmaya yarar araq. (Kandilli tBoziiyiik<br />
-Bil.)<br />
itigli (III) : Bufdayrn de$irmcnin bo[azrna alusrm diizcnlcycn arag' (-Ama.)<br />
iligltrende [iligi] : Marangozculukta kaplamalarda kullanrlan ve brgalT digli<br />
olan rende. (rAksaray -N[')<br />
[iligi] : (rllluilurnu -Bo.)<br />
figo : [+ ilige!]<br />
iliEti r Okiiz arabagrnrn iin kremr. (isucuz -Kr.)<br />
itieittii t [--+ iliqc$]<br />
divek : [+ dibek -2]<br />
fivig : Tera dokunmug hah. (K{qiikkabaca rUluborlu, Qaltr rGelendost -Isp.)<br />
ffi<br />
jl<br />
,i'i,<br />
.s<br />
i9<br />
'ii<br />
.ll<br />
,,i<br />
ilizilemirl t Diz iizorine L,onularak iistilnde gekiglo giin erkrqtrnlan yasu demir<br />
pergasr. (rsenirkont -hp.i -Brr.i 'Akseray -Ni.)<br />
ilizon : Keten ipli[inden b€z yapmakta kullamlan tezgAh. (Ke9 kiiyii tAyan'<br />
crk -Sn.)<br />
dizlik (I) : l. Uzun kad'. donu. (Yukantrrtar 'Yalvaq -Iep.; Darilere 'Bozii'<br />
yiik -Bil.) 2. Kaihn i9 iinlt$ii. (Yenikent rAksaray -NE.) 3. Yiin pan'<br />
talon. (Qanksaray t$&rLikaraafsg -Isp.)<br />
;li'Iik (II) : Ka[mda diz aih verilen biiliimiin bir pargaer. (Kiike *Gelendost<br />
-I.P')<br />
iUrlik (III) : Kunduracrmn yemeni, mes, ayakkabr diktifii anada dizine geqir'<br />
di[i meqin parsasr. ('Sd[iit -Bit.)<br />
dizmo : Tahta yaprlarda, tahtalarr duvara dikey bir tertip iginile grkma.<br />
(Beyceli -Or.)<br />
dizmetahta : Duvara ilik olarak gakrlan tahta. (Beyceli rFatsa -Or')<br />
ilizvurma: Pigirilen kegeyi fizlerle vura vura pekiqtirme. (*Yalvaq -Isp.)<br />
ilobaca r Ka!rudaki boyuniluruk a$acr. (Giilliice 'Giimiighacrkdy -Amo.)<br />
dobrg : Koqum takrmrna gakrlan diikme demir siie. (*Yalvaq -Isp.)<br />
do[akazr[r : Ka[m okunu dingile ba$layan demir kazrk. (Qarrkaaray, Aga[rtlinek<br />
t$arkikaraafiag -Isp.)<br />
dofan : Yer dokumaernda kullanrlan iig afag bacak. (Giilliice *Giimiighacrktiy<br />
-Ama.)<br />
doktorgiizii r Yazma kenarrna yaprlan bir oya tiirii. (rYalvaq -Iap.)<br />
dokurcun : Temel taqr. (Beyceli rFataa -Or.)<br />
ilokuzgiibek: Qullarda giiriiLlen yuvarlak desenler. (Saqrkran *lelahiye -Gaz.)<br />
dokudu : Ince bir kege tiirt. (rBor -N!.)<br />
dolak: l. Boyunba$. (Meyvebiikii 'Giiiliil -Ank.) 2. Baqa sanlan kadrn<br />
yemenisi. (-Ml.; -Gaz.) 8. Qoban atkru. (Saqrkara 'Islahiye -Gaz.\ 4.<br />
Qobanlann ayaklenn iiEiinemeei igin parmak uglanndan dizlerine kadar<br />
sardrklan yiin, hl ya da kumag aarg. (Kiiatea -Dz.; Eme$il rhnarbaqr<br />
-Ky.; Tagprnar 'Akearay -N!.; Karacaviran *Seydigehir -Kn.; Saqr'<br />
karah ve Sankegili agiretleri -Ada.) 5. Egki gorap .(Yaaeriiren *Senirkent<br />
-Isp.) 6. Kazak. (Yaeariiren 'senirkent -Isp')<br />
dolakgr r Yiin gorap eekisi, kezak vb. setrn alan kigi. (tilulbey, Yaseriiren<br />
'Senirkent -Iep.)<br />
ilolama (I) : f. Bir cins kailn eteklili. (Celiptag 'Yalvag, GediLti'$arkikaraa[ag,<br />
Garip rsenirkent -Iap.) 2. Basma yiiriik etekli[i. (Sagrkara 'Ialahiye<br />
-Gaz.)<br />
dolame (II): Tepsi biire[i. (Dodurga -Bil.; Eenemez, lniinii -Es.)<br />
dolama haern r Qadrrlarda oturulacak yeilere aerilcn 9 x 0.5 m. iilge[indcki<br />
haar. (Sagrkara 'Ialahiyo -Gaz.)<br />
dolap: l. Kuyu c*n[t. (Kiike 'Gelendoat -Isp.) 2. Krnm makinaeinda, ekinin<br />
brgafi-rn iiniirre gelmeaini eaflayan arag. (Yenikent tAkearay -N[.)<br />
55
56<br />
dolav: Dolap. (Baqhgla rKaraman -Kn.)<br />
ilolaz : l. Ekme$i yumugak ve parlak tutmak igin, yiiziine siiriilen aucla kaynamrg<br />
un. (*Bor -N[.) 2. Peynir auyu, yoiurt ve siitten yaprlan luEhk<br />
yiyecek. (Kiike 'Gelendost, Tokmacrk rYalvag -Iep.)<br />
dolga: Magrapa. (*Susuz, Egmeyazr -K")<br />
dolilurmatopuk : Aqrndrktan Botra 1gmi1 6.lilhit topuk. (rYalvag -Isp.)<br />
domuzazrsr gevirme: Domuz bagr adr verilen urun hayvamn bagka yerlerine<br />
atlamasrru iinlemek amacryle, urun genreeinde domuz digi gevimek<br />
yiintemiyle uygulanan bir aa[altma yolu. (Kurean rYalvag -Iap.)<br />
ilomuzilamr: Sel baekrmnr iinlemek amacryle a$ag git iginde toplanan biiyiik<br />
taqlardan yaprlmrg engel. (Danveren rAcrpayam -Dz,)<br />
ilomuduk: l. Suyun biiyiik bir hrzla gark dzerine diigmeeini saflamak amacryle<br />
yaprlan silirdir ya da kare prizma bigiminde su yolu. ('Agm -El.)<br />
2. Degirmenlerde suyun grktrfr ve garkrn diindiiil.i y"r. (rYalvag, Nudra,<br />
*$arkikaraafag<br />
-Iap.)<br />
g don z l. [+ donlukl. 2. Pantalon. (Yenikent rAkearay -N$.; Yukarrdinek<br />
/<br />
'$arkikaraa[a9 -Iep.) 3. Giyei. (Biiliikbagr, 'selimo Egmeyazr -Kr.) 4.<br />
Salman gekilecefi srrada ka$nrnrn iizerine gekilen gul. (Yurtbeyi 'Qankaya<br />
-Ank.)<br />
{gg: Dam topra$-rmn aga[r iltikiilmeeini iinleyen aagak af,aer. (Baghgla 'Ka.<br />
raman -Kn.)<br />
donrleliifii: Samanhklara Baman koyma deli$. (Qukuriiren tGiitliil<br />
-Ar&.)<br />
- donilurme : Beto4. (Qukuriircn rciidiil<br />
a\--<br />
-A"k.)<br />
ilcnguzluk: De[irmenin altrndan euyun aktr$ yer. (Qayafzr '$avqot -Ar.)<br />
/ @gk [ilon] : -Kedg-sdrrr. (Kiipliice fGiimiishacrkiiy -Ama.)<br />
[rlon] : (Kandilli +Boziiyiik -Bil.)<br />
ilonuzla r Defiirmen su yolunun altrna yaprlan afag destek. (tMudurnu -Bo.)<br />
ilort: Peynir suyu ile siit ve yoiurttan yaprlan lughk bir yiyecek. (Kiike<br />
*Gelendost, Tokmacrk *Yalvag, Giinea -Isp.)<br />
ilorukreeg : Uzun aapL kerpeten. (rYalvag -Iep.)<br />
doruklama : Olge[e ekini tepeleme doldurma. (iMerzifon *Ama.)<br />
, lglgg<br />
gorbaer: Ayran, nohut ve hnlmrg buldaydan yaprlan qorba. (Akvi.<br />
' ran rQumra -Kn.)<br />
/ 1|.o'1ggi: @3!9. (Urefiil 'Qankaya -Ank.)<br />
dlibiiritek: Koyunlann boynuna takrlan gan. (Boyah, Hacrlar, Meyvebiikii<br />
rciidiil -A"k.)<br />
iliiten r [--r diiven]<br />
il6[er: [-+iliiver -2]<br />
,, 1|g$rg9! r Tagak bafilannr ezmek yoluyle hayvanlarr luerrlagtrmak. (Gdk.<br />
'<br />
-menler, Gedikli, Satak, Krzrla$ag rSrimboyli -Ada)<br />
ilsf,mepekmez s Sert pokmcz. (rSenirkent -Iep.)<br />
d6lmoya$ : Ayrandan yaprlan tuluk ya[r. (Gengali .senirkent<br />
-Isp,)<br />
ddtmoyayrk: Yo$urttan ya! grkarma srragrnda luttanrlsa keeik koni bigiminde<br />
arag. (Dereyazrcr rAlaca<br />
-Qr.)<br />
diilcek: Frndrk dallan ile yaprakh afiag dallanndan yaprlan kuzu a$h. (Derekugculu<br />
rGiirele -Gr.)<br />
diilhcyboai: Qobanlann, yeni do[an kuzulan tagrmakta kullandrklan heybe.<br />
(Beyafrl rUlukrgla -N!.)<br />
ililndercah : Tavada hzarmakta olan biirc[i tera gevirmeLtc [ullanrlan tuta.<br />
makh diiz bakrr. (Beyceli rFataa<br />
-Or.)<br />
dlinocek : Diiner salrncak. (Sevdifin *Krg.)<br />
iliineton r [..+ iliiner (II)]<br />
Ifayvanlara kolayhk aallamak amacryle, tarlalann Liigiik elanlar<br />
, Qj!$r<br />
' halinde eiiriilen biiliimleri. (Darrveren rAcrpayam, Kiisten -Dz.; Kara-<br />
caviran tSeydigehir -Kn.)<br />
diinen : Evin banyo bttliimii. (Akgagar .Yalvag -Iap.)<br />
iliinor (I) : Pulluk. (Biiliikbaqr 'Selim -Kr.)<br />
1f@ (II) : [iliinegen] : Hayvanlan kazr[a bafilayan ipin dolanmamasru<br />
eaflayan birbirine gegmiq iki demir halka. (.Yalvag -Iap.)<br />
[iliinegen] : (Sarrkiiy .Beygehir -Kn.)<br />
Siijrerce : Vida, (Kiipliice *Giimiighacrkiiy -Ama.)<br />
. @3ggt: Sap tagrma arabalarrnda, urganlan srbgtrrmaya yarayan, glg[snrn<br />
/ arkasrndaki diiner a$ag. (Giinen *Iep.)<br />
iliinmek: (Suyunu almamrg brgak) Kolayca biikiilmek. (.senirkent -Iep.)<br />
iltinmeli pulluk: Toprafr her iki yiine de aktaran bahgvan pullu$u. (-Krk.)<br />
iliirneto: Derinin lcrnEr[.rm gidermek iqin kullamlan bir ara9. (*Bor -N[.)<br />
diirpii: Marangozlann tahtalan diizeltmekte kullandrklau ere geleu kremr<br />
diizgiin a[ag, uq }irsmr piirtiiklii demirden oluqan arag. (-Mr.)<br />
iliigek (I) : Harmana aerilen ekiu sapr. (Alcrh rDelice -Ank.)<br />
{oqe!(It) :@ K"g*da gatal a[aglann iilcrinileki kanatlann dayandr[r iki<br />
(A$l .Efrialir, Kiigiikkabaca rUluborlu, Ortayazr, UtrgU"y .S"-<br />
-"8"0.<br />
-nirkent -Isp.; Yenikent tAksaray -N[.; Karacaviran .seydigelir -Kn.)<br />
(2? Ka[mrun yiik taqrnan krsrm. (rQardak -Dz.) 3. Delirmen taqrnrn<br />
diinmesine yardrmcr olaa ucu gentikli yaasr a!ag. (Dereyazrcr rdaca<br />
-Qr.)<br />
itdEliik (I) : Ok kayrgrnrn takrlihfr hamutun iin krsmrndaki kapg halka. (yenikent<br />
*Akearay -N[.)<br />
I C$llb (II) : Ufak socuklara takrlan !g!!ib (Gtikmenlor, Qatakn Qsdikli, (1z.d.ap.ag<br />
rSaimbeyli -Ada.)<br />
{!vec1[diivel] : A[ag, garmrgak havam. (rMudurnu -Bo.)<br />
[rltivog] : (Hatip rAlagam -Sm.)<br />
{!13gt [-+ iltivoci]<br />
d8vcn r [--r iliivon]<br />
s7
58<br />
{0vonsiUk [ilitvenair, ilii[eneelik] : Diiveni boyundurufia ba[layan a[49.<br />
(*Ayancrk -Sn.)<br />
[il6veneir] ; (Salman 'Akkuq -Or')<br />
,<br />
[dii$eneelik]: (Oklubah, Intinii -Es.)<br />
ddvongir r [+ iliivoneilik]<br />
iliiver : Evlerin birinci katrndaki diigcme tahtalannrn altrndaki kahn a[ag'<br />
lsrdan herbiri. (Akda$ *Gelendoet, Yukankagrkara 'Yalvaq -Iap.)<br />
iliivere : Deri kiregleme aracr. (rYalvaq -Iap,)<br />
- {qEn": Biiytik yuvarlak defirmen taqr. (-Mr.)<br />
', N*: WE (Beykiiy '$arkikaraafae -Isp') I<br />
ilufran r lki k.,lpu olan ecramik ynyrk. (Yenikent rAkaaray -Iep.)<br />
drrrak: Avlanrnu arrosurda, kafcsteki kckli[in altrna enklurr.lt6t taq (FG)<br />
(Yakaktiy *Gelendost -Isp')<br />
o durba : Soba borusu. (Kiilliik rl[drr -Kr.)<br />
$:3l t Q$E!.. (Ze1'rc +Sii$iit -Bil.)<br />
dugagr [ilugak] : Bulunduklarr yerden aynlmamalan igin at, inek, egek gibi<br />
hayvanlarrn iin ayaklarrru, ancak gok krsa adrm atabilecek bigimde,<br />
birbirine baflayan kiistek. (Giiknrerrler, Qatak, Gcdikli, Krzrlafaq rSaimbeyli<br />
-Ada.)<br />
[ituqnk] : (Ulucak rEgme -Uq.)<br />
. ilulak : [+ ilugafr]<br />
I ilutak r [--+ ilutugag]<br />
ilutmag r. Erigte qorbasr. (Yenikent iAksaray -N[.)<br />
ilutugag [dutak] : Ocaktan srcak kaplan indirmek igin kullanrlan, birbirlerine<br />
iple baflanmrg olan diizgiin iki bez pargasr. (Yukarrdirck r$arki.<br />
karaafaq -Isp.)<br />
[rlutak] : (Miri *Fatsa -Or.)<br />
-drrvar {dyffi) Kerpigle duvat yapr]r4. (Yenikent *Aksaray -N[.)<br />
7 - \--l<br />
d!!99, Nacagrn demir krsmtmn urkastnr olugtrrrln {ylg! (Giilliice 'Giimiiq-<br />
hacrkiiy -Ama.)<br />
diifien : [-+ diiven]<br />
{:gggg balta : Keskin olmayan tarafi yuvarlak balta. (Dofianbey rBeygehir<br />
-K".)<br />
rliifienseUk : [-> iliiveneilik]<br />
iliifme : Pencere kapaklatrru agrp kapamafa yarayan clqek. (rAksaray -N[.)<br />
diifiilciik : lncc bulgur. (Kiipliice iCiimiirshacrkiiy -Ama.)<br />
iliinokavr : Bir ycre gizlenmek surctiyle yaprlan av. (Yakakiiy iGclendoet<br />
-r.p.)<br />
iliivegeg: A[aq havan. (-Kii.)<br />
$.<br />
-@o: [!$!en, dfi-en] : Yayrlmrg olan ekin iizerinde at ya da inek yardr'<br />
/<br />
-rnryle gczilirilerek ekinin tane ve aaplannr ayrran, altraa gakmak taglan<br />
gakrh aragr (Yukankaqrkala, Akgaqar *Yalvag -Isp.; Meyvebiikii rciialiil<br />
-Ank.; Yenikent rAkearaY -N$.)<br />
o [d6!en] : ('Acrpayam -Dz.; Ulukiiy rTagova -Ama.)<br />
o [d6ven] : (Giizel rciialiil -Ank.; -Krk.)<br />
d,U"e"dli: Diivenin altrnilalri taqlar. (Yenikent 'Aksaray -N[')<br />
iliivonkaql: Diivenin yirkan kalkrk olan iin kremr. (Yenikent tAkaaray -N!')<br />
@!gg c Dtivenin iki tahtadan oluqan giivdesini birbirine ba[layan iki<br />
a[ag kemer. (Yenikent 'Akaaray -N[.)<br />
-<br />
{gg"nryB [iliiveneir] : Dtven oku. (Beya[rl *Ulukrqla -N[.)<br />
[diivoneir] : (*Akkuq -Or.)<br />
ililveneir r [iliivenautr]<br />
{!!yg9 [il6[er] : l. Diiz damlarda, iizlerin iizerinde bulunan afag dallarr'<br />
-(IJlucak 'Egme -UE.) 2. Qatrmn en iigtiindcki kahn ve uzun a[aq' (Ge'<br />
dikli *$arkikaraa[aq -IeP.)<br />
[iliifer] : (Giinen -Iap.)<br />
diiz : l. Degensiz fanila. ('Yalvaq -Isp.) 2' Kazak. (rYalvaq -Iep')<br />
iliizarman: Defiirmende unu eleyen herm. (Yiire$il -K{.)<br />
iliizbatkr : Demir perdah aygtr. ('Yalvog -Isp.)<br />
iliizen r Pcqkir dokuma tezgAhr. (rGcrze -Su')<br />
iliizonkolu: Peqliir ilokuma aygrtmrn iki yan tahtasr. (*Gerze -Sn')<br />
iliizentara$ : PeEkir dokuma aygrtrnrn alt yatay biiliimii. (rGerze -Sn.)<br />
iliizgiinliik: Gelinler iqin iizel bigimde yaprlan alhk ile pudra. (lnkity -Kii.)<br />
aliiz hsh r Uzerinde higbir motif olmayan hah. (Ya$crlar, *Yalvag -Isp.)<br />
diizkantarma : Araba atr baqhfnnrn demir lirsmr. (*Senirkent -Isp.)<br />
iliizkraac : [--+ iliizkukag]<br />
diizlrrskrg [rliizkuac] : Biiyiik kaplarr, krzgrn demiri tutmafa yarayan uzun<br />
kollu iizel arag. ('Giidiil -Ank.)<br />
[iliizkuac] I ('Yalvaq -IsP.)<br />
iliizoya : Tiilbentlerin kenanna mercandan'yaprlan eiie. (Saqrkara rlalahiye<br />
-Gaz.)<br />
diizrrza : Terzi cedveli. (tGerze -Sn.)<br />
iliiztaban (I) : Kapr ve pencere limbalanm almakta kullamlan bir marangoz<br />
aracr. (rYalvaq -IeP.)<br />
diiztaban (II) : Taban luemr diiz olan kayrk. (Yukantrrtar iYalvag -Iep.)<br />
59
E<br />
l3g9 t Tahtalarda kiiqeli delik agmak igia kullanrlan, elo gelen lrrmr tahta,<br />
ucu demir arag. (Giilliice 'Giimiiqhacrk0y -Ama.)<br />
rrcik r lri bulguru alarmakta'kullamlan kolbur. (-To.)<br />
ofono r Demirci kegkigi. ([Jlucak 'Egme -UE.)<br />
cdik (I) : l. Pullu gocuk meeti. (Kadrobasr 'Giidiil -Aok.) 2. Siislii kadrn tor.<br />
li[i. (DiEkaya rYalvag,<br />
'Egme -Uq.; Kiike *Gelendoat<br />
-Iep.)<br />
(II) : Kaynamrl ru$r. (Ulucak 'Egme -UE.)<br />
odlrok [edirenk, drek] : Ateg kangurmaktr kullanrlaa demir arag. ('Akraray<br />
-N[.)<br />
[oilironk] : (*]Iaymana -Ank.)<br />
[cdrek] : ('Yalvag -Iap.; Divrifi -Sv.)<br />
odironk : [-> erilirek]<br />
cilrek: [+edirek]<br />
cfld& r Evcik. (Gengali .'Senirlcent -Isp.)<br />
ogof r Okla boyundurufu birbirine ba$ayan gaprar a[ag. (IIluoaL 'Egmo<br />
-Uq.; Yenikent 'A-kraray -N[.; Sankiiy, Karacaviran, Dofanbey, Bsygehir<br />
-Kn,)<br />
JfQ: Heybe. (Baqkrgla 'Karaman -Kn.)<br />
(ofrtJ Kagrk, kepge ve tabak yapmak igin kullanrlan a$tz kremr yanm ay<br />
biqiminde arag. (Srnarhk *Sm.;<br />
'Qarqamba Kuzkiiy rAkkug -Or.)<br />
otilirmo (I) : Evlerin iin kramrndaki grkrntr. (Bozalan, Kandilli -Bil.)<br />
otrlirme (II) : Yazma oyaar. ('Sti[iit -Bil.)<br />
cfo r l. Kafnrda kanatlan baflayan tahtalan (Yenikent tAkearay -NE.) 2.<br />
Kayr[rn i9 iekeletini oluqturan afiaqlar. (Gengali tSenirkent -Isp.)<br />
ofok r Sabamn elle tutulan krgmr. (Afgar iGiidiil<br />
-Ank.)<br />
nt"ol t Saban oku. ('A[rn -El.)<br />
ofc.".k: [+epirtmeg]<br />
f&*g$ r Elerin dniindeki yiikeak lirarm, ('Yalvag -Iap.)<br />
ofor r Tarladaki aaban izi. (Beyceli 'Fatsa -Or.)<br />
o[criren r [-> rerran]<br />
:i::":Hfr',|'uo .,,.u. (Kuzkiiy rAkkue -or.)<br />
lSg r Kotanrn kulafrnr tutan esri demir. (Akbulut 'lopir -Erz.)<br />
dllgmcn r [+ egirtmeg]<br />
rlldomir : [--r iflilomir]<br />
offtlcmlrl I [+ly'ilomir]<br />
c$rgog : [+ e[irtmeg]<br />
cfirtmeg [efercck, efignen, o}r"g"1] : Yiinii iplik yapmakta kullamlan afaq<br />
i& k@. (Beykiiy, Arok, Kiiprii 'garkikaraagag -Iap.)<br />
u [cfercek] : (Derekugculu 'Giirele -Gr.)<br />
" [eiigmen] : (Baqlogla 'Karaman -Kn.)<br />
, ["Eitg"C] : (Qepni .Boziiyiik -BiL)<br />
o[iq [cnig] : l. Tsndrrdan ekmek grkarmakta kullamlan demir arag. (Kugige$<br />
'Suauz -Kr,; 'Giiriin -Sv.)<br />
lcfil -r] : (Kiilliik rl[&r -Kr.)<br />
2, Teknede kalan hamurlarr kazrmakta kullanrlan demir arag. (isusuz<br />
-Kr.; lBor *N[.)<br />
[cnig] : (Giilliice 'Giimii4hacrkiiy -Ama.)<br />
e$enti (I) : Kuru yemig. (Beykiiy r$arkikaraafag -Iep.)<br />
cf,lcnti (II) : Harman yerinde, bufday ve arpa elenirken kalburde kalan<br />
saman pargalan ile qiipler. (Kiike fGelendost -Isp.)<br />
egmo (I) : Pul ya da boncuk ile oya iirmede kullanrlan (U) biqiminile gelik<br />
tel arag. (Yaesriireu, Ulufbey .Senirkent -Iap.)<br />
o$mo (II): Tek ath arabalarda atrn boynuna gegirilea esri a[ag. (Ortayazr<br />
tSenirkent -Iep.)<br />
e6tG (I) I Kafnr tekerinin diinmeeini kolaylagtuan arag. (Alcrh .Delice -Ank.)<br />
o[ro (II) : l. Toprak dtm grbntrar. (rYalvng -Iap.) 2. Sokak kaprsrnrn iizcrindeki<br />
iirtii. (Yukarrtrrtar .Yalvag -Isp.)<br />
olroti: Semerlerin iin ve arka lugrmlannda bulunan yanm gember bigimindo<br />
qigkinlikler. ('Yalvag -Iep.)<br />
efri : Diiven oku. (rFatsa -Or.)<br />
c$rialag: l. Tek atla gekilen arabalarda ata talcrlan hamut. (Yenikent *Akearay<br />
-Np.) 2. Semerin yan iakeletlni olugturan yaear tahtalar. (.Yalvag<br />
-Isp.) 3. Harman toplamada kullanlan yay bigimindeki a[ag arag.<br />
(Ulukiiy rTagova -Ama.)<br />
c$ridemiri : Petek giizlerindeki bah almakta kullanrlan arag. (Akprnar +Boziiyiik<br />
-Bil.)<br />
esrika3rk : Igtardaki dokuma ipini gergin.rutmaEa yarayan arag. (Sagrkara<br />
'lalahiye -Gaz.)<br />
oSrikreoc: Yaprlmakta olan lozgn keser ve balta baglanm tutmak iqir kul-<br />
Ianrlan demir arag. (*Yalvag -Isp.)<br />
oiserimrhr: Demircilerin yaptr!,r uzun, kahu ve dtirt kiigeli demir. (Beykiiy<br />
'$arkikaraafag -Isp.)<br />
cfioiran : [-+ uuan]<br />
oleirani : [--+ uran]<br />
chran I [-r oyron]<br />
okicok r Tarlaya bu$day ckmektA kulanrlan arag. (Erenkiiy, lntinii -Eo.)<br />
6r
62<br />
okinganafr : Anbann altrnda bulunan, iginde ekinin toplandr$, iiggen keaitli<br />
biiliim. (Dereyazrcr rAlaca<br />
-Qr.)<br />
ekmekgekecefi : Frnndan ekmck gekmekte kullamlan a$aq kiirek. (tGerze<br />
-St.)<br />
ikmoRapa$ I Sagta piqen ckrncfi qevinnek ir;in kullaurlun tlOrtgen lrigi.<br />
minde tahta arag. (Beycefiiz *Iratsa<br />
-Or.)<br />
ehmckpaaaor r Ekmek tckncei. (*Gerzc -Sn.)<br />
ekmektahtrsr s Uzerinde yufka ya da ckmek yaprlan iizel tahta. (Sagrkara<br />
rlalahiye<br />
-Gaz.\<br />
eksiran : [-+ rsran]<br />
- (\ttl: Orakla ekin bigimi srrasurcla tarlanrn bigiciler arasrnda@kr-<br />
: grmlanndan herbiri. (Beyagrl rUlukrqla -N[.)<br />
- (dU1: l. Leblebi rsrtrlan arae. (*Giitlrif -A"t.1S Dibck tokmaS, (GiiJliice<br />
'Giimiighacrkiiy -Ama.; Salman rAkkug -Oi.)<br />
elbarilafir : Afagtan yaprlma tcsti. (]senirkent -Isp.)<br />
elbrgaSr: Agrhp kapanmayan brqak. (*Senirkent -Isp.)<br />
elbrgkrer : Testere. (rSenirkent -Isp.)<br />
/, alggl (I) : [elgek (I)' elecek -2, elecck -3, enek -l] : l. Trrpamn, soharrrn top-<br />
-<br />
rak siiriiJiirken elle tutulan krsmr. (AEa[rdinck *$arkikaraafiag, Akgagar<br />
- rYalvag, Senirkiiyii, Sincanh -Isp.; I(rrqigefi +Susuz -Kr.)<br />
0<br />
1elgek (I)] : (Buruncuk *Ycrkiiy --Yz.; Yenikent *Aksaray -N[.)<br />
'[elecek .3] : (Kandilli *Boziiyiik -Bit.)<br />
, [9n"k .l] : (*Mudurnu -Bo.; Giirmcdere *Fcthiye -M$.)<br />
.- O!1@tu. (Giilbagr *Qankaya -Ank.)<br />
[elecek -2] : (Gedikli *garkikaraafag -Isp.)<br />
o elcek (II) : [eleek (II) -1, eleik (II)]<br />
l. Yiin eldiven, (Yenikent rAksaray -N!.)<br />
. [elgek (ID -f] : (Lacin -Es.)<br />
" [elgik (II)] : (Nudra *garkikaraafaq -Isp.)<br />
2. Gelin eldiveni. (Qarrksaray r$arkikaraafaq -Isp.)<br />
- elcike [elgik (I)] : HaghaE yafir qrkaran ccndere. (*Elmirdaf -Af.; rEmet -Kii.)<br />
t"lgik (I)1 : (Derekiiy *Esme -Us.)<br />
' elgek (I) : [--+ elcek (I) -r]<br />
- elgek (II) : [-+ elcek (II) -l]<br />
-olgik (I); [+elcike]<br />
" eteik (II) : [-+ elcok (II) -r]<br />
elgim elqim kavrarnak: Ekini orakla bigerken gaplan sol el ile kj:""-"f.<br />
-(-E-a.) ---<br />
-<br />
-Orakla -Kii.)<br />
AgG\ f. i..rrg dolusu didiklenmis pamuk. (Yenikent +Aksaray -NE.) Z.<br />
ekirr bigme grrasrndfl r:llc turulnn ekin tutumr. (Dumluprnarkiiy<br />
elilemiri : l. Defirmen ta$nr kaldrmak igin kullamlan "0-40 cm. kadar"<br />
olan ucu eillri ince demir. (Dereyazrcr rAlaca -Q".) 2. Semer ilikilirken<br />
yerlerine konmuq kanirqlan erkrqtrrmak iqin kullamlan demir arag'<br />
(*Giidiil -A"k.)<br />
ekhlam r Tsva. (Oengalt rSenirkcnt *Iop.)<br />
elliren r Ocaktaki k0miir curufunu arrtma[a yarsyan ucu kancah tlemir.<br />
(Ulucak 'Egme -U9.)<br />
, elecelt l. libek tokmgjr. (Kuzkiiy rAkkus -Or.) 2. ['+ elcek (I) '2] 3. ["+ el'<br />
'-k 1lj:rj"fG-*da tutulac"k yer. (Karaa[ag rBoziiyiik -8il')<br />
elef : Kirman. (Dumluprnar -Kii.)<br />
elemon: l. Elek. (rEmirda$ -Af.) 2. Defiirmen ele[i. (Kandilli -Bil.; Yiire$il<br />
-Kii.)<br />
elemne : Dokuma tezglhrnda ugtp kaleme saran d:4<br />
diirt kanath araq'<br />
(Kandilli'Boziiyiik -Bil.)<br />
elemiit: Kelep durumundaki iplikleri @ durumuna getirmek igin kullanrlan<br />
arag. (Beyceli 'Fatsa -Or.)<br />
eletki : Qift eihen iikiizleri hrzla yiiriitmek igin kullarulan .ucu qivili sopa.<br />
('Kemalpaga -Iz.)<br />
clgelini : Eeki diifiinlerde parmakla oynatrlan bebek. (Yukarrkaqr[.ara rYalvag<br />
-Iep.)<br />
elibeli : Bir gul deseni. (Sagrkara 'Ialahiye -Gaz.)<br />
elibelinile [eUb6[rtinilo] : Qatr payanilasr. (A[rl *E['riilir -Iep.)<br />
[elibiil, Unilo] : (-Ama.)<br />
elibdfriinile : [--+ elibelinile]<br />
elicek r l. Ekin diifmekte kullamlan direekli deynek. (Beyccli rFatsa -Or')<br />
2. Ekin bigilirken ttrPanux elle tutulan lusmr. (-Ama.)<br />
elkayaar I Bulgur ile tuz gekilen kiigtik tag defirmen. (Esnemez, tniini -Es)<br />
elkeekioi : [+ elmakaet]<br />
elkunila r Tiifefin tahta krgmr. (Kavalca *Boziiyiik -Bil.)<br />
eltik: l. Ekin bigerken parmaklann orak ve ekinden korunmasr iqin sol ele<br />
gegirilen tahta parmakhk. (Yegilkiiy *Gelendost -Isp.; -Ama.; Giilbayrr<br />
*Niksar -To.) 2. ['+ennik] 3. El orafrnr kullanrrken eol ele gcqirilen<br />
parmak uglarr keaik iig parmakh eldiven. (Kandilli '*Boziiyiik *Bil.)<br />
4. Ekini bigerken saf ele gegirilen iki parmakh eldiven. (Beycefiz *Fatsa<br />
-Or.) 5. Orakla ekin bigilirken oaf elin tiim parmaklanna gegirilen ug<br />
loarmlan lavnk a[ag parmak kahbr. (*Gerze -Sn.; Giilliice iGiimiiq'<br />
hacrkiiy -Ama.) 5. Soba kapa$ru agrp kapamafa yarayan tutacak.<br />
(Sarrkiiy, Qanya *Beyqehir -Kn.) ?. Eliliven. (rsenirkent -Isp.; -Kr')<br />
ellinamazlafa: Duvarlara aerlan hah. (Yegilova *Aksaray -N$.)<br />
elmakasr [elkoakiei]: Demir kesen makag. ('Giidiil -Aok.)<br />
[olkeskiei] : (rSenirkent -Iap.)<br />
63
g<br />
clora r Noliut vo mercimek gibi bitkileri bigmekte kullanrlan orafa benzer<br />
arag. (Kandilli aBozilyiik -Bil.; Seydati, lnitnii -Es.)<br />
clerran : [-+ urran]<br />
olrilen : [+ rsrran]<br />
oltum{r r Tarlada el ile gekilen trrmrk. (-A-".)<br />
olydrlc r Kiigiik havlu. (Sagrkara .lslahiye<br />
-Gaz.)<br />
ombol r l. Ovenilireuin arka ucuadaki iig bigiminde kiigii.k yassr demir. (Ak.<br />
gagar rYalvac<br />
-Isp.) 2. Ovendirenin ucuadaki eivri givi. (Akgagar .Yalvag<br />
-Isp.; Karacaviran tBeygehir -Kn.)<br />
g&t l. Yeni dikilen tiitiin fidelerine can eu;ru vermek iqin kullamlan<br />
gegitli tipte atizgeg. (.Kemalpaga -ln,) 2, [..+ emziik]<br />
omzllk tcmzikl r lbrik ve demliklerde suyun akrtrlih[r yer. (Giilliice .CiiEiiS.<br />
hacrkiiy -Ama.)<br />
tomzikl : (Karakiiy -Bil.)<br />
qa@F .f,@ @gkl : Koyun ve kegi gibi hayvanlarrn kulaklanan<br />
-Tegerek yapilin jgaret. (llyaa -Brd.; Sagkarah ve Sankeqili agiretleri<br />
\-/<br />
-Ada.)<br />
[encmek .l] : (Beyafrl 'Uluhgla -N!.)<br />
[eng]: (Dodurga *Bil.; Dutlu, Yayla -Ee,)<br />
[""I*"kJ r (Tokmacrk rYalvag -Iep.)<br />
oncik : Oyuncak. (lniinii -Es.)<br />
onel r l. [-+ elceh (I) .l] 2. Sabandemirinin gegirililili burun. (Ulucak rEgme<br />
-Ug.; Akbulut *Iapir -Ezm.; Deliilyaa r$arkigla -Sv.; Qukurtiren, Ailahkuzu,<br />
Boyah, Kadrobaer rGiidiil -Ank.; Giirmedere rFethiye -M!.)<br />
3. Karasabanrn alag biiliimii. (Akprnar *Giimiighacrkiiy -Ama.)<br />
cnel : Aynr boyda bigilen ekinlerden yaprlan arx.. Bugiin ihi enel yapnk.<br />
(Yukantrrtar +Yalvag, Gedikli r$arkikaraa[ag -Isp.; Danveren +Acr.<br />
payam -Dz.)<br />
qnomok r l. [+ en] 2. Yiintemine giire tohumluk mrsr, bufitlay ve karpuzqekirde[ini<br />
aegip ayrrmek. (Danveren fAcrpayam -Dz.)<br />
oEctmc r Qobanlann onuzlanna attrklan koleuz aba. (Beyee[iz *Fatoa -Or.)<br />
ong : [-+ cn]<br />
ongcnek: Qamagu yrkama lef,eni. (Kiilliik rlfilrr -Kr.)<br />
cn$ez I Brgak a$zlanmn diizeltil-eei ile ifelenmeeini saflayaa arag. (-To.)<br />
cngb I Krzgrn pilekiyi (mrsrr ekme$ni pigirmeye yqrayan toprak kap) gr&armakta<br />
kullanrlan bir ucu gongelli diler ucu hiirek bigi-inde denir areg.<br />
(Oilney rlkirdcro -Rz.)<br />
onig: [--+ eEiE -ZJ<br />
cnlcmok r [--r cn]<br />
ennik [ellik .2] : Orakla ekin biqerkcn son iig parma[a takrlan tabta koru.<br />
yucu. (Bcya[rl rUlukrEla, Ycnikt:ut *Aksaray -N[.; Baqkrqla *Karaman<br />
-Ktt.)<br />
[etlik -2] : (Kuzfrndrk, Iniinii -Ds.)<br />
enseri : Biiyik givi. (Dutlu yayla, Esncmez, Qepni *Es.)<br />
enteri : [.+ erteri -l]<br />
cntclcli: Dclikli bir ercze]<br />
ergen: Ccnellilcl, kuteal giinlcrder, krzartrlarak gocuklara daflntrlan kiigiik<br />
yufkalar. (Karacaviran 'Scydigehir -Kn.) I<br />
eriilemir: Hah tczgAhrnda kullanrlan cfiri dcmir. (Tokmacrk *Yalvag -Isp.)<br />
erifipi : Dokuma tezgdhrnda kullamlan aqrk san ip. (Tagprnar *Aksaray -N[.)<br />
erikiseg : [+ ersek]<br />
eriq : Ilasrr otrrrrdan yaprhn ip, (YuhnnkaErkara 'Yalvaq -Isp.) 2. IIah ve<br />
kilim tczgihlanndaki atkr iplikleri. (-Uq.; Yenikent *Aksaray -N[.;<br />
erigteli: Bir gorap motifi. (Ycqilova *Aksaray -N[.)<br />
erkek (I) : Ortasr qrkrntrh rende, (*Mudurnu -Bo.)<br />
erkek (II) : Semerlcrde kancrk a[aca gcqen ucu sivri a[aq. (Yeqilkiiy *Ge.<br />
lenclost -Isp.)<br />
erkekgullcp: Kaprrrrn igerden kapatrlmasr igin, igine diqi gulep gegirilen<br />
baq tarafi drlik iri givi. (*Yalvac -Irlr.)<br />
crkekkrlavrrz : Sornunlara cliq agmakta kullarulan piirtiiklii qelik arag. (*Ak.<br />
saray -N!.)<br />
erkekmenteqe : I\L:ntcrsenin sirti ycri. (Akqaqar rYalvag *Isp,)<br />
erkekiizek: Arabalarrn arka btiliimlcrini iin biiliimlere baflayan ilemir. (Yukankagrkara<br />
*Yalvag -Isp., *Bor -N[.)<br />
erkekgakr : Kirrucnin a[ag kanatlarr. (Sagrkara *Islahiye -Gaz.)<br />
erkektrfil : 'l'alrtalarda kabartma siis yapan araq. (,\kbag *Giidiil -Aok.)<br />
ermil: Ka[ru tekerlerinin giibe[ine konan dingilin geqtifii kiigii], demir boru,<br />
(*Yalvag -Isp.)<br />
ereek [orikrneg] r Ifrr ve kshn kcnlrlr }akrr kaplarl tutmokt& kullarulqn<br />
arns. (iDir"rik *Sv.)<br />
[erikrscq] : (']'alvaq -Iep.)<br />
erein : [+ eqiin]<br />
65
66<br />
ersiin: I{amur teknesinde kalan hnmurlarr temizlemck igin kullamlan afrz<br />
yanr keskin iiggen ya da diirtgcn bigirnintleki, kazrma biilitrniiyle ince<br />
saptan olrrqan dcnrir aygrt. Razcrr tlcmir sapa a$ag bir clqek gcqirilmck'<br />
tedir. (Giilltlce *Giimiiqhacrktiy -Ama.)<br />
ertori [enteri] r l. Erkek giimlefi. (Yuharrdinck' Bcykiiy *$arkikaraafa9'<br />
Avgar *Gclcndost -Isp.; Yaylan [rcnkiiy -Ea.) 2. [9 asta"h kadrn giysiei<br />
(Meyvebtikii rGtdiil -A"k.) 3. Ugctek. (Kiitiirnck *Gelendost -Iep.)<br />
eryenilo: Teneke turp rendesi. (Hacrlar *Gtdiil -Ank.)<br />
escn : l. Ka$m ilingili. (Kiigikkabaca *Uluhorlu, Agafrilinek '$arkikaraa[aq,<br />
Akgnqnr 'Yolvag -Inp.) 2. Tckcrlcklcri ile birlikte ka$nr
6B<br />
fevgiin] : (rAlucra -Gr.)<br />
evgin : [-+ egiin]<br />
evgirmek: lkiy" katlanmrq yiin iplifii biikmek, (Yenikent rAkaaray -N[.)<br />
evlun : [-+ egiin]<br />
evqiin : [--+ evein]<br />
eyilemir : [+ iyidemir]<br />
eyilemiir : [-+ iyidemir]<br />
oye :'Kayrfrn iskclctini olu{turon ufaqlar. (Yenice *Gelcndost -Inp.)<br />
cycf : l. Slban okunrrn ucundnki dr:nrir hnlka. (Bar;krgln tKaramarr -Krr.)<br />
2. Slban, krzrk, arnba, pulluk ve diiveni boyunduru[a baglamak igiIr<br />
kullamlan, uq krsrmlarr birbiri iizerine oturmug elips biqiminde a[ag.<br />
(Yeqilktiy rGelendost, Ortayazr *Senirkent *Isp.; Urkiitlii, Bucak -Brd.;<br />
*Kemalpaga<br />
-Iz.) 3. Ka[m ve arabalara yiiklenmig eaplan, diizgiin<br />
tutmak amacryle ba$lama iplerinin arasrna konan, elipe bigiminde a[ag.<br />
(Beylerli *Qardak -Dz.)<br />
eyertnrek: Tarla ve bahgeyi bozmak. (Kadrobasr *Giialiil *Auk.)<br />
eyidemir : [-+ iyidemir]<br />
eyig [e[eq] : l. [-+ e#s -f] 2. Pigmekte olan ekme$i gevirmeye yarayan demir<br />
arag. (Qerkczgiizeli, Beyceli rFatsa, Alibey -Or')<br />
[egeq] : (Kuzkiiy *Akkug -Or.)<br />
eyme (I) : Kapr kilitlenirken kilit dilinin iqine geqtigi demir tiirpii. (Qokcalar<br />
*Boziiyiik -Bil).<br />
eynre (II) : Saplarrn drgan tagmamaor igin ka[nrnrn iki yanrna iirillmiig frn'<br />
drk dallarrndan yaprlan set. (Beyce[iz *Fatsa -Or.)<br />
eymeg ! Bastona benzeyen deynek. (Yegilkiiy iGelendost -Iep.)<br />
eymir : Ka$m tckerle$inin giibe$inin iginde bulunan kiiqiik demir boru'<br />
(Karacaviran *Scydigehir -Kn.)<br />
eyre: Ka[nr vc rt urabnllnntn yon taroflsrrnale bulunnn tlik kazrklann iizc'<br />
riue gakrlan yatay afiaglar. (Kadrobaero Garibge ']Giidiil' Ilhan 'Ayag<br />
-Ank.)<br />
oyrenrle: Rende. (Garibqc, Akbag rGiidiil -Ank')<br />
eyaan ! [-+ eyecn]<br />
cysen [ebsan, eys&n, i[sen, iyaan] : Kafnrda iin ve arka tekerleri birbirine<br />
bafilayan demir dingil. (Kaihobasr *Giidiil -Ank.; Gedikli r$arkikaraa[ag<br />
-I'P')<br />
[ebean] : (Seyfikiiy -Kii.)<br />
[eyaan] : (Garibge, Meyvcbiikii *Giidiil -Arrk.)<br />
[i[een] : (Apsan rAksaray *N[.)<br />
[iysan] : (Yurtbeyi *Qankaya -4"k.)<br />
oysiran : 1. [-+ uuan] 2. Ocaktan kiil almakta kullamlan arag. (Dofirmcn.<br />
dere -Af.)<br />
ozinti : Artrk eabun. (Eenemez, lniinii -Bil.)<br />
F<br />
fakiriiLliiren : ilgiincii aclh sigara. (Yukantlinek r$arkikaraafaq -Isp.)<br />
falaka : l. Arabayr atlarrn qekmc kayrqlanna bafilamakta kullamlan tahta<br />
araq. (llvash --Uq,; Ortnytzr *Sr.rrirlicnt -Isp.; Sarrkiiy *Boyqehir -Kn.;<br />
Yr.likrnt, *Alisurny; tl}rr *N[.) 2. At tliivtrirxlc zilr:irlc uygrn atn Lu[lamafa<br />
yarayarr l!ag, ve denrirdt,n yaprlmrg bUliim. (Yurtbeyi rQankaya<br />
-Ank,) 3. Qift siiren hayvamn kogumlannr pullu[a bafilayan araq. (*Ke.<br />
malpaqa -lz.)<br />
falakagarr$r: Falnkayr tutan demir, (*Bor -N[.)<br />
farekuyrufu I l. Anahtar delifti gibi kiiqiik delikler agmakta kullanrlan ince<br />
tcst(rrc. (*Yalvag -Isp.; -Mr.; *Aksaray -NE.) 2. Qiliugirliktc kullamlan<br />
incc vc yrrvarlak e[c, (*Senirkent -Isp.)<br />
farmng: Odatla yataklann yrgrldr[r yer. (Bo[az *Susuz -Kn,)<br />
faeal: Toprak dam yaparken kullarulan iqi dolu, yumuqak kamrg. (Yenikent<br />
*Aksaray --Ng.)<br />
faeln : Kabak tathsr. (*Yalvaq -Isp.)<br />
fener : l. Dclirrnenlertle iist tagrrr baltacrf'rna ba[h olan ve bufdayrn taglar<br />
arasrna dtikiilmcsini sa$layan kafes bigiminde bir arag. 2. Saat garkla.<br />
rrnrn bir ucunda bulunan kalrn digli. (-Brs.)<br />
fengire : Diirt tahta kanath ip biikme aracr. (Akbag rciidiil -Ank.)<br />
frgrbrga[r : Uq vu dip krsrmlannda, brgafirn afrz krsmrna dik, birbirine paralol<br />
iki a[nq sapr bulunnn vc a[ng egyalar yapmakta kullamlan iizcl bir<br />
arag. (I)r:rckurrr:ulu'Giircl: *Gr.)<br />
frllu : Ycltlefiirrncninin lcanatlan. (Aslanh -Kii.)<br />
frnihkcr : Kazak ve fanilalarda giiriilen bir motif. (*Yalvag -Igp.)<br />
frnitkgit : Kenar krsmr frndrk dallanirrn birbirlerine iizel bir biqimde gegirilmclcri<br />
ilc yaprlan iki tekcrk:kli eaman arabasr. (Gazelyapr -Kii.)<br />
fudiindii: l. Yularrn atrn gene krsrmna rasthyan yerinde bulunan demir hal.<br />
ka. (lAksaray -NC.) 2. Demircilerin vida siikmede kullandrklan orta<br />
krsnu dirsekli arag. (*Aksaray -NE.) 3. Hayr-an zincirirrin dolagmasrm<br />
ijnlemek iq,in zincire talulau iizel halka takrmr, (llyash -Uq.)<br />
frrfu r Ortasrnda iki delik agrlmrg olarr taErn deliklcrindcn ip gegirerek yaprlan<br />
bir gocrrk oyunca$. (Derckiiy *flluborlu -Iep,)<br />
frrfirik [frrrlilak] : 'Iopag. (Qaglayan -Kr.)<br />
[fuildnk] I (rSenirkent -Isp.)<br />
fuilrlak : [+ fufirik]<br />
frrrngiinrbeai : Ya$r haghag ekme$i. (Yukarrkagrkare rYalvag -Iep.)
70<br />
finnkliroeu r lrrnrr tcnrizlcmokte kull'nrlun ucu bczli tleynrk. (y.ykrl rGerzc<br />
-s".)<br />
frlag [frelak] : Yuvarlak hamur tathsr. (Garibqe *Gtidiil _Auk.)<br />
[fielak] : (Ihca rAyag -Ank.)<br />
fislak : [.-r frlag]<br />
f*trkh gorup: Uzerintlc fietrk nrotil'l:ri bulunul, bt:g rnillc iirii6n gorup.<br />
(Yegilova'Akearay -Ng.)<br />
frgdrlk : [-+ frggurk]<br />
frggrrk fiaihLk] : Diidiik. (Egmcyazr -Kr.)<br />
FrgihhkJ : (Kayahk .Susuz -Kr.)<br />
frEkrtr r A[ag su testisi. (Kandilli rBoziiyiik<br />
-Bil.)<br />
fita ; l. Kraa pagah kndrrr donu. (Yukandinck r$arkikaranfi.g<br />
-Isp.) 2. IIn-<br />
, rnam pegtr:mah. (rScnirkcnt *Isp.)<br />
fitga : [-r fitgel<br />
fiilanoca$r: selze fideei yetigtirmck ir;in hazrrranan fidc yastrgr. (Igrklar<br />
'Bornova -fz.)<br />
figfi: Zurna dili. (Ure[il -Kii.)<br />
fileli: Av Qantaernrn arkaarndaki krsrm. (Kan
72<br />
gofete Bagsalam&sl: Domatcs, biber vo yumurtarutr birbirlcrine kangtrrrhp<br />
krzartrlmasryla yaprlan bir yemek. (Arelando$mug *$arkikaraa$aq -Isp.)<br />
gaga: Qorap qiginin ucundaki kertik. (lniinii -Bs.)<br />
gagala: Ortasr bog yuvarlak tandrr ekmefii. (rSusuz -Kr.)<br />
gagmoku: Kafmmn iskeletini oluqturan (Y) bigiminde iki a[ag. (Aga$rilinek<br />
iYalvag -Isp.)<br />
gat ttt : Elma, armut vb. gibi meyvalarrno iizerinde kurutulduklan yer ya da<br />
iirtii. (Dardere xBoziiyiik -Bil.)<br />
galafatilemiri: Kayrklarda meydana gelen yanklann arasrna pamuk sok'<br />
ma[a yanyan demir arag. (Gengali *Senirkent *Isp.)<br />
galak: Dc$irmendc su ayarlama diizcni. (Ziyerc -Ama.)<br />
galag: Eski ayakkabr. (Biiliikbagr *Selim -Kr.)<br />
galbir : [+ halbur]<br />
galgrn (I) : Geniq burunlu ayakkabr. (Bozalan rBoziiyiik -Bil')<br />
galgrn (II) [kalgrn] : l. Krl goban gorabr. (Mamatlar fEfridir -Isp.)<br />
[kalgrn] : (*lluilurnu -Bo.)<br />
2. Yiin ya da tiftikten yaprlmrg erkek qorabr. (Yenikent *Aksaray -N[.)<br />
galilugop: Kaprda kilit dilinin grkacafla yere gahrlan demir parqasr. (rYal'<br />
vaq -Isp.)<br />
galilrrm: Bahge ya da ba[ kuliibesi. (Yegilktiy *Gelendost -Isp.)<br />
galem (I) : Dokuma tezgAhlarrnda kullanrlan uglan topuz bagrnr andrran, igi<br />
oyuk ve iizerine ip sarrlan arag. (Kanililli rBoziiyiik -Bil.)<br />
galem (II) [kalem (I)] : Taq yontma aracr. (rRefahiye -Ezc.)<br />
[kalem (I) -2] : (Senir -Af.)<br />
galerik: Pantalon paqasrna yaprlan sufle. (*Aksaray -N[')<br />
galgriLgaran : Tahteravalli. (lniinii -Es)<br />
galgug: Topraktan gi[ilem aiikmek iqin kullanrlan ucu siwi direk. (Kadr"<br />
obasr iGiidiil -Ank.)<br />
gahg : [+ kahg]<br />
gahp: l. Ayakkabr yaprmrnda, ayakkabrya bigim vermek igin kullamlan<br />
afag kahp. (rAksaray -BE.) 2. [+ kahp]<br />
golkan : ,Tekerleklerin igeri kagmamasrm ea[lamak igin kafim dingillinin<br />
uygun krsrmlannda yaprlan giEkiulilt. (Qaltr 'Gelendo;t -Irp.)<br />
gollangug : At arabalanmn ilingillerini iizek'e bagllayan diirt e$ri a[aq. ('Mu'<br />
durnu -Bo.)<br />
gallo: Bir pathcan yeme[i' (Giiciilii *Yalvaq -Isp.)<br />
gellip : Ycmeni adr verilen ayakkabrlan yapmakta kullanrlan apag kahp.<br />
(-Kii.)<br />
galoa : [-+ koloa]<br />
gsma: Kayalarda diuamit yuvasr aqmakta kullanrlan demir arag. (Kumbet'<br />
Akprnar -Es.)<br />
I<br />
gsmgr: Kcpcnck, (llhan rAyag -Ank.)<br />
gamrda: Dtiven ile boyundurufu birbirine ba[layan afag pargasr. (Kagprnar<br />
'A[rn -El.)<br />
gamut: At boyundurufu. (Bo[az *Susuz -Kr.)<br />
ganat (I) : I\{erdiven. (Yukarrkaqrkara *Yalvag<br />
-Isp.)<br />
gsnut (II) : Qnrk arlr vcrilcn ip Liihrrrc aracrruu tliirrcn krsrnr. (0rkiinlii aqircti,<br />
Gedikli r$arkikaraaf,aq -Isp.)<br />
ganat (III) : [+<br />
kanat (III)]<br />
gancrgt€r : Tahtatla oyrrk agma[a yarayan arag. (Akbag *Giidiil -Arrk.)<br />
p;aucrker: Semerde erkck vc iliqi adr vcrilen iki alacr birlcAtiren yassr a$aqlar.<br />
(Ycqilktty *Gclt,ndost -fsp.)<br />
gancriizek: At arabalanmn iin ve arka krsrmlarrnr birbirine ba[layan uzun<br />
yassr dcmir gubuk. (Eskil .Aksaray -N[.)<br />
gancuilak : [-+ grcrilak -3]<br />
ganihl: Iqine erzak ve hububat konan yongalardan yaprlmrg biiyiik sepet.<br />
(Meyvebiikii, Ilacrlar, Akbag, Qukuriiren rciidiil -Ank.)<br />
gandirif I Karasabaru kayrg yardrmr ile boyundurufia ba$layan odun halka.<br />
(*Ispir -Erz.)<br />
ganet: Kulplu, a$zhkh su kabr. (-Kii.)<br />
gantarma: Kiicii gerqevelerini istr:nilcn yiikseklikte tutmaya yarayan arag.<br />
(Bckilli *$al -Dz.)<br />
gapecs I Bakrr kaplann iizcrine kapatrlan g;egmeli kapak. (Kanililli *Boztiyiik<br />
-Bil.)<br />
gapan ! Boyundurufun alt bi;liimii. (Yeqilki;y *Gelendoet -Isp.)<br />
gapsin I Mermilerin dibindeki ateq alan biiliim. (Yenikent rAksaray -N[.)<br />
gar : [.+ gaggoruilan]<br />
gar ameleei: Arag kullanmayan iggi. (.Yalvag -Isp.)<br />
garailabak: Arag kullanmadau ilabakcrhk yapan kiqi, (.Yalvag -Isp.)<br />
garailOqeme: Bir kilim tiirii. (Krzrlca .Bor -N[.)<br />
gsravat : Karyola. (-Kr.)<br />
gargtn : Obalarda ev yaprmrnda kullamlan 20 cm. geniqlifiinde dokuma kugak.<br />
(Krzrlca rBor -N[.)<br />
gnrilaai r Arnbalnrrn dingil uglarrrru tokrhrr gift yapralclr parga. (Bozalnn<br />
*Boziiyiik -Bil.)<br />
gariliye: Ayakkabrlarrn altrna siiriilcn siyah boya. (-Ank.)<br />
gareke: Krsa cepken. (rBoziiyiik -Bil.)<br />
garovlo [karovle] : Ayakkabr. (Adulrkuzrr, Akbag, Hacrlar lcUdiit -Ank.)<br />
[karevlo] : (Afqar rGildtil *Arrk.)<br />
gargaburnu : l. sabarlarrn ok kremrna qakrlmrg olan kancah demir. (Qukurtiren<br />
*Giidiil -Ank,) 2. Ug krsmr siwi olan yerli mentege. (ryalvag -Isp.)<br />
g&rgaga : Afagtan yaprlmrg gocuk oyuncag. (Giiney rlkizdere -Rz.)<br />
73
74<br />
gorgr r l. Bez yt du rrrcqin fi:q('klik. (-Kii.) 2. A[nq bnmthrk. (yukantlinek<br />
r$arkikaraa$aq<br />
-Isp.)<br />
gargordonu : [-+ gaqgorurlan]<br />
gann : Ellc yaprlan fanilyalarda giiriilen bir motif. (Ycnikent rAksaray -Nf;.)<br />
garrngolam : [-+ golan -2]<br />
garipiililiiren: Ugiincii adryltr amlarr srgara. (Yukarrtlinek *$arkikaraafiag<br />
-r.p.)<br />
gsrpuca: Elle yaprlan demir r;ivi. (Esnemez, Erenkiiy -Bil.)<br />
gartalag: Yrrfka. (Adahkuzu *Giidiil<br />
-Ank.)<br />
gartalak : Araba tekerlefinin aynr yerde diinmesini safilamak arnacryle din.<br />
gile gegirilen halka. (lBor -BNE.)<br />
gaeavmk r Tahta givileri gakmadan iince, ayakkabr kiieelesinin gereken yerlerine<br />
delik agmak igin kullanrlan araq. (.Aksaray *N[.)<br />
gnrrkbilrek I Illmrrr tntlrn, (Alrrrhkuyu .I.laynrnnn<br />
-Ank.)<br />
gaekr: Semer afaglanru scmere ba[layan ip. (.Yalvag -Isp,)<br />
gaanaf r Harmanda aapr toplamafa yarayan arag. (rsrrsuz -Kr.)<br />
gaenak : [..+ kasnak (I)]<br />
CaE (I) : [+ kae (I) -r]<br />
gne (II): [-rknq (II) -U<br />
gag (III) [kag (III)] : Diivenin iiniindeki kall.k l.srm. (Qaltr isiiBiit<br />
-Bit.;<br />
Oklubah -Es.)<br />
[kag (III)] : (Yukarrkaqrkara -Isp.)<br />
gagacr : [-+ kaq (U)]<br />
gaggana : [..+ gugane]<br />
gaggordanr : [..+ gaggorudan]<br />
gaggoruilan [gar, gaggerilanr, gargordonuo gaglama] : Toprak tlamlardaki 9rklntrh<br />
biiliirn. (Qukuriiren, Garibqc, llhan, Kndrobasro Kanrurrlar .Giidiil<br />
-Ank.)<br />
[gar] : (Yurt]reyi rQankaya<br />
-Auk.)<br />
[gargordonu] : (Ifacrlar rciidiil<br />
-A"k.)<br />
[gaggerdanr.l : (Adahkuzrr *Gtdiil<br />
-Ank.)<br />
[gaglama] : (Afqar, Boyaho Qa[a rGiidiil, Ihca rAyag -Ank.)<br />
gagrk: Defirmcnlerde sepet arh verilen depodan diikiilen zahireyi devamtr<br />
ve d{zenli olarak de[irmen tarslarrnrn arasrna aktarurak iigi.itiilmesini<br />
saflayan arag. (Yegilktiy rGclendost<br />
-Isp.)<br />
gaglama : [-+ gaqgoruilan]<br />
gagmin : Ipekli kadrn kumaqr. (Gelintaq ryalvaq -Isp.)<br />
gagoy r Kagag. (Baybara rselim<br />
-Kr.)<br />
gaguglagn: A[aq kab'fiundan yaprlan iig giizlii kaqrk kutusu. (Boyah .Giidiil<br />
-Ank.)<br />
gatalak : [.+ krrtalak]<br />
gatr! : Yo$urt. (Krrgiqeli *Susuz -Kr.)<br />
gotmer r [-r kutmer]<br />
gav (I) r Eski qakmaklartla fitil yerine kullamlan mantarlaqrnrg afag kiikleri,<br />
(Erenkiiy, Aelanlr -Kii.; *Giimiighacrkiiy -Ama.)<br />
gav (II) : l. Tabak. (Biiliikbaqr *Selim -Kr.) 2. Kagrk. (Biiliikbaqr tSelirn -Kr.)<br />
gayaz.l. Semaver. (rTavganh -Kii.)<br />
gsv€lcto r Dabakhkta ilzerinile deri kazrnan kiitiik. (*Yalvag -Iap.)<br />
gaveleto gosasr ! Dabakhkta manda, er$r derilerini kazrmakta kullamlan<br />
arag. (rYalvag -Iap.)<br />
gavelete ustasr ! Derileri kazryrp temizleyen kimse. (rYalvar; -Isp.)<br />
gavgav: Masrra yapmakta kullanrlan igi oyuk bir bitki .(Grramqrk -Bil.)<br />
govila : Teli iirgii haline getirmekte kullanrlan demir arag. (tGerze -Sn.)<br />
gavlete brgaft: Dabaklhta derilerdeki eti temizlemefe yarayan tahta arag.<br />
(rBor -NS.)<br />
gavlu: l. Havlu. (Alcrh tDelice -Ank.) 2. KaLnca dokunmug biiyiik bag<br />
iirtiigii. (Alcbag, MeyvebiiLii'Giidtl -Aok.)<br />
gavrama [kawama (I)] : Orak. (Derekiiy *Uluborlu, Beykiiy *$arkikaraafaq<br />
-Isp.; Deliilyaa '$arkrgla -Sv.)<br />
[kevrama (I)] : (Senirkiiyii 'Sincanh -Af.; -Krk.)<br />
gavgtrma: Kadrn giimleklerindeki kapakh yaka. (Yenikent *Aksaray -N[.)<br />
gavuk r Ev duvarlanntla egya koymaya yarayan boqluklar. (Yenikent *Akearay<br />
-N[.; Gtikmenlero Qatak, Gedikli, Krzrlafaq *Saimbeyli -Arta.)<br />
gaygr [kaycr] : Dikig makasr. ('Sueuz -Kr.)<br />
[kaycr] : (BiiliikbaEr *Selim -Kr.)<br />
gayilurna r [--+ kayilrrrna]<br />
gaygant (I) : Kiigiik, demir ttmrk. (Satrlmrg -Es.)<br />
gsygsnt (II) [kaygma -1, kaygana -2] : l. Un, 1'umurta vc yafla yaprlun as.<br />
(Akda! rGelendost -Isp.; YeEilyurt *llaymana -Ank.; Karacuvirarr<br />
'Seydigehir -Kn.)<br />
[koygana -l] : (Tokmacrk rYalvag -Iep.)<br />
2. Pekmez, un ve yafla yaprlan tath. (Giiciillii *Yalvag -Isp.)<br />
[kaygana .2] : (Baghgla rKaraman -Kn.)<br />
gayganak: Yumurta yemefi. (Eqmeyazr -Kr.)<br />
6ayr9 : Boyunduru$u eaban okuna baflamafa yarayan iikiiz derisinden yaprlmrg<br />
kemer. (Beya[rl *Ululogla -N[.)<br />
gepgevi : [.+ kayqevi]<br />
gay4llk : [-+ kayrgovi]<br />
goyma: Bir kilim rnotifi. (Qatak *Emet -Kii.)<br />
goyme: K0[rt para. (Qargalar 'Boziiyiik -Bil.)<br />
g&yn& s Kayrklann iin krsrmlannrn iki yamnda bulunan halka, (*Gerzr: -Srr,)<br />
gsyrak : l. Bileyleme aracr. (Krutkdy -Bil.) 2. Trrpan bileme tagr. ,-Biiytikdivankiiyii<br />
-Qr.)<br />
75
76<br />
gsytan: tlqetek adr verilen karln giyailerinin yakalarrna yaprlan srrma iglemo.<br />
(Yuknrrdinelc r$arkikaraapaq *Iep.)<br />
go;zake: Yakaer aqrk, krea etckli, kollu ve kenarlarr errma iglcmcli kadrn giy.<br />
sisi. (Celiktag rYalvag *Isp.)<br />
gozrl : Kr:qi kr}ndan yaJrrlmrq, guval iirrne[o yarayan iplik. (Dr:rekiiy *Iiqme.<br />
-Uq.; Kiiston -Dz,; -[,zm.; -To.)<br />
g&zuma : [.-+ kazmatrf]<br />
gtzztk: Tokmak siipiirgesinin orrasrddaki kazrk. (Giiciinkaya *Akearay -Ng.)<br />
Sccek : Iq gamagrrr. (-U9.)<br />
Iocenez [geqenc] : Ovcnrlirerrin nrka kremrna takrlan gomur sryrrmayr ynrayan<br />
kiiqiik yassr dcmir givi. (Ulucak .Egme -U9.)<br />
[gegene] : (Giirmedere *Iethiye -M[.)<br />
focgore: Harg, gamur, kum taqrmakta kullamlan teskere. (Biiyi&divankiiyii<br />
-Or.; Beycefiz *Iatsa -Or.; rGiiriin -Sv.)<br />
gegek: Seyyar rncrdivcn. (-Or.)<br />
flogene : [+ gecencz]<br />
gcagi [geggilik] : Erigin arasrna gegirilerek dokunan iplik. (Yerrikent, Yegil.<br />
ova, *Aksaray, rBor -N$.)<br />
[geggilik] : (Yegilova *Aksaray -N[.)<br />
goggilik: [--+geggi]<br />
gogme ! Iki tahtamn erkek ve digi krsrmlanmn yardrmryle birbirlerine tuttumlmasr.<br />
(Oklubah, *Iniinii -Es.; rAksaray -NE.)<br />
gad: Otobiielerin drg lietiklerinde meydrna gelen yarrklau kapamak igin,<br />
yangrn iq krsmrna konan lAstik parga8r. (Kiimbet -Ee.)<br />
Sodoli: Sabanrn toprak iginde az ya da qok derin iglemeeini ea$ayan ok<br />
iizcrindr:ki giviler. (Bcyafrl rUlukrgla -Iep,)<br />
lnlsvlu [ceilavlrr] : Sabamn okunu boyundurufia bafilayan afag givi. (Ka.<br />
manlar *Giidiil -Ank.)<br />
[ceilavlu] : (Boyah *Giidiil -Ank.)<br />
godik l Brgak gibi kesici aygrtlann a[rz krsr-lannda, zamanla ortaya qrlcan<br />
gentikler. (Zeyve tSii$iit -Bil.)<br />
godiig : Bahgenin giriE yeri. (Adahkuzu rGiidiil -Ank.)<br />
gage [gegek] : l. Meyvc dallarrnr eymck ya da davarlan yakalamakta kullarulan<br />
ucu gengelli errrk. (Alayunt -Kii.; Adahkuzuo Meyvebiikii *Gtdiil<br />
-Ank.) 2. Saph, eaparz a$ag ya da demir qengel. (Alayunt -Kii.; Meyve.<br />
biikii, Adahkuzu *Giidiil -Ank.)<br />
[gegek] : (Beyceli *Fatsa -Or.)<br />
gogok r [+gege .2]<br />
Io5ome: Kamyon kasalarrna galirlan ucu hvnk givi. (Karakiiy -BiI.)<br />
golbore : l. [+ gelberi (I) -1] 2. [+ gelberi (I) -2]<br />
gelberi (I) [gclbcre -1, gclbere -20 gelveri] : l. Frnndan, ocaktan, kiilhandan<br />
ateg, kiil gckmektc; nuerr, ltufday, firrdrk vb. firrna Biirrnek, qevirmak<br />
vo grkarnraktt krrllnmlan uzu. s'Ph dcmir, afag ya tla her ikisinin hirlcrsirnirrdcn<br />
yaPrlrr'g arag. (Ktikr: rG*Lrndosto Giinenkiiy -Isp.; Kara.<br />
caiiro.n, Sofca -Kil.; Karakiiy *Bil,; *Gurze -Sn.; -To.; rRcfahiye -Ezc.;<br />
+Ciidiil -Arrk.)<br />
[gelbere -l] : (Qruarh *Qarqamba *Srn.; Salman rAkkug, $erkeqgarezi<br />
*Fatsa, lIahrnutiiren -Or.)<br />
[gelveri] : (*Aksaray -N[.)<br />
2. Ekin, mrsrr, bufrlay, fi'thk ka'qtrrnrakn ckin yrfirnakta kullumlan<br />
trrrrrr[n lu.nzcr truq. ((]iilliicr: '(Jiirrriir,lrlcrkiiy *Ama.; Ncfsikiisr:li *Uynesil,<br />
I)crckuEcrrlu rGiirclc -Gr,)<br />
[gelbere -2] : (Beyceli rFatsa -Or.)<br />
[alberi] : (Scydali, Iniinii -Es.)<br />
3. Afaqlardarr dal koparmakta kullamlan araq. (*yalvag -Isp.) 4. Un<br />
gekmr:ktc kullamlan uzun s:rph talrta urag. (Dercyazrcr *Alaca _Qr.)<br />
gelberi (II) : Scbzc vo tiitiin kanklan aqmaya yarayan tlcmir aygrt, (rKe.<br />
malpaqa -12.)<br />
gelberi (IIl) : Dcyncklerden yaprlma agrlrr, kapamr qamaqrr kumtma aracr.<br />
(Giincy *Ikizdere -Rz.)<br />
gelberi (IV) : At arabaernrn altrndalii ufaglarr ]raflayan tlemir. (Giilbagr<br />
*Qankaya -Ank.) ,rr I<br />
gellirek: Kafimda, yiiriiklcri destckleycn a[ag dirok. (Ulucak rEgme -Ug.;<br />
Yukankagrkara'Yalvag -Isp.)<br />
gelenvaran: Dokuma tezgilrlannda iplerin kanqmasrnr iinleyen aflag diizcn.<br />
(Snqrktra rlrlnhiyc *Gaz.)<br />
gelcp : [--+ kclep]<br />
gelcte : Bnyiik guval. (Klrtal -Iis.)<br />
gelgel : Gclirrlerin baEla'na takrlan taq. (Esnemcz, Iniinii, Siifiiitiizii -Es.)<br />
gelif: [-+ kelif (I)]<br />
gelig : Tag ba$evi. (Garibge rciidiil -Ank.)<br />
gelinkagr: Bir kilim motifi. (Qatak +Emct -Kii.)<br />
gelintacr : Yazma oyasr. (Giiciillii *Yalvag, yaseriiren asenirkent -rap.)<br />
gelinye: Tahtaya qizgi gizmekte kullamlan tahta arag. (rAksaray _N!.)<br />
gelveri: [+gelberi (I) -f]<br />
gclvir: [-+ halbur]<br />
gem : Diiv.n. (Yanrz r$avqat *Ar,; Krrgigcfii *Susuz; Kartkale rQrldrr *Kr.;<br />
Yukanbozkrryu rKadirli *Atla.)<br />
gcmo I Kiiqiik afaq kirkit, (DiEkaya *E6mer -Uq.)<br />
gemek ! Agaqtan badem diigiirmek iqin kullanrlau uzun sopa. (*senirkent<br />
-Itp.) (<br />
77
78<br />
gcnrinti: Diiveni boyuntlurufa bo[layan a!a9 ok. (-Sv.)<br />
gemiyo: Yaprlarda, gamur, kerpiq, harg vb. tagrmakta kullanrlan teekere.<br />
(-K"s.)<br />
gergep: Ayakkabr giviai. (Azot -Kii.)<br />
geprelemek : Atlan gebere ile tcmizlernek. (Yenikent fAkearay -N[.)<br />
gerdan: Boyunduruiun alt krsmr. (Giiciinkaya 'Aksaray, Krzrlca *Bor -Nf,.)<br />
gerdane: lbrik kapafirm ba$nyan diizt:n. (tAksnray -N[.)<br />
gerdel : Igind stit sa[rlln hclkc. (Iqrklar *Bornova, tKcrnnlpaqa -lz.)<br />
gerevi [geru] r tJcrr kcndili[inrlcn direr:kli rnryvc toplamn srrr[r. (rltrspiyc -Gr.)<br />
[geru] : (Derekugculu *Giirele -Gr.)<br />
gorgi r Arabpnrn iikiizlcre qarpmamaernr ea$amak igin, hayvanlann arkasrna<br />
konulan afag parqasr, (*Susuz -Kr.) 2. Uzerindc deri krrrutulan tahta.<br />
(*Bor -N[.)<br />
gerinti: Orak. (rGiiriin -Sv.)<br />
geri (I) r Dgik. (Qanksaray rgarkiknraafag -Iap.)<br />
geri (II) : Fazla Baman tagrmak igin arabalann yanlanna konon tahtalar.<br />
(Baqlogla *Karaman -Kn.; Yenikiiy rAksaray -N[.)<br />
geri (III) l. Kagru ve arabalartla saman tagrmak igin kullamlan krl ya da<br />
yiinilen yaprlmrg yaygr. (A-kqaqar tYalvag -Isp.; Kiisten, Ulucak *Eqme<br />
-Uq.; *Bmirda[ -Af.; Yenikerrt rAkaaray -N[.; Bagkrqla *Karaman<br />
-Kn.) 2. Diirt parga gerevil<br />
gerii!1 Ocakh!'a kazan asmala yarnyan dernir arag. (Esat Qiftli[i +Terme<br />
-s-.)<br />
gesi: Qamagr t Bugiin gesileri yuihrm, (Gedikli *$arkikaraa$a9 -Isp.)<br />
geair: Haerr yaygr. (Krgige[i .Susuz -Kr.)<br />
geei yeri: Qamaqrr yrkanan yer. (0zgiiney *Yalvag -Isp.)<br />
geve (I) : Ka$m tekerinin drgan firlamamasr igin, dirrgil baqrna gegirilen<br />
dcmir qivi. (Qaltr 'Gelendoet -Isp.)<br />
gevo (II) : IIth. (rSuauz -Kr.)<br />
govele: l. Sabnn okunu bo)rundurufia ba$layan a[ag givi. (rQarduk -Dz.;<br />
-tsrs.) 2. Koqum hayvanlanru sabana ba[lamakta kullanrlan afaq pargasr.<br />
(Senirkiiyii *Sincanh lAf.) 3. Dam yaprmrnda kullamlan a[ag.<br />
(Dodurga rBoziiyiik -BiI.; Eenemez, Erenkiiy, lniinii -Es.)<br />
goven: Dam direklerinin flstiinq yerlegtirilen ralrta af,aq. (Qalh, Yaylacrk<br />
tBurhaniye -Ba.)<br />
geveno l Harnrurr oiipiirgcei. (Karacaiiren -Kii.)<br />
gover (I) : Arklurdan tarlaya su ulagtrran kiigiik su yollan. (Yenikent rAlt-<br />
' Earay -N[.; Adahkuzu *Giidiil -Ank.; Giizelyurt .Hekimhan -Ml.;<br />
'Giiriin -Sv.)<br />
gever (II) : Bir eu iilgiisii : Bir geoer su aet. (Giizelyurr rHekimhan -Ml.)<br />
geverse I Kalaylama srrasrnda meydana gelen kalay diikiintiileri. (.Aksaray<br />
-N[.; 'Haymana -Ank.)<br />
gcrzeze tablasl : Kalay yapmakta kullamlan araqlann tagrndrf,r teneko kup.<br />
(-T".)<br />
goz, (I) : Ayakkabrlann kiieeleainde aqrlan dikiq yeri. (.Yalvag -Isp.)<br />
goz (II) : Kirman ya da tengerek adr verilen yiin biikme aracrmn gubuk<br />
liusmr. (Mamatlar rE$ridir -Isp.)<br />
gozemek: Balkon. ('Kulp -Dy.)<br />
grbal: Duvar yaprmrnda kullanrlan qakrl tagr. (Yavuzkiiy -Ar.)<br />
grbra: Iki kulplu testi. (.SttEiit -Bil.)<br />
grcl [grg] : Duvar .yaprmrnda iri taglarrn oynamamalanru sa$lamak ama-<br />
' cryle bu taglar srarlna eokugtunrlan el btyiikliifiindeki taglar. (Yavuzkiiy<br />
-Ar.)<br />
[gr9] : (Yavuzkiiy r$avgat -Ar.)<br />
grcrr r Qorap lSeti[i. (tnkdy -Kii.)<br />
grcrrdak [grncrrak, gancrilak] : l. Qocuklann ug krsrmlanna sgrlaruk diin.<br />
diikleri, yere gakrlan bir kazrk iizerine oturtulmug srnktan yaprlmrq oyun<br />
aracr. (Sagrkarah ve Sankegili aEiretleri -Ada.) 2. Sahncak. (Erenktiy<br />
-Es.) 3. Tahterevalli. ('Tavganh -Kii.)<br />
[grncrak] : (tSenirkent -Iep.)<br />
[grncrrilak] : (Karakiiy -Bil.)<br />
grcrrilakh kainr: Tekerleri, iizerine kiimiir ve yafi siiriihniig dingili ile birlikte<br />
dtinen ka[ar. (Gengali rSenirkent -Isp.)<br />
iq
80<br />
grg : [+ grcr]<br />
grrt*: [kxLk (I)] i luce frndrlc {sllanndan yaprlan kiigiik iirme aepet. (Esat<br />
Qiftli[i *Terme -Sm.; Qaldere 'Akkug, Beyceli rFatsa -Or.)<br />
[krftk (I)] : (Salman *Akkugo Beyceli 'Fatea -Or.)<br />
grilua: Itri t kreag]<br />
grsac halknsr : Grsaca tutturulrnug olarr rltymirin ocafa diigmesini iinlemek<br />
amncrl'lc grsacrn kollanna ger;irik:rr domir halka. (*Yalvag -Isp.)<br />
gutr ! qrtitli bigirulerdc boucuk ya dl piitrczlcrdcrr yoprlmrg ahnhk. (Akpurar<br />
I Giinriir*hacrkiiy -Anra,)<br />
glstrrgoq : [+ kretrrgog (I)]<br />
gretum& : [-+ kretrrgeg (If)]<br />
grvgakh ip: Kiliur, palaz v.b. yaprrnrnrla kullamlan ip. (Yeqilova .Akearay<br />
_NB.)<br />
gryglda : l(cmarra bcrrzcycn yn1'h eaz. (Satrlmrq -Es.)<br />
grygrg : Af,rz krsmr gentikli bag brgafr. (Prnarbaqr tBornova -Iz.)<br />
grygry: Kt,ruau. (Balhk *Ee.; *Giidiil -Ank.)<br />
gryr: Tahta aralannr kapatmakta kullarulan grta. (Kurtkiiy, Karaktiy, Yezirhan<br />
-Bil.; Iniinii -De.)<br />
grylk : Quvaldrz. (Sagrkara ifslahiyc -Gaz.)<br />
gryprk : J"Iah dokunurkcn makasla kcsilcn pargalar. (Yeqilkiiy tGelendost<br />
*I"p')<br />
gibi (f) : I)olap rnanrlalr. (Giirniag r'I:rvrsanh -Kii.)<br />
gibi (U) : Saban okunun iikgcyc gireli[i oprk. (Ycqilkity rGelcndost -fsp.)<br />
giilal: Tr.l kafcsli bahk yakalama nracr. (Bulancak -Gr.)<br />
gilar : Krqhk yiyccclin saklandrfr otla. (Yenikcnt *A-ksaray -N$.)<br />
gililirgi r Siiynk gsn. (Muratdere *Bil.)<br />
gilindir : Kiigiik cl testisi. (Yukarrkagrkara +Yalvag; rScuirkent, Kiigiikka.<br />
baca *Uluborlu -Isp.)<br />
giline: Qrrbuklardan yaprlan dcmet. (Baqkrgla *Karaman -Kr.)<br />
girebi: Ucu karga gagasrnr andrran kiigiik balta. (Sonusa, Tagova -Ama.;<br />
Alibcy *Mt:sudiyc, Ilcyccli rllalsa, *Akkug -Or.; Dcrckugculu .Giircle,<br />
Ladik *Gr,)<br />
girellik : [-+ gireulik]<br />
girenlik [gircllik, kirellik] : Kilcr. (Yr:qilkiiy *Gelendo'st -Isp.; Oyaca rHayrnlna<br />
*Ank.)<br />
[girellik] : (Kiipiice rGiimiighacikily -Ama.)<br />
[kircllik] : (Yurtbeyi *Qaukaya -rlnk.)<br />
girgcl: Ilayvan yulan. (Qa$ayan *Kr.)<br />
girman I llububat harmam. (Bofaz .Sususz -Kr.)<br />
81
82<br />
gocr&tkr [kocuiirtii] : Yiirr kldur Laqiirtiieii. (Ccliptoq *Yalvaqr -Irp.)<br />
[kocaitrtii] : (Kiike rGelenrlost -Isp.)<br />
gocaboru : Ceviz alacr kabugundan yaprlan diidiik. (lllamatlar *Efridir -Isp.)<br />
gocaerk l [-*kocecrk]<br />
gocacug r [-+kocaclk]<br />
gocacuk : [--+ kocacrk]<br />
gocuk l Palto. (Ulufbey 'senirkcnt -Isp.; lniinii *Es.)<br />
god: Gazya[r tenekesi biiytikliifliinde afag hububat 6lqogi. (Kiilliik 'Ifdrr<br />
-K".)<br />
goilc r llalrnrn ortasrntlaki giil yn rlu nnkrqlar ornslntlnki bollukllr. (Qultr<br />
*Gelendost -Isp.)<br />
gofn: Nisan ayrnda geline vcrilen arma[anlarrn kondulu siislii sepet. (Gedikli'$arkikaraafiaq<br />
-Iap.)<br />
golan r [garrngolanre karrnkolanr] : l. Yiin halut, (Akdtf rGclcndost *Isp,;<br />
BagkrEla rKaraman -Kn.) 2. Scnrcrin yerirrdun o)'ntnrarrrasr iqin ege[in<br />
karnr ve kuyruSu altrndan dolagtrnlan kayrg ya da ip. (Yeqilkiiy rGelendosto<br />
Yukankagrkara rYalvag -Isp.)<br />
[garrngolanr] : (*Senirkcnt -Isp.)<br />
[korrnkolanr] : (Yukankagrkara "Yalvac -Isp.)<br />
3. Modcl yupmaktu krillurrrlan rcrrkli, diiz, ham ,sr:rit kcgr:k.r. (rYalvag<br />
*Isp.)<br />
golanhgemher [golanhyazma] : Qcvrcsine golan denilcn siis ,scridi gekihniq<br />
bagiirtiisii. (Hiiyiiklii *Yalr.ag -Isp.)<br />
[golanhyazrna] : (Iliiyiiklii *Yalvug -Isp.)<br />
golanhyazma : [golanhgemher]<br />
golaster: Biiytik tomruklan kesmckte kullanrlan iki agrzh testcrc. (Gedikli<br />
r$arkikaraafag -Isp.)<br />
golqrk (I) : f. Pamuklu cepkeu. (Tcpecik *Tavqanh -Kii.) 2. lg srrasrnda<br />
kola takrlan kolluk. (Yenikcnt *Aksaray -NE.) 3. [--r kolqak]<br />
golgak (II) : Iki ucuntlan yay Luflaumrg yiin atmil arilcrmn tahta krsrm.<br />
(*Yalvag -Iep.)<br />
golof [golop] : Genellikle iqine yofiurt konulan afag kova. (*Susuz -Kr.)<br />
[golop] : (*Posof -Kr.)<br />
golop : [-+ golof]<br />
golog : Papug ya da terlik. (Kayahk 'Susuz -Kr.)<br />
goltukalacr : Kalaylama srrasrnda, kaplann dibindeki pisliklcri temizlemekte<br />
kullarulan kiigiik a[19 parqasr. (rHaymnna -Ank.)<br />
goltukkaprer : Sofa kaprsr. (Yuklrrtrrtar rYalvaq -Isp.)<br />
gom; Yore gakrlan kazrk, (Krzrlca *Bor -N[.)<br />
gombil: Kiignk frgr. (-To.)<br />
gon ! Soba. (Saraycrk *Boziiyiik -Bil.)<br />
gont: Kraa darrr a[acr. (Kartkale *Qrlthr -Kr.)<br />
gonye: Araba yaetrf,r yaprhrken iilgii olarak kullanrlan tahta arag. (rBor<br />
*NE.)<br />
gop r [--+ kop]<br />
gor: Odun yrfrm. (Yegilkiiy *Gelenilost -Iep.)<br />
gora: Koyun ve kuzulann boynuna takrlan ceviz btyiiklii$iinile qan. (Yenikent<br />
*Aksar"y -NE)<br />
goaa : [+ koaa -l]<br />
goqa.n ! Kiigiikbag hayvanlann eafrldrg a[rl. (Gedikli $arkikaraa$ag -Isp.)<br />
[koq.u] : (Yeqilova Akoaray -N$.)<br />
gogat: Ev tavaur. (Krgige$i tSueuz, *Egmeyazr -Kr.)<br />
goglamak: Yiin iplifi ikiye katlamak. (Yenikent *Aksaray -N[.)<br />
got : Beg ile oniki kilogramhk a$ag frnthk iilgeli. (Derekuqculu *Giirele -Gr.)<br />
gove : Haarr, semer v€ yactrk yapmakta kullanrlan bir eaz. (Yenicc rGeltrrrdoet<br />
-Iep.)<br />
govan (I) : Opsarun iivendireye gegmesini saflayan arka krsmrndaki bogluk.<br />
(Akgagar rYalvaq -Isp.)<br />
govan (II) : Koyunlann iginden yem yeilikleri a[ag oluk. (Tagprnar 'Aksaray<br />
-N[.)<br />
govannaSe r Tarla ya da ba$ evleri. (Kadrobasr rGiidiil<br />
-Arrk.)<br />
goyutrnag r Siizrne yo[urttan yaprlan ayran. (Garitrqe *Giidiil -Atk.)<br />
gozahkuqak: Piigkiillii kahn kugak. (Yeqilkdy *Gelenclost -Isp.)<br />
giib: l. Alurila haywanlann ba$andr$r yernlik ya da duvara galuh kiigiik<br />
afag pargasr. (Beyceli rFatea -Or.) 2. [--+ giibbasan]<br />
giibbaean [giib -20 giibii, giitbaaan] : Kafmmn arkasrndaki kalm a[aq. (Kamanlar,<br />
Kadrobasr *Giidiil -Ank.)<br />
[gtib -2] : (llhan *Ayag -Ank.)<br />
[gitbii] : (Afear rGiidiil -A"k.)<br />
lgtitbassn] : (Meyvebiikii *Giidiil -A"k.)<br />
giibede: Ifamur tather. (Ahrrhkuyu *Ilaymana -Ank.)<br />
giibek : Araba tckerleiinde dingilin gegti[.i krsmrn gewesi. (Ortayazr rSenirkent<br />
-Isp.)<br />
giibekhalkaer : Kafnr tekerinin ortasrndaki demir gember. (Yenikent *Akearay<br />
-N[.)<br />
gtibekketeei: Kalnr ve arabalarda giibefi daprlmaktan koruyan demir gember.<br />
(Yukankagrkara *Yalvag -Isp.)<br />
giibektaqr: Araba tekerlerinin giibefiine takrlan demir halka. (Eskil *Aksaray<br />
-NE.)<br />
giibii : [-r giibbaean]<br />
giibiik: Oyuncak bebek. (Akila[ 'Gelenilost -Isp,)<br />
giice: Tarhana yapmak igin hazrrlanmrg kaba un. (*Yalvag -Isp.; Ogkubah,<br />
Qukurhisar -Es.)<br />
83
B4<br />
giicek: Duvarlardaki afag kugaklar. (Gedikli .$arkikaraa[aq *Iep.)<br />
giigtiigiizel : Bir kilim tiirii. (Krzrlca .Bor<br />
-N!.)<br />
giiilo: Bulgurluk bufitlay. (Akbag .Giidiil<br />
-A"k,)<br />
giidiik: Silindir bigiminde B kilogramhk afiag iilgek. (rTerme -Sm.; Giilliice<br />
*Giimiighacrkiiy<br />
-Ama.; Alibey I<br />
-Or.)<br />
giifiiietiik : I{ayvnn orrtrna vurulan semerin diigmemeaini safilayan kayrg<br />
yn rlrr ip kolun. (rSonirkcnt *Inp.; -Ama.)<br />
giifiisliik (II) : Alt dcfirmcn tagrmn orrasmdaki dikdiirtgcn bigimindeki<br />
bdliim. (Kiiprii *$arkikaraafag -Isp.)<br />
giikcek: I.Iavrthn arkasrndaki renkli kege. (Sagrkara +Islahiye -Gaz.)<br />
giikliiayak: Bir quval deseni. (Saqrkara rlalahiye -Gaz.)<br />
glinrbe : l. Mayah ekmek. (Gengali rScnirkent, Yukankagrkara *Yalvag -Isp.)<br />
2. I\fayasrz hamurdarr kiil iginde pigirilen ekmek. (Ilamidiye rBolvadin<br />
-Af.) 3. [+ kiimbe -3]<br />
giimca (I) : Ifayvan tlcrisi iqinde kiilde pigirilen et. (Qokcalar *Boziiyiik -Bil.)<br />
giimeg (II) : Arr sepeti. (*Sii[iit -Bil.)<br />
glinder : Dam yaprhrken direklerinin uzerine konulan 8aman, ot, kamrg ve<br />
giip. (Kursan *Yalvag *Isp,)<br />
giinek [giiynek -20 kiingek] : Iq gamagur. (Akgagar *Yalvaq, Kiitiirnek rGe.<br />
Iendost -Iep.)<br />
[gdynek -2] : (Melwebiikii +ciidiil<br />
-A.nk.)<br />
[kiingek] : (rHassa -Hat.)<br />
giinen etmek: Kurak meveimlerde ekimden iince tarlayr eulamak. (Kiirkiiler<br />
rYalvaq<br />
-Isp.)<br />
1,10niimek: (giysi) Yanmak. ('Yalvaq -Iap.)<br />
glitbaean : [--+ giibbasen]<br />
[litlefe: Semerin arka kremrndaki gatal afiaca ba$anan ip. (Kamanlar rGiidiil<br />
-Ank.)<br />
gtltlek ! Patlangaca benzeyen bir gocuk oyuncafir. (Inhiear -Bil.)<br />
glltliik : Qocuklarrn yapu$ diidiiklcrin delikli krgmr. (Beyceli rFatsa *Or.)<br />
glltiigiimbe: Ycni do$an kuzu ve oflaklann korundu$u iietii dal ve toprak<br />
iirtiilii qardak. (Danveren *Acrpayam -Dz.)<br />
g0vegkoncaer: Giiveg kabrnr frnnd.an gekmek igin kullanrlan, ucuada demir.<br />
den iki kanca bulunan arag. (rGerze -Sn.)<br />
g{tynek [giinek]: l. Giimlek. (Akgadere *Giialiil, Yunbeyi tQankaya -Aa].;<br />
Yenikent *Aksaray -N[.; Bagkrqla *Karaman -Kn.) 2. [-+gdnek]<br />
glh r Bir dokuma deseni. (Sagrkara .Islahiye -Gan.)<br />
gllzarasr ! Tavan. (Tokmacrk *Yalvag, Kiitiirnek .Gelendost -Iep.)<br />
gllzo (I) : Yiin goraplara, iirmo yoluylc yaprlau yama. (Eancmez, lniinii -Ea.)<br />
gllzo (II) : l. [+ gdzocik] 2. Toprak damh evlorin tavam. (Qankraran Yulcandinck<br />
*$arkikaraa[a9 -Iep.)<br />
gdzecik [g6ze (U) .1, giizliik .3] : Duvarlartla igine egya konulabilmeai igin<br />
brrakrlmrq (yaprlmrq) bogluklar. (Kandilli *Boziiyiik -Bil.)<br />
[gdze (II) .l] : (Derekugculu 'Giirele -Gr.)<br />
[gilzlilk -3] : (Akprnar rGiimii5hacrkiiy -Ama.)<br />
gilzelt f-+ gdzer)<br />
giizemek: l. Yiin qoraplarr iirme yeilrryle ynmamak. (*Yalvag -Isp.) 2. Iqi<br />
arlrnurr rlolu olrtn gtrlrrrr uIzrtr iirrrrlk. (l]cya[rl rUlukr".la -N[.)<br />
giizenek (I) : Kall,ur dclifi. (Yr:gilova fAksaray -NE.)<br />
gdzonek (II) : Turluk adr vcrilr:n gadrn oluqturan yan kauat deliklerindcu<br />
herbiri. (Tahtacr *Burhaniye -Ba.)<br />
gdzet fgdzelf : Savmlmup bufiday, arpa ya da nohutu ta$ vc aamanlardan<br />
antmak iqin krrllamlan btyiik clck. (Akqagar *Yalvag -Isp.; Abilaloflu<br />
tGerze -Sn.; *Gtriin -Sv.; Kadrobasr rGiidiil -Aok.; Emefil rPrnarbaqr<br />
-Ky.; Bcyafrl rUlulaqla -Ng.)<br />
[giizel] : (Beyccli +Fatsa -Or.)<br />
giizleme [cizcleme] : Ya$r yufka. (I'Iacrlar, Kadrobasr *Giicliil -Ank.)<br />
[cizeleme] : (*tr'Iutlurnu -Bo.)<br />
giizliik: l. At baqlrklarrmn giizlcre rastlayan losrmlarrna, hayvanrn yan<br />
kremrm giircrck iirkmesini iinlemck igin eklenen, iki kiigiik me$in parqa.<br />
(rYalvag *Isp.; Yenikent rAksaray -NB.) 2. An kovanrna yaklagrlrrken,<br />
baga gcqirilen delikli arag. (Qanksaray +$arkikaraa[aq -Isp.) 3. [-+ giizecikl<br />
gubutluk: tr[ere takrlan arag gantasr. (-Bil.)<br />
guilel: Tarhana yaprmr srrasrnda kazandaki srvlyr karagtrrmak igin kullanrlan<br />
sapr yuvarlak, ucu ya66r gomak. (Giilliice *Giimiiqhacrkiiy -Ama.)<br />
gufa [kufa -l]: Kulplu su tagrma frqrsr. (Derckugculu rGtircle -Gr.)<br />
[kufa -f] : (Kandilli rBoziiynk -Bil.)<br />
gulak: L Siiriilcn topra[r yana yatlrmaya yarayan pulluk ya da eaban dcmiri.<br />
(Agnfirdinck l$arkikaraafng -Isp.; Kartal -Es.) 2. TopraS yana<br />
yatrrmak iqin okla iikge arasrna takrlan gatal a$ag. (Aga$dinek *$arki.<br />
karaafag, Akilafi *Gelendost -Isp.) 3. Yan kayrglann hamuta talcrldr$r<br />
hsrm. (*Senirkent -Isp.)<br />
gulbo (I) : Balta ve keeer aapr. (Yukanilinek *$arkikaraafiag -Iep.)<br />
gulbo (II) : Ya[murdan korunmak igin yaprlmrg kiigiik kuliibc. (Qepni rBoziiyiik<br />
-Bil.)<br />
gullap [gullebr gullep, kullep, kiitlep] : Kapr mcntegesi. (A-kbag *Giialiil -Ank.;<br />
Yenikcnt rAksarny -N[.; Balhlla fKaraman -Kn.)<br />
[guUeb] : (Biiyiikdivan *Qr.)<br />
[gullep] : (rYalvug -Iap.)<br />
[kullep] : (Qa$ayan -Kr.)<br />
[kiillcp] : (Er.mcynzr -Kr.)<br />
B5
B6<br />
gullob : [--r gullap]<br />
gullep : [..+ gullap]<br />
gulluk : Kumag iizerine baerlmrg diifiiin davetiyesi. (Bagkrqll *Kararnan *Kn.)<br />
gundak (I) : Arabalarda dingilin iistiindeki a$ag krsrm. (Krzrlcasii[iit *Banaz<br />
-uE.)<br />
gunilak (II) ; Mrsrr saklarulan yor. (0ticiinkaya 'Aksaray *NE.)<br />
gunut: Kamgr. (Eqmeyazr -Kr.)<br />
gupa fkupe] : Su bardagr. (Yukarrtlinek *$arkikaraafiaq -Isp.; Kadrobasr<br />
*Giialiil -Ank.)<br />
[kupa] : (*Yalvag, rSenirkcnt -Isp.)<br />
gurak : Keklik avrnda igine kafesiyle birlikte keklik saklanan ta$ yr[lnr.<br />
(Tokmacrk iYalvag -Isp.)<br />
gurgun : l. Kaim. (-Kr.) 2. Okiizlc Ar:kilcn diirt tekerli araba. (Tagdefirmen<br />
*Qrl&r -Kr.) 3. At arabasr. (Taqdc[irmeu +Qrldrr, Eqmeyazr -Kr.)<br />
gurmtctk [kurbacrk .2] : Su dtiqcmcci|rrinin krrllandrklan su saati anahtarr.<br />
(Laein -Es.)<br />
[kurbacrk -2] : (Inhisar -Bil.)<br />
gursak (I) : f. Boyrndum[un ortasurl gakrlan talrta pargasr. (rlrsafrtlinr:k<br />
r$arkikaraafag, Mamatlar *E$ritlir -Isp.) 2. Kayrkta kiirek gcgirilen<br />
tahta grkrntrlar. (Yenice rGelendost -Isp.)<br />
grrreak (II) : f. lnsan midesi. (Gcdikli *$arkikaraufaq -Isp.; AkLaq *Gtid.iil<br />
-Ank.) 2. Kug mitlcsi. (Yr:nicc 'Ot'lendost -Isp.)<br />
grrrt: Kadrn goraplanntlaki kurt biqirnintk:ki motif. (Ytnikr:lt "Aksaray<br />
-NE.)<br />
gurum l Ev gatrsr. (Afgar iGelendost -Isp,)<br />
gurut (I) : Ayranr koyulagtrrmakta kullamlan kap. ('Susuz -Kr.)<br />
gurut (II) [kurut] : Siizme yofiurt. (Biiliikbaqr rSr:lim -Kr.)<br />
[kurut] : (-Ama.)<br />
guskun r [->kuskuu].<br />
gu"q r [kuq (II)]<br />
grrtnno [goqgano, gulcne, giigenc, krrgnnc, krrrrhane, krrrllrunll : lllkrr ya tla<br />
aliiminyum tcncere. (Kiigiikkabaca rUluborlu -Isp.; *'Iavganh -Kii.;<br />
rAksaray -N$.; rKaraman -Kn.)<br />
[gqg.oa] : (*Sueuz -Kr.)<br />
[g"geou] : (Giilliice rGiimiiqhacrkiiy -Ama.)<br />
[giiEene] : (Meyvcbiikii *Giitliil -Auk.)<br />
' [kugene] : (-Brs.)<br />
[kuqhane] : (-Ur.; -Kn.)<br />
[kughrna] : (EgmeYazr -Kr.)<br />
gugeno : [-> gugane]<br />
Su$ek: Gelin kemeri. (Bagktiy *Tavganh -Kii.)<br />
gutni [gutnu] I Bir tiir kaihu kumagr' (Giiciitlti rYalvaq -Isp')<br />
[gutnu] : (Arok .*$arkikaraa[aq -Isp')<br />
gutnu ! [-+ gutni]<br />
guyi: [+kuyu]<br />
guyruk : [..+ kuyruk]<br />
!oa,rf. [guzuluk, kuzuluk] : Qalrdan yaprlrna ofilak a[r1. (Giikmenlero Qatako<br />
Gedikli, Krzrlafiag tsaimbeyli -Ada')<br />
[guzuluk] : (Tokmacrk *Yalvaq -fsp')<br />
[kuzuluk] : (Yenikent rAkearay -N[')<br />
guzuluk: [+guzluk]<br />
giiblef : [+ kiipii]<br />
giiblefe : [-.r kiiPpl<br />
giicii: [+kiicii -l]<br />
IiiAuf til : Ya[ siiiiilerek yenen kiisiik ve kaln ekmek' (Karacaviran *Seydi'<br />
qehir -Kn.)<br />
giiiliik (II) : Yele$e benzer bir tiir ceket' (*Tavganh -Kii')<br />
iiiAU. 1ni) l Emrit ti seramik testi' (Baqlirqla *Karaman -Kn')<br />
lUAU"ii: A[zr krnk testi. (Beykiiy *$arkikaraaf,aq -Isp')<br />
!u!lek: Oiu" kilogramhk bu$day tilqefi' (Taqprnar *Aksaral -NE)io[o-:<br />
l. Siit ta$rma kabr. {Ktr"o[af *Boziiyiik -Bil') Z' Ilritr' (Genqali<br />
'senirkent *Isp.; EgmeYazr -Kr')<br />
giilbabar: Altrn parlatma tozu. (-Brs.)<br />
giilcan I [+ giilcen]<br />
liilcuo tgiil"u", giilu."rr, giiliicgn] : Hah ipirri yumak yapan ataq' (Senir<br />
*Sincanh -Af.; Giinen -Iap.)<br />
[giilcan] : (Yeqilkiiy *Gelenilost -t*u**"t -Isp.)<br />
: (Kiigiikkabaca *Uluborlu, *Giinen -Isp'; -Ama')<br />
[giiliican] : (Qaltr rGelentloet -Isp.)<br />
giilgana[r I Saksr. (Yolbagr 'Qankaya -Ank')<br />
iiUiu" iciilroyrrr,ol} miaafire sunulurken iginc konuldufu kap' (Kiiptii -Bil')<br />
giilecan I [.-r giilcen]<br />
giilek : [+ kiitek]<br />
liiluprur', E$erin altrna ba[lanan karurhk. (Kavalca rBoz6yiik *Bil')<br />
giilg"r, Koyu krrmrzr iplik. (Yeqilova 'Akraray -N!')<br />
giilgezli: Bir kilim tiirii. (Yegilova 'Aksaray -N[')<br />
gUilil. : Av tiife[inin gakma$r. (Garip +senirkent -Isp')<br />
tiitirt"" : Bir hah tiirii. (Tokmacrk, Ya[crlar rYalvaq -Isp')<br />
!nU.-.o, r Gtilya$r grkarmaktq kullanrlan ijzel kazan. (Kurearr +Yalvag -Iap.)<br />
ftinii.ytt , II.it f"o""rna yaprlan giil motifleri' (Yegilova, rAksaray. -N9') ,<br />
iiirii lguriiipil : Koyrrnlann ayaklanru birbirlerine baflamakta kullamlan ip.<br />
(Sagrkara rlelahiYo -Gaz.)<br />
lgfiliiipil : (Yenikent *A.ksaray -N[.)<br />
B7
BB<br />
3llltican r [--r giilcen]<br />
jllliiipi: [+giilii]<br />
gllllik : [kiimriik] : Sapr ve a[zr krrrk teati. (Yegilkiiy .Gelendost -Isp.)<br />
lkiindik] : (Yagcrlar 'Yalvag -Isp.)<br />
;llllimek l Yiinii keeilecck hayvanlarrn ayaklannr, guliiba& adr verilen ba$a,<br />
srkrca bafilamak. (Gedikli t$arkikaraafag -Isp.; [enikent +Aksaray<br />
_NE.)<br />
gllmo: [-.rkiime]<br />
gllmelo r [.+ kiime]<br />
$lmgiim: Ya[h ekmek. (Yukandinek r$arkikaraa$aq -Iap.)<br />
gllmnii: Biiyiik et giimle[i. (Diqkaya rEgme -Ug.)<br />
;llngertaer : Utii yaprlrrken krrllanrlan su taal. ('Akearay -N[.)<br />
gllnliik: $cmsiyc. (Knlliik alfidrr -Kr.)<br />
Sllnniikgii : Giirrdeliklc Aahqnn iqgi. ('Merzifon -Anra.)<br />
gllplefc : [.+ kiipii]<br />
gllro r Bakrr krhlcbici kazaru. (rTavganh -Kii.)<br />
gllrgiit : Biikiilcrek torba ve guval yapmakta kullanrlan keqi krllon araarn.<br />
daki krsa ve bcyaz krllar. (Ulu$bey rSenirkent -Isp.)<br />
gllrren: Krzrlcrk tarhanasr. (Satrlmrg -Es.)<br />
gllpne : [+ gugane]<br />
gllvcaetneviri: Dliirgiisii goraplarcla giiriilen bir motif. (Yenihent 'Aksaray<br />
-NE.)<br />
fllylim : Biiyiik demlik. (Giilliice *Giimiighacrkiiy -Ama.)<br />
gllzgii: Ayna. (Egmeyazr -Kr.)<br />
H<br />
ha : [-r hey]<br />
haba: l. Siyah ctcklik iizcrinc giyilcn kollu kadrn yeleli. (Gedikli '$arkikaraafag<br />
-Isp.) 2. Palto. (Yukantliuck *$arkikaraafiaq -Isp.) 3. Iki pargadan<br />
yaprlnrrr; krl kilirn. (Krzrlhisnr tAclpayam -Dz.)<br />
hobayaet*: Yiiz krsmr dokuma tezgihrnda yaprlan ysstrk. (Kiirkiiler *Yalvaq<br />
-Isp.)<br />
lracralucr : [-+ lraqa[ucr]<br />
hncreiyitler gorbaxr : KavrulnnrE rrn ik: bilrerdcn yayllan qorbo. (Akviran<br />
+Qumnr -Krr,)<br />
hagafiacr flracrafacr] : Araba makasrnrn pargalanndan biri. (rBor -N!)<br />
flracrn[acr] : (rSenirkcnt -Isp.)<br />
hagar : [-+ agar -l]<br />
hailara: Biiyiik kirkit. (*Uq.)<br />
hadde l l. Uzun kayrqlar iizcrine paralel gizmekte kullamlan tahta arag.<br />
(-Uq.; 'Scnirkcnt -fsp.; fAksaray -NS.) 2. Kahn telleri inceltmekte<br />
kullamlan, iizuinde gegitli gaptl daircvi ilelikleri olan demir arag.<br />
(*Aksaray -N[.)<br />
haft [havt -2] : ]Iayvan yemli[i. (Ycqilova fA]saray *N$.)<br />
[havt -2] : (Giiciinkaya rAksaray -N[.)<br />
hakenilaz : Tantlrrdan kiil almak iqin kullanrlan kiirek. (Kiilliik 'Ifelrr -Kr.)<br />
hskla : Basrk silindir bigimli 12 kiloluk bu[day iilgefii. (Giiliice *Giimiiqhacrkiiy<br />
-Aura.)<br />
hal: Damdaki karlan kiiriimek ya da harrnan yerindeki samanlau biraraya<br />
gctirrnck igin kullarulan arag. ('liirkiizii rPosof -Kr.)<br />
hnhga [halqu] : Kuntluracrhkta, kahpll rlcri arasrna konan srkrqtrrma mcgini.<br />
(Azot -Kii.) I J<br />
[halgaz] : (-Us.)<br />
halaetar (I) : Qayetanhk. (Beyceli tFatsa -Or.)<br />
halaetar (II) : $ntr afaglannilnn hcr biri. (Beyceli rlratsa -Or.)<br />
halbur [galbir, gclvir, kalhur] : Gtinliik ir;lcrde, kum ya cla ekin elemede kullamlan<br />
kalbur. (+Tcrme -Sm.; Giilliicc +Giimiighacrkiiy -Ama.)<br />
[galhir] : (Boyah, Jlacrlar rciidiil -Ank.; Beyafrl *Uluhgla -N[.)<br />
[gelvir] ; (Bofiaz rSusuz -Kr,)<br />
' [kdbur] i (?Kcnrnlpa6$ -tr,i *hrk,)<br />
halge (I) : Diikiilmiig algr. (lBoziiyiik -Bil.; Eenemcz -Es.)
90<br />
halga (II) : l. Kunduracrlonn kahp iizcrinc koytluklan yarsr dcmir parga$t.<br />
(.Senirkent -Iap.) I. Kalrbrn arka krsmrna gakrlan giin parqasr. (rYalvag<br />
-Iap.)<br />
halgaz r [+halaga]<br />
huh}rga$r: ltnrifiin ucunu kesmek ir;in krrllanrlurr br$ak. (tGiinon -IeJr.)<br />
trahkape[r: Bir qok deeenin bir araya gclmeeinden olursan morif'. (sagrkara<br />
'Ielahiye -Gaz.)<br />
hahhk t I{ah iplifi. (Yeqilova 'Aksaray -N[.)<br />
hahmakasr: Diifiiim ipkrrini kcsrncktc krrllanrlan ijzcl makas. (rGiinen -Isp.)<br />
hahdrnesi : Bir qul deseni' (Sagrkara rlslahiye -Gaz.)<br />
haluuyu : Ilah kcnanna yaprlan rnotif. (Yenikent -Isp.)<br />
hahtopu : Hahnrn ortasrndaki motif. (Ycnikent 'Aksnray -N[.)<br />
hahuzatma I Yeni bir hah yaprmr igirr tezgdhr hazrrluma, (Yr:lilova *Akea'<br />
tay -N[.)<br />
halkr (I) : l. Araba tekerinin ortasrntlnki demir halka. (Ortayazr rSenirkcnt<br />
-Isp.; Giilbaqr 'Qankaya -Ank.; nskil 'Aksaray *NE.) 2. [-+holta]<br />
halka (II) : Susamh giirek, (Yenice 'Gelendoet -Iap')<br />
halka (III) : Ilarman yerine daire bigirninde diikiilen ekin. (Yenikent *Akaaray<br />
-N[.)<br />
halka (IV) : saban okuna baflanan efik agag. (Meyvcbiikii *Giialii.l -Ank.)<br />
halka (V) : A[ag dahndan yaprlan krzak kenan. (Giikmenler, Qatak, Geilikli,<br />
Krzrla$ag *Saimbeyli -Ada')<br />
hamaytr [hamcyli] : lgine en'am komrlano iizeri boncuk vo zincirlerle donatrtmrq,<br />
g,rlitllerin nazarlrk olarak kullandrklan giimiirs kutucuk. (lniinii<br />
-E'')<br />
[hameyli] : (Qanksaray *$arkikaraa[a9 -Isp.)<br />
hambar : lgine ekin konan biiyiik sandrk. (Iniinii -Es.; Akbaq rGiidiil -Ank.)<br />
hameyli: [-+ bamayh]<br />
hamrsr : Mayasrz ekmek. (Iqrklar -Af.)<br />
hamrt : [+ hanrr.t]<br />
hamiiliye: Koyun gam. (Akgakcsc *Giitliil -Ank.)<br />
hamkazanr: $rranrn pekmez toprafir ile kaynatrldrfr kazan' (Yakakiiy *Gc'<br />
lentlost . -Isp.)<br />
hamkege : Iglenmcsi gerekcn kr:qe. (*Yalvag -lsp.)<br />
hamlama : [-+ hamhk]<br />
hamlatmak: Kabarmasr iqin, kireq qukumnda bckl:tilen kireq. (*Yalvag<br />
-r'P')<br />
hsml* [hamlama]: Iqine peknrtz topra[r karrqtrnlmrq ,.rra. (Gtrrgali *Sc'<br />
nirkent -Isp.)<br />
ftamlama] : (TaEprnar *Aksaray -N[.)<br />
hamsrafr: Ya]rrtz hamsi yakalamak iqin kullamlan kiiqiik giizlii a[. (*Gorze<br />
-s".)<br />
hqmureuz: Sodah hamutdan yaprlan ekmek. (Kandilli -Bil.)<br />
hamut [hamrt] : Araba atlanrun boynuna tal
q2<br />
herazrn (I) : Kamgr. (Kiitliik 'I[drr -Kr.)<br />
hrrazrn (II): Pulluk ya da kara aabanrn tekerlefi. (Yavuz '$avtat -Ar.i<br />
tSusuz<br />
-Kr.)<br />
henk r Ark. ('Sueuz -Kr.)<br />
hrrrm: l. Bahqe. (Ya$crlar *Yalvag, AEil +Efridir -Iap.; Igrklar rBornovs<br />
-lz.; Gtikmenlcr, Qatak, Gedikli, Krzrlafag 'Saimbeyli -Ada) 2. BaLge<br />
giti. (Diqkaya rEqme -Ug.; Yassrhiiyiik rAcrpayam, Menteqe -Dz.)<br />
Irmman aktarmak : Diifenlenen ekini yaba ya da ilirgenle alt iist etmek.<br />
(-Ama.)<br />
lrrrmancr : Ilarman iqgisi. (*Merzifon -Ama.)<br />
hnrman qektirrnek l L:larmantlaki samanr toplamak. (-Ama.)<br />
Itarmnn giti : Iltrman nlanrnr qcvrclcycn git. (tMerzifon -Ama.)<br />
hrrmanpergeli: Ilarman toplamafa yarayan krz'ak. (lniinii -Ea.)<br />
hrrmanyuvarlafr: Harrnan yerini diizlemekte kullamlan, lo$'a benzer, iki<br />
yan yiiziiudcki gukurlara gegirilen bir gatal afag yarthmryle hayvanla<br />
gckilen biiyiik tag. (-Krk.)<br />
hnro r f)e[irrncnde unun yaprlthfir yer. (Qayafzr '$avgat -Ar.)<br />
hnrplglama: Diiz damh evlerde, afiaglann iizerini gamurla srvama. (Ihca<br />
'Ayag -Ank.)<br />
lrorprgta: 0n balhon. (Qamyolu tAlanya -A"nt.)<br />
hlrtoma: Ev gatrsrnr iirtmek iqin kullanrlan tahtalar. (Alibey -Or.)<br />
Itm r Pideye benzeyen tandrr ekmefii. (Deliilyas t$arlagla -Sv.)<br />
hnrr [hase] : Beyaz amerikan bezi. (rTavganh -Kii.; -Gaz.)<br />
lrera [haeo] : Bcyaz amerikan bezi. ('Tavganh -Kii.; -Gaz.)<br />
[hase] : (Kayahk *Susuz -Kr.)<br />
hnrrr : Kege yaparken kullamlarr bitkisel yaygr. (*Yolvag -Isp.)<br />
hulrkogmak : I{asrr tezgAhrm hazrrlamak. (Yaseriiren *senirkent -Iep.)<br />
hrrftIe r l\Iahallcbi tathsr, (Ihca *Ayag -Ank.)<br />
hrmc : [-+ haaa]<br />
hoqrl l l. Bulgur pilavr. (Qa$layan -Kr.) 2. Suda un kaynatrlarak yaprlan<br />
bulamag. (*Akseki -Ant.)<br />
hltop (I) : Dayanrkhhk eaflanrak igin deve semerirdn iki yan'.a konulan<br />
afag pargilarr. ('Senirkent -Isp.)<br />
hltap (II) : Konrn ve kcailero takrlan kiigiik gan. (Baqkqla *Karamen -Ku.)<br />
ftnlrl r l. Ev yaprmrnda qegitli yerlere konan yontulmug tahtalar. (AE l<br />
rlllridir -Isp.; Dutluca, Iniinii -Es.; Albaq *Giidiil -/r"k.; Yenikent<br />
rAksaray<br />
-N[.; Baglugla *Karaman -Kn.) 2. Hayvan yemlifii. ('Emirda[<br />
-Af.; Gengali asenirkent -fsp.)<br />
9. Uziim ezilen afag tekne. (Kiigiikkabaca 'Uluborlu, Gengali 'Seuirkent<br />
-Isp.) 4. Kiimes hayvanlarr igin kiitiikten yaprlan eu igmo kabr.<br />
(Gcdikli'$arkikaraafag -Isp.)<br />
hetrrgcg : [..+ hetircek]<br />
hatrrcok r [+ hetircek]<br />
hav : Kegcuin piEirilmesi suasrnds ortaya grkan defersiz yiin pargalan.<br />
('Yalvnq *Inp.)<br />
havai r L5 kilogramhk hrrbutrat iilgn[i. (Tnqprnar -N[.)<br />
havahkum: Diikiirnciiliiktc kullanlan iri tancli kum. (-Brs.)<br />
havan : Biiyiikbag hayvanlann boyunlarrna taldau biiyiik gan. (rKemalpaqa<br />
Jz.)<br />
havdan: Davara yrnr, tru vorrnek igin afaqtan oyulmug knp. (Afgar, Akbarr<br />
iciidiil *Ank.)<br />
havenk : Uzcrinde l0rnba ya da murrr yakrlan tavana aerh dcmir, (rTavganh<br />
-Kii.)<br />
havrt [huvut] : l)cve ecmcri. (Sagrkara 'Islahiyc -Gaz.)<br />
[havut] : (Gedikli r$arkikaraafiag -Isp.)<br />
hnvrteahk: lgintle havrt otundan yaprlma iplik ilr: bulunan quval. (Sagrkara<br />
'Islahiyc -Ilaz.)<br />
Itnvrz r Suda lrnrylnnan hanrur iizerirrl yaft vr: pckrnr:z diikiil'nrk ynpilsn bir<br />
yemek. (Giikmcnler, Krzrla$ag, Qatak, Gedikli *Saimbcyli -Ada.)<br />
havla: Hclva. (Atlahkuzu 'rciidiil -Ank.)<br />
havli [havlu] : Koridor. (Krrgigefi *Susuz -Kr.)<br />
[havtu] : (Egmeyazr -Kr.)<br />
havlu : [-+ havli]<br />
havrrz: Lazurrhk. (Esncmez, Dutluyayla, hriinii -Es.; -Gaz.)<br />
havsut r Kaf,ru tekerlc[inin giilrtrfii. (Dcliilyas *$arkigla -Sv.)<br />
havga (I) : Rentle brgafrm srkrgtrrmakta kullamlan a[ag. (*Siifiiit -Bil.)<br />
havga (II) : Ilakap dclifii. (lniinii -Es.)<br />
havqa (III) : Altrn ve giimiiqii yuvarlaklagtrrmak iqin kullanrlan ucu topuzlu<br />
demir arag. (-Brs.)<br />
havt : l. Bahgelcrdeki kiiqiik havuz. (Baqkrqla *Karaman -Kn.) 2. [-+ hoft]<br />
havut : [+ havrt]<br />
haya: Yaba, atkr ve sancak gibi araqlarda diqlerin iqine geqirilfiEi tahta<br />
krsrm. (Agafrdinek'$arkikaraafag -Isp.)<br />
hayat ! l. Ev avlueu. (Kiirkiiler 'Yalvag -Iap'; tBirecik *Ur.; Yegilyurt<br />
tHaymana, Adahkuzu *Giidiil<br />
-Ank.) 2. Sofa. (Karaa$aq -Bil.)<br />
haykrrmak : Scrnerlerin yan taraflanntlaki qrtalar. (rSenirkcnt -fap.)<br />
hoylamak : At, tilciiz'gibi hayvanlan yiiriimelcri igin dchlcmek. (Giiciinkaya<br />
*Aksaray<br />
-N[.)<br />
hayva : [-+ hayva ilemiri]<br />
hayvailemiri [hayva] : Tekne lehimlcmekte kullanrlan balur ya da demir<br />
araq. (*Senirkcnt -Isp.)<br />
[hayva] : (*Giiiliil -Ank.)<br />
93
94<br />
lruzat: Malzemc. (Biiliikbagr *Selim -Kr.)<br />
haznovug l Oktzleri eiirmek igin kullamlan, ucu givili rnassnnrn, aabanrn<br />
gamurlarrnr temizlemek iqin, iiteki ucuna gcgirilen kiiqiik yassr demir.<br />
(Kaqprnar *A$n -El.)<br />
heililo : Kayrg iizr:rine gizgi gizmrkte kullanrlan iki pargah tahta araq. (rYalvag<br />
-Isp.)<br />
heilercngi : Demircilikte ocaktaki ateqi kangtrrmakta kullanrlan ucu biiki.ik,<br />
ince uzun saph demir arag. (*Bor -Ng.)<br />
helezon yayr: Somya yayr. (rGiitliil -Ank.)<br />
helig : [-+ helik (I)]<br />
helik (I) [helig, heliig] : Drrvar iiriiliirken iri taqlarrn arasrna doldurulan<br />
kiiqiik tag pargalan. (Yassriiren *Senirkent, A[rl tEfridir, ]'ukandinek,<br />
Gedikli r$arkikarafaag, Yeqilkiiy rGelendosto rYalvaq -Isp.; Yenikent<br />
'Aksaray -N$.; Akvirun rQurura -Kn.)<br />
[helig] : (Ihca 'AyaE -Ank.)<br />
[hcliig] : (Giizel, Afgor, Ozgaltr rGiidiil -Ank.)<br />
helik (II) : Qevresi a[ag, kafes krsrnr hayvan derisinden yaprlmrg gember<br />
bigiminile karila ytriime aracr. (Ernefiil 'Prnarbagr -Ky.)<br />
helikgorba: IJn, rnercimek ve bulgurdan yaprlan gorba. (Qanksaray r$arkikaraafag<br />
-Isp.)<br />
helke [helki] : Kalayh bakrag, kova. (Dc[irmendere -Af.; Celiptaq 'Yalvaq<br />
-fsp.; Menteqe -Dz.; -Brs.; *Gemerek -Sv.; Meyvebiikii rGiidiil -Ank.;<br />
-Krg,; Eme[il 'Prnarbarer *Ky.; Ycnikent rAksaray -N[.; Baqkrqla<br />
*Karaman -Kn.; Sankegili vo Saqrkarah aSiretleri -Aila.)<br />
[helki] : (Giilliice *Giimiiqhacrkiiy -Ama.)<br />
helki: [+helkcl<br />
helle: Un gorbasr. (Muttalip -Es.)<br />
heliig: [+helik (I)]<br />
henilek : l. Hayvan girnrcsini iinl:rnck lmacryle turlarlrr diirt tarafirra agrlirn<br />
qukur. (Ycnikcnt *Aksaray -Ng.) 2. Su arkr. (Arak *$arkikaraalag -Isp.)<br />
herilen [heyilan] : lgine ham deri atrlan kircqlik. ('Bor -Ng.)<br />
[heyilan] : (*Yalvag -Isp.)<br />
herek : Selize vo asrna fidelerini dik tutmak igin yunlanrra gnkrllrr kazrk.<br />
(iciidiil -Arrk.; Baqkrgla rKararnarr -Kn.)<br />
hereni: [+haranr -l]<br />
herkil : lki ya da iig g'iizlii, santhfr andrran tahta ekin amhan. (*Ayancrk<br />
-s'.)<br />
hegtek : Kiipelerdeki kabartmah krsrmlatr yapmakta kullarulan arag. (-Brs.)<br />
hetircsk [hatugego hatircek] : fsrtrlacak kaplann tandrr igine diigmemesini ,<br />
sa$amak igin tandrrrn afrz lirsrmna ycrlegtirilen demir gu]xrk. (Krrqigefii<br />
iSusuz -Kr.)<br />
[hatrrgeg] : (*Oiiriin -Sv.)<br />
[hatircek] : (Kiilliik rlfdrr -Kr.)<br />
hevo l Hah ve kilim dokunurken kullamlan demir tarak, (-Ama.; Baykara<br />
rSelim -Kr.)<br />
hevekdeatc l Sarrnreak ezme tokmafir. (Bopaz rSuauz -Kr.)<br />
hevenk: Tiitiin aama giviei. (Yaylirl rGerze -Sn.)<br />
hevqe : Yaz gecelerinde kullarulan iistii agrk, etrafr gevrili hayvan bannaf;r.<br />
(-s".)<br />
hey [ha] : Frndrk alaci kabuk ya da iizlerini iirerek yaprlan kulpsuz strt<br />
kiifeei. (Bcyceli'Fatsa, Illahmutiiren -Or.)<br />
[ha] : (Btiyiikdivan -Qr.)<br />
hoyilan : [--+ herilen]<br />
hezan: [->hezen .2]<br />
hezek r l. Qatal a$aglardan yaprlan taq gekme krzafr. (Giiney ttkizdere -Rz.)<br />
2. [--rhezen .l]'<br />
hezen [hezan, hezck] : l. Yaprlarda kiriqlerin iizerine yerlegtirilen afaglar<br />
(-Ama.)<br />
[hezek]: (-Ama.)<br />
2. Tahta yaprlarda qatrrun tiim yiikiinii geken kahn orta direk. (Buruncuk<br />
'Yerkiiy -Yz.; Kiitiitiren tPrnarbaqr -Ky.)<br />
[hezan] : (rGiiriin -Sv.)<br />
hillft lhrllik] : Kegeden yaprlma goban kepenefi. (Yt:rrikent rAksaray -N[.)<br />
[hillikl : (Oluklu 'Kagrzman -Kr.)<br />
hrllik r [-+ hrlhkl<br />
lulta : [--+ holta]<br />
hrltar : Kiipeklerin boynuna takrlan kayrq tasrna. (Ortayazr *Senirkent, Akgagar<br />
*Yalvac -Isp.) 2. [-+ holta]<br />
hrnaca: Kiigiik kup. (Siifntiinii -Ee.)<br />
hrngel: Yaprak sarmasr. (Qa$ayan -Kr.)<br />
hueel : Giibre tagrmakta kullanrlan eedye. (Biiliikbaqr rSelirn -Kr.)<br />
hrrtrma: Tavan tahtasr. (Kuzkiiy rAkkug -Or.)<br />
hrrzel r Teatere. ('Sueuz -Kr.)<br />
hinnae: l. Beton, taq yo da tufiladan yaprlan aghk anban. (Yenice rGelendoet<br />
-Iap.) 2. Evlerin altrnda bulunan, etrafr srvah taglarla gevrili bugday<br />
aaklama yeri. (Tokmacrk *Yalvaq -Isp.)<br />
huk : Daha bitek olmagr igin tarlamn ikinci ilefa sirlilmesi. (Urepil *Qankaya<br />
-Ank.)<br />
hizek : Krzak. (Krrgigefii rSusuz *Kr.)<br />
hocacrk : Egek semerine taktlan iki ucu gengelli demir. (llyaslt -Us.)<br />
hoilu : Iginileki palamutlu suda deri kaynatrlan a$ag sandrk. (*Yalvag -Isp.)<br />
95
96<br />
hotte [halka (I) -2, hiltar -2] : Kiipekleria boynuna takrlan eivri fiili ilemir<br />
halka. (*Senirkent -Isp.; Akprnar rGiimiighacrkiiy -Ama.; Yegilova<br />
rAksaray -N!.)<br />
lhalks (I) .2]: (Ortayazr rSenirkent -Iep.)<br />
[hrlta] : (Yenikent tA"ksaray -N[.)<br />
[hrltar] : (Defirmendere -Af.)<br />
holtan : Ayakkobrmn igine giviaiz ve ilikigeiz konan yama. (iDuurlupmar -Kii.)<br />
holus [holuz] : Bulilay, arpa, nohut temizlemek igin kullamlan biiyiik kalbur.<br />
(Yegilkiiy, Qalu *Gekindoet' Hiiyiiklii'Yalvag$ Ulufibey *Senirkent,<br />
'Oiinen -Iap.)<br />
[hotuz] : (leabcy *Qal -Dz.)<br />
lrotunlgrrek : Kalburla galkalamak. (Hiiyiiklii rYalvag -Inp.)<br />
holuz r [..+ holua] t<br />
hon : l. Trrpanrn bir vurugta aqtr[a yer. 2. Iqqiledtr ekip bigcrken uygulaihk'<br />
larr bigme diizeni. (*A[rn -El.)<br />
honnuk: Uzeri kapah au yolu. (Giimlekqi *Bor *N[.)<br />
hop : Karasaban demiri. (Yavuz *$avqat -Ar.; rSusuz -Kr.)<br />
hopkaliluan: Sekiz parmakh yaba. (0vegler *Kukafag -KM"')<br />
hoplu : Iki ya da iig brgakh pulluk. (Krrgigefi *Sueuz -Kr.)<br />
hopea: [+opsa]<br />
hopur [hopuz] : Nadae cdilmeyen tarla. (Yegilktiy *Gelcndoet -Iap.)<br />
[hopuz] : (Ktirkiiler *Yalvag -Isp.)<br />
hopuz : [--+ hopue]<br />
horosan: Ilarg. (*Yalvag -Isp.)<br />
horaz: Arabada, falakanrn taloldrg e[ri, uzun demir. (Yukarrkagrkara tYal'<br />
va9 -Isp.)<br />
hortuma[acr : Arabay dik tutmak amacryle ataba okunux. altrna dikilen<br />
ucu gatalh deynek. (Apsar, Giiciinkaya rAkaaray -N[.)<br />
horuntu [hotayrn,<br />
hozan] : Ekin bigiminden sonra' tarlada ila[rmk bir du'<br />
rumda kahmg ekin ve Esplardan yapilen yt6uttr. (rGiinen -Iep.)<br />
[hotayra] : (Beya[rl rUlul:rqla -N[.)<br />
[hozan] : (Deliilyae *$arlugla -Sv.)<br />
hogmerim : Ilamur tathsr. (Adahkuzu, Akgakeae, Ilacrlar, Kamanlar, Ga'<br />
ribge, Yenikent *Akaaray -N[.; Kavak *Qumra -Kn.)<br />
hotayra : [-+ horuntu]<br />
hotaz: Gelin tacr. (Kiitiirnek tGclendost *Iep.)<br />
hotuz : Duvak. (Yukarrdinek t$arkikaraa$aq *Iep)<br />
hovsl: Kahbm arkasrna eokulau a[ag parga. (rYalvaq *Iep.)<br />
hoylu r l. AvIu. (lncesu tsusuz -Kr.) 2. Balkon. (*Suauz -Kr.)<br />
hoyuk (I) : Bootan korkulu[u. ('Giiriin -Sv.)<br />
hoyuk (II) : Pullukla eihiilme suaelnda tarlanrn "ynl&& lirermdu. (Yenikent<br />
rAksaray -N[.)<br />
hozan: l. [-+horuntu] 2. Nadasa brrakrlau tarla. (-Ezm.; Kartkale rQrlihr<br />
-Kr.; Yenikent *Aksaray -N[,)<br />
h0bek: Toprak, mrsrr, ekin ya da saman'yr$rnr. (Uluborlu rScnirkent -Isp.;<br />
-Ama.; Beyceli rFatsa -Or.)<br />
hiilpiik: Kiip. (Sclendi *Akhisar -Mn.)<br />
hiive: Dokuma tezgAhlannila diifiimleri srkrEtrrnak igin kullaulan tahta<br />
diqli aygrt. (r(,lrldrr *Kr.)<br />
huilu: Uziim qilncme tckneei. (Yakakiiy rGelendost -Isp.)<br />
hu[ : Aama gubuk ve yapraklarrntlan yaprlan bckqi kuliibesi. (Giikmenler'<br />
Qatak, Gedikli, Krzrla[ag 'Saimbeyli -Ada.)<br />
hum : Iginde krqlrk yiyccckler snklanan ecramik kap. (Kiilliik :I$ihr -Kr.)<br />
hrrncun r [-+ hurcun]<br />
hurcun [huncun,<br />
hurg] : ]Ieybc, hurq, (-Ama.)<br />
[huncun] : (*Susuz -Kr.)<br />
flrurg] : (I)ercyazrcr tAluca -Qr.)<br />
lrurg : [+ hurcun]<br />
hutu: Tahta aqhk arnban. (Bcykiiy *$arkikaraa[aq -Isp.)<br />
91
k r [-r rrbrk]<br />
rgkr r l. Deri kazrma brqa$. (Giigrnr:nlcr 'Bcypazan -Ank') 2' Aiacao biqim<br />
vermektc kullanrlan arag' (*Aksaray -Ng')<br />
rfrrp [rnp] : Bir bahka[r tiirii. (G,:nqali fScnirkcnt -Isp')<br />
[rnp] : (Softra -Kii.)<br />
rlgrdrk : Begik. (Zcyve *S6!iit -llil.)<br />
ilgrilrr [rlgE -lo rlgrz .2] : 1. Yurnak dummundaki iPi qilc yapmakta kullaru'<br />
' lan iki kollu tnltta :rraq. (Kclkiiyii 'Ayancrk -Sn')<br />
[rtgrz -l] : (-Us.)<br />
i. -M"rr"u dlrumuna gctirilmcrlcn iincc ipli[in iizcrinc sarrlthfr rliirt<br />
kollu diincr tahta utag. (*trLudunru -Bo.)<br />
ll/rgrz -2f : (Inkiiy -Kii')<br />
rlgrz : l. [-> rlgrdu 'f] 2. [-+ rlgrdrr] 2'<br />
rltar : saman dolu guvahn afizrna iiriilcn iplik. (Beyafirl *ulukrgla -Ng.) 2.<br />
Dokunmakta olan kilir[ y'a da hahyr alt rstar a[ucrna ba[layan iirrne iP.<br />
(Yeuikent *AksaraY -N[.)<br />
,-r"g" : Maya tutmanug peyrrir yrr da yofilrt. (Yukarrtlrtar *Yalvag -Isp.)<br />
lnbJ: O.reodircnrn ucundaki dcrnir qivi. (Yegilova *Aksaray -N[')<br />
rrahat : okiizlcri tlinlcndirmck igirr kafru okunun altrna dikinr: dayarutn<br />
a[ag dayak' (llyash -U5')<br />
rramas (I) : [-+ uavrk]<br />
rramaa 1it; : Kogntorn iskcletini olutturan r;atal a[ag. (Akgarsar *Yalvaq -Isp.)<br />
rrepat: Uzerine konan ekmek hamurunu tandrr duvanna yaprltrrmakta kul'<br />
lamlan iqi yiin dolu yuvarlak vastrk. (*Giiriln -Sv')<br />
rravrk hramas (r)] : Bu$ilay ekirni srrasrntla arka arkal'a srralitnan bufday<br />
iibekleri. (*Emirda[ -Af.)<br />
[rramae (I)] : (*Gtincn -IsP')<br />
rrbilr[rbrrk, rrbrlo ibrig, uprug] : Emzikli kiqiik su tr:stisi. (Qanksaray r$arki'<br />
karaalag *Senirkort -IsP.)<br />
[rbnk] : (Kanililli -Bil.)<br />
[rbrl] : (Qamyolu *AlanYa -Ant')<br />
[ibrig] : (l\Ieyvebiikii *Giitliil -Ank.)<br />
[uprug] : (Giizel *Giialiil -Ank.)<br />
rrbrl : [--+ rrbrk]<br />
rrgat: Kayrk gekmektc kullarulan (T) harfini anthran afiag arag, (*Gcrze<br />
-so')<br />
rrrp : [+ {rrp]<br />
rdlen ! Don. (Ahrrhkuyu rHaymana -Ank.)<br />
rsiler : [+ rstar]<br />
rsgarpile [ukarpileo iskarpela] : Tahta iizerinde oyma yapmakta kullanrlau<br />
elrmir arag. (Giizel 'Giidiil -Ank.)<br />
[ukorptto] : (Akbaq rciidiil -.A.nk.)<br />
[iskarpeta] : (*Kemalpaqa -Iz.)<br />
rarran [efesiran, efsiron, efairanr, eksiran, elarrsn, elsilen, esiran, esircn,<br />
esireni -10 eyaitan .1, rerrgan, rskaran -lr rskrran (I), iyeiran, teyarran] :<br />
Tekne kazrmak ve hamur keemek igin kullarulan demir arag. (Isabey<br />
*Qal -Dz.; rQine -Ay.; rKemalpaqa -Iz.; -Brs.)<br />
[e[eairan] : (Garibge *Giidiil -Atk.)<br />
[e[airen] : (Yukarrclinek *$arkikaraa$aq -Isp.)<br />
[e[siranr] : (Giinenkiiy,-Isp.)<br />
[ekairon] r (Ozg0ney *Yalvag -Isp,)<br />
[elsrran] : (Baglugla *Karaman -Kn.)<br />
[elsilen] : (Belenviran *Keles -Brs.)<br />
[elsiran] : ('Yalvag -Isp.)<br />
[esiren] : (Yunuslar *Burhaniye -Ba.; Qatalgegnre *BdlA -Arrk.)<br />
[eaireni -l] : (*Senirkent -Isp.; -Brd.)<br />
[eysiran -f] : (Beykiiprii *$arkikaraafag -Isp.; Akbag, Boyah, Kadrobasr<br />
*Giidil -r\nk.)<br />
[rerrgan] : (*Kemalpago -Iz.)<br />
[rskaran -1] : (*Qine -Ay.)<br />
[nkran (t)l : (-U9.)<br />
[iyairanl : (llacrlar *Giidiil -Ank.)<br />
[teysrrnn] : (Ciiney *Ycqilova -Brsd.)<br />
rtrrgan : [-> rsrran]<br />
rertma tahtaer: fsrtrlan nohutu karrqtrrmak iqin kullanrlan arag. (*Giidiil<br />
-Ank.)<br />
rekaran : l. [+<br />
rerran] 2. Sag iizerinde pigmekte olan ekmefi gevirmekte kul-<br />
lamlan saph, tahta arag. (*Qine -Ay.)<br />
rekarpile : [+ rsgarpile]<br />
rekrren (I) : [-+ rsrran]<br />
rekrran (II) : Bir kilim motifi. (Qatak *Emct -Kii.)<br />
ulampa (I) : Kurutma kifrdr. (Yayla, Intinii -Ee.)<br />
rslampa (II) : I(uniluracrlann kullanih[r ayakkabr i;lqiisii. (rciidiil -Ank.)<br />
rspala : Ceket vc yclekte omuz genigli$i. (-Uq.; *Giidiil -Ank.; tAksaray -N[.)<br />
rstar [rsilar, retara[acr] : Kilim, haba, yastrk, qalvar, heybe vb, dokundufu<br />
dokuma tezgdhr. (Yiirefil 'Emirda$ -Af.; Diqkaya *Egme -U9.; Ilyas<br />
-Brd.; *Kemalpaga -Iz.; Tagprnar *Aksaray -N[.; Akviran rQumra<br />
-Kn.; I(iigegobanh, Gezende *Giilnar -Iq.; Qamyolu *Alanya -Ant.)<br />
99
100<br />
[rrrlarJ : (Kdrkiiler *yalvag, yeqilktiy rGelendoet _fsp.)<br />
[retarafacr] : (Ycnikcnt *Akaaray, .Bor -N!.; _Kry.)<br />
retaraSacr : [-+ retar]<br />
retargizmek: rstan dokumaya hazu bir duruma getirmek. (yenikent, Akearay<br />
-fsp.)<br />
reterkeemck: D'kunan kilim, haL ya tla bagkalannr retardan almak. (ye*ikcnt<br />
*Akearay -Ng.)<br />
rstrraga (I) : Utti bezi. (*Aksaray -Ng.)<br />
rstrrega (II) : Ccketin 6n geni6li$i, (*Gndiil _Ank.)<br />
rgkr: Iki yam saph ya da topuzlu arabacr brgafir. (-ug.; ortayazr rsenirkent<br />
*I'p.)<br />
I<br />
ibiklikaznra: Sivri krsmr kceer nfzr gibi olan kazma. (rl\{utlurnu -Bo.)<br />
iLrig: [+ rrhrkJ<br />
ibrikilemiri : Bakrr ibriklcrin cfirilen krsrmlannr diizcltmektc kullanrlan tragr<br />
topuzlu d
102<br />
ikilemek r Natlastan iincc siiriilmtiq olau tarlayr ckilrc baglanradan bir tlofa<br />
daha siirmck. (Derekiiy *Uluborlu -Isp.)<br />
iki pnrgrrh prrl: Ayakknlrtlurrrr, 1t'nrcrrilr.rirr yrrr ltrsrrrrltrrrrr srrllnrrrlugt.rrruok<br />
igin kullanrlan erkck vc dir'i iki bodur, kiigiik giviciktcn olugan diizen.<br />
(-M".)<br />
ilfigan: Pekmez kaynatma kabr. (Bcya[rl rUlukrqla -N[.)<br />
iltnpas : Ka[nr iekeletini olrrrsturan gatnln[acrn bnq krsmudaki dr:likten<br />
gcaen vo dingilc dectek olan afag pargnsr. (Qunksaruy *fiarkikurulfiag<br />
-rup.)<br />
ilefe : IIah tr:zgAhrnda diifiirnl:rin krrprlmasryle olursarr krrprntr. (Yeqilova<br />
rAksaray -N[.)<br />
ilenger (I) [kuzu ilengeri, Ienger, lengere, lengcri] : Biiyiik, bakrr ycmek<br />
kabr. (Giilliice rGiimiighacrkiiy -Arrra.; -Gaz.; Ycnikcrrt *rtksaray -N$.)<br />
[kuzu ilengeri] : (Yenikent *Aksaray -N[.)<br />
$enger (I)] : (-Brs.; Afqar *Prnarbar'r -Ky.)<br />
flengere] : (rSusuz -Kr.)<br />
flengeri] : (.Aksaray -N[.)<br />
ilenger (II) : liirman. (Yassriiren *Senirkcnt -Isp,)<br />
ileg: Derinirr ig krsrm ve ig krsmrrun kazrndrktan so*raki d*rurr*r. (*yalvag<br />
-Isp.; rBor -N[.)<br />
ilezikliiglik : Brkck giirnlt$i. (Ycnikcnt rAksaray -N[.)<br />
ilezzik z Giimlcfiin kola[2r.. (Ycrrikcnt *Aksaray -N[.)<br />
ilgi: f. Tefcl ipli[i. (-Uq.) 2. Seyrek tutulan dikiq. (ycnikiiy, Iniinii -Es.)<br />
3. Qengelliifne. (Bagkrgla iKararnan -Kn.) 4. [-+ilik (I) -f] S. Semcre<br />
gerili dcriyi gegici olarak tutturmaya yarayan ucu sivri, tlemir arag.<br />
(lYalvag, *Scnirkent -fsp.)<br />
ilgig : Kalem raptiyesi. (Saraycrk *Boziiyiik -Bil.)<br />
ilgileme: KaLba derili bir kaq givi ilc saptarna. (rYalvag -Isp.)<br />
ilgitr[r : Ayakkubrcrhkta dr:lik agnrarla krrllunrlan rrcu r:[ri rl:rrrir arag. (Giilbagr<br />
*Qankaya -Ank.; -Brs.)<br />
ilibaila : Ccpkcne bcnzeyen siislii c(,kct. (Talrtacr *Burhaniye -Ra,)<br />
ititr [-rilik (I) .r]<br />
itik (I) lilgr -4, ili[] : f. Diifimo. (Yukautlinek 'garkikaraafag, Giiciillii *Yal.<br />
vag -Isp.; Giilliice *Giirniilhlcrkiiy -.Arna.)<br />
[ilgi -a] : (Sngrkara 'Islltriyr: -Gaz.)<br />
[ilig] : (Akbas 'Giitliil -Ank.)<br />
2. Dii$me delifi. (Iniinii -Es.) 3. Diilmc dikil'n ycr. (*Aksaray -NC.)<br />
4. A$aq guvaldrz. (Sagrkara *Islahiyc -Caz.)<br />
ilik (II) : l. Samamn gekilme zamamnda arabaya takrlan r,,ulu yan dirc$e<br />
ba$ayan halka. (Yeqilova *Aksaray -Ng.) 2. Kalnrrrrn yan kanathrun<br />
basamaklan. (Giiciinkaya *Aksaray -N$.)<br />
ilikgeken : Semer dikimintle kullamlan gelik tr[. (*Kcmalpaqa -tz')<br />
ilikmen r Ocak bagrna asrlan ya! kandili. (-Urq.; Akviran *Qumra -Kn')<br />
ilingcre t f lnLrrrn giibcfindcki motif. (Yeqilova rAkeartty *NE')<br />
ilietir : l. Bakrr ya da aliiminyum 6iizge9. (Diqkaya r[gme -U9'; Qarrksaray<br />
*$arkikaraa$sg, Giinen -Isp.; *Brs.) 2. Scbza pargalarnakta kullarulan<br />
piirtiiklii arag. (*Cardak -Dz.)<br />
iligi r Keee. (rBor -N[.)<br />
iliqtircik r Kaprlarda kullanrlon alag tutamak. (Kandilli rBoziiyiik -Bil.)<br />
ilki r Ba! ve bahge gegitlerini kapayan gah. (Atlahkuzu rGiitlirl -A nk')<br />
ilme: l. HaLln olugturan dii[iimlerden hcr biri. (Beykiiy r$arkikaraafag'<br />
Giinen -Isp.; Yegilova rBor iBiinyarr<br />
'Aksarayo -N[.; -Ky') 2' Kahn<br />
urgandan yaprlan ilii[iim. (Yayla, lniinii -Es.)<br />
ilmeger (I) : f. Qengellii[ne. (Kiitiiiiron 'Prnarbaqr -Ky') 2. Giysiye diifme<br />
dikme. (Giilliice rGiimiighacrkiiy -Ama.)<br />
ilmeger (II) : Kaihnlann yiizlerine taktrklarr giinriig siis eqyasr. (Tahtaet<br />
*Burhaniye<br />
-Ba.)<br />
imbik : Giilyafr elde etmekte kullanrlan bakrr kazan. (tlyas -Brd.)<br />
imece : Bir kimge ya ila aileye ait igi ir gevronin biittrr iggiiciinii birlegtirerek<br />
yapma. (Kuraan rYalvag -Isp'; Talrtacr iBurhaniye -Ba.)<br />
imeci: lmec"ye katrlan kimac. (Talrtacr *Btrhaniye -Ba.)<br />
incegalgr : Davul ile zurnanrn drgrnrla kalarr galglar. (Yakakiiy rGelendost<br />
-rtp')<br />
incenari r Bakrrcr gekici. (-Bra.)<br />
inceyanrg: Qullarda ince ipten yaprlmrg desenler. (Sagrkara *Islahiye -Gaz.)<br />
inecek : Tag merdiven. (BaghEla rKaraman -Kn.)<br />
ipafacr [ipa[cr] : Dokuma tezgAlu. (Altrparmak *Prnarba'sr -Ky')<br />
[ipa!cr] : (Krzrlca 'Bor -N[.)<br />
ipa[er: [+ipa[ecr]<br />
iphangeli r Rcnkli iplerdcn olugan gile. ('Refahiye -Ezc.)<br />
ireilin : Kercgtclik bir a[aq tiirii. (Kiike *Gelenilost -Isp.)<br />
irimarasr r Bahgcler araerndaki yol. (fua$rdinek *$arkikaraa[aq -Isp.)<br />
irit r Qul dokuma tezgihrmn direkleri. (Krzrlcasiifiit 'Banaz -Uq.)<br />
iabirte: [irpirto]<br />
iabit [iagiib, ispit] : Ka[m tekerlerinde kasna[r olugturan parqalardan her<br />
biri. (llynsh -Ug,; Yenikent *Akearay -N$.)<br />
[iegitp] : (KiigiiLLabaca *Uluborlu -Isp.)<br />
[iapit] : (Yukantrrtar *Yalvag -Isp.)<br />
iailol: [+iskele (I)]<br />
iagaf [iggab, igkap] : Erzak dolabr. (*Susuz -Kr.)<br />
[iSe.p] , (Krrsige$i *Susuz -Kr.)<br />
[iskap] : (Kiilliik rl[drr<br />
-Kr.)<br />
103
04<br />
isgenrir [+iekele (I)]<br />
iagiip: [.+isbit]<br />
iskabel : Ayakkabr. (Kayahk *Susuz -Kr.)<br />
iskan: [iskateno istikan] : Bardak. (Kiillik rlfidrr -Kr.)<br />
[iskaten] : (iSusuz -Kr.)<br />
[istikan] : (Egmeyazr -Kr.)<br />
lekarpela : [-+ rsgarpilc]<br />
iekaten : [-+ iskan]<br />
irkele (I) [isdel, isgemio iskembeo igkernbi -2, iameki, iatol] : Sanilalye. (r41.<br />
saray -N[.)<br />
[isdot] : (Egmeyazr -Kr.)<br />
[isgemi] : (Kugiqegi *Susuz -Kr.)<br />
[iskembe] : (Meyvcbiikii *Giidiil -Ank.)<br />
[iekembi .2] : (Giilliicc rGiimiighacrkdy -Ama.)<br />
[ismeki] : (Deliilyas +garkrqla -Sv.)<br />
[istel] : (Killliik *I[drr -Kr.)<br />
hkelc (II) : Sebzc bahgcsintle yaprlan biiyiik kank, (Barskrgla f Karaman<br />
-Kr..)<br />
lnkembe : [-+ iskelo (I)]<br />
lrkembi: l. Ayaklan iki uzun tahtadan oluqan oturak. (DerekuEculu .Gii.<br />
rele -Gr.) 2. [.-+ iskoto (I)]<br />
hken: Araba dingili. (*Bor, Yenikent *Aksaray *N[.)<br />
hkotimrhr I Qatr afag vc talrtalanm gakmak iqin kullamlan iizel givi. (Ycnikent<br />
*Aksaray -Ng.)<br />
ltllm : Gazoca$r. (iSenirkent -fsp.)<br />
lnneki : [.+ iskele (I)]<br />
hpirte [isbirt"1 , ril"it. (*scnirkent, Yukandinek rgarkikuraalag, Giiciillii<br />
rYalvaq. -Isp.)<br />
[iebirte] : (Iqrklar -Af.; Yukantrrtar *Yalvag -Isp.)<br />
hpit : l. Araba tekerleklerinde demir gemberin altrnilaki afag kaanak. (Yukankagrkara<br />
*Yalvag -fsp.; Buruncuk rYerkiiy -Yz.; Giilbagr rQan-<br />
- kaya -Ank.; Eskil rAksaray -NE.) 2. [-+ iabit]<br />
lrtanbrrlkilieeei: Otuz kiloluk bir iilgek. (Yenikent .Aksaray -N[.)<br />
lrlcmli: Giifiim. (*Qaykara -Tr.)<br />
lrtikan : [-> iskan]<br />
lrtol r [-+ iekelo (I)]<br />
llgokmok r Ayakkabrcrhkta kalrba gekmek. (rsenirkent -Isp.)<br />
l{0nmek : Kahbr grkarrlan diikiim eqyasuu diiner frgr iginiteki eufa yrkamak.<br />
(-Brs.)<br />
lryrb r [+ isgafJ<br />
lqgonco : [-+ igkence]<br />
igkap: [+iegaf]<br />
iqkefe r Sagta pigirilen yufka ekmck. (*Zile -To.)<br />
igkenco [iqgencc] : Marangozlukta tahtalarr srkrstrrmakta kullanrlan bir arag.<br />
(rYalvag -Isp.; *Aksaray -N!.)<br />
[iggence] : (-Mr.)<br />
iglengi I Patieka iizerinde renkli ipliklerlc yaprlan siis. (-Krq.)<br />
iqlig: [-riglik -3]<br />
iqlik [iilig]: l. Yelek. (Dcrcyazrcr *Alaca -Qr.; sagrkarah ve sarrkegili boylarr<br />
*Ada.;<br />
Qamyolu<br />
rAlanya<br />
-Ant.) 2. Krsa ccpkcn. (Qamyolu *Alanya<br />
-Ant.) 3. Giiurlck. (Ciilliice 'Giiniir;hacrktiy -Ama.; Akgakcse, Ozgaltr,<br />
Meyvebiikii 'Giidiil, Yurtbeyi *Qankaya -Ank.; Giillabi *prnarbagr<br />
-Ky.; Ycnikcnt 'Akearay -N[.)<br />
[iglig] : (Oyaca *Ilaymana, Akbaq .Giidiil -Ank.)<br />
iglik: Yafisrz siitten elde edilcn lor peyniri. (Dc[irmendcre -Af.)<br />
iqgik : Egik. (Yenikent rAksaray<br />
-N[.)<br />
igtahtaar : Kunduracrlarrn ig yaparkcn dizlerinin iistiinc koyduklan tahta.<br />
('Aksaray -N[.)<br />
iti: [-+itc[i]<br />
itefa: [-+ite[,i]<br />
itesi : [ita, ite[e, itay] : Uzcrinde y'fka agrlan, iginclc un vc yufka saklanan<br />
bez. (Bekikiiy rKarahalh<br />
-US.; Ifdccll *Isp.; .Qine *Komalpaga<br />
-Ay.;<br />
-Ir.)<br />
[ita] : (Sagrkara .lelahiye<br />
-Gaz.; Alahn Dclicc -Ank.; Qatak, Gedikli,<br />
Giikmenler, Krzrlafag rsaimbeyli -Ada.)<br />
[itoga] : (Enefil *Prnarbagr -Ky.)<br />
[itey] r (llyash *Uq.)<br />
itey: [+iteSi]<br />
itiggen : Marangozlarrn tahta srkrqttmakta kullandrklarr bir arag. (Ki-.<br />
pet, lniinii -Es.)<br />
ito : Manda yavruEu derisinden yaprlau sofra altr. (Akprnar rGiimilghacrktiy<br />
-Ama.)<br />
iv r A[ag ip c[irme aracr. (Qcrkegguvezi *Fatea -Or.)<br />
iy r [i[ilemir -2]: Su de[irmenlerinde iist taqr diindiiren demir. (Kiiprii *$arkikaraafag<br />
-Iep.)<br />
[i[ilcmir -2] : (Kandilli *Boziiyiik -Bil.)<br />
iyef r Boyuoduru$u eaban okuna ballama$a yarayan biikiik a[ag. (Giirmcderc<br />
rtr'ethiye -M$.)<br />
iyiilemir [e$idemir, efidemiri, eydemir, eydemiir, eyiilemir, isilemir .1, iyidemiir]<br />
: Marangozlann tahta yontmakta kullandrklan ilemir keski.<br />
(Pagacroflu -Uq.; Yukandinek *garkikaraafag -Iep.; Giilbagr *Qankaya<br />
*4"k.)<br />
105
106<br />
[elidemir.l : (Qukurhisar -Ee.)<br />
[e$ilemiri] : (Alayunt rTavganh -Kii.)<br />
[oyilcmir] : (Giilliicr''Giimiiqlrrcrkiiy -Amu.)<br />
[eyilemiir] : (Boyah 'Giidiil -Ank.)<br />
[eyiilemir] : (Akbag 'Ciidiil -Ank.)<br />
fif,ilemir -l] : (Senir +Sincanh -Af.)<br />
[iyiilemiir] : (Giizel 'Giialiil -Ank.)<br />
iyiilemiir : [-r iyirlemir]<br />
iyrc : KaSnrmn yan tahtalarr. (Oyaca rHaymana, Yurtbcyi, Giilbagr -Ank.)<br />
iyean : [-> eysen]<br />
iyccrl : [+ itaeri]<br />
iyeiran: [->rarran]<br />
K<br />
kabag: Harman yerinile yrfrlan sap. (Yurtbeyi *G0lbagr -Ank.)<br />
kabak: Silintlir biqiminde afag iilqek. (Kanclilli *Boztiyiik -Bil.; Kuzkiiy<br />
'Akkug *Or.)<br />
kabakka$nr: Tekerlekleri birgok parqadan oluqan kaim, (Yaseriireu rScnirkent<br />
-Isp.)<br />
kabakdre: Ust yitzit bombcmai olan diirt kiigeli balucr iircii. (-Brs,)<br />
kabokyanrgr : Bir gnl deeeni. (Saqrkara *lslahiye *Gaz.)<br />
kabalak : Defirmenlerde aqrnan oluklan sa$amlagtrrmak igin kullaurlan<br />
afiag boru. (Qrnarh rQargamba -Sm.)<br />
kabama : lq krsmr pamuklu kadrn giysisi. (Qukuriiren rGiidiil -Ank.)<br />
kaban : Dofal yol. ('Divrifi -Sv.)<br />
kabara: Ayakkabr tabamnrn eekimesini iinlemek amacryle, bu krssra gakilan<br />
iri bagh iizel givi. (-Mr.)<br />
kabartma: Krllarr ahnan derinin brrakrldr[r gukur. (*Bor -N[.)<br />
hobrarn r Arr kovanr. (Kiipriiiiren -Kii.)<br />
kaburga r Senrerlerin her iki yamnda bulunan ikigerdcn diirt yatay qubuh.<br />
(Akprnar rGiimiiqhacrkiiy -Ama.)<br />
kagaburug [kagaburuk] : $alclacak afag giviler iqin ayakkabrlann kiiselecinde<br />
delikler aqmakta kullanrlan sivri uqlu araq. (-Ank.)<br />
[kageburuk] : (-Uq.; -Brs.)<br />
kagaburuk : [+ kagaburug]<br />
kagorrrnk I Mrsrr unundan yaprlan
t08<br />
krlmevi: Ka$rumn iekeletini oluqturan iki biiyiik a[ag. (Akgaqer .Yalvag<br />
-I'p')<br />
krb: Kegeci tokmafirnrn ug lusmrndaki demir bilezik. (.Yalvag -fap.)<br />
lrhveciaglsEr : Kahvehanelerde gay, kahve ve di$er igilecek neenelori tagrmak<br />
igin kullamlan aapL,tepsi. (-Bra.)<br />
krkuilak: Eritilmig kuymk yri$ pargalan. (Karacaviran rseyfiqehir -Kn.)<br />
lokkak: l. Qivi. (Baqkiiy *Tavganh -Kii.) 2. Qekig. (Baqkity rTavqanh -Kii.)<br />
lukkr : Samanr toz durumuna getirrnek igin kullanrlan alag stirgil. (Dc!irmcnderc<br />
-Af.)<br />
lrrklama : Ufak odun pargalan, yonga. (Bagkrgla .Karaman -Kn.)<br />
kokhk (I) : Kaya oyuklan ile buralardaki eu birikintisi. (Derekiiy .Uluborlu<br />
Kursan, Tokmacrk rYalvag *Iep.)<br />
kokl* (II) : Mcyve kurutma eergi ya da aergeni. (Akprnar, Kavalca .Boziiyiik<br />
-Bil.)<br />
kekma: Tegtere. (*Giidiil -Arrk.)<br />
kulorlan: Aqhk anbanmn kiiqiik gtizleri. (-Ama.)<br />
kolufat: Demirci pensi. (-To.)<br />
kalam: Uzerine iplik sanlan kamrg pargasr. (Giiney .lkizdcrc -Rz.)<br />
kolarn giizmek : Kalamilaki ipli$i giizmek. (Giiney *Ikizdere *Rz.)<br />
kulum etmek: Kalama iplik sarmak. (Giiney rlkizdere -Rz.)<br />
knlas: Ka$rurun yan tahtalarr. (Yegilova rAkearay -N[.)<br />
kolaycr krsacr : Demirci hskacr. (Giilbagr *Qankaya -A"k.)<br />
kolay tepeiei: Erimig kalayrn iqine diikiildiifii rug tepai. (*Giidiil -A.nk.)<br />
kalbur : [-+ halbur]<br />
kelburbasma: Bir tath adr. (Avgar rGelendost -Iep.)<br />
kolqak: Tanm iidi.nleri tagrnan, altr dar, iietii genig findrk dallanndan ya.<br />
prlma kiigiik sepet. ('Terme -Sm.)<br />
kolgrn : [--+ galgrn (II)]<br />
kulihraq: Yapr iqlerinde kullamlan kalduag. (Giiney 'Ikizdere -Rz.)<br />
lalo (I) : l. Kalkerli arazide kazma ile agrlan biiy'rik oyuk. (tniinii -Eo.)<br />
2. Cezaevlerinde mahkumlann gezinme yeri. (+YaIvaC -Isp.)<br />
kale (II) : Matbaacrhkta kahplann iizerinde hazrrlandr[r ince demir. ('Ak.<br />
saray -N[.)<br />
kule (III) : Diif,rrn vc e$encclerdc ateq edilen crek. (Giikmenler, Qatak, Gedikli,<br />
Krzrlafag rSaimbeyli -Ada.)<br />
knlem (I) : l. Bilezik, yiiziik, gerdanftk gibi altrn ve giimiig si.ie egyaer iizerine<br />
motif yapmakta kullamlan arag. (-Bre.; *Akearay -NE.) 2. [*9".<br />
Iem (II)l<br />
kulem (II) : Torno aracrnur yiv aqma aracr. (*Aksaray -N[.)<br />
Luhg r [gahg, kalug] : Kiigiik orak. (Giibel, Kiipriiiiren -Kii.; Bunrncu rYor.<br />
kiiy -Yz.)<br />
[gahg] : (Deliilyae rgarhgla -Sv.)<br />
[k"Iogl : (*Giiriin -Sv.)<br />
katrp [gahp] : l. Kcrpig yapmokta kullnmlnn diirr gitzlii afng kaea. (.Kemal,<br />
paga -Iz.)<br />
fgahp] : (Yenikeut *Akaaray -Ng.)<br />
2. Brqak sapr yaprmrnda kullanrlan arag. (tsenirkcnt -Isp.)<br />
kalrp gekece$i : Yaprlan bir ayakkabrnrn igindeki kahbr grkarmafa yarayau<br />
ucu krnrk dr:rnir araq. (*Mr.)<br />
kahpgckecc[i I Yaprlan bir ayakkabrnrn igindoki kahbr grkarmafa yarayan<br />
ucu krvrrk dcrnir arag. (-Mr.)<br />
kalkaniluvar : Ev qatrsrm korumak amacryle kiremitlerin iistiine tiriilen basrk<br />
duvar engcl. (-Brs.)<br />
kalkap: Kurbanrn bngrna sanlan ip ya da srrrm. (Yavuz *$avgat -Ar.)<br />
kalkar : Uqurtrua. (+Boziiyiik -Bil.)<br />
kaloe [galos] : LAstik ayakkabr, (Kiilltik 1lfdr -Kr.)<br />
[gnlos] : (tSrrsuz -Kr.)<br />
kelug : [+ gahg]<br />
kama: l. Trrpan brqafrnln bulundu[u yerilen kaymasrnr iiolemek amaclyle<br />
tupan bilezifi ile trrpan sopasr arasrna srkrgtrnlan yassr a$ag parga6r.<br />
(Biiyiikdivau kiiyii -Qr.; Yenikeut rBeygehir *Ku.) 2. Pulluktan anaya<br />
takrlan ucu sivri demir. (Sanktiy *Bcygehir -Kn.)<br />
kamanag: Dclgiyi diindiirerck kalbrrr kasna$nrn dclinnrcsini aa[layan iki<br />
ug hrsrmnda ip bafih deynek. (Giigmcnler *Beypazarr -Ank.)<br />
kambur: l. Ccket ve paltolann omuz L:rsrmlarr iitiilenirken kullamlan arag.<br />
(Bozova -Ur.) 2. Dikiq aqmak iqin kullanrlan talr.ta araq. (iAkearay -Nti.)<br />
kalburcedvel: Terzi cedveli. (rBozova -Ur.)<br />
kamburu : Ciltlcnccek kitaplarrn srrtlaruu yuvarlatmak igin kullanrlan araQ.<br />
(-Ir.)<br />
kanat (I) : 1. Araba vc kaSmlarrn yanlarrna ot ya da ekin taqrnrrken takilan<br />
parmakhk. (*Kemalpaga *Iz.; Yenikent *Aksaray -NE.) 2. Kirimandaki<br />
gapraz tahtalar. (Yegilova 'Aksaray -N[.)<br />
kmat (II) : l. Qrknkta ip dolama mili muhafazaer. (*Aksaray -NE.) 2. Deri<br />
iglcme aracr: (*Bor -N[.) 3. Dokuma tezgihlanuda giiciiniin igindeki<br />
oynar krsa tahta. (Ycgilova *Aksaray -Ng.)<br />
kanat (III) [ganat (UI)] : Qaclrr bezini olugturan pargalardan her biri. (Sagrkara<br />
rlslahiyc -Gaz.)<br />
[ganat (III)] : (Garip xSenirkent -Iap.)<br />
kanca (I) [kanga] : Erkek kopga. (rTavganh -Kii.)<br />
[kango] : (rSenirkent -Isp.)<br />
kanca (II) : l. Yeni yaprlrmq ayakkabrdan kahbr siikme$e yarayan demir<br />
arag. (*Yalvag -Igp.) 2. Sabau okuna falakayr tutturmaga yarayan de.<br />
mir. (rKematpaga -lz,)<br />
109
ll0<br />
kancrk : l. Arka dingili iin di'gilc b,[layan delik dt:mir. (yukarrkaqrkara<br />
*Yalvag, ortayazr *scnirkcnt<br />
-Isp.) 2. Arabarrrn arka yiil'iinii tall)..lrr<br />
oka bafh tlcmir. (*Bor -N[.)<br />
kancil saban]<br />
karayiilek: Balta, keser, pulluk brqalr gibi araglarrn alrzlarrnr rsrtarak keskinleqtirme.<br />
(Sankiiy, Candar *Bt'yqehir -Kn.)<br />
karba$r : Krg ayla'nda, kar afirrh$rna karqr koyabilmesi i
l12<br />
kagaf1 [kaqavu] : Atlann srrtrnr temizlemekte kull"n'lan arag. (*Kemalpaga<br />
-Iz.; Yenikent *Aksaray -N[.)<br />
[kaqavu] : (rAfrn -Dl.)<br />
kegavu: [-+kaga[r]<br />
kagrk : Dinamit yerlegtirmek amacryle kaya kovuklanndaki ufak taglan<br />
drqarr grkarmakta kullamlan demir arag. (*Kemalpaga *Iz.)<br />
kagrkla: l. Arabalarda boyuniluruk takma[a yarayan rtclikli e[ik arag.<br />
('Mudurnu -Bo.) 2. Kagrk sepeti. (OklubaL -Es.)<br />
kogrkh: Kayayr geviren gark. (Kandilli *Boziiyiik -Bil.)<br />
kaq*I& : Yiin kagrk torbasr. (Sagrkara *lalahiye -Gaz.)<br />
kaqrksapl : U9 etek yaprlan kumag. (Giiciillii .Yalvag -Isp.)<br />
kagka: Iki tekerlekli at arabasr. (-Kr.)<br />
kaggak (I) : Uzerinde tarLaaa kurutularr kamrgtan yaprlma eergi. (Suadau<br />
'Prnarbogr -Ky.)<br />
Laggak (II) : Kegi yavmlanm barrndrrmak igin yaprlan kiigiik a[ag kuliibe.<br />
(Qalh, Kuyucakn Yaylacrk *Burhaniye -Ba.)<br />
katacak: Yofurt mayasr. (Iniinii -Ee.)<br />
katalak [gatalak] : Araba tekerlefinin igeri kagmaernr iinleyen, rlingildeki<br />
demir halka. (Krzrlcasii[iit .Banaz -Ug.)<br />
[gatalak] : (rAksaray -N[.)<br />
katrl: l. Paravana bigiminde veetiyer. (Giikmenler, Qatak, Gedikli, Krzrla[ag<br />
*Saimbeyli -Ada.) 2. Duvar igine konmuE olan a[ag kugaklar. (Gtikmenler,<br />
Qatakn Gedikli, Krzrlafag rsaimbeyli -Ada.)<br />
kntr: Torna makinesinale kalem takrlan krerm. (.Akearay -N!.)<br />
katrrsn : Hayvan hastahklannda kullaurlan gam alacrnilan yaprlma gem.<br />
(Muratdere'Boziiyiik -Bil.)<br />
Latuna$r: Tepsi kenanna biqim vcrilen arag. (-Bro.)<br />
katmer [gatmer] : Ya$h yufka. (Karacaviran .seydigehir -Kn.)<br />
[gatmer] ; (Yukantrrrar rYalvag -Irp.)<br />
katrat : Kahplarda bog yerleri doldurmak igin Lullanrlan maden pargasr.<br />
(*Akearay -Ng.)<br />
kevsilura: Dikigte omuzla kolun birlegtili yer. (.Gtaliil -Ank.)<br />
ksvakLkoltuk l Hahlann kiigelerind.e kavafr aitilizo edea motif. (yegilova<br />
'Aksaray -N[.)<br />
kavakyuran r Kadrn goraplarrnda giiriilen bir moitf. (Yenikcnt .Akearay<br />
-NE.)<br />
krvala: Pantolonun iin lssmr. (*Giidiil -A"k.)<br />
kavale : Kapr ve pencere gergeveleri.in birlegme yorlerine gakrlan afiag givi.<br />
(rYalvaq -Isp.)<br />
kovaritik I Pantalon te[eli. (-U9.)<br />
kovata r Cam qeker kabr. (Hacrlar fGiidiil -Auk.)<br />
knvrrgahk (l) [kavurgul : lVhsrr ya da kahvc kavurma aracr. (Kovala *Boziiyiik<br />
-Bil.)<br />
[kavurgrr] : (Seyitiirner *Kii.)<br />
kavugahk (II) : KavurgaLk bufday. (Kovalca *Boziiyiik -Bil.)<br />
kavranra (I) : [-+ gavrama]<br />
kavrama (II) : Bodur ckirri kesnrc. (Giilliicc iGiimiighacrkiiy -Ama.)<br />
kavramak : Orakla biqrnck. (-Arna.)<br />
kavrnn: Silirrdir bir;irninde iqi Img afiaq kap. (Kuzk6y *Akkuq -Or,)<br />
kavurgu : [+kavrrgahk (I)]<br />
kavut: Havanda dii$iilmiiE kavmlmuE bu[day, mrsrr ya da nohut. (Bagkrqla<br />
*Karaman -I{n.)<br />
kavzalama : Kadrn sagr tirnre. (Tepcbar"r -Es.)<br />
kayar: Ilayvan ayafrna eeki naLn galuna. (*Boziiyiik -Bil.)<br />
kaycr: [*guygt]<br />
kuyihrnra [gaydrrlrra] : Evlcrin bitigilinc arabr, ka[m, odun vb. geyler koynrtk<br />
iizcrt: yaprhnlg kuliibc, (Ozgiin,:y *Yalvag -Isp,)<br />
[gaydrrma] : (Yrrkantrrtar *Yalv:rq -Isp.)<br />
kayihrrna : I{adrn fcsi. (Qalh *Burhauivc -Ba.)<br />
kaygana : l. [+ grygana (II) -f] 2. [-+ gaygana (II) -2]<br />
kayrnna giqc$i : Yazrna kenanna yaprlan borrcuk oya. (Yassriiren rSenirkent<br />
-ItP')<br />
kayrnnayunrrufu: Yazma kenanna boncuklarla yaprlan bir oya tiirii. (Ulu[.<br />
bey rScnirkcrrt -Isp.)<br />
kayrr : Toprak tcpe. (Kiikc *Gelcutlost -Isp.)<br />
kayrr : Bctonatme yaprtlarda kullamlan qakrl. (Aqapdinek *$arkikaraafag<br />
-Itf,.)<br />
kayrg : Yiikii giicii az olan iikiiztlen giiqlii iikiizc aktarmak igin yaprlan iglem.<br />
(-Amn.)<br />
kayrg dlkmo tr$r r Knyrq clikmekte kullrrrulun keskin kenurho sivri uglu tr!.<br />
(*Yalvaq -Isp.)<br />
kayrgevi [gayrgevio gayrqhk, kayrqlft] : Boyundumfun orta lssmrnda bulunano<br />
kayrqrn kolayhkla hafilanmasrnr sa$ayan kertikli krsrm, (Mamatlar<br />
rEgridir -Isp.)<br />
[gayrqevi] : (Ktikc fGe:lendost -Islr.)<br />
[gryr6hkl : ()"rrktrrklqrkurn *'l'nlvnq: -Isy.)<br />
[kayrghk.l : (Yukankagrkara rYah.lC -Isp.)<br />
kayrgkazrfir : Kafiru kazr[rnrn ucundaki uzun kazik. (Akgarqar rYalvag -Iep.)<br />
kayrql*: [+kayrgevi]<br />
kayrt l l. Do[ranra kaprlann ortak krsmrntla birbirine dik ve kahn grtalar.<br />
('Aksaray -Ng:) 2. Pcncerc gergcvcsi. (Dereyazrcr *Alaca -Qr.)<br />
kaynatnra : Kiiqiik gamallr kazanr. (-Ilrs,)<br />
113
114<br />
kryton r Eakirn.nrosi igin qnlvnr rluqilrunn grqririlr,u i.irgii, (Ila;kr;lu *Krrarra'<br />
-Kn.)<br />
kaza l Brgak sapla'ru diizr:rtr'ek iqin kuilanrr.* lrrgakr,, a*rcr. (-l3rs.) 2.<br />
Tahta kazrma ve diizeltmr: aracr. (_Mr,)<br />
kazalr : 1. Renile. (Bcleniiren, Kcles -Brs.) 2. Kaplarclaki kirri 'r, |ash krsrrn.<br />
larr temizlemektc kullanrlan lraq. (*yalvaq _Isp.)<br />
kazaya[r : l. E$ri bir dikiE bigimi. (-lsp.) 2. yazrna kr:n'rrna yalrrla' bo'c.k<br />
oya. (Yassriiren *Senirkent<br />
-Is|.) B. Kegc iiztrrirrr: yoprl,,r,j kaz aya$rnr<br />
a*drran bir nakrg. (*)'alvaq -rsp.) 4. (jorap motifi. (yenikent *Aksaiay<br />
-NE') 5. ceketin siikiilen verrcrini t.tturmak iqin vaprran rliki'. (*Aksaray<br />
-Ng.)<br />
kazrma : Ayakkabr altrndaki diki; oyufu. (*Aksara1, _Ng.)<br />
kazryacak: Tekne kazlmak yr: harnur-kr,srn"6 iqin killlflnrlal rL,nrir:rraq.<br />
(Zcyve rsitfiit<br />
-Bil.; *Giirliil -,r\nk.; ),enikr.'t *Aksara1, _N[.)<br />
kazmatrg [gazuma] : Kunduracr bizi. (-Ank.)<br />
[gazuml] : (-Krk.)<br />
kebe: uzun y. da krsa yiin r:.k.t. (Kiirki.ir.r *yarvnr; -Is|.; s.yrlari. Inii'ii<br />
-E..)<br />
keeiistiin : qatr(la direkleri kirir*r: baflayan tltsLt.k. (_Arrra.)<br />
kego-: I(epenek. (Beya[rl *Ulukrqla,<br />
Giici.inkaya *Aksaray _Ng.)<br />
kegeball$r : Scmcrc konan ' '<br />
kegc pnrr.ralarr. (*scnirkcnt , f.1r.)<br />
kegegokmek: Semerc kcge dikrnek. ('senirkent *lsp.)<br />
kegegiilii: Semerin arkasrna dikilcn renkli kr:qr: pargalarr. (*Serrirkcnt _lsp.)<br />
kegiayafr : Yol yaprrnr strasrrtda ta;lan srkrgtrrrnak iqin krrllarrrlal. iizerinrlr<br />
kcgi ayafirnr andrrarr qrkrntrlur brrlunan cilinclir, (_Brs.)<br />
kegiboku : sofra altlklarr.cla giiriilr.* 1,.r.arlak rlcsr.'. (saqrkara '.lslahiv.<br />
-Gaz.)<br />
kef l Pekmez vc yemekleri. kiiPtifii. (rse'irk*nt -Isp.; )!Iin.z kiiyii rKnvak<br />
-S*,)<br />
kefelo [kefine] : Semer dikilirken avuq igindc tutulan ortasr oyuk {ernir.<br />
(rYalvag *Iep.; rGiiiliil -Ank.)<br />
[kefine] : (*Senirkent *Isp.)<br />
Flh r Yaetrk yiizii. (Baqkrgla *Karnnrtrr _Kn.)<br />
kefine : [-+ kefene]<br />
kefkir: lki bogumlu su kabafr, (Barskrr*la 'Karaman _lin.)<br />
kefye : Ircei barsta tutmafa yilraya' iP.k l*.2. (Oiikmr:nl.r, (,).tak, (iedikli,<br />
Krzrlaiaq rsaimbeyli -AtIa.)<br />
kehan r Kiirptr scbzclcrin toprakrarrrr gr'\,$orm(.k iqirr kuilnrrrrnrr rrcrr qcng.li<br />
arag. (*Giiriin -Sv.)<br />
koldg :. Qekig. (Erenkiiy, tndnii *Es.)<br />
kekilbaetr: Kadrn feslorine tlikikrn altr*. (ye'ikent *Aksaray _Nfi.)<br />
kekliknyafr r l]ir hah motifi. (Beykiiy r$arliikaran[ag -Isp,)<br />
kekiig r Qekiq biqiminile tag krrma arau. (*Rr:fahiye *fi2c.)<br />
kelgigck I Yazma kenarlanna yaprlan bir oya, (*Yalvag -Isp.)<br />
keleb : [-+ kelep]<br />
kelebe: De$irrnen olu$unun agrlmamasr igin, olu$u srkrgtrran qrtalar. (*Muilurnu<br />
-Bo.)<br />
kelef : Boyanrnak iizere hazrrlanan diizgiin ip kiimesleri. (Yegilova *Akearay<br />
-NE.)<br />
kelek: Davarlarrn boynuna takrlan gan. (-Ama.; Alibey -Or.; Giizelyurt<br />
*Hekimhan -Ml.)<br />
kelep fgolep, keleb]: Ip gilesi. (Inhisar -Bil.; Dr:reyalak, Iniinii *Es.; Dbilhindi<br />
-Ezm.; *Bor -N$.; Karar:aviran *Seydigehir -Kn.)<br />
[gelep] : (Qaltr rGelendost, Giinen -Isp.; Yenikent *Aksaray -N[.)<br />
[keleb] : (Ciilbagr *Qanka/a *Ank.)<br />
kelepge: l. lplik dokuma aracr. (Giiney *Ikizdere -Rz.) 2. Iki boruyu birlegtirmr:k<br />
iqin kullarrrlan vidah ba[. (Oklubah -trs.)<br />
keletcr : I(argr ya da hayrttan yaprlan giibrc tagrma kiifcsi. (*Kcmalpaga -Iz,)<br />
keletir : Yerneklcri siizmekt€ kullaulan siizgeq. (Giinen -Isp.)<br />
keleve: lp sarma aracr. (Akbaq *Giidiil -Ank.)<br />
keleveli: Su de$irmeni dolabr. (Kandilli *Boziiyiik -Bil.)<br />
kelif (I) [gelif] : Kerpig diikme kahlrr. (Qaltr' 'Gdendost -Isp.)<br />
[gelif] : (*Yalvaq, Qanksaray -Isp.)<br />
kelif (II) [kelik] : Krr kuliibeei. (Akdaf *Gelenclost -fsp.)<br />
[kclik] : (Kiipliice'Giirniighacrkiiy -Arna.)<br />
kelif (III) : Arr kovam. (Yegilkiiy rGe'lcndost -Iap.)<br />
kelif (IV) I Karmg frnn iirtiisii. (Yerrice *Gderrdost -Isp.)<br />
kelik (I) : [--+ kelif (II)]<br />
kelik (II) : Eski ayakkabr. (Yafcrlar *Yah'ag -Iap.; Qiimlekgi rBor -N!.)<br />
kelikci I Kundura tamirciei, (*Aksaray -N$.)<br />
kelle : Kiigiik bir \ah tiirii. (Kiiqiikkabaca *Uluborluo *Yalvag *Isp.)<br />
kolloilayalr: Utiileme grrasrnda kellcyi diizgiin tutmafa yarayan siwi uglu<br />
demir. (*Senirkent -Isp.)<br />
kelter : Yayvan, iirme sepet. (Mentege -Dz.; Dumluprnar -Kii,).<br />
kem (I) : Incc kendir. (Bo[az rsuauz -Kr.)<br />
kem (II) : Duvar yaprmrnda kulamlan a[aq. (A]ayunt rTavganh -Kii.)<br />
kemgik : Kar'rk. (Qeltek *I:Iavza -Sm,)<br />
kemer (I) : l. Diizcnli odun yr[rm. (Yakakiiy, Akdafi rGelendoet *Isp.) 2.<br />
Ocn$rn iist tahtasr. (Afgar rGelendoet -Isp.)<br />
kemer (II) : Kiiprii giizlerinin kemer krsmr. (Azot -Kii.)<br />
kemor (III) : Migina. (Seyitiimer *Kii.)<br />
kemeq : Tahta pencere gergevesi. (Afqar .Gelendost -Iep.)<br />
lr5
t16<br />
kemre: Ahrr ve afrllardan grkarrlan giibre. (Akita! *Gelendost -Iap.; -Ama.;<br />
Boyah, Qukuriiren fciidiil -AnI.)<br />
kenerblga$: Ayakkabr kiiselesinin kenannr diizeltmede krrllanrlan ucu gentikli<br />
brgak. (-Brs.; *Aksaray -N[.)<br />
kenilir : Quval. (Giindiizbey,. Siiliit -Ank.)<br />
kenet: Baflantr. (rTavganh -Kii.)<br />
kenetdemiri: Soba yaprlrrken iki eaqr birlegtirmekte kullanrlan demir arar;.<br />
('Haymana *Ank.)<br />
,kengel [kenger] : Kuyulara diigen egyalan grkarmakta krrllamlan qengel.<br />
(Qokgalan rBoziiyiik'-Bil.)<br />
[kenger] : (Yenikent 'Akearay -N[.)<br />
kenger: [+ kengel]<br />
kenie : Kapr gcrgeveci. (IJaqkrqla rKaraman -Kn.)<br />
keniglemek: Oymak, kcrtiklemek : Ilenilefiin henonnr kenisleilim, (Coliptl..<br />
'Yalvaq -Isp.)<br />
kenmckinatasr: Kunduracrhkta kullamlan, ayakkabr tabanrna kennr siinii<br />
yapan hir arag. (*Bor -N[.)<br />
kepge (I) : Deftirmen garkrndaki sulnrrn garptrfl'r krsrm. (Kiiprii r$nrkikanrafaq<br />
-Isp.)<br />
kepgc (II) : Bahk yakalamak iqin kullamlan siizgeg. (lrrihrii -De.)<br />
kepge (III) : I)crnirci ocafrnrlaki kiillcri gekmefe yarayan diiz nftrzh lruq.<br />
(*Yalvag -Isp.)<br />
kopekliayna: Torna makinasrndao tornadan gegecek ncsnelcrirt tnkrldrfr<br />
krsrm. (*Aksatay -NE.)<br />
kepelek: Pigirilmbkto olan rsrrgan otunu kanqtrrnrakta krrllorultn ucun(ln<br />
diirt grkrntr bulunan tahta araq. (Alefsikiigeli rEyneeil -Gr.)<br />
kepenek: l. Kegetlen yaprlma koleuz qoban giysisi. (Yukankaqrkaro *Yalvr
118<br />
kesmik (I) [keuik (I) -f] I Kcsik siittcl 1'altrlan pr:ynir. (rl'alvaq -Isp'; Urefil<br />
'Qankaya -A"k,)<br />
[kesik (I) .l] : (Qukurhisar -Ss.)<br />
keemik (II) : Bufdayla karrqmrs ya da karrgmamrq iri saman. (Kiiprii t$arki'<br />
karaafiag, *Yalvag -Isp.; Urcfiil *Qankaya -Ank')<br />
keetel: l. lge yaramayan dokurna krh. (Garip .scnirkcnt -Isp.) 2. Kilinr rstarclan<br />
ahuthktan sorru gcriyr: kllln qiizgii ipi. (Klrlt:tvirun *Sr:yrlirrchir<br />
-Ko)<br />
koetellik : Kilim tamamlanarak rstardan ahnt|ktan sonra, igqi kadrnlara<br />
eunulan ycmek ya da kum ycrnirs. (Yenikent *Aksarr,y -NE.)<br />
keg (I) : Diifme ile yoiurttan yaprlarr ycmek' (Alayunt -Kii.; Kandilli *I]oziiyiik<br />
-Bil.)<br />
keE (II) : Keq adr verilen yeneftin kormldu$u kap. (Kalililli 'Roziiyiik -I]il.)<br />
kegafr : Uatii krrrgunluo altr mantarh olan bahk a[r. ()'enicc *Gel:ndost -Isp.)<br />
keton : Bagiirtiisii. (rGiirele *Gr.)<br />
keqancr : Kegan yapan kimsc. (*Giir,,hr -Gr.)<br />
keqgil: Qam a$acrndan yaprlan srr kabr. (llluratdcre rlloziiyiik -llil.)<br />
keekek : Kabuksuz brrfdayla yaprlan yemek. (Yakakiiy *Gelcndost -Isp';<br />
Baglugla *Karaman -Kn.)<br />
kegken : Dokuma tezgAlunda iplcri agruaf:r yarayan 1'uvarlak qubuklar. (Sc'<br />
nir rSincanh -Af.)<br />
kegkiir : Kaynatrlan bulgunr kazandatt bor'altmak igin kullanrlan a[aq: kepqt:'<br />
(Kiipliice'Giimiiqhacrkiiy -Anra.)<br />
ketenyaprasr : Yaprak bigiminclo qttval dcsr;ni. (Saqrkara *Islahiyc -Gaz')<br />
ketez: l. Araba ya da ka$m tt:kcrinil demir gernberi' (Yaficrlar, Akgar'ar,<br />
Yukarrkur.rkara *Yulvugo A,1aIrrlirrlk i$rrrLiktnra[ar; -Isl'; *'l.:fi'trtri<br />
-Brd.; Karacaviran rscydigchir -Kn.) 2. Talrtalan bir.Lrltirnrr:lctc kullamlan<br />
gatal demir. (Digkaya *Ursrne -Us.)<br />
keviik: Kuruyan tiitiinii asma$a ,varayan araq. (Yaykrl *Gcrze -Sn')<br />
keybir : Demir iizerinde oluk a1,au liiit afrzh keski. (Ilyash -U$.)<br />
}ircrrge : Sa[lam olmayan araba. (tirttyil -Kii')<br />
krgyaetrk : Arabalarda, arka diugil iizt'rirrr: qakrlan yassr a[ag. ('1\Iurltrrlrr -I]o')<br />
tailft (I) : [+ gritrk]<br />
lod* (II) r Naylon r;ocuk bilczi[i. (l,aqirr -Us.)<br />
liufrl : Asma kilit. (Kiilliik *Ifdrr - Kr')<br />
krla : Taglanan demirin ug krsrrundit olugarr tlenrir tozlart. (Zr,yvc *S6iiit -Ilil.)<br />
lrrlttdrr: Hayvanlarrn boynulra takrlarr qan. (Gcdikli *$arkikaraafaq -fsp';<br />
Sagrkara *fslahiyc *Gaz.)<br />
krlrg (I) [gIhg] I l. Karoeabanda ok ih: giivtleyi birbirinc bafilnyrrn ufrrg ya da<br />
demir givi. (Giincn -Isp.; Yaurz *$avgat -Ar.; Yurtbcyi *Qankaya,<br />
Meyvebiikii *Giidiil -Ank.; Ernr'fil *Ptnarbaqr -Ky'; Yenilit:nt *Aksn'<br />
ray, Beyafirl 'Ulukrgla -N[.; Giirmedere *Fcthiyc *I\I[.)<br />
[grhg] : (Ya[crlar *Yalvag -Isp.; Qukuriiren rGiirli"il -Ank.; TaEprnar<br />
*Akearay -NE.)<br />
2. Ka[nr tekerinin drgarr firlanruonu iinlerrek iizerc dingilin uouna gogi.<br />
rilen a$aq qivi. (Meyvebiikii *Oiidiil -Ank') 3. Sert a[aqtan yaprlma<br />
yamuk ya tla satrr bigiminile aygrt. (Mahrnutiiren -Or'; rAlucra, Nefseli<br />
;[yneail Dcrekugculu *Oiirele -Gr.) 4. Dizlik baflnmn yaprhgrnda kulla.<br />
mlan afaq arag. (Yenikent rAkearay -N[.)<br />
khg (II) : Semcrin orta krsmrndaki gukurluk. (rSenirkent -Isp.)<br />
htrg (III) : Genellikle hahnn kiiqelerinde giiriilen motif. (Yenikent fAksaray<br />
-N$.)<br />
krhng: Dokurna rtezgAhlannda giizgiiyii gerdirmefe yarayan tahta araq'<br />
(rKemalpaqa -fz.)<br />
krttr: Yiin gorap. (Diibekli *Boznyiik *Bil.)<br />
}irlhnailag : Zamanrnda yaprlmayan nailas. (Hiiytiklii *Yalvaq -Isp')<br />
lumrz: Genellikle giiziin yenen siitlii ve yoiurtlrr bir yomek tiirii. (Saqrkarah<br />
ve San heqili boylan -Ada.)<br />
krmt: At siirmek igin kullanrkin ile[nek. (-Kr.)<br />
krrgal [krrkal] : Hayvanlarr a]ura ]ra[lamakta kullanr]an afiaq boyurrrluruk.<br />
(Dmefil *Prnarbagr -Ky.)<br />
[klrkal] : (Yavuz r$avgat -Ar.)<br />
krnk: Krnk leblebi. (rGiialiil -4"k.)<br />
krng [gurq] : Qatr. (Baykara rSelim -Kr.)<br />
lg"tEl t (Kayahk *Susuz -Kr.)<br />
krrkal : [+ krrgul]<br />
krrhk : Davar krkma makaer. (Digkaya iEgme -Ug.; Aqafrdinck r$arki'<br />
karaa[aq -Isp.; Kiieten -Dz.; *Kemalpaga -Iz.; *Mudurnu -Bo.; Giil'<br />
liice *Giimiiqhacrkiiy -Ama.; Sagrkara ilslahiye -Gaz.; Emefiil *Prnar'<br />
bagr -Ky.; Yenikent *Akearay -N$.)<br />
krrkma (I) : Davarlann tiiylerini kesme. (-Kn.)<br />
krrkma (II) : Orak. (-Krk.)<br />
krrlangrg: Arabanrn arka dingilinin dayandrfr qatal a[aq' (Oklubah -Us.)<br />
krrlrk : Qoban azrk torbasr. (Sagrkara rlslahiye -Gaz.\<br />
krma (I) : Sahan. (Ovegler *Krrka[aq -Mn.)<br />
kuma (II) [grrmahk] : lri iiEiitiilmtiq bulday. (rMerzifon -Ama.)<br />
[grrmahk] : (Giizel +Giidiil -Ank.)<br />
krrma kapafir : Sahan kapa[,r. (Ovegler aKrrkafiag -Mn.)<br />
kumah igtik: On tarafr siislii erkek'giimle$i. (Yenikent *Akaaray -N[.)<br />
knlxt : Istarda iiriilen gul tipinde bir kumaq. (Qalh, Yaylaok' Kuyucak,<br />
*Burhaniyt: -Ba.)<br />
119
120<br />
knag [greac, keeeg, krskag]: Demirci oca[rndaki lozgrn demiri tutmaya ys (lr]<br />
ilctmeye yarayan uzun kollu kerpeten. (Ilyash -Ug.; Cihangazi, .Boziiyiik<br />
-Bil.; rBor -N[.; Giikmcnler, Qatak, Gedikli, Krzrln[ag rSaimbeyli<br />
-Ada.)<br />
[grsac] : (*Giidiil -Arrk.)<br />
[kueg] : (*Senirkent *Iep.)<br />
[kukag -3] : (*Mr.; rciidiil -Ank.)<br />
krceg : [.+ kreag]<br />
krerrrk: Konut yaprmlarrnda keresteler arasrrla srlsqtrnlan afag pargalarr.<br />
(Br:yceli rFatsa -Or.)<br />
kukag: Siipiirge ynprhrken kamrglan erkrgtrrnrak clikilrnclerini safllayan<br />
tahta aras. (-Bre.) 2. KA[rtlan birlegtiren tcl. (Diibekli *Boziiyiik -Bil.)<br />
3. [--+ kreag]<br />
kmkrg : [+ kretugeg (I)]<br />
kretrrgag (I) [gutrrgag] : Qamagrr mandah. (-Gaz.)<br />
[gutrrgag] : (Qepni rBoziiyiik -Bil.)<br />
krstrgag (II) : f. Brgakgrlann brgak srkrgtrrmakta kullandrklan boynuzdan<br />
yaprlma arag. (*Aksaray -N[.) 2. Brgak garklama aygrtr. (-Mr.)<br />
kretugag (III) : Don. (Giibel rTavganh -Kii.)<br />
krstrrgan: Pulluk tekerini pulluk okuna ba$ayan demir. (Apsarr *Akearay<br />
-Nc')<br />
kretngeg (I) [krakrg]: Saq tahtasr. (rAcrpayam -Dz.)<br />
[kukrgJ: (Beyceli *Fatsa -Or.)<br />
kretrgeg (II) [gutuma]: Kadrn yele[i. (Yukarrkagrkara *Yalvag -Isp.)<br />
[gutuma] : (Derehiiy rUluborlu -Isp.)<br />
luqlak: Davarlann Iag bannafr. (*Mudurnu -Bo.)<br />
lutrk : Kabahf'rru kaybetmig yatak yiinii. (Kiimbet -Es.)<br />
krvrrcok I Bir kadrn trragr tiirii. (Iniinii -Es.)<br />
krwak r Kadrnlarrn giyeilerinin tizcrine giyindikleri viicut hatlanru iirten<br />
giyecek. (*Krrka[aq -Mn.)<br />
krvrrm: Zikzakh guval deseni. (Sagrkara 'Islahiye -Gaz.; Yenikent, Yogilovn<br />
*Aksaray -N$.)<br />
krvnmhhah I Bir hah tiirii. (Yegilova *Aksaray -N[.)<br />
layrluini: Tepsi. (Ovegler *Krrka$aq -Mn.)<br />
liuyma I Moilel olarak kullarulan bir kenarr diiz, difer kcnarr gentikli kege<br />
Eeridi. (*Yalvaq -Isp.)<br />
krygak: Makas. (Ahrrhkuyu *Haymana -A"k.)<br />
krzak [trzak] : Digilcn ekini harman yerine gekmekto kullnnrlan dnfdon ot<br />
ya da taq gatirmekte kullanrlau tekersiz arag. (Derekiiy *Uluborlu, Yegilkiiy<br />
*Gelendost -Iep.; Beya[rl *Ulukrgla -N[.)<br />
[tuak] : (Qalh, Kuyrrcak rBurhaniye -Ba.)<br />
I<br />
i<br />
I<br />
I<br />
I<br />
kile : Onrliirt 5iniklik Lu[tlay iilr;r,fi. (*Scrrirkt:nt -Isp.) [-+ qinik]<br />
kiler: l. Iliiyiik dolap. (Girangrh rBoziiyi.ik -Bil.) 2. Erzak deposu. (llhlrr<br />
rAyar' *Arrk.)<br />
kille: Kayrq tokasr. (Bagkrgla rKararnan -Kn.)<br />
kilten : Bakrr su bardafir. (Sagrkara *Islahiye -Gaz.)<br />
kinct: Birhirinc geqirilrniq iki tcrrr.kr,. (*Aksaray -N[.)<br />
kiniq (I) : Kapr vc pencorc tahtala' iizcrintle oyrrntu yaPmakta kullarulan<br />
tlcrnir araq. (Akbaq *Giidiil -,,\nk.)<br />
kinig (II) : Pcncr,re kasalarrndaki lAnrba. (*Yalvaq -Isp,)<br />
kinitli : (r'ngr.lliiflnc. (]![urat
l'r.)<br />
kirnren [kirman] : Yiinii biikerr:k ip rlururnuna gr:tinrrr diirt kulutl a[uq:<br />
arag. ('Emirda! -Af.; Marnatlar *Itrfridir -Isp.; Beyccli *Fatsa -Or.;<br />
Aqrkoflu ttsAlA -Auk.)<br />
[kirman] : (*Kemalpagr -ln.; Ycnikr:nt. Ycgilovu r,{,kslray *N[.)<br />
kise: Cep. (Ahrrhkuyu tHayrnanir -Ank,)<br />
kitirdeh: Yaprlarda krrllanmak istlrrrlr:ycrr siifiit u[ut:r riirii. (lliiyiiklii<br />
*Yalvag -Isp,)<br />
kitlek r Kapr siirgiisii. (Bcyr:r.li alirtr,r .-(-)r.)<br />
kocaerk [gocacrko gocrcng, gocscuk] : Sr:nrcrlerin iin r.e rrka talrta krsrrnlannda<br />
bulunan ip bafilarnrr kancasr. ('Kcmalpaga -lz.; I]a;lirgla rKaraman<br />
-Kn.)<br />
[gocacrk] : (rSenirkcrrr *Isp.)<br />
[gocacug] r (Akbag, Kamcnlar iGiitliil -.,\nk.)<br />
[gocacuk] : (Beyceli tFatsa -Isp.)<br />
kocaorak : Yonca, gayrr biqmek ir;in kulllnrlun orak. (Ahqnlar *\lulvur; -Iup.)<br />
kocadrtii : [-+ kocaatkr]<br />
kogak : Kulplu biiyiik sepct. (Beycefiz *l'atsa -Or.)<br />
koda: Araba okunun boyundunrfa baflnnmasrrrr eafilayan hayr5rn rlolandrnldr[r<br />
boyunduru$un iizcrirrrlcki afag givi. (r$uvqat -Ar.)<br />
kodafar: Ka$nrdaki qatal afacrrr ucunt qahkan a[ag. (Alcrh 'Dclicc -Alk.)<br />
kofik : Kadlnlarrn baglarrna siis olarak taktrklan tag. (Kayahk *Susuz -Kr.)<br />
ko[an: Bahge bellemekte kullanr]an belin iqine sap gcairilen oyuk krsmr.<br />
(Giilliice *Giimii"shacrkiiy -Ama.)<br />
koke : A[ng tespih. (rTavganh *Kii.)<br />
kokog r Eeki siipiirge. (-E..)<br />
kokurilak: Qan clili. (Seydikiiy -Kii.)<br />
kolbafr : Bilezik ya da kol halkasr. (Ulucak rE;rnr: -Ug.)<br />
kolbrgkrar : Biiyiik tcstere. (*Kernalpa".a *lz,)<br />
kolgak [golgak (I) -3] : Efirmek iizrre kola takrlan 1,iirr tlcrneti. (Yassriirt:n<br />
'Senirkent -Isp,; Saqrkara *Isl:rhiyr: *gaz.)<br />
[golcak (I) -3] : (I{arnatlar *E$ridir -Isp.)<br />
kolila! : Ataba tekerini tutan demir. (Gdlbaqr 'Qanka1,n *.\nk.)<br />
kolet: Pckmezlc yaprlan rrn tallrsr. (Scrrlifiirn -Krr*.)<br />
kolipi I Uyudu[u srrada siiriisiinii giirr.rr altrna ahnak istr:\.en gobaruu, bir<br />
ucunu koluna difier ucurrrr kovunlartlan birinc baflarhfir ip, (I]cyagrl<br />
'Ulukrgla -N[.)<br />
kollumakas : Derrrircilerin sarrp licsrnc rlakasr. (*Bor -N[.)<br />
kolog : Boyundumk kayrql. ()'ur.rrz *rSlvlut -Ar,)<br />
koltuk: Topallann yiiriiyebilmr'k iqi^ kullandrklan krlruk altr rlrynr:fri.<br />
(Indnii -Es.)<br />
kompile: Qergeve. (Laqin -Es.)<br />
kon: Koyun a[rh' (EqmeYazr -Kr.)<br />
kona : Yemek talrtasr olarak kullanrlan harnur tahtasr. (Saraycrk *Boziiyiik<br />
*Bil.)<br />
konak l Qatrsr kiremitli ev. (Dereyazrcr *Alar:a -Qr.)<br />
kongurdakh gan: uzerine gere$i kadar qan takrlmrq olau tasma. (*senirkent<br />
-ItP')<br />
konpe : lki eag arasrnda piqirilen kahn ekrntrk. (Kiinriircii iBnlA -Ank')<br />
konpoe: Nalbantgrlann demirin kafinfilrnr iilgmek igin kullandrklarr araq''<br />
(rGiialiil -Ank.)<br />
konursu: Ucu yanmrl yiin pargasr. (Sagrkara *Ialahiye -Gaz.)<br />
konyakileai : Yirmi diirt giniklik iilgek' (Yenikent 'Aksaray -N[.) [+ Einikl<br />
kop [gop] : Ka[m iekeleti. (*Ispir -Ezm.)<br />
[gop] : (Kayahk 'Susuz -Kr.)<br />
kofana : A[ag .tekne. (lelambey 'Prnarhigar -Krk.)<br />
kopgak: Araba tekerlefl'inin giibefii. (Samn rSii[iit -Bil.)<br />
kopli: Ucu girintili grkrntrh olan nacak. (*Arder;en -Rz.)<br />
korilon makinasr : Teneke eqyalara kabartma siis yapmakta kullarulan iki<br />
eilindirli arag. (*Krk.)<br />
korekili{i : Yazma kenanna boncuklu iqlenen bir oya. (Yassriirt:n rScnirktrrrt<br />
' -ItP')<br />
korunga : Bahqelerin etrafrna gekilen tel ya da gah grrpr engel. (Kandilli<br />
*Boziiyiik -Bil.)<br />
kosa [goeai : I. Trrpan. (Ak*agar 'Yalvag -Isp.; rKernalpaga -lz.;Kanrlilli<br />
*Boziiyiik *Bil.)<br />
[goea] : (Beykiiy, Aga[rdenek '$arkikaraafiaq -Isp.; Yukanbozkuyu<br />
'Kadirli -Ada.)<br />
2. Orak. (Pertek -N[.; -Krk.)<br />
kosaanahtan : Koaayr siikiip takmak iqin kullamlan araq. (*Kemalpar;a -Iz.)<br />
koergekici: E$rilen koearun a[zrm diizeltnrek igin kullamlan arag. (rKemalpaga<br />
-lz.)<br />
kog: Semerlerin ucundaki urgan baflamala yarayan qapraz a[aq. (*Giidiil<br />
-Ank.)<br />
kogan : [-+ goqan]<br />
kogatlqma : Tengirekle biikiilen ipleri ikiye katladrktarr sonra yaprlan yurnak.<br />
(rGiinen -Isp.)<br />
kogku : Diiven oku. (Beleniiren rKelcg -Brs')<br />
kota: Ka[nr okunu boyundurufa baflayan a[ag givi' (Yavuz *$avgat -Ar.;<br />
' Posof -Kr.)<br />
kotan: l. l. Karaeaban demirinin girdi[i afaq hsurr. (*Susuz -Kr.) 2. 'l'ck<br />
kanath nadae pullu[u. (*Posof, Krrgige[i 'Susuz -Kr.; rlspir -Ezm.)<br />
koz: Kuzu ahrn. (Beykara *Selim -Kr.)<br />
Mt
124<br />
koze (I) : Igine aes grkartmak igin eort bir msdde konulmuq olan alrzllemr<br />
yank coviz biiyiikliiffiinde yuvarlak balcrr grngrrak. (Akprnar rGtimiighacrkiiy<br />
-Ama.)<br />
koza (II) : Bahkgr afrna takrlan mantar. (Yenice rGelendost -Iap.)<br />
K69o: Krl ip biikme aracr. (Digkaya, Egme U9; Tire -lz)<br />
kdfeki: Qimento yapmakta kullamlan gri renkli hafif bir taq. (-Uq.)<br />
kdfte: Un ile iiziim rrry.todot yaprlan pestit. (Baqlrgla +Karaman -Kn.)<br />
klifterekuma : Tarlayr istenildifii yiinde aulamak iqin bel ile agrlan yol. (rMcr.<br />
zifon -Ama.)<br />
kdfiin (I) : Uziim kiifegi. (Ulu[bey .Senirkent -Iep.)<br />
kllfiin (II) : Duvar ve baca yaprmrnda kullanrlan, iglenigi kolay, beyaz renkli<br />
tag tiirii. (rMudurnu -Bo.)<br />
klifiin deetereai : Tag kesme teetereei. (rMudurnu -Bo.)<br />
k$kiir : Siizgeg. ('Susuz -Kr.)<br />
k0lemen..: l. Kovayr andrran iistten kulplu eepet. (Kegkiiyii rAyancrk -Sn.)<br />
2. Uziim ya da zeytin kiifesi. ('Yalvag -1st.1<br />
ktilnek : 19 giimlefii. (Krrqiqefi rsusuz -Kr.)<br />
hllm: Davar a$rh. (A-kprnar 'Giimiighacrkiiy -Ama.)<br />
k0rnbe [gtimbe -3] : l. Sag biire$i. (*Heki-han -Ill.) 2. Qiirek. (Karacaviran<br />
rSeyiliqehir -Kn.) 3. Saqta pigirilen ya$h yuflca. (*Uluborlu, rsenirkent,<br />
Gedikli *garkikaraa[ag -Isp.)<br />
[gdmbo .$] : (.Uluborlu .Senirkent, -Isp.)<br />
klln: Tarlayr giibreleme. (lnkiiy -Kii.)<br />
k0ngek : [-+ giinek]<br />
kup : Kafinrda gatal a[acrn arkasrna galirla^ tahta pargasr. (Arcrh rDelicc<br />
-Ank.)<br />
kilpgiik: Mieafir minderi. (*Terme -Sm.)<br />
k0pekbaklaar: Kiipeklerin boynuna talcrlan dikenli demir. (Meyvcbiikii<br />
Griidiil -Ank.)<br />
kllpcn : nevelcri iigiitnremek amacryle srrtlarrna tirtiilen ip gul. (sagrkara<br />
rlslahiye -Gaz.)<br />
kdrarabo : Ka$nr. (*Susuz -Kr.)<br />
h0romez ; l. siit igine kavrulmug bu[day atrlarak yaprlan yenrek. (Giiz.lyurt<br />
*Hekimhan -MI.) 2. Yo[urtla siitti karrgtrrarak yaprlan yemek. (Giikmenler<br />
Gedikli, Qatako Krzrla[ag *Saimbeyli *Ada.)<br />
kllruiidiinrbesi: Yeni dikilmiq .lan aema gubupunun iizerirre yrfrlan rrprak.<br />
(Arslando$muq r$arkikaraa[aq -Iap.)<br />
Itllr r sokak kaprlarrn ig krsmrnda bulunan a[ag aiirgii. (Gillliice *Giimiig.<br />
hacrkiiy -Ama.)<br />
llhdog: [.+k6stek -Il<br />
ldlrrlilre (I) : [-r ktieiire (I)]<br />
hllrrlllro (II) : Renile. (Giizcl *Giidiil -Ank.)<br />
k0aoa$a : Osaktoki atcqi karrqtrnp kiimiirleri gokmef,e yarayan arag. (rSaim.<br />
bnyli -A
126<br />
kulakaql: Igi pr.ynirle doldurulnnrg rnrrska bigirnintle hlmur a;r, (Tavqanh<br />
-Kii.)<br />
kulakh: t. It
l28<br />
kuzukerpig: I)uvar yaprmrnda kullanrlan kiigiik boyutlu vc dihdiirtgon bigimli<br />
bir kerpig fiirii. (Yenikent rAkearay -NS.)<br />
ll;:1.il,1*r;x:ul""r. et sakranan bakrr eahan. (*yarvae -rsp.)<br />
[uDunu : [-> KuPul<br />
kiicii [giicii, kiiciia[acr, kiiciirtiilefi] : l. Dokuma tezgahlarrnda iirgl iplerini<br />
birbirinden ayrran yuvarlak a[ag. (Tokmacrk rYalvago Beykiiy r$arkikaraa$ag,<br />
Qaltr iGelendost, A[rl *Eiridiro Garip, Ulu[bey *Senirkent<br />
-Isp.; Ece *Tefenni -Brd.; .Qarilak -Dz.; -To.; *Mudurnu -Bo.; *Biinyan<br />
-Ky.; Genecin, *Avanos -Ng,; .Bor, Yenikent rAkaaray -N[.;<br />
Kiiselerli *Tarsus *Ig.)<br />
[giicii] : (rGiinen -Isp.)<br />
[kiiciiafacr] : (Kiiprii *$arkikaraaflag -Iep.; Kuzkiiy *Akkug -Or.; rRefahiye<br />
-Ilzo.; Yenikent. Yegilovao Togprnar rAkearay -N[.)<br />
[kiiciidiilefi] : (Kiirkiiler *Yalvaq -Ispi)<br />
2. f)okrrma tezgahlanhda giizgii ipliklerinin bir lssmrnr agafrda tutmaya<br />
yarayan tellerden hcr biri. (Bekilli *Qal -Dz.) 3. Kimi dokuma tezgahlannda<br />
diren adr verilen ipliklerin araerndan gegirildi$i iki yan deynek<br />
ile bunlarr birbirlerine baflayan ara ipliklerden oluqan diizen. (.Yalvag<br />
-Isp,) 4. Bazr dokurna tezgahlarrnda a$ag kilcii ycrine kullamlan keten<br />
lifinden yaprlma sieim. (Akviran rQumra -Kn.)<br />
kiiciiafacr : [-+ kiicii -1]<br />
kiicidideSi : [+kiicii -l]<br />
kiiciistiir : Diirt bacakh demir sagayak. (Seydali, Irriinii -Es.)<br />
kiigiiktire : Qivi perginleme iirsii. (-Ank.)<br />
kiigiikeu : Ilah yastrklarda giiriilen kcnar tleeeni.' (*Bor -N[.)<br />
kiife: l. I{ayvanlara sulu yiyecck vcrmek amacryle kullamlan frgr trigimindr:<br />
a[ag kap. (-Sm.) 2. Ahrrda birikcn giibrcyi drgarr qrkarmalcta kullarulan<br />
hnsrr ecpct. (Yenikent rAkearay -N[.)<br />
kiileh (I) : lp yumagr. (Yayla, Iniinii -Ea.)<br />
hasrr sepet. (Yenikent *Aksaray -N[.)<br />
kiilAh (I) : fp yumalr. (Yayla, Iniin[ -Ee.)<br />
kiilah (II) : Kasket. (Ovegler fKrrkagag -Mn.)<br />
kiilce : [+ kiilqe .2]<br />
kiilge fkiilce, kiileeo kiiliir.l : l. Kiilde piqirilcrek yaprlan ramazan pidesi.<br />
(Karaa$aq *Boziiyiik -Bil.) 2. Krnk mrsrrdan yaprlnn tava okme$i.<br />
(.Llacrlat rGiidiil -Ank.)<br />
[kiilce] r (Karaqam -Bil.)<br />
[kiilee] : (Ka&ohaar 'Giidiil -Ank.)<br />
[kiiliir] : (Gtinenkiiy -Isp.)<br />
kiilek [giilek] : l. Su kovasr. (-Kr.) 2. Srvr maddelcr konmak iizere yaprlmrq<br />
iki kiloluk, eilindir bigimindc talrta lcap. (-S*.; Akprnar rGiimiighacr'<br />
kiiy -Ama.; Kuzkiiy rAkkug -Or.)<br />
[giilek] : (Ycnikent 'Aksaray -Isp.)<br />
kiileme : [-r kiime]<br />
kiilfan: Pekmez kaynatma ocafir. (*Senirkent -Isp.)<br />
kiilfe : [+ kulbel<br />
kiille: Mutbak ocaklannda bulunan iin havalandrrma deli$i. (Yenikent 'Ak'<br />
saray -N[.)<br />
kiillep : [+ gullap]<br />
kiilliik : l. Giibrc vc kiil qi;plii#i. (Korkiiler *Yalvag -Iep.) 2. Bacailan diigen<br />
pisliklerin iginde birikti[i duvar iqindeki teneke kuytu. (*Aksara *N[.)<br />
kiilliink : [+ kiiliink]<br />
kiilse: [-+ kiilge -2]<br />
kiiliik : [+ kiilunk]<br />
kiiliink [kiilliink, kiiliik]: Tag krnlan ya da demir diiviilcn balyoz. (Yuva<br />
rBucak -Brd.; Dodurga, Iniinii -Es.; -Sm.; Sankiiy *Beyqehir -Kn.)<br />
[kiilliink] : (Ilyaslr -Ug.; Toklnacrk 'Yalvag -Isp.)<br />
lkiiliik] : (Akda$ *Gclcndost -Isp.; Giilbagr *Qankaya, *Giidiil -Ank.;<br />
Baqkrgla rKaraman -Kn.)<br />
kiiliir : [-+ kiilgc -2]<br />
kiinre : [giimc, giimele, kiitemc] : Avcrlartn avlamrken kullandrklan, harmanda<br />
qahgarrlann banndrklarr kiiqiik kultbe )'a da sr$nak. (+Emirila!<br />
-Af.; Yakakiiy rGelendost, Tokmacrk rYalvag *Isp.; Baglugla 'Karaman,<br />
Karacaviran rSeydirschir -Kn,)<br />
[g"*"] : (Dcrckiiy *Egme -Uq.; Akbag *Giidiil -Ank.)<br />
[giimclc] : (*Merzifon -Ama.)<br />
[kiileme] : (*Bornova *lz.)<br />
kiinuiik : [+ giiliik]<br />
kiingiir: Baca. (*Boznyiik -Bil.)<br />
kiint (I) : I{amur topaklan. (Ebilhindi -Ezm')<br />
kiint (II) : f)efirrnen qarlrmn arahkh a$aqlardan olugan krsmr. (Esat giftli$i<br />
iTcrme -Sm.)<br />
kiipecik: l. lgine dornatcg salgasr konulan kulplu scramik kap. (Qaltr -Bil.)<br />
2. Kteiik knp. (rGtriin -Sv.)<br />
kiipeli (I) : Ilalrmn kiiqe motiflmi. (Ycqilova *Aksaray -N[.)<br />
kiipcli (II)r Biiyiik kazan. (Gdkmenlcr, Qatak, Gedikli, Krzrlaflag *Saimbeyli<br />
-Adn.)<br />
kiiple$i r llultu yu da jnpn demir bagl[urur dclik ktsmrar gcuillctmek sms'<br />
ciyle kullanrl&n Qclik arag. (Ilyaeh -Uq.)<br />
t29
30<br />
kiipii [giiblef, giiblofe' giiplefie' kiibiinii] I I]alta, keeer, kazma, rrar;ak ve qapa<br />
baghklarrnrn sap gegecek krsrrnlarr. (Dodurgua -Bil.; Ycnikiiy -Es.;<br />
Beyceli rF'atsa -Or.)<br />
lCiibl"El : (Uziinlii {Beyqehir -Kn.)<br />
[giintefie] : (Giirmedere 'Irr:thiyc -il[[.)<br />
fuiipte$cl : (Gcdikli i$arkikara.rftq -Isp.)<br />
[kiibiinii] : (Oiizcl rciidil -Arrk.)<br />
kiipiirii: Boltu .(Seyduli -Ee.)<br />
kiirde : Drgr basma, igi pamuklu kndur ccketi. (Rcykiiy '$arl
L<br />
laba : Trnas atmakta kullamlan beg cliqli tahta arag. (Krzrlca Bor -N!.)<br />
labbc : odunu az olan yerlerde inek, mand.a gibi iribag hayvanlann lie[findcn<br />
iizel bigimde yaprlan yakacak maddesi. (Krzilca .Bor -N[.)<br />
labrnya: Ayakkabrlann altrna siyah mum siirmekte kullanrlan ayakkabrcr<br />
aracr. (*Siwrihisar -Es.)<br />
labrt : Qift striiliirken saban demirindeki pialikleri ternizlemekte kullanrlarr,<br />
iiggen biqiminde demir a$zr ile uzun ve sa$lam deynektcn tuturacak yeri<br />
olan araq. (Yukanbozkuyu rKailirli -Aila.)<br />
labonya [abunya -l]: Yeni yaprlan ayakkabrlann art krsrurranna perdah<br />
gekmekte kullamlan bir ayakkabrcr aracr. (Giiltragr rQankaya -Ank.)<br />
[Iabunya -l] : (rAksaruy -Ng.)<br />
labunya : l. ['-+ labenya] 2. Ireniiz kahbr ahnmamrg ycni yaprlmrg ayakkal'larrn<br />
deri krsrmlarrndaki kr'grkhklan gidermekte kullarulan ayakkabrcr<br />
titiisii. (-U9.; -Krk.)<br />
tabut (I) : Araba tekerlefi demir genberinin altrnda bulunan alag kaenak.<br />
(rTefenni -Brd.)<br />
Iabut (II) : Denizc vurmak yiintcmiylc bahklann a[a dofirrr yiinetilmeeini<br />
ea$layan bir tagrn arkasrna afiaq takrlmaeryle oluqan arag. (.Gerze -Sn.)<br />
lama Famailomiril : uzu*ln$* 10-4,0 cm. araernda dcfiqcn yassr tremirden<br />
yaprlma bir rnarangoz aracr. (*Giidtl -Ank.)<br />
flamademiri] : (*Senirkcnt -Isp.)<br />
lamademiri : [-> lama]<br />
lamba: Do[ra.ma kaprlarda, gcrqcvcyc gegirilcn tahta krgrm, (ryalvag *Akearay<br />
*N[.)<br />
lambaaltr: Iqine Iamba konularak duvara asrlan tahta. (Kuzfindrk -Ee.)<br />
lamha kiigtiiresi: Pencere gergeveaindc cam yata$ agmakta kulanrran demir<br />
arag. (Giilbaqr rQankaya -A"L.)<br />
lambelft (I) : r. Igine lamba konulan duvardaki iizel bogluk. (Meyvebiikii<br />
*Giidiil -Ank.) 2. Ocakl$rn iist kremrnda bulunan raf. (yukandinek<br />
3$arkikaraafaq -Isp.)<br />
lambahk (II) : Duvara lamba agmakta kullarrlan talrta arag. (Kiitiirneli<br />
'Gelendost -Isp.)<br />
lambur$r r Tahtalann iizerine oyma etr yspmakta kullarulan mini rcnde.<br />
(Akbaq *ciidiil -A"L.)<br />
lenca flonea] : Harman yerine su tagrmakta kullanrlan frgr. (0vegrer *Krrka$ag<br />
-Mn.)<br />
[Ionca] : (0veqler *Krrka[ag -Mn.)<br />
lapakka flapatka] : I(iirck. (Kiilliik rlfidrr -Kr.)<br />
flapatka] : (*Susuz -Kr,)<br />
lapatka: [+lapakka]<br />
laetik [astikgarrk] r Eritilen eski kamyon lastiklerinden yaprlan ucuz kiiylii<br />
ayakkabrsr. (Kovalca *Boziiyiik<br />
-Bil.)<br />
flastikqarrk] : (Karaafag rBoziiyiik<br />
-Bil.)<br />
Iaetikgarrk : [--+ lastik]<br />
lastik iinliik : Keqe yaprhrken bclden arsafr krsmr iirtmck igin kullanrlan tirtii.<br />
(rYalvaq -Isp.)<br />
tata (I) : Ccket. (rScnirkent -Isp.)<br />
tata (II) : Kahn tahta. (*Aksaray -N[.)<br />
lavag I Pirsirilmiq yufka. (-Ezm.)<br />
laydrr : samamn drgarr diikiilmcmcsi iqin arabalann yan taraflanna konan<br />
bir metre yiikscklikteki merdiven higiminde kanatlar. (Btiliikbagr rseim<br />
-K..)<br />
leblebi : Fanilalarda leblcbiyi anrlrran motifler. (Yenikent *Aksaray -N[,)<br />
legek [negek] : l. Ersarp. (Egmeyazr -Kr.) 2. Bagiirtiist. (Krrqige[i rsusuz -Kr.)<br />
[negek] : (-Ur.)<br />
Iefrlen: Koyun, keqi gibi hayvanlarr* boynuzlanndan yaprran urgan biikme<br />
aracr. (Geqik *Hasankale<br />
-Ezm.)<br />
le$enge Uimge] : l. Berberlerin sakal rrraqrndan sonra, yiiz yrkamak iqin<br />
kullanrhkla. iizel kap. (rAksaray -Ns.) z. Bakrr yemok kabr. (Kiiniik<br />
fl[drr<br />
-Kr.; 'Gaz.\<br />
flimfc] : (Kiilliik .Ifdrr<br />
-Kr.)<br />
lehimtavasr: Ttnckccilerin iqinc kalay koyduklal teneke kap. (*Yalvag<br />
rAksaray<br />
-N[.)<br />
leke [yeyke] : Kayrk diimenini hareket ertirmc[e yarayan deynek, diimen<br />
kolu. (Yenicr: rGelentlost -Isp.)<br />
[yeyke] : (iGerzc -Sn.)<br />
lema: Terlik dikiqi. (-Mr.)<br />
lempe: Lamba. (Bofaz *Susuz -Kr,)<br />
lenger (I) : l. [.+ ilenger (I)]<br />
lenger (II) : Kayrk q{rpasr. (Ycnicr-. *Gelcndost<br />
-Isp.)<br />
lengere : [** ilenger (I)]<br />
lougeri : [-r ilengcr (I)]<br />
lepe: D.matesli pilav. (G6kmcnlcr, Qatak, Gedikli, Krzrlafag *saimbeyli<br />
-Ada.)<br />
lerdik (I) : KurEunkalcm eilgioi. (Karanfiag rBoziiyiik *Bil.)<br />
lesitik (II) : Qoraplann bacaktan agagrya diigmemesini ea[Iayan ip. (Bagkiiy<br />
*Tavqanh *Kii.)<br />
levent : Dokuma tezgahlannda giizgti.iin sarrldrfir afag ya da demir makara.<br />
(-us')<br />
r33
34<br />
leyger I Ayakkabr parlatrlan arag. (-Mr.)<br />
limaki: Kunduracrlarrn kullanth$r brgak efcsi. (-Ank.)<br />
limgo : [+ legeng .2]<br />
limo l. Tavan a$aglarrmn arasrm tahtalarla doldurma. (Giizcl rGiidiil -Ank.)<br />
2. Kiremit. (Boyar *Giialiil -A"k.)<br />
linil vurmak : Kegeyi kur.vetlendirmck amacryle yaprlan ir.lem. (*yalvag -Isp.)<br />
lintir I BcA yn tla altr tlir*li dcmir dirgt:n. (lslnmbcy rPrnarhisar -Krk.)<br />
linz : Dokumacr cendcrcei. (Qaltr *Stifiit<br />
-Ank.)<br />
lietir : Abdcst alrnak igin kullanrlan r:l lefcni. (Qamyolu tdanya<br />
-Ant.)<br />
lo! : Dam topraBrur pekiqtirmekte kullamlan eilindir bigiminde iri tag. (Giilliice<br />
rGtmiighacrkiiy -Ama.)<br />
lokma l Demir fizerinde dig aqmafa yarayan, orta krsmrntla tliirt delik b..<br />
lunan araq. (*Senirkent -Isp.)<br />
lom (I) : Arabamn arka dingili. (rSusuz -Kr.)<br />
Iom (II) : Taqcrlarrn krrllandrffr kiiskii. (Tngdcfirmen rQrltlr -Kr.)<br />
lonca : [-> lanca]<br />
liingiir : lginde uzun siire yofurt saklamak iizcrc ortalama S0 x 100 cm.<br />
iilqefinde, yumugak tagtan yaprhnu silindir bigimindeki kap. (Eme!il,<br />
Giizeltiren *Prnarbagr -Ky.)<br />
liingiirdek r Qok aes grkaran biiyiik inek gam. (Karakiiy, Vczirhan -Bil.)<br />
liileyin r Emzik ve kulplu ibrik. (Kiilliik .Ifdrr<br />
-Kr.)<br />
iilliik r }Iuni. (.-Ml.)<br />
liiliik : Tahta oluk. (Bofiaz 'Susuz *Kr.)<br />
M<br />
maat : Saraqlarrn deri iizerinde iz yapmak amacryle kullandrklan u9 krsmrnda<br />
birkuq dclik bulunan tshts. (rPrnurhiear -Krk.)<br />
macrn t Pekmcz. (Sevdi$in -KrE.)<br />
madrrga [mailurga]: l. Kiigiik taqlarr krrma aracr. (Giilliice *Giimiighacrkiiy<br />
-Arna.)<br />
[mailurga] : (Beycefiz *Fatsa -Or.)<br />
2. Duvarcr gekici. (*Senirkent -Isp.; Dcrckursculu iGiirele -Gr.; Boyah<br />
rGiidiil -Ank.) 3. Merg ve galeme vurmakta krrllanrlan dernir araq. (rRe-<br />
fahiye -Ezc.)<br />
madurga r [+ madrrga]<br />
maflak: l. Leblebi yaprlacak nohudun kabufiumr grkartmala yarayan arag,<br />
(Hrrka rKale, 'Tavaa -Dz.) 2. Leblebi karrqtrrgacr. (.Tavqanh -6ii.;<br />
rAdapazarr -Sk.)<br />
ma! r Yaprlarda iki kirigin arasrndaki lirsrm. (-Ama. ve gewesi)<br />
maha [mnhaefacr] : Qatrdaki kiige afiaglan. (*Mudurnu -Bo.)<br />
[mahaaf,acr] : (Giizel *Giidiil -Ank.)<br />
mahan[ocr r [-.r mohu]<br />
mahat : Pencere iiniine tag, kerpiq ya da tahtadan yaprlan eedir. (Giilliice<br />
'GiimiiEhacrkiiy -Ama.)<br />
mahfaza : Qrkrrkta orta direfin dayandrfr iki a$aq. (Giilbaqr +Qankaya -A-ok.)<br />
mahlah: Dokuma tezgahrnda, dokunan kramrn uzeriue ea'lihfr oilun. (Yavuz,<br />
Diizenli, .$avgat -Ar.)<br />
mahmurliyc I Duvar gam. (Akgakese .Giidiil<br />
-A"k.)<br />
mahralra r Mendil. (.Sueuz -Kr.)<br />
rnahisma [malrrrna, marhama] : Ifavlu. (Meyvebiikii tciidiil<br />
-Arrk.)<br />
[mahnmo] : (Qankaaray r$arkikaraa$ag<br />
-Isp.)<br />
[marhama] : (Saph, Boyal, Akbag .Giidiil -fuk.)<br />
mahrrma : [-.r mahrama]<br />
makara : Qadrrrn ip talulacak ycrlcrine ba[lanan dirsckli gomak. (Garip<br />
rSenirkent -Iap.; Sagrkarah ve Sankegili agiretleri -Ada.)<br />
makae (I) : Qatrdaki afaglar. (Yukarrtrrtar *Yalvago AFI tEgfidir -fsp.;<br />
Gazelyapr -Kii.; Muratdere -Bil.)<br />
makae (II):_0n dingili arabaya ba[layan ve sa[a sola diinmeeini ea$layan<br />
diizen (Ilyash -US.; Yukankagrkara *Yalvag, rsenirkent -fsp.; yenikent<br />
'Aksaray -NE.)
136<br />
makae (IIf : l. At trrnafir kesilen arag. (rsenirk€nt -fsp.; rciidiil -Ank.)<br />
2. Deri kcsilen arag. (rGiidiil -Ank.; rAksaray -NE.) 3. Tcnekc keailcrr<br />
arag. (rYalvaq. -fsp.; *Aksaray -N[.)<br />
makat (I) [maket] : Sedir. (Iniinii -Er.)<br />
[maket] : (Yasariiren *Senirkeut -Isp.)<br />
makat (II) : Oda tabanrn& srvanan 3.5 cm. kahnhfrndaki gamur erva. (Yeni.<br />
kent rAkearay *NC.)<br />
maket ! [+ makat (I)]<br />
makina : Tezgahtao dokuma srrasrnda hahp gergin tutan diizen. (Tokmacrk<br />
'Yalvag -Isp.)<br />
makinaaltr I Ya[r ahnrmg siit. (Yenikent *Akearay -N[.)<br />
makinata : Ayakkabrcrlann, ayakkabr taban kenarrnr tliizeltmek ve parlatmak<br />
amacryle kullandrklan arag. (Giilbagr 'Qankaya -Ank.; 'Akearay<br />
*NE.)<br />
makog [makogr, makogi, makuko manguk, marmar] : Dokuma tezgalunclaki<br />
mekik. (gimgirli *Ikizdere -Rz.)<br />
[makogr] : (Merkez kiiyleri *Rz.)<br />
[makogi] : (Giincy 'Ikiztlere -Rz.)<br />
[makuk] : (Yavuz *$avqat -Ar.)<br />
[manguk] : (Yavuz *$avgat -Ar.)<br />
[marmar] : (Bckilli rQal -Dz.)<br />
makogr : [+ makog]<br />
makogi : [-+ makog]<br />
makra: Dokuma tezgahlannda biiciiniin oynamaErnr ea$ayan diizen. (Kandilli<br />
rBoziiyiik -Bil.)<br />
makuk r [-+ makogl<br />
mala : l. Deriyi, bir deynek yardrmrylc kiregfemekte kullanrlan guval pargasr.<br />
(*Bor -N[.) 2. Kalaycrlann kaplarr tcmizlerkcn kullandrklarr gaput.<br />
(*Aksaray *N[.)<br />
malodrz r Sahan. (Yukankaqrkara 'Yolvag -Iop.)<br />
malafa: Kuyumculann yiiziik diizeltme ve yiiziik numaraornr Eaptama aracr.<br />
(-Brs.; *Akearay -N!.)<br />
malama: Diiftrnlenmig fakat savrulmamq taneli aaman. (De[irmendere -Af.;<br />
Ilyaeh -Uq.; Yeqilkiiy 'Gelendost, Akgagar rYalvag, Beykiiprii t$arkikaraalag<br />
*Isp.; *Merzifon -Ama.; Kadrobaar, AfEar rGiidiil, Yurtbeyi<br />
*Giilbagro tlhan 'Ayag -Ank.; Bcya[rl *Uluhgla, Ycnikent 'Aksaray<br />
-N$.; Bagkrola rKaraman -Ku.)<br />
malaz [maloz] : Mrsrr ekme$. (Saraycrk, Cihangazi, rBoziiyiik -Bil.;)<br />
[maloz] : (Saraycrk, Cihangazi fBoziiyiik -Bil.)<br />
malgaz r Ocakh$rn iiet yamnda bulunan kibrit ve iitebcri knyma yeri. (Lagin,<br />
+Sivrihisar, Qukurhisar -Es.)<br />
nralle: Diiyiik tarrlan yerlerinden oynarmak igin kullanrlan 1.5 m. katlar<br />
uzunlrr[uudt drnrir kuldrrag. (*Kcrnalpaga -lr.; Akbaq rGiidiil -Ank,)<br />
maloz: [-+ malaz]<br />
maltrz [manilrz] : Iskeleti teneke ya da bakrrdan yaprlan iig ayakh, iki kulplu,<br />
igyiizii toprakla grvah ve iqinde rzgara bulunou yemek pigirme mangah.<br />
(*Brs.; lniinii -Es.)<br />
[maldrz] : (Akbaq rciidiil -Ank.)<br />
malrrk: Kolanr scmcr ya da efcro baflamaya yarayan tahta makaralar.<br />
(Beyceli rlratsa -Or.)<br />
manar: Kiiqiik balta. (-M$.)<br />
mancr.! Dabaklann deri iizerindeki krllarr temizlemekte kullandrklan kirecin<br />
zrrntkla k:rnltrrrhnastndan oluEan srvr. (-Uq,)<br />
mancrk: Kapr mandah. (Frnthkoluk -Bil.)<br />
manguk : [+ nakog]<br />
mandal (I) : l. Kancah kapr menteqesi. (Isahey *Qal -Dz.) 2. Peucerenin agrlmanrasrm<br />
sa$ayan demir arag, (tAksaray -N[.)<br />
manilal (II) : Cep diifimesi. ('Aksaray -N[.)<br />
manilal (III): Sebze bahqelerinde kare biqiminde su da[rtma parselleri. (Kiitiirnek<br />
*Gclcndost -Iap.)<br />
mandal (IV) : Trrmrlr sapana ba$ayan tliizen. (Yenikent *Aksaray -NE.)<br />
nrandal (V) : Klynar sudski Samayn qrkarmafia yarayen biiyiik alag krstrrgaq.<br />
(*Boziiyiik -Bil.)<br />
mandrz : [-+ maltrz]<br />
manga: Tarlada brrakrlan biqilmiq ckin yr[rnr. (Darrveren tAcrpayam -Dz.)<br />
manig: Sap qckme anrnda aratralann diiz yan kanatlan ycrine konan parmakh<br />
kanatlardaki parmaklardan herbiri. (Ortayan tsenirkent -Isp.)<br />
manta : Ayak terlememesi igin ayakkabrlanu igine konan mantar. (rSenirkent<br />
-ItP')<br />
mantar: Deri yumugatma maddesi. (rYalvag -Isp.)<br />
mantrileli[,i: Mantrya ]rcnzeyen qorap motifi. (Yenikent tAksaray -N$.)<br />
maran r Arnba tckerle[i. (rRcfahiyo -Ezc.)<br />
marhama : [-+ mahrama]<br />
marks : Beygirleri arabaya ba$amafa yarayan iig hermdan olugan diizen.<br />
(-Ama.)<br />
marmar r [+ makog]<br />
mareilya [mareilye]: Bir kiremit tiirii. (Yukarrtrrtar rYalvag -Iep.)<br />
[marsilye] : (Qukuriiren rciidiil -Ank.)<br />
marsilye : [+ mareilyaJ<br />
masat lmazap] : l. Brqak bileyleme aracr. (*Senirkent -Isp.; tKemalpaga<br />
-Iz.; -Brs.; Dodurga rBoziiyiik *Bil.; Esnemezo Iniinii -Es.; Gtilbagr<br />
rQankaya, rctdiil -Auk.; rBor, Yenikent .Akaaray -Ng.) 2. Ayakhabrcrhkta<br />
kullanrlan a$ag aaph gcliik bilcy, (tBefahiye -Ezc.; -Mr,)<br />
l3?
l38<br />
[rnezap] I (*Mr.)<br />
nragdar [mastar (I) .f] : Bey0z peynir kahplamrken tenekc iizerintle iilgiiler<br />
almakta kullamlan afag cet\rcI. (tYalvag -Isp,)<br />
[mastar (I) -f] : (-Mr.)<br />
masrn ! Tren. (*Qa$ayan -Kr.)<br />
maelr [maera, tuasur, mcrura] : Dokurna tezgahlarrnda uzerinc ip sarrlan<br />
kendirsapr, gcnellikle bir yrlhk incir a[acr ya da tcneke b'ru. (Beliili<br />
*Qal -Dz.; Kandilli fBerztiyiik -Ril.)<br />
[maera] : (-Ank.)<br />
[masur] : (Giiney rlkizdere -Ilz.)<br />
[masura] : (Derekugculu *Giirele -Gr.)<br />
masrralrtoka : Karyrg baflama tokasr. (*Aksaray -N[.)<br />
rnBsrB : [-> nrasrr]<br />
mastar (I) : f. [-> ruasdar] 2. l\{ararrgoz ccrlvcli. (Ncfsikiise.li *Dynesil -Gr.)<br />
rnastar (II) : IIah tezgalunda ileri-geri oynatrlan krsrm. ('Biinyan -Ky.)<br />
masur : [-+ maarr]<br />
maeura : [-+ maarr]<br />
masur etmek : Mnsur'n iizcl bir gark yardrmryle ip aarmak. (Giiney *lkizderc<br />
-R")<br />
maga (I) : Deri tutturmafa yarayan krstrrgag. (.Yalvaq -lsp.)<br />
maga (II) : Saat garklarrrun hrzrnr ayarlatan gatal kol. (-Ilrs.)<br />
nraqa (rlr) : Tezgahlarda alt ok'la iist okou gergin tutrna[a yaraya^ diizcnin<br />
alt gengcline taliulau arag. (Toknracrk *Yalvag -Isp.)<br />
magala: Iludutlan toprak yr$rnlan ilc lrrrlirtilcn bahgelcrde kare hiqiminrleki<br />
ekim alanlan. (-To.)<br />
ma tahtaer : Derilcrdeki damarlarr tcmizlcmekte kullamlan arag. (*Ilor -N[,)<br />
mavrak : Lcblcbicilerin kullandrlr leblcbi kangtrrma diizcni. (rciidiil -Ank.)<br />
mayaganafil : Igintlc hamur ekgitilen, peynir ve yofiurt mayalanan kap.<br />
(*Kemalpaga -lz.)<br />
rnayntokneai I lqirrdc maya iirctilcn afnq tcknc. (rSr:nirkcnt -Isp,)<br />
mayrs : Qatrmn kcuarlarrm oluqturan kahn ve uzun yontma a[aglar. (Ulu$bey<br />
*Senirkent -Isp.)<br />
nrazap I [-> mosnt .2]<br />
rrrazgal (I) : f. Av kuliibclcrinde giizctk:tmc \-c atcl ctrnr: tlclifii. (Aqafrya.<br />
banh rAgrn -nl.) 2. Minarek:rdc, rncrtlivr:nft:rc rgrk gerlnrr:sirri safilayun<br />
delikler. (Karaalag *Boziiyiik -Bil.)<br />
nazgal (II) : Ahrrda pislik toplanan krsrm. (-Kr.)<br />
rnazr (I) [mazu] : l. Kafnr dingili. (rPosof, .Sueuz -Kr.; rlspir -Ezrn.; Dcli.<br />
ilyar $arlugln -Sv.; Alcrh Dclioo -Ank.)<br />
[mazu] : (Seydikiiy -Kii.; Beycc[iz, Miri rFatea -Or.)<br />
2. Atarabaer dingili. (-Kr.)<br />
mazr (II) : l. Kilim tezgahrmn alt ve iist afaqlan. (Krzrlca +tsor -N$')<br />
2. lpa[crnrn iiet hsrmnaaki diiner a[ag. (Sagftara tlslahiye -Gaz.; Kr'<br />
zrlca *Bor -N[.)<br />
mozu ! l. ["+ mazr (D 'fl 2. A[ag dikmelerle yapilan tahta ev' (Derekuqculu<br />
*Giirele -Gr.)<br />
mec: Karasabamn elle tutulan luemr. (Bofnz rSusuz -Kr.)<br />
meeg 3 Meses'in arka kremrnda bulunan gift siirerken saban ya da pulluk<br />
demirini temizlemek igin kullarulan yassr demir parqasr. (Beya$rl tUlu'<br />
krela -N[.)<br />
mefel : Yamag tarlalartndaki toprafir alt ii$t yaprna[a yarayan biiyiih r;apa'<br />
(Giilliice +Giimiighacrkiiy -Ama.; Giikek rAkkuq, Zile *Mesudiyc -'Or';<br />
Derekuqculrr *Giirele -Gr.)<br />
mehni: Alurdaki ycmlik. (Beyccli rFatsa -Or.)<br />
mekeafacr : Kayrk diimeni yiineltilen tahta 6al. (Genqali *Senirkent -Isp.)<br />
mek€r€ : Qrkrrk ifinin gaputtan yaprlma iki qiqkin krsmr. (Qatak rEmct -Kii.)<br />
mekicik: Bir kilim motifi. (Qatak rEmet -Kii.)<br />
melofe: Kadrnlarrn bag vc omuzlannr iirtmek igin kullan
140<br />
merdano: Biiyiik bir alag giivdesinin orta krsmrna dik olarak gakrlmrg uzun<br />
ve kahn gekme sopasrndan olugan ekimden sonra, tarlayr diizlemek ve<br />
tezekleri pargalamakta kullanrlan siirgii. (-Krk.)<br />
merdens r l. Yuflca agmakta kullanrlan afag aragn oklava. (Krrqigefi rsuguz<br />
-Kr.) 2. Kaba yufka agmakta kullanrlan orta Issmr kahn, uglan ince<br />
olclava. (-Itrzm.)<br />
merdivenli: Bir bilezik tiirii. (rAkaaray -N[.)<br />
mcrek: Igindc hayvan yeygisinin aaklandr$ yer, (DerekuEculu .Giirele -Gr.;<br />
Kayahk tSusuz, Baykarn *Selim, Egmeyazr -Kr.; Paeinlcr -Ezm,;<br />
'Agn -El.)<br />
metez. Kiipeklerin boynuna takrlan demir digli tasms. (Ilyaeh -Uq.)<br />
rnertek [meeedek] : l. Toprak ve diiz tlamh cvlerdc toprnk kramrn altrnl<br />
diiqcnen kahn a$aglardan herbiri. (-Ama.; Bo[az .Susuz, Baykara .Selim<br />
-Kr,; *Giiriin -Sv.)<br />
[nrescdek] : (Ihca *Ayag -Ank.)<br />
2. Qit vc Aatrlardaki yan alaglar. (Giinenkiiy -Irp,; Derekrrqculu rGiirclc<br />
-Gr.) 3. Krzafnn taban a[acr. (Bcya[rl fUlukrgla -N[.)<br />
merze : Rcnkli iirtii. ('Emirdafi -Af.)<br />
meseilek : [-+ mertek -l]<br />
meses [mesiis] : Inek ve iikiizleri diirtnrek igin kullarulan ucu sivri demirli<br />
deynek. (Veyselkiiy *Emirda[ -Af.; Deliilyaa r$arkrgla -Sv.; Eme[il<br />
rPrnarbagr -Ky.; Beyafrl *Ulukrqla, Giiciinkoya rAksaray, Fcrtek -N].;<br />
Yukarrbozkuyu *Kadirli -Aila.)<br />
[mcsiis] : (*Emirdafi -Af.)<br />
meetablasr : Mest ayakkabrer yapmak igin iizel bigimde hazrrlanan deri. (rYalvag<br />
-Isp.)<br />
meeiie : [+ meses]<br />
metelis : Uzeri qubuk ve bezlerle iirtiilerek giizetleme yeri haline getirilen,<br />
yarrm m. katlar bir derinlifi olan avcr gukuru. (Yenikent rAkearay -N[.)<br />
meti : FrQr. (*Sivrihisar -Es.)<br />
meyane: Krlipi biikmekte kullarulan makara. (tlyaeh -U9.)<br />
meyilani: Ipekten yaprlan bir kadrn kumaqr. (Qankearay t$arkikaraafag<br />
-Isp.)<br />
mezartagr : Yazma kenarrna iqlencn bir oya tiirii. (.Yalvaq -Isp.)<br />
mezgep: Qocuk tinlii$ii. (*Sivrihisar -Es.)<br />
tnlcrr ! Asfalt yol yaprmrnda kullamlan kiiqiik gakilar. (-Bre.)<br />
rrruhl [muilul] : Ovendirenin arka ucundaki iiggen bigiminde kiigiik yaesr<br />
demir. (Giirmedere rFsthiye -ME.)<br />
[muilul] : (Yegilkiiy rGelendost -Isp.)<br />
ltuncrrrk: Ya[ makinasr. (Esncmez, Iniinii *Es.)<br />
rntrrk: Samurrhk. (Kiiplii -Bil.)<br />
mrern [nrisire] : Mala. (Yenikent *Aksaray -N[.)<br />
[mieire] : (.Ermenek -Kn.)<br />
mrgabahh : Beg trila yaprlan goraplarda giiriilen bir motif. (yegilova rAkanroy<br />
-N[.)<br />
mrtrk : I'Iasrr yaprmrna hazrr durumda olan kamrg. (Satrlmq *Ea.)<br />
nriiliil : ln,,k r',r iikiiz diirtrnck igin kullrrrul'n ucu sivii denrirli dcynck. (yukarrbozkuyrr'Kadirli<br />
-Ada.)<br />
mihrap : Snbanrn qrkrg borusu. (Dofianhcy *Beyqehir *Kn,)<br />
rnihraplhah: orta krsmrntla mihraJr rnotifi buhman hatr. (Tagprnar rAkaaray<br />
-Ng.)<br />
mikladuz : Ku'tluracrlarrn ycre diikiilcu qivileri toplamakta kullandrklan<br />
mrknatrsh tlurnir Jrargasr. (iRr,fahiyr: *Ezc,)<br />
nril : A[aq tr!. (Sagrkara rlelahiyr. -Gaz.)<br />
milletbnhgesi: Yazrna kcnar oyasr motifi. (.yalvag -Iep.)<br />
minet: Frrrna hamur siirmc talrtasr. (rKemalpaqa -lz.)<br />
mintar : Ilatakhk vc akargularda k'llanrlan iizcl bir buhknft. (ycnice .Gck:ndost<br />
-Isp,)<br />
lnirrnun : Kiiqiik tr:sti. (Kiirnbct, lniinii -Ds.)<br />
mieinc : saz sapla'na arahklarla sa.ltrn tellcr. (Beyktiy .$arkikaraafag -Isp.)<br />
mieire : [--+ mrsur]<br />
mislik: 0zel bir kolonya kabr. (Ilalhk, Iniinii -Es.)<br />
mitit: D,kuma tczgahlannda dokruran krsrnr gcrgin tutmaya yarayan rliizcn.<br />
(--To.)<br />
moc'k: Ug krsmrnda yumru bigimindc ,.iEkinlik bulunan goban sopasr.<br />
(Kurtk6y -Bil.)<br />
modul [mozun, noilul, murlul] I Mcsesin ucundaki sivri demir. (rTerne -Sm,;<br />
Giilliicc *GiimiiEhacrkiiy -Ama.; ll{iri *Fatsa _Or.)<br />
[moznn] : (llyash -U9.)<br />
[noilul] : (*Mudurnu *Bo.)<br />
molamaz: lri, ham duvar tagr. (llyash -U9.)<br />
uronta givisi : Ayakkabrcrlann kullandr$ kahp givisi. (.Giidiil _Ank.)<br />
morlu [morluyanihm] : Bir zamanlar qok kullanrlmrq olan bir kaihn kumagr.<br />
(Arok *garkikaraafag -Isp.)<br />
[morluyanihm] : (Celiptag *Yalvag -Isp.)<br />
morluayak : Hah kenarlarrna yaprlan kara renkli si.is. (yegilkova rAsaray -N[.)<br />
morluyandrm : [.+ morlu]<br />
moqoy [miigiiz] : Quval. (rQallayan -Kr.)<br />
[miigiiz] : (Bofiaz iSusuz -Kr.)<br />
motal I Peynir tulumu, (Incesu, Bo$az .Susuz, Egrneyazr -Kr.)<br />
nrozak: Araba tekerlerindeki afaq parmakhklar. (*Manyas -Ba.)<br />
rnozakonat : Ka$rrlann yan taraflrrrna konan kiigtk. a[ag kanatlar. (Ityash<br />
-us.)<br />
l4l
t42<br />
mozu ! Kilim tezgahrnda alt ve iist ipliklerin iizerine sanldrfir silindir bigimli<br />
a[ag. (Suqehri -Sv.]<br />
nrozun r [-+ modul]<br />
miihre (I) : Nal'rn zrmba il. delirrmcai srrasrnda, altrna konan delikli araq.<br />
(Kiimhet -Ds.; *Bor -N[.)<br />
ruiilre (II) : Ozel tahta kahpla ynprlan toprak tluvar. (*Zile -To.)<br />
miihreilemiri r Dr:rnirden I'aprlmrq olarr crsyalarr dt:lnrc[e yaxryan 'rtu krgrnr<br />
delik, koni biqimli gelik arag. (Giikrnenler, Qatak, Gedikli, Krzrla[aq<br />
iSaimbeyli -Ada.)<br />
ruiime : Ekmek. (Giiciillii rYalvuq -Isp.)<br />
miimelik: Siityen. (Cihangazi -Es.)<br />
miiqiiz r [.+ mogoz]<br />
nncur : Giidiik aclh hububat iilqcfiinin yansr kadar biiyiikliiktr: olan basrk<br />
silindir bigimintle iilgii aracr. (Giilliicc tGiimiiEhacrkiiy -Ama.; Akbaq,<br />
*Gtdiil, Yurtbcyi *Giilbagr *Ank.) 2. $inifin yarrsr kadar olan bir dcfir-<br />
menci iilgefi. (Dereyazrcr rAlaca -Qr.)<br />
mudul r [--+ mrihl]<br />
mumlugivi : Karasabanda, Ldrg adr vcrileu diizenin iin krsmrnda bulunan<br />
a[ag givi. (Beyafrl rUl'*'ela -N[.)<br />
rnurg: l. Taglan yontarak d,iizeltmektc kullamlan ucu sivri kahu demir.<br />
(Senir *Sincanh -Af.; tKuzfrndrk -Es.; rRcfahiyc -Ezc.) 2. Dcfirmenci.<br />
lerin kullondr[r tag gckici. ('A[rn -Ul.)<br />
murtat: Kalaycrlann kap kacak tliizeltmek ve pergin yarnpak iqin kullan.<br />
drklarr iirsii anfuran demir araq. (-To.)<br />
rnusanilra : Yiiklii[iin iist krsmr. (Yakakiiy *Gelendost -Isp.; Yegilova -Brd.;<br />
*Acrpayam<br />
-Dz.)<br />
rmrsluk : Kalaycr ocaklarrndaki hal,a dcligi. (*Aksaray -N$.)<br />
nrusul [musur] : l. [+ musur]. 2. Igi oyuhnug iri afag giivdesinden yaprlano<br />
hayvan sulama ycri. (Erncfil tPrrrarbagr -Ky.)<br />
rnusur [musul -l] : Ahrrlarda bulunan hrryvan yemlifi. (Giiknlrulrr, Qatak,<br />
Gedikli, Krzrlafag *Saimbeyli *Ada.)<br />
[musul -l] : (Kiipliicc *Gtmiiqhacrkiiy -Ama.)<br />
mugabek : Giimlck kenarlarrm lc.rurarak tlikme. (Esncmez rlniinii -Bs.)<br />
mugda: Hayvan kayglanru diizcltmck igin kullanrlan trrnqtnn yaprlma el<br />
biiyiikliifiinde arag. (-Mr.)<br />
muqguklak: Makarad.an yaprlan topag. (Karakiiy -Bil.)<br />
muylu [muyru] : Araba ttkerinin drqarr frrlamasurr iiulcyerr, dirgilin drg<br />
tarafindaki dtli$e gcairilen givi. (Afsar *Giitliil -Auk.)<br />
[rnuyru] I (Kadrobasr *Gtdiil<br />
-Arrk.)<br />
muJrru : [-+ muylu]<br />
miifro [miihre -l] : sobacrlann saglarda delik agmak igin kullarrdrklarr arag.<br />
(rllaymana -Ank.)<br />
[miihre -l] : (*Akearay -NB.)<br />
rrriihre : l. [+ miifro] 2. Kitap kenarla'nr yaldrzlamak ya da bo]amak arna.<br />
cryle kullarulan miihre tagrndan yaprlmrg arag. (-Iz.)<br />
miiq r Kolonya. (*Giidiil -Ank.)<br />
Irrii;no : Kafnrlorrn iin yan krsrmlarrndn bulurran gatal a[ag. (rsueuz -Kr.)<br />
miigtiik : Sigara a[rzh[r. (lncesu rsusuz *Kr.)<br />
143
N<br />
nasg : El iirgiileri ile dokumalarda giiriilen bir motif. (Yenikent 'Akcaray -N!.)<br />
naaqhk: Nakrg yapmakta kullanrlan renkli ham kege. (rYalvag -Isp.)<br />
nacak : l. Balta. ('Yalvag -Isp.; leabey 'Qal -Dz.; Sonura rTagvercn -Ama.;<br />
Miri tFatea, Salman rAkkug -Or.; Derekugculu *Giirele -Gr.; 'Glbiin<br />
-Sv.; Sankiiy rBeyqehir -Kn.; Yukanbozkuyu rKadirli -Ada.; -ME')<br />
2. Demir aaph eatrr' (Muratdere rBoziiyiik -Bil.) 3. Teatereye bonzcr<br />
digli keski. (*Terme -Sm.)<br />
naila : [--+ noila]<br />
nakrg : Renkli kege kahbr. (*Bor -N[.)<br />
nakrqkalemi: Alimiinyum ve bakrr egyalann iizerine eiis yapmakta kulla'<br />
mlan demir arag. (-Mr.)<br />
nakrgkolilonu r A[aq kaprlara oyma sua yapmakta kullanrlan bir marongoz<br />
aracr. (-Mr.)<br />
nalbeki: $ok kiigiik sahan. (lniinii -Es.)<br />
nalbur : Nal deliklerini genigletmekte kullanrlan arag. (Kiimbct, lndntl -Eo.)<br />
nalga (I) : Yanmay bigiminile ayakkabr iikge demiri. (Giilbrlr tQankaya<br />
-Ank.; -Bra.)<br />
nalga (II) : Bir namazhk deeeni. (Sagrkara rlelahiyo -Gaz.)<br />
nallama [nari] : l. Kunduracr gekici' (-Us.) 2. Nalbant gckici. ('Sonirkent<br />
-Iep.; Kanililli *Boziiyiik -Bil.) 3. Kalaycr gekici. ('Akosray -NE.)<br />
[nari] : (-To.)<br />
nsll*: Nnl demiri. (rBoziiyiik -Bil.)<br />
nallft eag: Nal yapmakta kullamlan iizel eag. ('Giidtil -Ank.)<br />
namh (I) : l. Brgaf,rn demir kremr. (Baqkrqla 'Karaman -Kn.) 2. Saparz brqak'<br />
(rsenirkent -Isp,) 3. Brgak yaprlmak iizero ocaLtan grkanlan bzgrn<br />
demir. (*Senirkent -Isp.)<br />
nemh (II) : Savrulmug ekin yr['rm. (Yeqilkity, Akdaf 'Gelondost -Iep'; Kamanlar<br />
Afgar *Giidiil, Yurtbeyi, GiilbaEI, Sande[irmen rHaymana'<br />
Alcrh *Delice Ihca -Ank.; Yenikent 'Akraray -N[.)<br />
nargige[i : Yazmalann kenanndaki boncuk oiie. (Yaruiiron 'Senirkent -Iap')<br />
nari : [--+ nallama .3]<br />
narlak: Yerinden oynsmrq araba tekorlcfi gitbo[i. (Ya[orlar' Yukantrrtar<br />
rYalvaq, Kiitiirnek *Gelcndoat<br />
-Iap.)<br />
nasrrga r Ufak sepet. (Bofaz rSusuz -Kr.)<br />
nequrbs : Kulplu, bal* finncr malrapstr. (tGerro -Sn.)<br />
nat r Trrpan aapr. (Kugigefi 'Sueuz -Kr.)<br />
nay r Kalaycrlarrn kullanih$r kap diizoltme araq. (-To.; rDirnipi -Sv.)<br />
nocek: Kareeaban demirindeki gamur vo pielikleri temizlemefe yarayan<br />
messenin alt ucundaki yosor demir pargatr. (Enelil rPrnarbagr -Ky')<br />
n.lfek : [--+ k:qok -21<br />
nelrre : )fayrk. (rDgnieyazr -Kr.)<br />
nekel r Mndcnsel Osmonh parosr, (Iniinii -Ils.)<br />
nelbeki : Kii{iiik bakrr tabak. (Kiigiikkal)aca rUluborlu -Isp.)<br />
nevcnt : Cckctc astnr tutturma. (-Ut.)<br />
nczik : f)okumacrhktn gilc qiizmc aracr. (Giilbngr *Qankaya -Ank')<br />
nezikaf,acr : Nczik atlh qilr. giizme arut:rmn ckscni gcvresindc diiumesini ea['<br />
Iayan orta direk. (Giilbagr rQankaya -Ank.)<br />
nezikbagr : Nczik a
o<br />
oben : Defirmr:n garkrna su gtitiircn saq boru. (Kiirkiiler *yalvaq -Isp.)<br />
obanafacr: Yatay yelken af,acr. (Yenice *Gelentlost -Tsp.)<br />
obiao : [-r oper]<br />
obusa : [-"+ opeal<br />
ocak demirlemek : Diikiimcii oca[rna kiirniir yerlerstirmek. (-I]rs.)<br />
ocak rliikmek: ocakta eritilen madeni kahplarda biqinrlcndirnrck. (-Brs.)<br />
ocak kaynair: Qubuklan ug ucn defil tL: iist iiste getirdikten sonra vaprlarr<br />
kaynak. (rSenirkent -Isp.)<br />
ocakhk (I) : Mutfak, (-Gaz.)<br />
ocakhk (II) : Ocak. (Mamatlar *Efridir -lsp.)<br />
oilailam I Oturma yatak yada misafir odasr (Yenikent *Aksaray -M[.)<br />
odbili : Ateg kiire[i. (*]Iasea -Ant.)<br />
ofulak r Biiyiik et brsa[r. (Seydikiiy -Kii.)<br />
o[cur : Ip ya da lastik ugkur. (Krrqigefii +Susuz -Kr.)<br />
ollanfeei : $apka. (Qarrksaray *$arkikaraapag -Isp.)<br />
ofiIoy : [-+ oklal<br />
ofmag [oE-"C] : l. Un gor]rasr.<br />
[oB-"C] : (*Senirkent -Isp.)<br />
2. Ekmek krrrntrlan ya$da krzartrlarak yaprlan ycrnck. (*Yalvag -lsp.)<br />
o$meg : [-+ ofmrg]<br />
o$orluk: Ahrrtla sr[rrlann ]raflanthfir ralrta. (Kayahk rsusuz *.Kr.)<br />
ohlavi : [--+ oklal<br />
ok : l. Tarla trrmr$r. (Seydikiiy -Kii.) 2. Pullu$u. hayvan koq'lau iin lrsnrr.<br />
(Yenikent *Aksaray -Ng.) 3. Sanrarrrn hayvan koqulan iin krsmr. (Meyvebiikii<br />
'Gndiil -Ank. Ycnikcnt *Aksaray -N[.; Giirmcdcrc rFcthiyt:<br />
Mg.) 4. At arabalannda hayvanlann ba[landlfir uzun a$aq. (yukankagrkara<br />
*Yalvag -Isp.) 5. lki kal;rstan olursan kaflm iskcl:ti. (Bo$akdv<br />
-Ama.) 6. llah tr:zgahlarrntl:r iist vc alt krsrmlarrndaki yrrvarlak afaq<br />
halkalar. (A$rI *E$ridir, Tokrnacrk *Yalvag -Isp.; Ycqilova *Aksaray<br />
-Ng.) 7. Qrknkta garkrn ortasrndan gt'gen tliiz deynck. (Gettikli *$arkikaraa$ag<br />
-Isp.; Sag*ara ilslahiye -Gaz.; rErmcnck -Kn.) 8. Qatr iekeletini<br />
olugturan kaLn, diiz kalaslar. (rsenirkent *Isp,)<br />
okkayrgr: Atarabasr, saban ya da kafnrya kogulan hayvanla.' boyunla'na<br />
takrlan hsmutu arabamn okrrna bn$lay..n kayt{. (isr.nirkcrrt -fnp.;<br />
Yenikent rAksarny -N[.)<br />
okla [o[loy, ohlavi, oklag, okla[a, oklafag, oklafr] : Oklava' (Gazelyapr *Kii.;<br />
Akprnar *Giimiiqhacrkiiy -Ama'; rMudurnu -Bo.; rllaymana -Ank.;<br />
Sagrkara tlelahiye -Gaz.)<br />
[ogloy] : (Biiliikbaqr *Selim, *Susuz -Kr.)<br />
[ohlavi] : (Ebilhintli -Ezm.)<br />
[oklag] : (Akbag 'Giidiil -Auk.)<br />
[okla!e] : (Yenikent *Aksaray -N[.)<br />
[oklafag] : (Kiipliice *Giimiighacrkiiy -Ama.; Garipgon Akbag *Giirliil,<br />
Sandefiirmr:n rHaymana *At k.)<br />
[okla[r] : (tKemalpaqa -Iz.)<br />
oklag : [-+ okla]<br />
oklafia: [+okla]<br />
oklalag: [+okla]<br />
okla[r: [+okla]<br />
oklavahk: 0rme ya da dokuma oklava krhfr. (Gtikmenler, Qatak, Gedikli,<br />
Krzrla$ag *Saimbeyli -Ada.)<br />
okluk: Ok yapmak igin kullamlan diizgiin agag. (*Boziiyiik -Bil.)<br />
oku : Diifiin davetiycsi. (ABil 'E$ridir -Iep.)<br />
olu (I) : Qul, yem torbasr yapmak igin kullarulan keqi krh yuma[r. (-To.)<br />
olu (II) : lpafacr adr verilen kilim tezgabLrnda iist afacr diindiirmeye yarayan<br />
dr:rnir gubuk. (Krzrlca rBor -N[.)<br />
oluk (I) : l. Yafmur sulanm dam ya da qatrdan yere aktaran boru. (tAksaray<br />
-Ng.) 2. Qegmelerde suyun yalafa aktrfr krsrm' (Akprnar -Ama.)<br />
oluk (II) : l. Koyun, keqi yemlifi. (Ozgiiney *Yalvag -Isp.; Qiimlekqi *Bor<br />
*NS.) 2. Taruk follufu. (Kandilli *Boziiyiik -Bil.)<br />
oluk (III : Uziim ezme tekncsi. (Ozgiiney 'Yalvag -Isp')<br />
oluklu [oluklu rlelik kalend] : l. Tahtalan oymak, siis yapmak iqin kullamlan<br />
gelik a[rzh arag. (rKemalpaga -Iz.; -Mr.) 2. [-+oluklugivi]<br />
oluklugivi [oluklu] : Biiyiik bagh givi. (rciidiil -Attk.)<br />
[oluklu -2] : (rGiiiliil -Ank.)<br />
oluklu ilelik kalemi : [-+ oluklu -l]<br />
oluklukrsag: A$z krsrmlalr yas6r olan krskag, (*Yalvag -Isp,)<br />
oluklu kiromit: Diigey kesiti yarrm daire bigiminde geleneksel anadolu kircmiti,<br />
(Yukantrrtar rYalvac -Igp.)<br />
olukma[r r El dolkumaer kadrn bel kugafr. (Gedikli '$arkikaraafag -Isp.)<br />
omurga: l. Qatr iekeletinin en iist krsmrnilaki yatay a[ag. (A$rl 'E[ridir<br />
-Irp) - 2. Qatrilaki oluklu kiremitlerilen olugan srralar. (Yukarrtrrtar<br />
*Yalvag, A[rl *Efiridir -Isp.)<br />
omuz: Igine egya koymak amacryle duvarlarda yaprlmrrs olan kiigiik boqluklar.<br />
(rSiifiit -Bil.)<br />
147
148<br />
omuzyaatt$r: Ceketin omuz ve kol krsrmlarrm iitiilemekte kullamlan arag.<br />
(+Aksaray -N[.)<br />
onlukiliikiim: At kogumlarrndaki piring eiialer (tAksaray -N[.)<br />
opsa [hopra, obise, obuea, opza] : Saban {"e pulluktaki qamur birikintilcri<br />
temizlemekte kullarulan iivendircnin arkasrndaki. yassr dcmir. (Akgalar<br />
*Yalvaqo Kiitiirnek tGelendost -Iep.; Yenikent *Akearay -N[,)<br />
[hopaa] : (YeEilkiiy tGelendost -Iap.)<br />
[obiae] : (Uziimlii, Dofanbey rBeygehir -Kn.)<br />
[obusa] : (Karacaviran rSeydigehir -Kn.)<br />
lopza] : (Kiitiirnek *Aksaray -N[.)<br />
opza: [+opsa]<br />
orak : I. Bufiday ve arpayr ]rigme$e yarayan sap h6rnr afag ve a$rz kreinr<br />
qentikli yanmay biqiminde gelikten oluqan tanm aracr. (Akgagar tYtlvaq<br />
-Isp.) 2. Alrz krsmr keskin ve qentiksiz olan orak tipi. (Beykiiy<br />
t$arkikaraafiag -Isp.; Derekuqgulu rGiire.]e *Gr.; Yenikent rAknarny<br />
-N!.; Iladrm -Kn.; -Krk.)<br />
orakilemiri : Oku arabanrn tlemirine baflayan demir. (rAksaray -N[.)<br />
oraktaba[r : Orakla ckin yolrna srrasrnda lcrzevinden oflan rrvine giinilerilcn<br />
helva v.b. tathlar. (Yenice *Gelenilost -fsp.)<br />
orban: Dabakcrhkta derinin emfifi kireci qrkarmak igirr kullnnrlnrr arag'<br />
(-M'.)<br />
orcuk: Ketcn iplifini sarmakta kullamlan iist ucunda cini adr verilen gentik,<br />
alt krsmrnda afrrgak ]rulunan 15 cm. ince bir gubuk giivdcrlerr olrt".nn<br />
. arag. (Kcgkdyii *Ayancrk -Sn.)<br />
orta: Dokuma tezgahlannda gahqan kadrnlnra giinderilen krtru yrrmig vrr<br />
tathlar. (Yenikent rAksaray -N[.)<br />
ortailirek : Qrkrrk kasnafirnln ortaerndan gegen incc afiag' (Giilbagr rQankaya<br />
-Ank.)<br />
oakar : Inek tleriainden yaprlnra ayakkabl yiizii (Yalznq, 'Snnirkent, -lap')<br />
otas : Komrk oclasr. (Egmeyazr -Kr.)<br />
otilemiri : Semer yaprmrnda otlarr gcrekli ycrlcro yorlnqt.irrnektc krrllanrlan<br />
ucu sivri uzun demir qubuk, (-Mr.)<br />
oturak: l. Sandalye. (Yukandinek '$arkikaraafag -I*p') 2. Beqiflin aynk<br />
lan.(lniinii -Ee,) 3. Diifien atrme srraetnda iizerine oturulsn algak yer.<br />
(lniinii -Es.) 4. Scrlir. (Biiyiikdivan *Qr.)<br />
oturga ! Kiiqiik aandalye. (f)ereyalak, tniinii -Ee.)<br />
oturgonr: Arabanrn iizerine atrlan saplan ballamakta kullanrlan urgau.<br />
(Yenikent rAkaaray -N[.)<br />
oturtnra : l. Ev tabant. (Qokcalar *Boziiyiik -Bil.) 2. Palaz, guval, hurar gibi<br />
rlokunrulur. (Ycnikent'Aksarny -N!.)<br />
oturtrla gutr: I)rgarda hazrrlanchktan soura yorirrr) oturtulan gatr iskelcti.<br />
(Aflar *Gclcndost -Isp.)<br />
ovms : I-[arnuragr. (Qokqalar rBoziiyiik -I]il.)<br />
oya: (i:kctlcrirl iirr krsrlmnrrnrn snrkrnularlnr iiul:rnr:k anracrylc kumaq ile<br />
astflr arasrna konarr. ikinci bir astar. (-UE.; rAksaray -N[.)<br />
oyacak: Pathcan ve kabak oyrnakta kullanrlan arag. (-Brs.)<br />
oyaipli[i : Teyel iplifi. (+Aksaray -Nf,.)<br />
oygu: Tenekelcrden yuvarlak parqalar kcscn arag. (rYalvag -Isp.)<br />
oygubrgkrsr : Tahtr iizcrinde oyma siis yapmakta kullanrlan araq, (-Mr.)<br />
oygug: Meyvtr afaqlan ik: hai gubuklarrnr aqrlarken kullamlan yaesr ve ucu<br />
keskin qelik nraq. (tKcmalparsu -lz.)<br />
oyma : Kapaklan olmayan dolap. (Aktla[ *Gelerrdost -Isp.)<br />
oymahkilim I Bir kilim tiirii. (Tagprnar *Aksaray -N[.)<br />
ttyrnateeteresi : Talrtalartla oyuk aq'rnak iqin 'kullanrlan rrcu eiwi testere,<br />
('i\ludurnu -Bo.)<br />
oynargiinye: 360 dercccyr: kadar agrlarr iilqebileu giinye. (rsenirkent -Isp.)<br />
oyulga : Kahu vo iri tcrzi dikiqi. (Diiberkli rBoziiyiik -Bil.)<br />
oyulganrak : Iildr: oSr.klaynrak dikrnck. (Baqkrqla *Kararnan -Kn.)<br />
oyrntu: Araba tokerlglihlt. giibck krsnuru oymak iqin kullanrlan arag. (*Bor<br />
-Nc')<br />
].,l,t)
o<br />
iibek (I) : Ekmek. (Ahrrhkuyu rHaymana -Ank.)<br />
6bek (II) : Saman yr$rm. (Urr:$il *Qankaya -Ank.)<br />
iifelomeg: I
152<br />
iirken : [-+ iirme (I) -2]<br />
iirme (I) [iirk (I), iirken] : I: Krl urgan. (Dcreyazrcr 'Alaca -Qr.; Giilabi rPr'<br />
narbagr *Ky.)<br />
[drk (I)] : (Bozalan 'Boziiyiik -Bil.; Yenikent rAksaray -N[.)<br />
2. Krl ya da yiin eicim. (Giikmenler, Gedikli, Qatak, Krzrlafiaq rSaim'<br />
bcyli -Ada.)<br />
[iirkon] : (Derbyazrcr 'Alaca -Qr.)<br />
iirme (II) : l. Orgii burka. (Kanililli *Boziiyiik -Bil.) 2. Kazak. (Karaa[aq<br />
*Boziiyiik<br />
-Bil.) 3. Yiin baqLk. (Gnciillii *Yalvag -Isp.)<br />
iirme (III) [iirgii] : O.iilmiiq kadrn sagr. (Beykiiy '$arkikoraafiag -Isp.)<br />
[iirgii] : (Celiptag rYalvag -Isp.)<br />
iirs l Trrpan afizrm keskinlegtirmek igin kullanrlan dcmir biloyi (Yenikent<br />
*Aksaray<br />
-NE.) 2. Trrpan tligemekte kullanrlan demir araq. (Giilliicr,<br />
rGiimiighacrkiiy<br />
-Ama.)<br />
iireafacr : [+ tirskiitii$ii]<br />
iiree : Ayakkabrcr tirsii. (*Tavqanh -Kii.)<br />
itrEkiitiigii [iirsa[acr] : Ors demirinin sa[lam durmaernt nufilayan destck<br />
kiitiik. (*Yalvag -Isp.; Giilbaqr *Qankaya -Ank.)<br />
iirtme (I) : Peqtemal. (Kiimbct, Intinii -Es.)<br />
iirtme (II) : Bagiirtiisii. (Kandilli *Boziiyiik -Bil.)<br />
ii*me (III) : Mutfak. (+Qaykara -Tr.)<br />
tirtme (IV) r Kimi evlerin iinlerindeki avlu. (Yenikcnt *Akcnray -N[.)<br />
iirtmealtr : Ayakdamrn alt biiliimii. (Kiirkiiler tYalvnq -Inp.)<br />
6rtii (I) : Yatak. (Kadrobasr *Giidiil -Ank.)<br />
6rtii (II) : Hamudun iizerinileki deri. ({senirkent -Isp.; -Ama. gewr:oi; rBor<br />
-Ng.)<br />
6rii (I) [iire, iireke] : Yiin efiirme aracr. (Eeat Ciftlifi *'Icrmo -Sm.; (iahdero,<br />
Salman *Akkug -Or.)<br />
[iire] : (Beyceli 'Fatsa -Or.)<br />
fiircke] : (Derckuqculu +Giirele -Gr.)<br />
iirii (II) : Dokunan hahmn giiziilmemesi igin atkrya ntrlarr dii[iim' (Boykiiy<br />
r$arkikaraa[ag<br />
-Iep.)<br />
iigmo l Hayvan ve insanlann su iqmesi igin topraktan yaprlan ru olufu. (Gr'<br />
ramgrk *Boziiyiih *Bil.)<br />
iivenilero [iiveniliro -2] : l. [+ iifendiro] 2. Qift Eiiriiliirkcn eabantn iikr;c<br />
kremrnda biriken gamurlan temizlemek iizere bir ucunda tiggen bigi'<br />
minde kiigiik demir plaka; di$cr ucunda gift hayvanlarrnr nodullamak<br />
igin givi bulunan cleynek. (*Emirila[ -Af.; 'Kemalpaga -Iz.; Yurtbcyi<br />
*Qankaya<br />
-Ankl; Yenikent 'Aksaray -N$.)<br />
[iivenilire -2] r (Yeqilkiiy *Gelendost, Akgagar rYalvag -Iep.; Giirmcdcrc<br />
rFethiye<br />
-M[.)<br />
iivendire : l. [--+ iiScndire]. 2. [+ iivcudcre -2]<br />
iivmeg : Uu, ayrarrtlan yaprlarr bir ycrnck. (Karacaviran rSeydirsehir -Kn.)<br />
iiyiitarkr : Fnzla suyu drgan aktarrnak iqin tarlanrn gevresinde agrlan ank.<br />
(Ycnikcnt *Aksaray -N[.)<br />
6z t l. l)iiz .r,c toprak damh evkrrtl(r, (larrun iizr:rine oturdu[u kahn a[aq,<br />
(llyasl -Uq.; Ihca rAyaq -Ank.) 2. Qatr iskelerinin rabanrnr olupturan<br />
iqlcnnriq diizgtin a$aglarclan hrrbiri. (Esncmrz, Dodurga -Bil.) 3. Soba<br />
odunu tutuqtunnakta kullanrlar qrra. (Muratdere -Bil,) 4. Orme sepet<br />
yaprmrnda kullanrlun yumuqak gubrrk. (Dcrekuqculu *Gtirele -Gr.)<br />
iizek (l) [iizekqivisi, iizekdemiri] : l. Arabada iin ve arka dingiller arasrnda<br />
haflantr kurau ucu dr:linmiE dcmir. (-Arna.) 2. Arabatla iin dingilin ortasrndaki<br />
tlclife geqcn biiyiik qivi. (Giincn -Isp,; Giiltragr eQankaya<br />
-Ank.; Kizrlca *Ror -Ng.)<br />
[iizekgivisi] : (r]Iudurnu *Bo.; Yenikcnt rAkearay *N[.)<br />
[iizekdemiri] : (Ortayan *Scnirkr:nt *Isp.; Giiciinkaya *Aksaray -Ng.)<br />
iizek (II) : l. [-r iizekafacr]. 2. Kirmanda orta qubuk. (Yer;ilova rAksaray<br />
-Ng')<br />
iizekafiacr [iizek (II) -l] : Arabalarda. iin vc arka dingillcri nrra Issrmlanndan<br />
birbirlr:rine ba$layan a!aq. (Buruncuk *Yerkiiy *lr'2.; Giilbagr *Qankaya<br />
-Ank.)<br />
[iizck (II) -r] : (-U;;,)<br />
iizekgivisil : [-; iizek (I) .2]<br />
iizekilenriri: [+ tizek (I) -2]<br />
iiziirparmak : Araba tekerindc afaq |arrnaklar arasrnda bulunan tek dcrnir<br />
parmak. (Yukankagrkara rYalvaq -Isp.)<br />
153
P<br />
ptroe ! Pencerc. (lcnikent rAksaray -N[.)<br />
plqa ! l. Don. (Kurukaruk, Taflan -Sm.) 2. $alvar. (Kurukavuk, Taflarr<br />
-s*.)<br />
pagailan I Pagalln ayak hileklerine karlar ulnpan kadrrr rlomr. (Dcrekiiy<br />
'Uluborlu -Iep.)<br />
page l Don, pantolon ve galvann paq.a krsrnr, (Yenikent *Aksaray -N[.)<br />
pafiag r Un defiirmenlerinde iig taqtan oluqan iizel ocaklarda hazrrlanan tuzsuz<br />
ekmelc. (Kartkale *Qrldrr -Kr.; Giizelyurt tHekirnhan -1\Il.; tA$rn<br />
-El.)<br />
pahaltagl : Dokuma tezgahlannda ipleri birbirinden ayrrrnak lmrcrylc krtllarulan<br />
yumruk biiyiikliifiiindeki tag. (Senir rSincanh -Af.)<br />
pakrak: Su kovasr. (Yaylul rGerze -Sn.)<br />
pala (I) : Teatere. (rAkaaray -N[.)<br />
pala (II) : l. Yatak. (Giizcl, Boyah, Akba.; 'Lliidiil -r\nk.) 2. liski bczl:rtlen<br />
yaprlan kilim. (Giigmenler 'Beypazan -Ank.)<br />
palank : $ekil olaralc semeri andrran tlijrt losa }acakh, iist yiizii hah ilc kaplanmrq<br />
olan oturak. (Kovalca *Boziiyiik -Bil.; Oklubah, lniinii -Es.)<br />
palavara : Pencert: ve kaprlann iist krsrmlanna konan kalas, (Iluruncuk<br />
+Yerkiiy -Yz.)<br />
palayrg : Yemek sularrnr siizmek iqin kullanrlan siizgeq. (*Aksaral' -N$,)<br />
palaz (I) : 1. Kegi krhndan yaprlan kilim. (Eme[il rPrnarbagr -Ky.; Ycnikent<br />
*Akearay -NS.) 2. Bastrnk iirtiisii. (Ycnikent *Aksarlv -N[.)<br />
palaz (II) : Kug dcseni. (Sagrkara *Islahiye -Gaz.)<br />
palihm [paldum -1, palilun -1, palilum -2, palilun -2, pnnrlull : l. Scrnr,rin iinc<br />
kaymaerm 0nlemek iqin hayvanrn kuyruk altrndan geqirilcrr krl kerm:r<br />
ya da kayrg. (Qaltr, Esri, Karavr.t rSiifiiit -Ril.; Saqrkara *lslahiyc<br />
-Gaz.)<br />
[paftlum -l] : (*Merzilbn -Ar.rrar, r'u r;cvrtrsi)<br />
[palilun .l]: (*Senirkent -Isp;; Karnarnlar "Giidiil -'\nk.)<br />
[panrlul] : (Akbaq 'Giidiil -Ank.)<br />
2. At arabalurrrrdo atlurr araLaya lrlfilu1'an kayr; tliizr.rri. (llyasl -Uq,)<br />
[paklum -2J : (*Akaaray -Nd.)<br />
[palilun -2] : ('Yalvag, rSenirkcnt -.lsp,)<br />
palilum I l. [-r palihm -f] 2. [-.+ palihm -2]<br />
palilun : l. [-+ palihm .l] 2. [+ paklrnr -2]<br />
pahza I Pekmezle un kangtrrilarak yaprlan tath' (Bagkrgla *Karaman' Kara'<br />
'<br />
.u.,ni""o .Seydigehir -grr.; GOk-enler, Catak, Geilikli, Krzrlalaq<br />
rSaimbeyli<br />
-Ada.)<br />
palto l l. Urr, d"6tr*"r,lerinde iiet taEr diindiirmefic yarayan tlilzen' (Kiirkiiler<br />
fYalvas -Isp') 2' Qrrqrr mskinalarurda pamuk lcozasrnrn scrt krs'<br />
mrnr ezen tliizen. (Yenikent 'Akearay -Ng')<br />
psltazrmbatrl Balta de;irinin eap geqecek krsrnrnr delmede kullamlan araq'<br />
(*Yalvag -IsP.)<br />
p"ltro , Seme"io i"kaa'ndtki koeele pargaer' (Miri rFataa -Or')<br />
pamuktagr: Kalay yaprmr srrasrnda nigadrrh pamuhn iizerinde diiviildiifiii<br />
yas$r taE. ('Aksaray -Ng')<br />
porr.'1p""lo, pardug] , Utooiu bez baflanmrq uzun bir dtrynekten olugan<br />
-<br />
frto temizleme aracr' (rsenirkent -Isp')<br />
[parilu] : (-To.)<br />
[parilug] : (*RefahiYe -Ezo')<br />
p"o"rraiEai, Iki uzun tliqli tlemir bir bag ile uzun bir a[aq saPtan yaprlan<br />
' top..yr. altrndaki pancan grkarmakta kullanrlan araq' (-Krk')<br />
panilul : ['+ Palihm 'l]<br />
p"o."": Boetan korkulufu' (Knllu -9j\)<br />
ianti: Ahrrlardaki hayv-ao y"Jigi' lGyey *lkizdcrc -Rz')<br />
pantul : Kayrq at srrth[r' (Yenikent *Aksaray -N[)<br />
itor* : Pantolon. (Krqiqefi *Susuz -Kr')<br />
prpsrs: l. Yumurta ile domateeten yaprlan yemek' (Ihca 'Ayaq -Ank') 2'<br />
' ' 5.16"r, yemcfi. (Karacaviran tseidiqehir -Kn') 3' Patatelt yemr:fii (Yu'<br />
kandinek r$arkikaraa[ag -Iep') 4' Ekmek, peynir' sofandan yaprlan<br />
yemek. (Yenikent *AksaraY -N[')<br />
prpatytlr: Papatyay andrran bir yazma oyasr gegidi' (*Yalvaq -Isp')<br />
paprr: Tren. (Esnemez, YaYla -Ee)<br />
!"p"9 t Kayrk diimeni. ('Gerze -Sn')<br />
rKaraman *Kn')<br />
p""g , n"kti au barda$. (Baqkula<br />
p*i" , Ayakkabr altrna gakrlan giin' ('Yalvas -Isp)<br />
;*il, l. Tavan. (Bagkrqia *Karaman -Kn') 2' Toprak damh evlerde top'<br />
ra[tn ila-,lun agofr kaymasrnr dnlemek iqin gah qrrprdan yaprlan saqak'<br />
(Uiu$bey 'Seni"kJnt, Yukankagrkara *Yalvag -Isp') 3' Bahqc duvarlarrnrniistiindekigalrgrrpr.(Yukantrrtar,sobalr-Isp.;*Qivril_Dz.)<br />
parilu : [.,r Pana]<br />
parilug ; [-> Pana]<br />
parlatmabezi [parlatmakeacsiJ : Yeni y-aprlan lrrqaklann demir krsrmlarrnr<br />
parlatmakamacrylekullanrlangemtrerbigiminilekikeqepargasr.(_Brs.)<br />
[parlatmakesesi] : (-Bre')<br />
parlatmakoaesi : [+ Parlotmabezi]<br />
155
llt6<br />
parmak: Araba tekerlcklerinde giibek ile genberi birbirine bafilayan alag<br />
deynekler. (YukarrkaErkara rYalvag -Iap,; Giilbagr .Qankaye -Ank.;<br />
Eskil, Yenikcnt rAkcaray -N[.)<br />
pl'uakkafnr : Tekerlcri pnrrnakh olan kafnr. (Yaeariiren rscnirkent -Iap.)<br />
pars: Oturma odaern(l{rki kcrpir; vc anmurdan yaprlan ecdir. (Yenikent rAk.<br />
saray -N[.)<br />
pare hahsr : Pars adr r.erilen sodire gcrilon hah. (Yenikent .Akearay -N!.)<br />
paaa (I) : Ekrnek yaprlmnk iizcro hazrrhnan hamur topaklr'^rn igine dizil.<br />
difi dikddrtgen bigimintlc tahta arng. (.scnirkcnt -Irp.; .Refohiyo -Dzc.;<br />
'Bor -N[.)<br />
paea (II) : Pantalon 'e u.k.tkrrc ilik y.lrn'k iqi. kullanrlarr s*rt iplik. (rAk.<br />
saray -N[.)<br />
paea bezi : Pasamn iginc korrun bcz ijrtii, (.Serrirkont -lnp.)<br />
pat : Pencere iinii sediri, (Dutluca, lniinii *Er.)<br />
patuga: Lazrmhkh gocuk sandalyaeei. (Itrsri rsti[iit -Bil.)<br />
patlangag [patlangrg, patlangrhg, pathngaqJ: Qocuk oyuncn[r. (Bcykiiy r$arki.<br />
karaa$ag -Isp.)<br />
[patlangrg] : (Ozgiiney *Yalvag -lsp.)<br />
[patlangrhg] : (Derekiiy *Uluborlu -Iep.)<br />
[pathngag] : (Erenkiiy, Iniinii -Ils,)<br />
patlangrg : [-+ patlangag]<br />
patlangrhg : [-+ petlangag.l<br />
patlrngag : [-+ patlangag]<br />
patuma [patumatr$] : Krvrrk uglu kunduracr bizi. (-Krk.)<br />
fpatumatr!] : (-Ank.)<br />
patumatr$ : [..+ patunral<br />
pevas : Dokuma tezgahlannda nlt .krrrr iizcrino gukrlan kahn tahta pargasr.<br />
(Yegilova *Aksaray -N[.)<br />
payilenriri [paytahtasr rlemiri] r Dr:ri pargalarrnrlnki etteri temizlemekte kul.<br />
lanrlan demir aras. (+Bor *N!.)<br />
[peytahtaar ilemiri] : (+Yalvag -Iep,)<br />
paytahtasr rlemiri : [-+ paydemiriJ<br />
pazr : Ekrnek yapmak iizere hazrrlarran yuvarlnk hamur pargalan, (*Mudurnu<br />
*Bo.; Ure$il rQankaya -Ank.)<br />
pazlat I Inck vc iikiizlcri kazrfia baflamak igin krrllunrlan urg$nln giiziilmr:,uini<br />
ihrlernek arnar:rylc kullamlarr birbirinc bafih iki yuvnrlak vc bir diiz dc.<br />
mirden oluqan dtzcn. (Salman rAkkuE -Or.)<br />
pazval: Kunduracrmn yapmakta oldufu ayakkabryr dizinin iistiinde tutmak<br />
igin kullandr[r kayrg ya ila ip. (-Bre.)<br />
pedal I Frnihk qubuklanndan yaprlarr gerit. (Biiyiikdivankiiyii -Qr.)<br />
pehriz: Uzun tahta seclir. (Yaykrl rGerzo --Sn.)<br />
peki [piteki .l] : Iqindc rnrsrr tkme[i pi;irilen iizel sahan. (rlkizdere -Rz.)<br />
[pileki -l] : (*lkizderc -Rz.)<br />
pekureztav'Hr: Igindc pckmcu kayn.rrluu biiyiik kap. (Kiiqiikkat,aca rUlu.<br />
borlu -Isp. *Kernalpaga -Iz,)<br />
Pekmeztoprafr : Pcknrcz kaynatma irsl:rni strnsrnda kullarulan ]reyaz toprak.<br />
(Kiiqiikkabaca *Ulubotlu, Ulu[br:y ssenirkent *fsp.)<br />
pelvan: Defiirrncn r.aqlarrnr kaltlurp )'*i*e koymakta krr]lanrlan kaldrraq.<br />
(-Brs.)<br />
perrcere : Biiyiili r.vlcrrkr ocafirrr iki yarunfl, iginc c,sya koynrak igin agrlmrq<br />
olrrn boSluklrrr. (I)crcyazrcr .Alar:1,-(,)r.)<br />
penceli : Bir halr nrotifi. (rltor -N[.)<br />
lx)ncz ! Kurlrn li'sirrr. l.nkrltrr pnnr, (Ill;kr.rlrr ..Klrtluun -Krr.)<br />
per: K'pplarrn irl larafitrlaki ufiag siirgiiniin h'roketeiz kalmasrm ea[layan<br />
afiaq pargalarr. ((lanksaray *$arkikaraa$a9 - Iep.) 2. Su tle[irmeni gar.<br />
krnclaki afiaq parmaklar. (Kiiprii rgarkikaraaftaq -Isp.)<br />
pergin teli : Brg:rfirn marlensel krsmrnr ]lqak saprna saptamakta kullanrlan tel.<br />
(-Brs.)<br />
pergin zrnrbasr: Bir ayakkabrcr aracr. (*Giidiil -Ank.)<br />
perdah qekici : Ilakrr diivrnc aekici. (-Mr.)<br />
perilelik : Koyun dcrisindcn yaprlan bafilama teli. (Karaa[aq *Roziiyiik -Ril.)<br />
perili r Ev saqa[r. (Ilyash -Uq.)<br />
pereko : Kcpcrrck. (Ortayazr *Scnirkr:nt -[sp.)<br />
peri : Kiigiik ayakkabr qivisi. (-UE,; -Kii.; Dutluca, Iniinii -Es.)<br />
persek : igril"n ipi gcrgin tutmaya yarayan matlensel agrrhk. (-To.)<br />
peryataSr : Su tlc[irmeni garkrnda pt:rlcriu gii]refe gegtifi oyuk. (Kiiprii .$arkikaranfrrq<br />
- lsp.)<br />
petecebi : Cckctin yaka cr:bi. (*Giidiil -Ank.)<br />
petek: Sepot kovan. (Akprnar *Giimiiqhacrkiiy -Ama.)<br />
pevlo : Altrn yr rla giirniiq bir ziynct ctyasrnr iizrrrinile iglcrnektc kullanrlan<br />
havan sapr bigimintle araq,. (--I3rs.)<br />
peyig: Kadrn doninun rrqkurhrk krsmr. (Kamanlar, Akbars rciidiil -Ank,)<br />
peynir -hoqnrclirni : T'uzsuz peynir r.r: gr:kcrlr yaprlan bir hclva tiirii, (Iniinii<br />
-Er.)<br />
prgak : Pullufun arka krsmrndaki grkrntr. (Krzrlca *Bor -N!.)<br />
prnka : Nlegin ya da bczrlen yaprlan tiitiin ya da qakmak kesesi. (SatrlmrS -Es.)<br />
plnliinilii : lkyvntr yullrr, kapr tokrnnfir v,b, ycrlerdc kullnnrlan demir halka.<br />
(Muttllip *Iis.)<br />
prrla : 'fopaq. (Drrrkiiy *Uluborlu -lsp.)<br />
prprr: Kadifcnin iqlenmesi srrasrnda simin iizerine gekilen biikiimlii gdmiiq<br />
tel. (*Seydigchir -Es.)<br />
prrprt: A$r don. (Tepeciktiy -Kii.)<br />
prrtt (I) : Giysi. (Celiptaq rYalvag -lsp.)<br />
ls7
158<br />
pflr (II) : Ev egyasr. (Sarapana -Bil')<br />
prtrl : Hamurunun igine iifiitiilmiiq haqha5 tohumu kontnure sar; ekmcii.<br />
(Kiipliice'Giirniighacrkiiy -Arnn.)<br />
prtrhg I lginde hamur tanecikleri bulunan rrn gorbasr, (Giikmenlcr, Krzrlalag,<br />
Qatak, Getlikli fSaimbcyli -Ada.)<br />
prtrnk gorbaer : LIn qorbasr. (Giikmenl'r, Qatak,Gedikli, Krzrlnfiaqa 'Saim'<br />
beyli -Ada.)<br />
prtrak : Kalla kayrnamnk iqirr aYakkllrrlarrn alturir gakrlal kabnra. (Yaylu,<br />
lnii -Eniis<br />
prtret : Foto$raf. (Scvdi$im -KrE.)<br />
pryar : Qegme. (Kayahk *Susuz -Kr.)<br />
pig: Kaputtan yaprlan i9 giimle[inin bclden aEa[r krsmrm geniqletrnek ama'<br />
cryle eklenen parga. (Yenikent *Aksaray -Ng.)<br />
pil : Toprak kiip. (GiilbaEr *Qankaya -Ank')<br />
pilae tahtaer : tlzerindc harnur gevrilt'n t.alrta. (tSonirkent -lsp.)<br />
pilek [pileki -2] : Iqinde ekmek piqirilt'n toprak kap. (*Yrrsufrrli *Ar')<br />
[pileki -2] : (Yavuzki;y -Ar.)<br />
piteki: f. [-+peki]. 2. [--+pilek]<br />
pin [pinnikJ : Tavuk kiimcei. (Ynykrl *Gerzr, -Sn.; Rofnz 'Susuz, Bayknra<br />
*Selim rQaflayan *Kr.)<br />
[pinnik] : (Akprnar *Giimiqhacrkiiy -Ama.; Deliilyas *$arkrrsla -Sv.)<br />
pines: Taqtan yaprlma avcr gtiztrtlernc Yeri. (Giikmenl:r. Qatnk ()cdikli,<br />
Krzrlafag'Saimbeyli -Ada.)<br />
pingel : Folluk. (Krrqigefii rSusuz -Kr.)<br />
pinnik : [--+ pin]<br />
pintar: Kilr:hin dijrtte biri kadar olau iilgtk. (rTavqanh -Kii.)<br />
pirie : Kadrnlarrn bahgelerdc kullanrhklan ufak elbaltasr. (Bar*krrtla *Kn'<br />
raman -Kn,)<br />
pisitivi : Kurquni renkli iplik. (YeEilova *Aksaray -N[.)<br />
pislac: [+biqirgeg]<br />
piale[eg [pislac] : [+ bigirgeg]<br />
pistan kabafir : Iginde tuz, ya! vb. -"aklanan kabaktan yaprlnra kap. (Boyah<br />
*Giidiil<br />
-Ank.)<br />
pigirgeg : [-+ bigirgeg]<br />
piqirgig : Uzerinde yufka ya tla ckrnrrk yaprlan sag' (Alayunt -Kii.)<br />
poqu [pogu -lr polu .2] : l. Ipck kaEkol. (Gcdikli, Qatak, Giikmcnler, Krzrlafag<br />
*Saimbcyli<br />
-A.da.)<br />
[p"So -f] : (]leyvebiikii rctdiil -Ank.)<br />
2. Kadrn baqiirtiiaii. (Ye'silkiiy lGelendost -Isp.)<br />
[pogu -2] : (BaElugla *Karaman -Kn.)<br />
3. Erkeklerin baglarrna ba$ladrklarr biiyiik yazma ya dn ycmcrti. (-Ul';<br />
I)odurga *Boziiynk -Bil.)<br />
portakirlh: Yazrna kenarrna iglenen bir oya tiiri' (*Yalvaq -Iap')<br />
posa r Bir ip tiirii. (rciidtil -Ank.)<br />
poqtu ! (Giilliice *Yalvag -IeP.)<br />
pogu : l. [-+ pogu -l]. 2. [-r Pogu '2]<br />
poyra (I) : Araba tekerinin giibek adr verilen orta lusmrnda bulunan gukur.<br />
-<br />
(Giilbaqr rQankaya -Ank.; Yenikent 'Akearay -N[')<br />
poyra (II) : Un defirmenlerindeo de$irmen tagrnr iliindiirmefie yaraya. }a'<br />
amgh euyu akrtma hunisi' ('Mudurnu -Bo'; -Ama')<br />
poyradelifi r bvl*rde aerinlik ea[lamak amacryle duvarlarda, poyraz yelinin<br />
'<br />
eeintiei do[rultusunda aqrlan itelik. (Arelan6o[mu9 *$arkikaraafia' -Isp.)<br />
poyrademiri: Ar.ba tekerle[indeki dingil yata[r. (Krzrlcasiiiigt +Banaz -Us.)<br />
ptirii: Yerli kapr mentegeei. (*Muilurnu -Bo')<br />
piiake: Soba. (Nefsikiiaeli 'Eynesil -Gr.)<br />
puharr : Sotra delifii. (Eqmeyazr -Kt.)<br />
pukaha [buka] : Atlann bulunduklan yerden uzakllllmllanm- safilamak<br />
'<br />
,*ucryle iin tracaklanna talirlan zincir kelepge. (Giilabi *PrnarbaEr -Ky.)<br />
[buka] : (Yenikent tAksaraY -N!.)<br />
pukare, Bu"u. (Giikmenler, Qatak, Gedikli, Krzrlafaq rSaimbeyli -Ada')<br />
pul : Kadrn bagiirtiilerinin kenar lirarmlanna giie olarak dikilel ufako yuvar'<br />
*Bozuynk *Ril';<br />
lak, parlak tenekecikler. (Ulu[bey rsenirkent -Isp';<br />
*Seyitgazi -Es.; Giilliice *Giimiighacrkiiy -Ama')<br />
pul baskrsr : Pukla ilelik agmakta kullanrlan araq' (rAksaray -N[')<br />
pullu: Pullu yazma. ('Yalvaq -Iep.)<br />
pullual : Pullan krrmrzr renkte olan yazma. (Q4rrksaray l$arkikaraa[ag -Iep')<br />
pulluburma: Kadrn feginin alt kenarrna arralanan yalancr altrn. (Qaltr *Gelendost<br />
-Isp.)<br />
pulluk [purtug] I Moilern tarla siirme aracr' (Yenikent, Tagprnar rAksarny'<br />
Krzrlca rBor -N[.)<br />
[purlug] : (Giizel *Giidill -A"k')<br />
pullukanaer: Pullulun arka kremr. (Do$anbey rBeyqehir -Ku')<br />
pullukgengeli: Pulluiun iin lsemrnda bulunan gengel' (*Yalvaq -Isp')<br />
pullukmaqaer : Pullu[u gekmek amacryle pulluk gengeline takrlan (u) harfi<br />
biqiminde araq. (*Yalvag -IeP.)<br />
purlug : [+ pulluk]<br />
puttu[ : Gaz tenekesi. (+Sueuz -Kr.)<br />
pii*t u , Bal alm0 srrasrnda arr kovanrna duman piiakiirtmekte kullanrlan<br />
aygrt. (*KemalPaga -Iz.)<br />
piit : 16 Kg.hk bufday 6l9e[i. ('Sueuz -Kr.)<br />
;iitiirge : L"-buy" gazya$ koymakta k.llamlan teneke ara'. (Kiilliik *Ifidrr<br />
-K'.)<br />
r59
JT<br />
rapata ! Frrrncrla.n ekmek yaparken kunandrkla' iqi saman dolu yaetrk<br />
(Ebilhindi -Ezm.)<br />
rarpalrk: Qrtalarclan y1l,lT,r. bahge ksplsl. (G6kmenlnr, Qntok, Gr:dikli,<br />
Krzrlafag'saimbeyli _Aj..;<br />
rayba : Demir halkalarr agmak igin kullanrlan t<br />
ruhtu : Konut yaprmrntra. yatay ormaar gerek""Tff;1"t.*:-::f u]<br />
lamak amacryre kutamran crva telaziei "* ar verilen bir marangoz<br />
aracr. (Akda$ *Gelendost _Iep.)<br />
S<br />
suatkdatefii: I]ir dikig trii. (Ulu[bey rsenirkent _Iep.)<br />
saban [karasaban] : Uy<br />
"olrri*rr9<br />
]rry,]i" 1foy,..,a,."ot, ok,<br />
siirme<br />
krryrulc)<br />
aracr.<br />
tarla<br />
(Agafirdinek a$arkiku"ouiiug, yeqilkiiy rGclt,nrloet,<br />
rYalvag Akgagar<br />
-Isp.; -dpn.; yenikent *Ali."ruy,<br />
Beyafrl .Ulukrgla _N[.)<br />
[karaeaban] : (rTerme -Sm,; Tarsprnar *Aksaray _fVE.i<br />
sabanbaekr'r : Saban demirini. iikgeden ayrrlmomaarn, ,"!luyo' bag kremr<br />
- biiknk givi. (Akqagar *yalvag _Irp.)<br />
sabandemiri: Sabanda, topragr y""*"t igin iikgenin demirlik<br />
biiliimiine<br />
adr verilerr<br />
geqirilen dcmir. (y-egilktiy *Gelendoat,<br />
Akgaqar *yalvag _Isp.)<br />
nabankaya : Tag firlatmaya yarayan<br />
'ir gocuk oyuncosr. sabankaya<br />
iptr:rr yaprhr.<br />
iirme<br />
Orta kremr igin6 to, yoil"qtir*Jt ;;;;;-;;;<br />
mrqtrr'yrprr-<br />
Bir m. kadar uzunrufu olan-earraikaya, iki .,.rru"i.u<br />
larak uii, arrro-<br />
havada gewilir. sonralglardan biri, birdenbire brrakrlarak saban_<br />
kavanrn orta krsmrna konulmug olan tagrn jetenilon yerc ntrlmasr ea[-<br />
- I1rur. (Beyceli tl'atsa<br />
,Anag *perqe-b" _O..;<br />
sabankilrcr : Sabanda, bagiama$a<br />
:}:"-rt "k? yu".yur, yaeer kiigiik tahta<br />
Parqaer. (Ahga,qar *Yalvaq<br />
-Irp.; lMu"iifon _Ama.)'<br />
*bT:|c1: Sabana hayvanlarrn koq-olr.rusrro eafilayan ,rrrrn nE"g. (Akgaqar<br />
, Ja-lvaC Yegilktiy *Gelendost _Isp.)<br />
nubrudrrrk: Kafnrlarda j,"ll:i,lT1k.un,"oyt. iikiiz ya do nronda boynu.<br />
zuntlan yaprlma ya$danhk. (GiilAbi .prnart<br />
agr _Ky,;<br />
eacs : Balkon. (Yukarrdinek r$arkikaraalag -Iap.)<br />
eacayak: [.+sacryak]<br />
sacrrak : [-> encryak]<br />
aacryah [eacayak, eacrrakr T"iy"!, sacrak, eafiacak, aalcak, sayacak]: Genellikle<br />
iizerine srcak kap konulan, demir kremr gemb1r biqirrinde,-iig ya da<br />
diirt ayakh arag. (Esnemez, lniini -Es.; .Mudu*o _bo.)<br />
[eacoyak] I (rsonirkent -Isp.)<br />
[aacrrak] I (Krrzkiiy rAkkug _Or.)<br />
[eaciyak] : (rEspiye -Gr.)<br />
[aacrak] : (Osncmcz, lliinii _Es.)<br />
[eaSacak] : (Qamyolu .Alanya _Ant.)<br />
[eafcak] : (Saqrkara +lslahiye -Gaz.)<br />
eaciyak: [-+sacryak]<br />
gacrak: [+eocryak]<br />
eag l llzerindc ekmek ya da y'fka pigirilcn 1,'varrak sag. (Erenkiiy, Iaiiaii<br />
-Er.)<br />
eagak (I) : l. Evlcrde diirt ana duva'n drgrna sarkmrq olan toprak dam bii-<br />
Iiimii. (Oz'altr 'Giidii -A,.k.) 2. Evrerde ana duvarrar irgrnda kalan<br />
Satr biiltimii. (Aqafirdinck .$arkikaraa[aq _Isp.)<br />
eaqak (II) : Ilahlardaki_yna ptukiilrcr. (Beyk6y ;$arkikaraa[ag, yaaeriiren<br />
rScnirkcnt -Isp.; Ycqilova .lksaray _N[.]<br />
eagak (III) : Kadrnlarrn bagtanna doradrlra' siyah, yiin iirgii iifiii. (GiiciilIii<br />
aYalvag -Isp.)<br />
eagak[kugak : Kadrnlann iigetek giyclikleri zaman bellerine tloladrklan kahn<br />
kugak. (Celiptaq .Yalvaq -Isp.)<br />
srgatura : Yaka gizli dikigi. (*Aksaray _N[.)<br />
sag firgasr: Berbcrlerin trrag sonunda bagta ve iistte kalan kcsik saglan temizlemek<br />
igin kullandrklarr iizcl firga. (_Brs,)<br />
srgrkrrmrzr: Ayalikabrmn tabanrnr ol*qturan kiisclenin kena'na siiriilen<br />
aiyah boya (rciidiil *A"k.)<br />
dagrm r uzcri'dc bir diivcn'iu gahgobirecefii aayrda bigilaig ckiidcn olugan<br />
y[rn. (Yenikent *Aksaray -N$.)<br />
aagdnii: Ekmck pigirme srraernda arka krsmr ile ocakJr$rn grkrntrerna dayanan<br />
eag'rn ii. yiiziine destek olarak konan ii9 ayakr, tremir arag. (Beyrerli<br />
*Qardak -Dz.)<br />
eagiirgiisii: Kazak ve fanilaya yaprlan iiriilmiig sagr andrran motif. (.yalvaq<br />
-I'p')<br />
eagpegeteei: Berberlerin trraq Erreslnda kullaqdrkla' omuzla' da iirten beyaz<br />
iinliik. (-Brs.)<br />
srdor:,lrazla sap tagrrnak aruacryrc arabala'u diirt kiiqeeine dikilcn ucu ga.<br />
talh sopalann her birj. (Yegilova, Giiciinkaya rAiaaray _N!.)<br />
l6r
162<br />
safkat/ryr t Ustura bileylemekte kullarulan kayE. (rAkearay -N[.)<br />
aafacok r [-+ eacryak]<br />
eoficok : [-+ aacryakl<br />
eafgoyul: Ahrr siipiirgcsi. (Krrqiqcfi *Susuz -Kr.)<br />
safrn r l. Kap kacak. (Baq]ugla 'Karaman *Kn.) 2. [.+ cahan .l]<br />
eafiirnik : $ekerlik. (Krrgigefi +Suouz -Kr.)<br />
mgrsk r lginde ya! aaklanan afag klp. (Kuzkiiy 'Ahkug -Or.)<br />
sa$ng: lgine siit sa$lan iki kulplu toprak kap. (Dutluca, lniinii -Es.)<br />
aaSrrhJk: Egek eeruerlcrindcki arkahfrn nga$r diigmesini iinleyen kayrg ya da<br />
kolan. (Akprnar'GiimiiEhacrktiy -Arna.)<br />
sagul r [--+ qakul]<br />
ealule : Qift siirme errasrnda boyundurufa ]raflanan btikiilmiiq mege filizi.<br />
(Kocabey *$avgat -Ar.)<br />
aahan [ea$m -2, sahrn, eehen] : l. Bakrr ya da ginko yemck kabr. (-Brs.; Do.<br />
. durga rBoziiyiik *Bil.; Meyvebiikii *Giidiil -Ank.; Yenikent rAksaray<br />
-NE.)<br />
[ea[rn .2J: (rSenirkent -Isp.)<br />
[anhrn] : (Beykiiy *$arkikaraa$aq -Isp.)<br />
[eehen] : (Deliilyae r$arlcrgla -Sv.)<br />
2. Qukur tabak. (Kiigiikkabaca *Uluborlu Isp.)<br />
aahrn: [+aahan -l]<br />
aakalbagr: Araba tekerlefiinde lobutun a$ag gembere girdifii yerde bulunan<br />
demir parqasr. (Ortayazr *Scnirkcnt -Isp.)<br />
aakalle[eni: Sakal trraqr biten kimsenin, oyuk yanr boymrna dayatrlan ve<br />
iginileki su ile yiizii yrkanan bakrr ya da ginko lelcn. (*Brs.)<br />
.aakalhdrs: Kazanlarrn yan yiizlerini yapmakta kullarulan iirs. (-Brs.)<br />
aakalpogoteei : Sakal trragr yaprlrrken kullanrlan beyaz tinliik. (-Brs.)<br />
aaksnilutk r Boyunduruiun alt krsmr. (llyash -Ul.)<br />
aaksr : Krrrk ganak. (Yegilkdy 'Gclerrtlost -Isp.)<br />
eal [sah (I)]: f. Fazla r:kin yiiklcycbilnrtk igin arabalarrn iki yanrna konnrr<br />
a[49 kgnat. (frrkiiy -Kii.; f)arrlrn: *Dil.; I)crcyultk -I,ls.; l]iiyiiktlivarrkiiyt<br />
-Qr.) 2. Yapr iqlerinde kullanrlan, yanlnrrnda tutacak kollan olan<br />
tal, harq, gamur vb. tagrnan tabla. (Yenikent rAksaray -N8.)<br />
[eah (I)] : (Afqar *Giidil -Arrk.)<br />
idlak r A$rl bnhqnri. (Qukuriiren, lloynlr 'Giirliil, llhon *Ayaq -Ank.)<br />
ealgr (I) [eolgrr] : Dibcktc bu[rlny, kr:r,+hck vb. tliivrnr,ktc kullunrlun afag<br />
tokmak. (Keg rAyancrk -Sn.; Baykara *Selim -Kr.)<br />
[t"tg"] : (Minoz rKavrak, rTermc *Sm.)<br />
ealgr (II) r Duvsr eaeti sarkscr. (*Bre.)<br />
ealgur [-+aalgr (I)]<br />
aah (I): [+eal -2]<br />
eah (II) : Tabut. (Afgar *Giidiil -Ank.)<br />
aallama (I) I Paltlumun yan kayrglarr. ('Akaaray -NE')<br />
eallama 1ii; , H"tt-t kenarlalrnila giiriilen lirmotif. (Taqprnar rAkearay -N$.)<br />
eallamallyay'k,sallamayiintemiileyageldceililenfrgrbigiminileyayrk.<br />
(rPasinler -Ezm')<br />
e"t-" 1t; : l. Sebze bahgeeinin yollar ile eu arklan arasrnda kalan biiliimleri.<br />
(IEiklar .Bornova -Lz,l 2.Bahgelerde biiyiiLk su arklarrna ulagan kiigiik eu<br />
arklan. (Oiiciiukaya rAksaray -N[')<br />
salme (II) : Hamur tathsr. (Kayahk *Sueuz -Kr')<br />
ealon : Bigilen ekini harman yerine tagrmakta kullanrlan araba. (Apaan rAk'<br />
saray -N[.)<br />
r&ma : n"luttuitr, deriyi yumuqatmak ve deri iizerindeki pialikleri kabartmak<br />
amacryle kullandrklan kiipek pieli$i' (-US')<br />
esmanhk: Hayvan yemi koymak amacryle gubuk ve yapraklarclan yaprlmrg<br />
konik yaprt .(DerekuEeulu *Giirele -Gr')<br />
eamba$r [eamibafro aanbafr] : Kafnr ve iikiiz arabalarrnda, inek ya da ijkiiz-<br />
leiirboprnlarrmn sami'den grkmasrnr iinlemek amacryle iki eami ucunu<br />
birbirine bafi ayan urgau ya da kayrg' (Yavuz, Qayalzt' '$avgat *Ar')<br />
[.o-ibt$.] : (+IsPir -Ezm.)<br />
[eanba[r] : ('Sueuz -Kr.)<br />
sami : Ka[nr ve iikiiz arabagr boprndurulunun her iki yanrnila bulunan ikiger<br />
tlik gubuk. (Yavuz, Qayairzr *$avgat -Ar'; rSusuz, 'Posof, -Kr'; KaEprnar<br />
*A$n -El.; -Sv.)<br />
samibafr : [+ annrba[r]<br />
eanbafn: [-+earnba[r]<br />
,"o"rk (If : Qocuk sahnca[r. (Yenikiiy, Iniinii -Es')<br />
sanqrk (II) : Qengelliiine. (Kiilliik 'I[ihr -Kr')<br />
gandrk (I) : Su defiirmeninde, gark iizerine basrngh su diigmesini ea[layan<br />
komk boru. (Ktiprii '$arkikaraa[aq -Isp')<br />
Eenilrk (II) : r. Aruba kasaer. (Yukankagrkara 'Yalvag -Isp.) 2. Tahta leb'<br />
lebi kutuau. (rcndiil -Ank.)<br />
eanihklrayak r lluh kcnar aiieii. (Yeqilova rAkearay -N[')<br />
sanrt: Paldrm'rn atrn safinsrna denk gelen ksrmr. (rYalvaq -Isp'; rAksaray<br />
-NE.)<br />
rantag : [-+ aantrrag -l]<br />
rqntrr I [..+ rotrr]<br />
Eunt'gq [..trtrg] , l. Biiyiikbaq hayvanlarrn trrnuklanm kcemcktc kullanrlan<br />
keski. (*Giidiil -Ank.)<br />
[aantep] : ('KemalPaga -lz.)'<br />
2. [-> rotrr]<br />
aap (I) if. Bigilmig ekin. (Meyvebiikii rGiidiil -Ank.; Yenikent *Akearay -N[.)<br />
2. Bu[daY yrfrm. (EgmeYazr -Kr.)<br />
eap (II) : Iplik. (EqmeYazr -Kr.)<br />
163
t64<br />
s&pek€l : Pullukta biriken gamur ve pialiklori temizlemekte kullanrlan iivea.<br />
direnin arka .ucundaki iiggen bigimli kiigiit yaeu demir. (.Sueuz -Kr.)<br />
eapan (I): Kaim teterlefinin giibek kremrndaki demiiler. (rciidiil -Ank.)<br />
eapan (II) [eapant]: Tnq frrlatrlan gocuk oyunea[r. (sankegili ve sagrkaralr<br />
aEirctleri -Gaz.)<br />
[sapant] : (Indnii -Es.)<br />
sapent : [-+ aapan (II)]<br />
eaparabaer: Bigilen ekini harman ycrino tagrmakta kullamlan araba. (Gii.<br />
ciinkaya *Aksaray -N[.)<br />
eapcr : Harman iggisi, (-Ama.)<br />
aaprlca: Tava, (Bo[az, lnceau .Suruz -Kr.)<br />
saprtma : Toprak, kerpig ya da tahtadan yaprlen mozor duvan. (ryalvag<br />
-rtP)<br />
saprtmaa[acr: Mezarda, toprafrn iiliiniin iizcrino akmamaertrr sa[layau a[ag.<br />
(Yakakiiy rGelendost -Iap.)<br />
sapkafnrer r Tarladaki bigilmiq ekini harman yorino tagrmak amacrylo iizel<br />
bigimdc hazrrlanmrg kafiru. (-Ama,)<br />
aapkarlgtrmak r Uzerinde diiven gezdirilmekto olan ekini roman zaman alt<br />
iist etmek. (Yenikent *Aksaroy -N!,)<br />
eaplah: Saph tas. (*Giiriin -Sv.) r<br />
saplak : Kadrnla'n viicutlanndaki gerekeiz krllarr yolmak amabrylc aekerden<br />
hazrrladrklan a[da. (Intinii, Dutluca, Yayle -Er.)<br />
eaplama: Uzun ve vidah demir. (-Kii.)<br />
aaph : Pekmez kanqtrrmak amacryle kullanrlan kulplu tar. (Qukuriiren rGiidiil<br />
*Ank.)<br />
eapliyak : Bulundupu kaptan ayraru barda[a ahtarmrk lgin kullanrlun bakrr<br />
kepge. (Derekugculu *Giircle -Gr.)<br />
sapsagma r Harman yerinileki sapr, iizerindc diivon gozobilocek bir bigimile<br />
yayma. (Yenikent rAkearay -Nf,.)<br />
saptalumr: Tarladan harman ycrine eap tagrmak amacryla hozrrlanacak kafnr<br />
ya da arabaya eklenecek afag diizen.<br />
earat : Iri giizlii kalbur. (rGiiriin -Sv.; Yukarrbozluyr .Kndirli -Aila.)<br />
sargaf : Pulluklarda gekme zincirlerini birbirino baf,loyan ara zinoiri. (rlapir<br />
-Ezm.)<br />
eargrkazrir : Uzerine dokunmuq bez earrlan uzun dcynok. (KiirLiilor .Yrlvag<br />
-I'p')<br />
oarhogbacak r Yazma kenanns iglenen zikzakh nakrg. (Yauriiron .Sonirkont<br />
-r'P')<br />
earhogyolu : E$ri biifirii bir'iirgii motifi. (Yenikent .Akearay -N[.)<br />
asn : l. Oto makasrna takrlan ean demir psrqe$. (*Aksaray -N!.) 2. Balor<br />
&l;1"0."" yaprlan tiim diikiim. (rTavsanh -KU.) 3. Piring madoni.<br />
ssnbunnr : Ilamur tather. (Afgar 'Gelendost -Isp.; Kailobaer .Oiialiil -Arrk.)<br />
eank : Yaprlarda duvarlann kiiEclerine dikilen a[ag. (AfEar .Gelendoat -fep.)<br />
earkanrk : Peynir mayaer olarak kullamlan davar iidii. (Karacaviran .Seyd.igehir<br />
-Kn.)<br />
ry Yastrk yiiziinc i[ne ve iplikle yaprlan bird)tUii. (Ulu[bey rSenirkcnt<br />
-Isp.)<br />
enrmohane: Yatay dokuma tezgahr. (Ycgilova rAksaray -N[.)<br />
€atrr lsantrr, Etrnlrrng -2-l : Sc}ze dgframak, ct kryrnak, kemik pargalamakta<br />
kullarulan biiyiik vc enli brgak. (*Yalvaq *Kemalpaga<br />
-fsp.; -Iz.; -Bre.)<br />
[aantrr] : (Giikmenler, Qatak, Gcdikli, Krzrla[ag, *Saimbcyli -Ada.)<br />
[santraq -2] : (Saqrkara 'fulahiye -Gaz.)<br />
eava : Magraba gibi kiigiik boyda kap yapmakta kullamlan tirs. (rDirnik -Sv.;<br />
rBor<br />
-N[.)<br />
aavacak : [-r aavak -2]<br />
eavak [eavacak, snvaktahtasr, savgaq, aavgeg] : l. Suyu de[irmene ulagtrran<br />
tahta su ynlu. (Dcreyazrcr tAlaca *Q..) 2. Suprn gcre$ine gtiro de[irmen<br />
ya da tlclirmen drgrna verilmcsirri sa[layan afiag diizcn. (*Mudurnu -Bo.)<br />
[savacak] : (Agafryabanl"r .A$rn -trI.)<br />
[eavaktahtasr] : (*Mudurnu -Bo.)<br />
[savgag] : (Darrveren rAcrpayam *I)2.)<br />
[eavgeg] : Danveren ;Acrpayam -Dz.)<br />
3. Defirmen taqrnn gahgmasrnr diizcnleyen afag diizen. (*Biinyan -Ky.)<br />
4. Ark. (*Yalvag -Isp.) 5. Sap gckrne arabalarrmn arka kapa$. (-Krk.)<br />
eavaktahtasr : [+<br />
savak .2]<br />
Bavgag r [-> savak .2]<br />
savgeg: [-+ savak -2]<br />
aavkayrE: Berberlcrin kullandrfr uetura bileylcme kaygr. (rsenirkent -fep.)<br />
savros i Kalbur yapma aragla'mu saklandrfr tizel torba. (Giigmenler rBeypazan<br />
-A:rk.)<br />
eaya (I) : Kad"rn lurkasr. (Qahova tGcrze -Sn.)<br />
eaya {lJ): +n}n"LUl*-!Poyra -Ds.; -Ank.; *Akearay -N[.)<br />
eaya (III) [eayvant] : l. Afl bahqesi. (Sarrile[irmen *Haymana, A.kgakese,<br />
Hacrlaro Adahkuzu, Akbal, Boyah rGiidiil; yurtbeyi *Qankaya -Atrk.)<br />
2. Kiigiikbag hayvanlann lirghk alrh. (*Kemalpaga -Iz.;-*Muilurnu -Bo.)<br />
[eayvent] : (Tokmacrk .Yalvaqn Gcdikli *$arkikaraafiaq -Isp.)<br />
sayacak : [-> eaeryak]<br />
myaeeban r Toprafru dorinlifine fazla inmeyen saban. (Derekiiy rUluborlu<br />
-Itp.)<br />
ssyta ! Bir m. kadar uzunlu$u olan ince gelik brgkrnrn srrt l.rsrn,nda ve onunla<br />
birlikte bir dikdiirtgen Qergeve giiriiniimiinii veren birbirine dik iig 9r.<br />
tarun oluqrurdufu bir afiaq kesme diizeni. (Giiney *Ikizdere -Rz.)<br />
oayvent : [-+ eaya (III) .2]<br />
l6s
t66<br />
Beben ! Uzerindc yufka agrlan yuvarlak harnur tahtasr (ilIiri *Ilatsa -Or.)<br />
sebet I [--r aepet (I)]<br />
oootliyazm&: Uzerinde desenler saati antluan gelin yazma$r. (Iliiyiiktii rYal.<br />
vag -fsp.)<br />
se$irt r Qrrak. (-Ur.)<br />
ee$men [sekmen (I) .f] : Tabure. (Anag rPcrgcmbc -Or.)<br />
[eokmen (I) -Il : (Abdaloflu 'Gcrzc -Sn.)<br />
eehen t [..+ aelxrn .l]<br />
eehoryaprafr r Bir bilezik tiirii. ('Aksnray -N[.)<br />
aehpa: Suyunu siizmek amaclyle iizt:rine dcri asrlan diirt bucak ve bir kenarh<br />
tahta dabakcr aracr. (*Yalvag -Isp.; *Bor *N[.)<br />
eok r Hah dokunurken biqirnler arasrndaki bogluklan doldurnra iElemi. (Taqprnar<br />
*Aksaray -NS.)<br />
seki (I) : Nallama srraarnda atrn ayrfirnrn iizr:rine kontlrrfirr iig bncakh araq.<br />
(tMudurnu -Bo.)<br />
eki (II) [eekii] : Balkon. (Knmanlar rCiidiil -Ank.)<br />
[aekii] : (Kiipliice *Giimiighacrkiiy -Ama.)<br />
eeki (III) : Nem yapmamasr iqin sidifii aqafr gegiren arahkh talrta ahrr diiqemeei.<br />
(Yenikiiy, lniinii -Es.)<br />
oeki (IV) : l. Talrta eedir. (Krrgigefi asusuz -Kr.; Meyvcbiikti, Kamanlar,<br />
Akgakese *Giidiil -Ank.) 2. Karyola. (-Kr.)<br />
eekmog r l. Kerpig ya da alag merdiven. (BaELrqla *Karaman -Kn.) 2. Mer.<br />
diven basamaf'r. (Yenikent rAksaray -N[.)<br />
aokrnen (I) : r. [-+ aesmen] 2. Iki yassr bacakh oturak. (Giilliice *Giimiig.<br />
hacrkiiy -Ama.; rMesudiyc -Or.)<br />
sekmen (II) : Yiikeek acki. (Arslanrlofimug r$arkikaraafaq -Isp.)<br />
eekso: Krrhf'n iki pargasrm ]rirleEtirc' a[ag pargasr, (Sagrkara .Istahiye<br />
-Gaz.)<br />
sekto r Tezgahta dokuma yapan kimscnin iizcrinc oturdu[u oturak. (yeni.<br />
kent rAksaray -Ng.)<br />
eektekibarnak: Kilim ve namazhklardn giiriilen motif. (y.nikcnt .Aksaray<br />
-NE.)<br />
aekii : [..+ eeki (II)]<br />
eelfimi: Muako pcynir biirc[i. (Kavak:a, Poyra -I]il.; Oklrrbah -lis.)<br />
eelanik I Bir eliirgiisii tiirii. (.Yalvag -Isp.; 'tienikcnt .Aksaray -N$.)<br />
selarabasr : Krzak ile kafnr karrqrmr sap, ot ve Satrun tagrrna aracr. (ipoaof<br />
-Kt.)<br />
aelbi I Bir kilim motifi. (YeEilova *Aksaray -N$.)<br />
aelce: Ince ucu odundaki yan[a sokultluktan sonra balta ile iizerine vurularak<br />
odutrun yarrlmasrnr ea[layan demir araq. @agkrqla .Karaman -Kn.)<br />
eelilir: [.-r selrnin]<br />
aele: I. YrkanmrE bufdayn Euyunu gekmesini ea$amak amacrylc kullantlan,<br />
gubuk ya da pedaldan yaprlma iirgii sepet. (Biiyiikdivan -Qr.) 2. Sergi<br />
yerino Uziim tagrmakta kullanrlan iirme sepet. (rKemalpaqa -Iz.)<br />
[aelek .l] : (Karakiiy rBoziiyiik -Bil.)<br />
3. Kulpsuz, yayvan iirgE sepet. (Miri *Fatsa -Or.; Biiliikbagr *Selim -Kr.)<br />
4. Ktigiik sepet. (Boyah 'Giidiil -Ank.) 5. Yapr iqlerinde taE tagrmak<br />
igin kullamlan iggilerin tagrdrfir arag. (Adahkuyu *Boziiyiik *Bil.)<br />
selok r l. [--r aclo -3] 2. [-+ sopct (II)]<br />
eolomen r Orta krsmr afag dallarmdan iiriilmiig, yaq deri taqrnan arag. (-Uq.)<br />
solovir : lki kulplu, biiyiik, yayvan ve kesidi gcnber bigimiuile sepct. (Krzrlca<br />
rBor -N!.)<br />
eolmln t Dokuma tezgahrnda dokunan bezin iizerine sanldrfr yuvarlak ya da<br />
diirt yiizl0 diiner a!ag. (Senir 'Sincanh -Af.; Bekilli *Qal -Dz.; Hacrlar<br />
-Ky.; Kiiaclerli *Tareua -lg.)<br />
[seldir] : (*Mudurnu -Bo.)<br />
[eelmir] : ('Muilurnu -Bo.)<br />
[eelvi -2] : (Kandilli 'Boziiyiik -Bil.)<br />
eblmir : [-+ eolmin]<br />
gelvi: l. Kilim ve namezhklarda gdriilen eelvi afacrm andrran motif. (Yenikent<br />
'Akaaray *NE.) 2. [-r eelrninl<br />
aomer : l. Ege[in srrtlna yerleEtirilen inean ya tla yiik taqrma aracr. (Tagplnar<br />
rAkaaray -NE.) 2. Hamallann yi& tagrma srrasrnda, ytk ile srrtlarr ara<br />
erna koyduklan igi aaman dolu yastrk. (-Kii.)<br />
aomere[acr r Semerin iskeletini olugturan iki efri a[ag. (.Giidtil -A"nk.)<br />
semeripi l Semerin arkasrna eris yapmakta kullamlan renkli ip. (.Giidiil -Ank.)<br />
eenek (I) : l. Emzikli a[ag teeti. (Baglogla *Karaman -Kn.) 2. A[ag testi.<br />
(Ulu[bey 'Scnirkent, Mamatlar 'E[ridir -Isp.) 3. Teati. (Kiilliik rlfdrr<br />
-Kr.) 4. Koniye benzeyen au figrsr. @iiyiikdivan *Qr.)<br />
eenek (II) : Kaeaplarrn kullaniLlr iizerinde et ve kemik pargalanan kiittik.<br />
(rSenirkent -Iep.)<br />
eeniil : [+ eonit -3]<br />
eenit [eenid] : t. lki ayakh, yuvarlak hamur agma tahtasr. (llyash -Uq.;<br />
Mamatlar rEfiriilir -fsp.; Bagkriln rKriraman -Kn,) 2. f)iirt lirsa ayakho<br />
yuvarlak hamur agma tahtasr. (Qamyolu .Alanya -Ant.) 3. Ayakerz,<br />
kiigiik hamur agmd tahtaer. (Arok, Qanksaray *$arkikaraafag; Yegilktiy,<br />
Yakakiiy rGelendoat -Iep.)<br />
. [eenirl] I (Yenikent .Akaaray -N[.)<br />
4. Alag firrn kiirefi. (Yenice tGelendoat -Iap) 5. Frnndaki ekmekleri<br />
gevirmeye yarayan ilikdiirtgen bigimintle, krea saph tailta arag. (*Ye.<br />
qilova -Brd.)<br />
Ecntere : Bir av tiife[i tiirii. (Garip *Senirkent -Isp.)<br />
l6?
168<br />
sel,one : Tomruk yuvarlamakta kullarulan ucu lsvnk araq. (Muratderc .Boziiyiik<br />
-Bil.)<br />
sepet (I) [eebet, aelek -2, eepiteknoei] : Su de[irmenlerinde ii[iitiilerek bu[day<br />
ya da arpamn igine bogaltrldr[r alag diizen. (Ycailkiiy rGolondoat, Ktir.<br />
kiiler 'Yalvag -Isp.)<br />
[eebet] : (Kiiprii *$arkikaraafag -Iep.)<br />
[eelek -2] : (Karakiiy 'Boziiyiik -Bil.)<br />
[sepiteknesi] : (Qrnarhk iQarEamba -Sm.)<br />
sopet (II) : Egya kutusu. (Mcyvebiikii 'Giidiil -Arr}',)<br />
sepet (III) : Oriilmiiq afiag dallarrndan yaprlan rrr'Lovsnr. (Moryobilk{l .Gii.<br />
dnl *Ank.)<br />
sepgii : [-+ scpki -2]<br />
sepitekneei : [.+ aepet (I)]<br />
eepki [sepgii] : l. Ocaktaki kiimiire au rerpmck igln Lullanrlrn .Uptbgo. (ttyash<br />
-U9.) 2. Kege yaprmrnda hasrrrn iizorindcll yllnll yaymoys yara.<br />
yan gubuklardan yaprlmrg eiipiirge. ('Bor -N!.)<br />
[r"pg"] : (-Sv.)<br />
eerek : Kapkacak koyma yeri. (Gedikli '$arkikoroofrg -Irp.)<br />
E€nen: l. Kapr kanadrrun mentege yardrmrylo beflandr[r duverdaki a[ag<br />
krsrm. (Buruncuk *Yerkiiy -Yz.;'Aksaroy -N[.) 2. Ekln arabalannrn<br />
yan kanatlarrnilaki yatay direkler, (Gtintrn -Ilp.; Krzrlco 'Bor -N[.)<br />
3. Dokuma tezgahlaunda, ipliklcri diizeltmoyo yorayrn dikdiirtgen geklindeki<br />
afag parsasr. (Nefsikiieeli 'Eynmil -Gr.) {. Kuyudan kal&rag<br />
dtzeni ilc au gekerken kaldrrag giirovini g6ron urun ernk. (Kanililli<br />
'Boziiyiik -Bil.) 5. Yelkeu ana dire$. (Yonioo .Gelendogt -Iep.) 6.<br />
[-+ aerenafacr] 7. Demet ya da aap tagrnakta Lullanrlan arabalann yan<br />
kanatlan. (-Krk.)<br />
eorena[acr [eeren -6, eerentahtaer] : Arabalorrn farle rap tagrmalarlnr aa$amak<br />
amacryla kiigelerine dikilen radar alrglarrnrn gatallan arastna<br />
koguk olarak yerlegtirileu iki srnk. (Gtlctlnlaya, Yegilova 'A-kearay<br />
-Ng.)<br />
[eeren -6] : (Ortayazr +Senirkcnt -hp.)<br />
[noroutabtear] : (Krzrlcn rBor -Nl.)<br />
aerentahtaer : [-+ eerenafa6r]<br />
rergel r ['.+ eergen (I) .2]<br />
eorgon (I) [eergel] : l. Raf. (Yunualor 'Burhaniyo -Ba,; Ilhan rAyaqn Oyaca<br />
' rHaymanao Afgar, Akgakeae, Kamanlor, Kedrobasr tctidiil -Ank,) 2.<br />
KapLacalc konulan dolap. (Qollr, Yaylaork, Kuyucok rBurhaniyo -Ba.)<br />
[sergot] : (Kanililli iBoziiyilk -Bil.)<br />
3. Telilolap. (rYalvag -Iep.)<br />
eergen (II) : l. Hayvanlarrn altrnda ecrinlediklcri gordnk. (Kiipliice rGiimiighacrkiiy<br />
-Ama.) 2. Agma ya da kabak garda[r. (Beyceli 'Fatsa -Or.)<br />
eorgon (III): l. Fideleri dik tutmak amacryle yanlanna dikilen gatalh ya da<br />
gatalsrz grrbuk. (Oklubah, Iniinii -Ds,) 2. Dam yaprm,nda kullarulan<br />
ince srrrklar. (lniinii -Es.)<br />
eeryi r Leblebicilerin nohutlarr so$utmak amacryle yaydrklarr yer. (.Giidiil<br />
-A*.)<br />
eergiafacr: Ya'e kcacyi kurutmak amacrylc askrlara asmak igin kullanrlan,<br />
bir araya getirilmig iig a[ag srrrk. (*Bor -N$.)<br />
eergihahsr : Oilaya serilcn hah. (Ycnikeut rAksaray<br />
-N$,)<br />
sorit l Hamur.tathsr. (Adahkuzu rciidiil<br />
-A"k.)<br />
eernik: Kibrit. (Ahrrhkuyu tHaymana -Arl'k.)<br />
rerp r su de$irnreninde iifiitiilccek bu$day ya da arpamn diikiildiilii kutu.<br />
(Ziyctc -Ama.)<br />
aerperlenlik : Kolonya kabr. (-Brs.)<br />
eerpenek : l. Konut aagafr. (Giikmenler, Qalat, Gcdikli, Krzrlafag *saimbeyli<br />
-Ada.) 2. Toprak damlan yafmur ctkisinden korumak iginn damrn ke.<br />
nanna konan gah grrpr. (Akprnar iGiimiighacrktiy -Ama.)<br />
eerfin : Toprak iiriinleri ambarr. (Ulu[bcy *senirkent -Isp.)<br />
s€rpme (I) : Bir tiir bahk a[r. (Iniinii -Es.)<br />
serpme (II) [eerpmegiiz] : Bir hah tiirii. (Yafcrlar rYalvaqn Kiiprii *$arkikaraa$aq<br />
-Isp.)<br />
[serpnregiiz] : (Tokmacrk rYalvaq -Isp.)<br />
eerpmegiiz : [+ serpme (II)]<br />
sertme: Arabaya yiiklenen odunun yola diiqmcaini iiulemck amacryle odunla<br />
birliktc arabanrn gevreoinc dolondrrrlan zincirin iyi bir gckilde geril.<br />
mcsini saflayan hafifge cfri olan a[ag pargasr. (rMudurnu -Bo.)<br />
eeriik: Tagrma srrasrnda merkeplcrin semeri iizerine yirklenen yiikleri sar.<br />
makta kullarulan urgan. (Akbaq, Kamanlar 'Giidiil -A"k.)<br />
eoten : Birbirine dik iki biiyiik defiirmi tagtan oluqan bulgur yapma diizeni.<br />
(Kiipliice rGiimiighacrkiiy -Ama.; rBtinyan -Ky.)<br />
sevug I Pullukta, eiirme grragrnda topra[a giren kerm, (Yavuz *$avgat *Ar.)<br />
eeyirilim olupu: Suya biiyiik bir basrng kazandrran olufa, eu ileten tahta<br />
kanalcrk. (Yeqilkiiy rGelenilost -Isp.)<br />
royrokfanila r Bir erkek gorabr motifi. (Yenikent rAkearay<br />
-N[.)<br />
neyreltmemakaer : Digli berbcr makasr, (-Brs.)<br />
ergandigi: Bir kilim motifi. (Ycailova 'Aksaray *N[.)<br />
erfrn I Olufia gelen suprn az ya da gok oluquna giire, auyun huzrnr ayarlayan<br />
olu[un alt kiiqiik deli[i. (Boyccli rFatua, Salman rAkkug -Or.)<br />
ar[rhk r Ahrr. (Giikmenler, gntak, Krzrlnfiagn Gedikli rsaimboyli -Ada.)<br />
e{rraidigi; Qul kcnarrnda giiriilen biikiimlii deeen. (sag*ara rlslahiye -Gaz.)<br />
erBrraiki : Kurutulmug hayvan siniri.tlen yaprlan kamgr. (Kavalca *Boziiyiik<br />
-Bil.)<br />
r69
170<br />
srkel r Culfarun yon luemrndaki dcliklcrden birine girccck olan .ku erluEtr.<br />
mak amacryle kullamlan yongalar. (A[rl tE$ridir<br />
-Isp,)<br />
arkea : [-> arkdag]<br />
erkrlag [erkca] : Uziim ya da pancar suyrr eltle etmek amacryla kullarulan bir<br />
aygt. (Minoz .Kavak<br />
-Sm.)<br />
[erkca] : (Kandilli rBoziiyiik *Bil.)<br />
erkrlare r {iE- iskeletini olugturan yan afiaglarrn arasrnda brrlunan a[aglar.<br />
(Agafrdinek rgarkikaraafag -Isp.)<br />
e'kr [erkrqt*ma] : Av tiife$ni dold'rmak igin kulramlan qaput. (ycnikent<br />
rAksaray<br />
-N[.; Karacaviran rseyiliEehir -Kn.)<br />
[nkrgtrrma] : (rKemalpagn *tz.)<br />
arkrgtrrnra : [.+ erkr]<br />
a*ma (I) : Gtimlek. (Yukarrkaqrkara, Giiciillii rYalvag, Afgar *Gelendost<br />
-rrp.)<br />
e*ma (II) : l. [--+ arktrma .f] Z. [+ srktrma -2]<br />
srkma (III) : Pancar kiispesinden topaklar halinde yaprlan yakacak. (-Ee.)<br />
erkt*gog: sap tagrnan ka$n:run yan kanatla'ndaki parmakiar. (Qa'kaaray<br />
'$arkikaraa$aq -Isp.)<br />
stkt''ma : [srkma (II) -f, arkma (II) -2] : f. Arabalarda okun dingile ba$lan_<br />
yenitlofan *bey-<br />
drgr yer. (Taqprnaro Yenikent rAksaray, .Bor -N!.;<br />
gehir *Kn.)<br />
[erkma (II) -f] : (Giictinkaya 'Aksaray -N[.)<br />
2. Arabalarda oku dingile baflayan u bigiminde arag. (Eskil .Aksaray<br />
-Nc')<br />
[alkma (II) -2] : (Ortayazr *Senirkent -Isp.)<br />
srndr: Makas. ('Kemalpaga -Iz,; Beykiiy, AEa[rilinek<br />
r$arkikaraa$ag, .yal.<br />
vaq, rUluborlu, rSenirkent -Isp.; Meyvebiikii rciidiil _Ank.; Tagprnar,<br />
Yenikent *Akaaray -N!.; BaEkrqla rKaraman -Kn.; Qamyol' *Alanya<br />
-Ant.)<br />
Erntrrag : [.+ aunturag]<br />
srntrrag: Begik pargalanrra yaprlan boyamn siireklililini saflayan bir afiag<br />
pargaerdrr. (Salman rAkkug -Or.)<br />
srrga r l. Tabak. (Boyah +Giidiil -Ank.) 2. Srrh giirnlck. (Qukurhimen 'Qumra<br />
-Kn.)<br />
srrgan s Mekik biqiminde sanlmrg yumak. (Derektiy rErsme -Ug.)<br />
enga: Kiipe. (Kiilliik rlgdrr -Kr.)<br />
srrgr : [-+ uyrgr (III)]<br />
Brgrg r Kryma. (Raqkrglu tKarnmun -Kr,)<br />
srnk : BaLk tururak igin kullarulan ucu topuzlu a[aq. (lniinii -Ils.)<br />
srnm I Bazr geyleri dikmek ya da ba$lamak amacryla yaprlmrg cleri ip. (.Senirkent<br />
-Iap.; Giigmenler rBeypazarr *Ank.; yenikcnt *Aksaray _N[.)<br />
snmkalbur I Eleme kre-, errrmdan yaprlmrg bu[ilay ya da arpa galkalamak<br />
igin kullanrlan kalbur. (Akgagar rYalvaq -Isp.)<br />
stt1nahmuskr r Uzerintle muskayr andrran eiisler bulunan at gerdanhfr.<br />
(-M".)<br />
srftln ! Kibrit kutularrndakio kibritin ateg almaarna yarayan siyah herm.<br />
(Yukankagrkara'Yalvag -IaP.)<br />
eut (I) : Qamaqrr. (Gengali rSenirkent, Gedikli *$arkikaraafag -Isp')<br />
rrr (II) : Diiveni boyundurufa bafilayan ucu demirli a[ag. (Yukankaqrkara<br />
'Yalvag -Isp.)<br />
eryihm: Hahtla gift srrah dii$iimler. (-Ul.)<br />
oryrrrtmolulu: Suyu de[irmene ula;trran oluk. (Kiiprii rparkikaraa$a,<br />
Kiirkiiler rYalvag -Isp.; *Muilurnu -Bo.)<br />
aryrga (I) : [-+ aryrgr (I)]<br />
uyuge (II) r [-+ eryugr (II)]<br />
srprgsq I [.+ sryrgr (II)]<br />
aryrrgr (I) [eryrrge (I)] : Kayrglarr yumugatmakta kullamlan tahta arag.<br />
(-U9.; 'Yalvag -Iap.; *Boro *Aksaray -Ng')<br />
[eryrga (I)] : (rSenirkent -Isp.)<br />
eryugr (II) [aryrrga (II), eryrrgag]: Tahta yontulan arag. (lniinii -Es.)<br />
[sryrga (II)]: (lniinii -Es.)<br />
'<br />
[eryugag] : (Oklubah, Iniinii -Ea')<br />
eryrrgr (III) [arrgr] : Ilarman yerindc harmanlanmrg ekin, saman ve kalan<br />
artrklarr toplayan iiggen ya da diirtgen bigiminde bir afiz ile uzun sap'<br />
tan olugan tahta arag. (Ulukiiy *Ama.;<br />
'Tagova Giilbayrr *Niksar -To.;<br />
Salman *Akkug -Or.)<br />
[augr] : (-Krk.)<br />
sryrrgrcr: Sryrrgr aracr ile harman yerini temizleyen kimse. (Ulukiiy' Taq'<br />
delen -Ml.)<br />
eryugrdemiri: Kahp alma arraernda biriken kumu temizlemckte kullarulan<br />
demir gubuk. (-Bra.)<br />
sryrnnr: Saatin kiigiik pargalarrnrn tutturulmaernda kullaurlan bir saatqi<br />
aracr. (-Bre.)<br />
sryrrmailemiri: Dabaklarrn, deride kalmrq etli l
t72<br />
sibek (II): Begik bebeklerinin beEikte igino kiiqiik giglerini yaptlkla' af,ag<br />
Iazrmhk, (Yaficrlar rYalvag -Iep.)<br />
eidikganafr : Hayvanlarrn buluaduklan yere aidik yapmalannr iinlemek<br />
amacryle cinsel organlarrnrn altrna gelecek birgirnde yere konulan teaeke<br />
kutu. (Yenikent +Aksaray -N[.)<br />
eidiklik: rlayvanlarda, kuyruk altrnda bulunan kaygrn sidik etkiaiyle giiriimesini<br />
iinlemek amacryle, kayrgrn bulundu$u yere tal'lan iizel demir<br />
arag. (Krzrlcasii[iit rBanaz<br />
-Ug.)<br />
eigge: [+sikke]<br />
eiftime : Hahlann dokunmasr s;raarnda toplanan yiin artrfr. (-Uq.)<br />
aikge: [+eikke]<br />
sikintlirik: Kafmtlan tahtalarr tsgryan ernk. (llyaitr -U9.)<br />
eikke [sigge, eikge]: rrayvanlann bulunduklarr ycrdon uzaklagmalannr 6n-<br />
Iemek iizere ba[Iandrklarr demir kazrk. (Sagrtrara .lalahiye<br />
-Gaz.; GiilAbi<br />
rPrnarbaqr -Ky.; Yenikent rAkaaray -N!.; Balhlla .Kararnan<br />
-K'.)<br />
[eigge] : (Kamanlar *Giidiil<br />
-Arrk.)<br />
[sikge] : (Qarrksaray *$arkikaraafag<br />
-Iep.)<br />
eilbig : Doluncaya dek begik iginde brralcrlan bebel, tazrmhfir. (yafcrlar .yal.<br />
vag -Isp.)<br />
[eilimbig] : (Qamyolu .Alanya<br />
-Ant.)<br />
eile : l. Dabaklarrn dcri rslatmak amacryle kullandrklan beton harnrz. (-ug.)<br />
2. Iginc manda deriei atrlan dabaklanra gukuru. (.yalvag -Iap.)<br />
silgeg: Banyodan sonra kullamlan biiyiik hamam havlusu. (ryalvag -Iap.)<br />
silimbig : [-+ eilbig]<br />
eilindir : l. dtrn, giimiiq ya da hir bagka madeni ezorek irtcnilen bigime eokan<br />
arag. (-Bre.; +Aksaray<br />
-Ng.) 2. Soba boruru yapmokta kullanrlan arag.<br />
(-[Ir.; -Krk.)<br />
silindirUgtin : Penge yapmak igin kullanrlan kahn giin. (.yalvag -Igp)<br />
sille : Yiik tarrma srrasrnda scmere earrlan urgan. (.senirkent, e6;ritu rgslkikaraa[aqo<br />
Akgaqar rYalvag -Iep.)<br />
silleme : Bor hah tiirii. (Yukandinek r$arkikaraafag<br />
-Irp.)<br />
ailmo: fnce demir. ('tciialiil -A"k.)<br />
eimit: l. fgi saman, sap ya da eemerotu doldurulmug olan hamudun alt<br />
krsmr. (*Yalvag, rSenirkent -Iep.) 2. Igi eaman, snp ya da rcmerotu doldurulmuq<br />
hamutoun ig krsrnr. (rsc^irkcnt<br />
'hu -Icp,) s. Irumudun otra.<br />
fim qeweleyen uglan gengelli ince demir. (*Kemalpaga -Iz.)<br />
eimitlik: Ince kege. (*Bor -N[.)<br />
einek (I) : Qorap motifi. (Yenikent *Akaaray -N[.)<br />
ainek (II) : Gencllikle gam afiacrndan yaprlan testi. (Akala[ rGelendost, .Senirkent<br />
-fsp.)<br />
einekli: Bir bilczik tiirii. (*Akearay -N[.)<br />
eiueklik : Balkon. (llhan 'Ayaq -Ank.)<br />
sini [iineiniai] : Biiyiik bakrr tepsi. (Eqmcyazr -Kr,; Deliilyas '$arlagla -Sv.;<br />
Yenikent'Aksaray -N!.)<br />
[iinsiniri] : (Ovegler 'Krrkafag -Mn.)<br />
aiper: Ayarh olarak kA[nt basrmrnr sa$ayan arag. (tAksaray -N[.)<br />
eipet: Su defiirmenlcrindc ii[iitiilecek ekinin boqaltrldr$r a[ag tekne. (Kandilli<br />
*Boziiyiik -Bil.)<br />
sipei r Qocuklarrn yaptr$r dilli aliidiik. (Mamatlar 'E$ridir -Isp.)<br />
eirgen: Kuyudan kaldrraq yiintemi ile su gekme diizeninde, kaldrrag giirevini<br />
giircn uzun vc kahn a[ag. (Kandilli rBoziiyiik -BiI.)<br />
aistire: Hamur kcsmek, teknede biriken hamuru kazrmak igin kullanrlan<br />
rlikdiirtgen bigiminde sa9 arag. (Igrklar *Bornova -Iz.; *Bor -N$.)<br />
aitil (I) : Krl qathrrn altrru gevrclcyen gul. (Garib *Senirkent -Iep.; Sagrkara<br />
'Islahiye -Gaz.; -Sv.) ,<br />
eitit (II) : Bahge sulama eiizgeci. (rGcrze -Sn.)<br />
aitil (III) : l. Su kovaer. (Deliilyas r$arkirqla -Sv.) 2. Afrz vc taban krsrmlan<br />
gcniq, orta krsmr clar olan kiigiik bakraq. (tGiimiiqhacrkiiy -Ama.; Qameli<br />
-Dz.; Kuzkijy 'Akkug -Or.)<br />
eive (I) : Kaplardaki efirilikleri diizeltmcye yarayan ucunda sivri demir bulunan<br />
tahta saph arag. (-To.)<br />
eive (II) : Soba. (Incceu tsueuz -Kr.)<br />
eivri : Tencke tizerinde gizgi gizmck igin kullamlan gelik kalem. (-Krk.)<br />
eiwig : Tiitiin fidcei dikme kaafr. (Yaykrl iGerze -Sn.)<br />
eivrigiibck: Kegelcrin orta hsrmlarrnda giiriilen bir motif. (rYalvag -Isp.)<br />
siwinacsk: Kiigii.k balta. ('Akkuq -Or.)<br />
eiy r Uqetefin pargalarr. (Beykiiy *$arkikaraafiag.-Iap.)<br />
eiydem: Kcpcc bigiminile balrka[r. (Ycnice rGclcnilost -fap.)<br />
eiyek : Tek trrnaklr hayvanlan ifidig yaprnak igin kullanrlan bi&iimlii iki<br />
tahta parqasrndan olugmug araq. (*Scuirkent -Isp.)<br />
niyik : l. 'foprak dam saqafr. (*Ilassa -Hat.) 2. Baca eagaft. (rHaesa -Hat.)<br />
eiyil : l. Kiitiil( yarrnak igin kullamlau ucrr sivri qclik parqasr. Sivri ve kcs.<br />
kin krsmr kiitiige sokulmug olan siyin arkasrna balta ile vurmak yiintemiyle<br />
kiitiik yarrlrr. (iKemalpaga -la.) 2. Tag pargalama igleminile<br />
kullanrlan ucu eiwi gelik pargaer. Brr da arkagrna vurularak taEl parga.<br />
lamaktadrr. (llyash -U9.)<br />
eiylientari r Ugctck. (Bcykiiy *$arkikaraalag -Isp.)<br />
sobacreavagr : Soba borusu yaparken kullamlan iirs. (Giilbagr rQankaya -Ank.)<br />
eobarnakosr : Sobacrlann sag kesmek iqin kullaudrklarr makas. (rciialiil *Ank.)<br />
aofa g l. Balkon. (Giikmcnler, Qatak, Gcdikli, Krzrlafiag *Saimbeyli -Ada.)<br />
2. Saloo. (Kandilli *Boziiyiik -Bil.)<br />
sofademiri: Ore. (Buruncuk rYerkiiy -Y".)<br />
173
174<br />
sofra: Qember ya da dikdiirtgen bigiminde yufka aqma aracr. (Arok, Qarrk'<br />
saray r$arkikaraafiaq -Iap'; Akprnar *Giimiighacrkiiy -Ama.)<br />
sofrsaltr I Yemek yeme srrastnda sini veya sofra tahtasrnrn altrna eerilen<br />
biiyiik bez. (Akgagar rYalvag -Isp'; Ycnikent rAksaray -N$.)<br />
eof : Bir kereste tiirii. (-Sv.)<br />
so$ukkuyu: Lastik ayakkabr. (*Giidiil -Ank.)<br />
eohu: l. [-+eoku -f] 2. [-+eoku .2]<br />
aoku (I) [aohu .In eohu -2] : l. lqi gukur bulgur diivme taqr. (Kiipliice rGii'<br />
milphacrkiiy -Amo.)<br />
[aohu -t] : (Giilliice 'Gtmiighacrkiiy *Ama.)<br />
2. Bulgur yaprlmak iizere tag dibc[r: konmuq bufdayr diivmcyc yarayan<br />
afag tokmak. (Yegilkiiy *Gclcndost, Giincnkiiy -Isp.; rGiidiil -tuk.)<br />
. [aohu .2] : (Adahluzu 'Giidiil -Ank.)<br />
soku (II) : Uziim su)runun iginde toplandrfir tag gukur. (Taqprnar, Giiciinkaya<br />
*Akearay -Ng)<br />
aoku (III) : Kilim tezgahlarrnda ipleri gergin tutmaya yarayan deynek.<br />
(Karacaviran'Seydigehir -Kn.)<br />
aolaf r Erik hogafi, (Kartal *Ee')<br />
solsk r Ciftqilikte lurrm makinasrmn brqafrnr diindiiren diizen. (Yenikent<br />
'A"kearoy -N[.)<br />
eolakalomirl : Arka tekerlehleri arrbaya bnfiluyan tlcrnir' (-Ama.)<br />
roman: De$irmencinin iiliittii[ii bufday ya da mtsrr karqrhfrmla alacafr<br />
bu[day ya da -'srnn miktanm belirleyen iilqek. (Beyceli rFatsa -Or.)<br />
aornEevurrnak : Esen riizgarrn yardlrmyle kiigiik yatralarla iiriinii samanrndan<br />
ayrrmak. (-Ama.)<br />
somun: Vida yastrfr. (Qarrksaray r$arkikaraa[ag, Ortayazr rSenirkent<br />
-Iap.; 'Boziiyiik -Bil.; Ure[il '(lankaya -Ank.; 'Aksaray -N[.)<br />
eonak: Qegmeden su igmefie yarayan uzun kulplu afag magrape. (Adaltkuzu<br />
'Giidiil -Aok.)<br />
aoya r Brgak. (-U9.)<br />
aoyka r OtururLen orrta gelen yastrk, yorganf herhangi bir yrfrntr. (Gtikmen'<br />
ler, Qatak, Krzrla[ag, Geilikli *Saimbeyli -Ada.)<br />
ro)rmantr: Biiyiik gobau sopaar. (Diibekli rBoziiyiik -Bil.)<br />
eiibek r Defiirmen toqrtun diinm6ginc yardtrncr olan dcrnir kol, ('Biinyat -Ky.)<br />
eilge (I) r [+aiive (I) -t]<br />
eole (II) : Giimlefin gii[sii. (Yenikent rAksaray -NC.)<br />
adfiityapra[r : l. Semerin arkasrnda giiriilen siifiiit yapra$na benzeyen di'<br />
kigler. (*senirkent -Isp.) 2. Yazma kenarrna siifiiit yapra[T bigiminde<br />
. iglenen oya. (rYalvag -Isp.) 3. Sitfiit yapra[r bigimindc bir gul motifi.<br />
(3uqrko.a'lslahiye -Gur.1<br />
siinitiirccek l Frrrnlarda ateg aiindtrmektc kullanrlan kahn sagtan yaPrlm4<br />
bidon. ('Gerze -Sn.)<br />
eiingo r [-+ eiirgii (I) .f]<br />
eiingiir [-+eiirgii<br />
(I) -f]<br />
eiingiiye: [-+eiirgii (D .f]<br />
sOve (f; ttOg" (lll : l. Kapr kasaer. (Ieabey rQal -Dz.; Kayahk *Susuz -Kr';<br />
Ihca rAyag -Ank.; Yonikent rAksaray -N$')<br />
[sote (I)] : (DerekiiY 'Eqme -Ug.)<br />
2. Kapr v6 pencere kaaagr. (Beykiiy '$arkikaraalaq -Isp')<br />
e6vo (II) : l. Arabalarrn diirt kiigeaintle bulunan kiige a[aglarr. ('Mudurnu<br />
-Bo.) 2. Kafinrnrn iki yan iskelet a$acr. (Qaltr rGelendost -Iap') 3' Arc'<br />
balarda dingil iizerinile bulunan adrna arabayastr[r da denen yaaar a[ag.<br />
(Ortayazr *Senirkent -IsP.)<br />
etiyekazr!.r: Arabalarda dingil ile gatal afacr birbirine baflayan ince demir<br />
gubuk. (Qarrksaray'$arkikaraafag -Iap.)<br />
eiizhelvasr : Duniir gelenlere eunulmak iizere lcrzevinin hazrrladrlr helva.<br />
(Arok r$arkikaraa[ag -IaP.)<br />
eubayerrmasr : Bir yazma oyaet. (tYalvag -Isp.)<br />
subotucu : Su frgrsr. (-Mr.)<br />
eugttulttii r Sulama yoluyle elde eililen iiriin. (Ktirkiiler 'Yalvaq -Isp')<br />
suhet r Davarrn sulanihlr yer. (Adahkuzu 'Giiiliil -Ank.)<br />
sukliroei r Su.toetici. (Giilbaqr 'Qankaya -Ank.)<br />
eulak r Qayrrhk. (Derekiiy 'Uluborlu -Iep.)<br />
eulanyer : Sulanabilen verimli tarla. ('Yalvaq -Iep')<br />
aulgug: Karmrma. (Akbag rciidiil -Ank.)<br />
,oli"t , Tiifefin giilbaq ya da giqane de denilen krsmr. (Erenkiiy, Iniinii -Es.)<br />
eulu t Patateali et haglamaer. (Sankegili -Gaz.)<br />
euluk (I) : Dizginin atrn afzrna gelen demir lusmr. (Akda$ rGelendost, tSe'<br />
nirkent -Iep.; Yenikont,'Aksaray *N[.)<br />
auluk (II) : Evin igiado yrkanrlan yer. (+senirkent, Kiirkiiler 'Yalvag -Iap.)<br />
euluklu r Alt lucmr zincirli gem. (Oklubah -Ea.)<br />
srrmak (I) : Dabaklarrn dori piEiminde kullandrklarr ilaq. ('Bor -N!')<br />
sumak (II) : Ayakkabr ba$. (Yukarrkaqrkara 'Yalvag -Iap.)<br />
suncek : Sap aarmada kullamlan beq diqli afaq trrmrk' (Aqa$dinek r$arki'<br />
karaa[ag -Iap.)<br />
eun'i kiisolc r Ayakkabr altr laetifi. (-Ank.)<br />
sunturag [arnt[ag, .unturcg, auntureg]: Nalbantlarrn kullandr$ bir sap ile<br />
enli bir keame yiiziinden olugan hayvan trrnafrnr yontma aracr. (Ilyash<br />
-Uq.; 'Bor -N!.)<br />
[emtuag] : (Giilliice 'Giimiighecrkiiy -Ama.)<br />
[aunturog] : ('Senirkent -IeP.)<br />
[runturog] : (Pagacro[lu -U9.)<br />
runturog r [+aunturag]<br />
sunturcg : [-+ sunturag]<br />
u5
176 )<br />
suolufu: Hayvanlarrn su igmeei igin kuyularrn yaunrr yaprlan afag oluk.<br />
(Yenikent rAksaray -N[.)<br />
aupa: Yiiksek dallardaki kirazlarr toplamakta kullamlan iigayakL merdivcn.<br />
(rKemalpaga -Iz.)<br />
surug : Yaprlarda, dirckle kirig arannilo bulunon alag pargaor. (Yenikont<br />
aAksaray -N[.)<br />
sueak : Su kabalrndsn yaprlsn su kabr. (Yaouiiron .Senirkcnt -Iep.)<br />
Eusma ! Toprakevin kubbe kremrna dolqndrnlan 12 cm. kadar eni olan doku<br />
kugak. (Krzrlca .Bor -N[,)<br />
eueta I Saat kayrgrmu takrldr[r Lrarmlar. (Legin -Ea.)<br />
sutasr: Berberlcrin aakal trragr srraerndo Lullandrllarr iirel tas. (.Akearay<br />
-Ng.)<br />
euvsrilik r Pantolonlarrn diz vo arko krrmlrrrnr dllllon yama. (-Bil.; Do.<br />
durga, Saraycrk, lniinii -Itre.)<br />
auyotrr: 0rmc fanila yn dn siivotoro yoprlon dorln gizgl bigiminde motif.<br />
(rYalvag -Isp.)<br />
siibere : Makarna yeme$i. (Karnanlar rGUdlU -AnL.)<br />
eiibiiro: Erigte. (Garibge .Giidiil -Ank.)<br />
eiiSme : Yiin vc krl c[irme. (Mamntlnr .Dfridlr -Irp.)<br />
siiSmek : Yiin ya da krl efiirmck. (Mumatlar rD[rldir -Irp.)<br />
eiilen : A$ag gegme olu$u. (Giincnkiiy -Irp.)<br />
eiiliik (I) : Trrpan saprm trrnafa baflnynn demir prrgau. (llyash -U9.)<br />
aiiliik (II) : At kogum takrmr iizcrino gnhlan dlikmo dlr. (rYelvag -Iep.;<br />
rAksaray -N[.)<br />
eiime: Yumurta bigiminile yiin yuma[r. (YoniLcnt .Akraray -N!.)<br />
ei-ek : Ip yuma$r. (Giikmenlcr, gatak, Godikli, Kralafag .saimbeyli -Ade.)<br />
ei"niil : Bir ginifin diitte biri kadar olan lilgek. (.A.lgorsy -Nt.)<br />
aiinrliirme: l. Balkon grkrntrer. 2. Ana duvordan drlrrr grlirntr yapsn oda<br />
hsmr. (Ozgiincy rYalvog -Irp.)<br />
eiinet: l. Su borularrnn birlegmo krarmlarr. (QuLur0rcn .GUd{l '-Ank.) 2.<br />
Erkek menteqe.in kancrk mentcqeyo girdifi lcun. (A.kga;rr .Yalvag<br />
-r"p.)<br />
siinetyste}a t. Mentege ilemirlerinin kasaya girdi[i yorlor. (Altgrpr .Yelvrg<br />
-I*p)<br />
eiinge I [-+ eiirgit (I) .f]<br />
siinger : l. Ayakkabrlarrn iistiine boya aiirmek igin kullanrlan nelno. (.GlidtU<br />
-Ank.) 2. Utiileme errasrn(la elbiee rslatmakta hullanrlan r{lnger yo clo<br />
bez pargaer. (rAkaaray -NE.) 3. Sapan laetifi. (Qaltr rGclcnrlort -Irp.)<br />
aiingii: [+aiirgii (D .f]<br />
eiingiiye: [+eiirgii (I) .f]<br />
eiipiirgeli: Yazma kenarrna yaprlau pul oya. (Yassr .Senirkent -Iap.)<br />
siipiirgelik : Oda duvarlarrnrn taban krsmrnr bagtan baga qevreleyen 8-10<br />
cm. kadar eni olan tahta hsrm. (Yassriiren *Senirkent -Isp.; *Acrpayam<br />
-Dz.; -Bre.; -Ank.; -Ada.; -Ed.)<br />
aiirecek: Damlarrn iizerine biriken karlarr temizlemekte kullanrlan, aap<br />
lirsmrna dik olarak gegirilmig uzun bir talrta parga bulunan arag. (Dmefil<br />
'Prnarba"sr -Ky.)<br />
aiirgo : Siiriilmiiq topra[r rliizcltrnek vc kr:scklcri pargalamak amacrfe bir<br />
sap ilc ona dik kahn a[ag ya da talrtadan olugan bir giftqi aracr. (Kiipriio<br />
Aga[rclinck i$arkikaraa$ag -Isp.; Orhaniyc, Ahmediyc *Qumra -Kn.)<br />
aiirgeg: Yufka yaflamakta kullarulan ucunda bez sanh gubuk. (-U9.)<br />
siirgii [siinge, aiingii, aiingiiye, aiinge, niingii, eiingiiyeo eiirme] : l. Ucu gaputlu<br />
firrn ternizlcmc Bopasr, (Bcykiiy *$arkikaraa$ag *Isp.; Danveren<br />
'Acrpnytm -I)2,; tKcrnalpaEa -Ir,; Giirrnedcrc 'Fethiyc -M!,)<br />
[eiingc] : (Ycnicc 'Golcndost -Isp.; -Arna.)<br />
[aiiugiiJ : (Akgaqar rYalvag -Isp.; *Drnct -Kt.)<br />
[etingiiye] : (-Us.)<br />
[siinge] : (*Mudurnu -Bo.)<br />
[rii"gU] : (Iqrklar *Bornova -fz.)<br />
[eiingiiye] : (Dcreyalak, Iniinii -Es.)<br />
2. Kaprnrn iqten kapanmasrnr sa$ayan a[ag kol. (Qarrksaray r$arkikaraa$ag<br />
-Isp.)<br />
[eiirme] : (Dcreyazrcr rAlaca -Qr.)<br />
3. Harmau ycrini temizlemeko diizeltmekte kullarulan uzun tahta saph,<br />
iiggr:rr ya do dikiliirtgcn bigiminde afizr olau tahta arag. (*Krk.)<br />
aiirgii (II) [riirgiitahtasrJ : ]Iarmanlanuug ekini konulacaf,r yere giitiirmekte<br />
kullamlan, hayvan yarthmryle gckilen krzak. (Eeat Qiftli$i rTerme<br />
-Sm.; Kuzkiiyn Salman 'Akkuq -Or.)<br />
[eiirgiitahtasr] : (-Ama,)<br />
rtog"C [aiiriigeg] : l. Sagta pigirilen eknrc[in Baga yaprgmasrnr iinlemek amacrylc<br />
eagrn dzcrine ya[ siirmck iqin kullanrlan bot. (rAyancrh -Sn.)<br />
2. Paepas bczi. (Kovalca rBoziiyiik -Bil.) 3. Bulagrk bezi. (Akbap rGiidiil<br />
-Alrk.)<br />
[aiiriigeg] : (Diqkaya *E9me -Uq.)<br />
aiirgiigoktirmek : [-r :iirgiilouok]<br />
eiirgitglomeh r Dkmc$in yspllmasrq iinlcmck amacryle aaga ya$ riirmek.<br />
(rAyancrk -Sn.)<br />
eiirgiileme: Siiriilmiiq olan tarlayr siirgii adr verilen aragla diizenleme. (Kurearr<br />
*Yalvag -Iep.)<br />
eiirgiilemek [eiirgiigektirmek] : Siirgii adr verilen aragla tnrlayr diizeltmek.<br />
(Darrvcren *Acrpayam -Dz.)<br />
[aiirgiigektirmek] : (rMerzifon -Ama.)<br />
aiirgiin r Tarlaln hrzh akau eu ile gulama. (Darrveren 'Acrpayam -Dz.)<br />
L77
178'<br />
siirgiitahteer I [.+oiirgii (II)J<br />
eiirmo I [-+ eiirgti (D ,l]<br />
eiirmeliyemg r Kumag deeeni. (Sagrkara flelahiye _Gar.)<br />
eiirtecek : Tag nigadrrr toz -dururuu'a gctirmek igin k*llanrla' el biiyiiklii"<br />
[iinile tahta iizeriue gal'lmrp olau gentikJi tenekeden oruqan arag. (rAksaray<br />
-N[.)<br />
eihtmo r Bileylcme. (*Senirkent -Isp.)<br />
aiirtmek : Bilcylemek. ('senirkent -Isp.)<br />
eiirtiilogr I Bileyi tagr. (rYalvaq -Isp.)<br />
siiriigeg : [-+eiirgiig -3]<br />
eiiriikge : Ka$m fireni. (Yukandinck *$arkikaraa$a9 *Isp.)<br />
eiiriit : Dtivcni boyunduru$a ba[layan a$ag. (Giilliice .Giimiiirracrkriy -Arua.)<br />
siisgekeri : Teneke iizerine gakrlan givi baglarrnr giizcl giiriinii- .,r"rrrr"k o-u.<br />
cryle ezen silindirimsi kiigiik arag. (ryalvag _Is[.)<br />
eiiegii: [+eiizgeg]<br />
eilEkemeri: Terliklerin iist yiiziine takrlan deligik bigirnlerdcki dcmir parga.<br />
larr. (*Mr.)<br />
eiiEmeoluk I Dc[irmene su getiren arrk, (Bcyccli rFatsa _Or.)<br />
siitdr$anr : Yalnrz aiit iqin kulllnrlan bakrr teucere. (Akdafi *Gcicntloat *Isp.)<br />
eiithdgmelimi: siit ve hamurdan yaprlan bir yerrek. (Quiurhisar -Es.)<br />
eiitliik : Siit bardaklarr. (rBoziiyiik -Bil.)<br />
eiitliik (Ir) : l. Teldolap. (Balhk, t'6nii -Es.) 2. Evin drgrncla, damrn giitgelik<br />
bir kegimindc bulunan yrrtma afagtan yaprlma yiyccck .l.,lobrl (.A"r_<br />
payam *Dz.) 3. Iginde ycrnck ,iklorro. giirnmr: -.ti,top. (Bulhk, Irriinii<br />
-xe.) 4. Yayla evlerinde gembcr rriqiminile, iietii 'grk cgya saklama yeri.<br />
(Krzrlca rBor -Ng.)<br />
eiitiilger : siit iqine katrlrnrg motldc olup orrnadrfrru s.rfrtsrn{rk igin kullanrlan<br />
arag. (*Kcmalpaga -lz.)<br />
aiitiinyayr: Somya kcnar ya1a. (rGiitliil -Ank.)<br />
siivon r Qadrr dircfi. (Giiney -Anadoru sagrkarah vc $arrkcaili boyla')<br />
sii;rmo r Taranmrg yiin. (.8or -Ni.)<br />
aiiyifum r Kirmarr ya da i[ gibi, yiirrrlcn ip yapmakta k'llaulr. aygrtlardr,<br />
yiin topa[ryla aygrt aragrnda oluqan incelmiq yiin. (Gtilltice -.Gt-aq.<br />
hacrkiiy -Ama.)<br />
aiizok [aiisgii] : siit eafma srrasrnda, siit igine pislik girmemesi iqin kullanrlau<br />
tel silzgeg ya da astar. (.Kemalpaga *lz.)<br />
[aiiegii] : (Yukarrdinek .garkikaraalag -Isp.)<br />
aiizgog [aiizgii] : Bahgc vc tiitiin fidererini euramakta kurta'rron arag. (sofca<br />
-Kii.; Yenikiiy, Iniinii -Es.)<br />
trt@l : (rKcmalpaqa -lz.)<br />
ritzgll r [-+aiizgeg]<br />
6ilzno 3 siiziilmiig yo[urt. (Bozalo' rBoziiyiik -Bil.; yayla, Irriinii -Ee.)<br />
ir<br />
i, Iri'<br />
q<br />
V<br />
qadara: Biiyiik giizenekli kalbur. (Kayahk *Susuz *Kr.)<br />
itgga 3 Kasket. (Ailahkuzu rGiialiil -4"k.)<br />
gahankanaih : Bir namazhk deseni. (Sagrkara rlslahiye -Gaz.)<br />
gqhap : Ilazrtlanan kalbur kasna[rm delmek igin kullanrlan ucu siwi iig<br />
yiizlii demir arag. (Giigmenler *Beypazarr -Ank.)<br />
Ssk (I) : Diivenin yukan kalhk olan iin kremr. (Giiciinkaya *Akaarayo Beyafrl<br />
rUlulagla<br />
-N[.)<br />
qak (II) : Bir kilimi olugturan iki pargadan herbiri. (Halkagayr rPrnarbagr<br />
-Kv.)<br />
Eakalak [gakrlilak] : 20 cm. kadar uzunluiu olan mrsrr eaprrun her iki ya'\''.<br />
dan onar cm.'lik birer biiliimiin kesilmesiyle yaprlan, aallandrkga gak<br />
qak.. diye ses qrkaran gocuk oyuncafr. @agkrgla rKaraman -Kn.)<br />
[gakrlilak (III)] : (Ozgiiney rYalvas -Isp.)<br />
qokrbetayak: Hahlarda bir kryr motifi. (Yegilova 'Aksaray -N[.)<br />
qolsldak (I) : Deiirmenlerde, zahirenin defirmen tagrna aktanlmasrna yarayan<br />
krsrm. (Beyceli rFatsa -Or,)<br />
gakrllak (II) : Kapr grngra['r. (Afgar rGeleniloet -Isp.)<br />
qakrklak (III) : [-+ gakatak]<br />
gakgak: Iri boncuklu teepih. (Yukandinek t$arkikaraa[aq, Afgar rGelendoet<br />
-Iap.)<br />
Eokul [ao!ul, Eakiiln gargiil, Eavd, gavkulo qavlu, qavul]: Yaprlarda duvarr<br />
' diizgiin iirebilmek igin kullamlan arag. (Akbaq aciidiil -Ank.; Yenikent<br />
'Akearay -N!.)<br />
[.oE"U : (-Ama.)<br />
[gakttl] : ('Kemalpaqa -lz.i Giizel rGiidtil -Ank.)<br />
[grrgiil] : ('Ermcnek -Kn.)<br />
[gaval] : (Alcrh rDelice, Oyaca tHaymana -Ank.)<br />
[gavkul] : (Sevili[im -K"s.)<br />
[Eavlu] : (Boyah 'GiidiiJ -A"k.)<br />
[gavul] : (Ihca 'Ayag -Ank.)<br />
Ookiil r [--r gakul]<br />
galvar : Krl ya da yiinden yaprlmrq pantolon. (Kiirkiiler, Siiliillii *Yalvag,<br />
, Yegilkiiy 'Gelendoet -Iap.; Qukuriiren 'Giidiil -Ank.) 2. Kiiy kadrnlan<br />
tarafrndan giyilen, bol dikitmig pantolonu andrran don. (Ozgiineg, Gii,<br />
' ciillii +Yalvag -Isp.; Kanclilli rBoziiyiik -Bil.; Yenilent rAksaray -N[.)<br />
gampir r Bir tath tiiril. (Afgar rGelendoet -Iep.)<br />
ganrnamazlafa r Duvar hahar. (Ye'iLent *Aksaray *N!.)
80<br />
tap ! Berberlerin ellerini kurutmalan ve uaturantn kaymamau igin kullandrklan<br />
madde. (rAkaaray -N$.)<br />
gaplema: Ayakkabrlarrn tarak krgmrna eklenen parga. (-Ank.)<br />
gapgak (I) : f. A[ag su tasr. (Bagkrgla *Karaman -Kn.) 2. SukabaBandan yaprlan<br />
su tasr. (Giikmenler, Qatak, Gedikli, Krzrla[*g *Saimbeyli -Aila.)<br />
3. Bakrr su t&sr. (Ilyash -Ug.; .Ahearay -NE.)<br />
gapgak (II) : Kaihnlarrn viicut krllarrnr yolmak igin kulland'klan akide.<br />
(Esnemez, Erenkiiy, Dereyalak -Es.)<br />
qapgak (III) : Qamaqrr tokacr. ('Terme -Sm.)<br />
gapgal: Kova bigiminde a[ag ya$ saklama kabr. (Kuzkiiy *Akkug -Or.)<br />
garakmana: Pekmez kaynatma kazanr. (Gengali, Ulyu[bey *Senirkent -Isp.)<br />
garapkrna : Uziim kaynatma ocak ve araglarmrn bulunduiu yer. (Giiney<br />
*Yegilova<br />
-Bril.)<br />
gargiil : [-.+ gakul]<br />
garlama ! Altrn ile giimiiqii eritmekte kaynak yapmakta kullanrlan arag.<br />
(-Brs.)<br />
gaval : [-> qakul]<br />
qavkul : [-+ gakul]<br />
gavlu : [-+ gakul<br />
qavul: [+gakul]<br />
qayak : Kadrn eteklifi. (Yegilkiiy *Geleuilost -Isp.)<br />
payka: Biiyiik givi. (*Mudurnu -Bo.)<br />
gaykrla: Defirmen garkr. (Kandilli .Boziiyiik -Bil.)<br />
gebeg: Gem. (Qukurhisar tGerze *Bor,<br />
-8s.1 -Sn.; Yenikent rAkearay<br />
-N!.)<br />
Eek : Kadrnlarrn baglanna iirtiintliikleri tiilbent. (.Haesa -I{at.)<br />
gekergiibresi : Dabaklarrn deri temizlemekte kullandrklan naddo. (.Yalvga<br />
-rrp.)<br />
qekeripi : Deve semerindeki iki kolam birbirine ba[layan ip. (Sagrkura .Ia.<br />
lahiye -Gaz.) 2. Penbe renkli iplik. (Yegilova .Akearay -Nf.)<br />
gelek (I): Sepet (-Sv.)<br />
qelek (U) : Yuvarlak ekin yr$:nlarr. (Tagprnar rAkearay -N!.)<br />
gemik : Pencere qergevesini olugturan krermlardan herbiri. (rYalvag -I.p)<br />
pemeiyeiirtii : Diirt yiizlii gatr. (Celiptaq .Yalvag<br />
'lep.;<br />
gerbetlik : Oda duvarlarrnda teatin bardak koymak amacryle agrlmlq bog.<br />
luklar. (rYegilova -Brd.)<br />
qerit (I) : A[aq yarmaila kullamlan ucu eirni denir pargaor. (rAhraray -N[.)<br />
gerit (II) : Megtlerin yanlarrndaki elastill pargalar. (.scnirkcnt -Itp.)<br />
geytanak [qeytani] : Maymuncuk. (Bagkrgla rKaraman -Kn.)<br />
[qeytani] : (*Bor -N!.)<br />
geytani: [-+gcytanak]<br />
Eeytaniqigiviei: Bir yazua oyaer tiirii. (Ulu[bey .Sonirkont -Irp.)<br />
grhrana I [--r guahne]<br />
It<br />
ii<br />
grkrliiEen [q*rliiitii, grkurLm] : Kilitlencn kilidin drgardan aqrlmaerm iinleyen<br />
diizen. (-Ug.; rAkearay -N[.)<br />
[qrkdiigtii] : (rYalvas *Iap.)<br />
[Erkudm] : (Kuzfrndrk, Iniinii -Es.)<br />
grkiliigtii : [+ q*iliigon]<br />
grkrrdrrn : [..+ grkdii{enJ<br />
tilqil( s Qatrlarda kullamlan yrrtma a[ag. (Esnemez, Intinii -Es.)<br />
grlrn t Aqra ya da bugday iibefi. (-Sv.)<br />
grlhk: Bir tath tiirii. (-Ur.)<br />
grne [Emnilemiri, qin] : Araba tekerlerindeki demir gember. (Yenikent, Giilbagro<br />
Yukarrtrrtar, Yukarrkagrkara, Yaficrlar, Kiigiikliabaca +Yalvag,<br />
'Uluborlun Giinen -Iep.; Buruncuk *Ycrkiiy -Yz.; Eekil rAksaray -Ni,;<br />
Bagliuqla lKaraman -Kn.)<br />
[grnademiri] : (Krzrlcasiifiiit tBanaz -Ug.)<br />
'<br />
[gi"] : (-To,; Baykara lSelimn *Susuz -Kr.)<br />
grnagekmek : Araba tekerine grna takmak. (iAksaray -N[.)<br />
grnailemiri : [+ gina]<br />
grnavat [ginevat, qirevit] : Uziim qifrreme teknesi. (Kapakh *Alaca -Qr.)<br />
[ginevat] : (Biiyiikdivankiiyii -Qr.)<br />
[girevit] : (Alcrh rDclice -Ank.)<br />
qrngrrilak: Sallandrkga ses vercn bir qocuk oyuncafr,<br />
glrahna [grhrana, gEapkana] : Beton Erra yapma havuzu. (Baq]qla .Karaman<br />
-K"J<br />
[Erhrana] : (*Saimbeyli -Ada.)<br />
[guapkana] : (Beyalrl rUluhgla -N[.)<br />
quapkana : [-.r grahna]<br />
irrot l. Yafsrz eiit. (Bo[az, Sumrg -Kr,) 2. Yap:av peynir. (Egmeyazr -Kr.)<br />
Eugrnya$r: I)an ya$r. (Meyvebiikii rciidiil<br />
-Ank.)<br />
frvgar s Arabao saban ya da pulluk gckiminde giigliik belirince. ek olarak<br />
kogulan hayvanrn aih gegen araglara ba$lama diizeni. (Erenkiiy, Kartal,<br />
Kiimbet, Iniinii -Es.)<br />
qibbirli I [+ qipiilik]<br />
gibbifik : [..+ qipidik]<br />
gibo: Musluk a$rr. (Beyceli 'Fatsa -Or.)<br />
pibid [qibik .2] : Hamur tathsr. (Kamanlar 'Ciidiil<br />
*Ank.)<br />
[qibik .2] : (Garipee *Giidiil -Ank.)<br />
gibik r L lsrtrlIng yufka. (-US.) 2. [+ gibirl]<br />
gikge [zikke] : Hayvanlann baflandr[r demir kazrk. (tYalvag -Iep.)<br />
[zikke] : (-Us.)<br />
qin : [-+ qrna]<br />
qlnol r Palto. (Krrgige[i, Bo[az rSusuz -Kr.)<br />
tinov8t r [+Ernavat]<br />
l8r
82<br />
qinik l$nlk] : Sekiz kiloluk bufday, arpa ya da nohut iilgeff. (*Senirkent<br />
Yukarrdinek *$arkikaraafag -Isp.; Kadirli rBoziiyiik -Bil'; Akbag<br />
rciidiil, Yurtbeyi Giilbaqr *Ank.; Yenikent *Aksaray -N['; Yukarr'<br />
bozkaya'Kadirli -Atla.)<br />
[ginik] : (Dereyazrcr 'Alaca -Qr'; TaEprnar *Akearay -N[.)<br />
gipiilik [Eibbidi, Eibbiitik] : Terlik. (*Yalva
84<br />
tahtambeg : A$aq sefir. (Giilliice rGiimiighacrkiiy -Ama.)<br />
tahtaoturak r Sandalya. (Yiirefiil lEmirila[ -Af.)<br />
tshtatohnsk: Bakr kaplardaki biikiintiileri dilzeltmek igin kullanrlan a!a9<br />
tokmak. ('Giidiil -A"k.)<br />
toka (I) [ta$ca] : Giimmedolap. (Giikmenler, Qatak, Gedikli, Krzrlafag ,Saimbeyli<br />
-Ada.)<br />
[ta[ca] : (Bofiaz *Susuz -Kr.)<br />
taka (II) : Bir kathn kumagr tiirii. (Qanksaray r$arkikaraafag -Isp.)<br />
taka (III): Brqak sapr. (*Senirkent -Iep.)<br />
taka (IV) : [+ ta[a]<br />
takn (V) [tokrrillk, trkrrdak, trkrritovuk, trngo, trngrrihk]: Bakrrdau yaprlma<br />
kiigik koyun gam. (Gedikli r$arkikaraa[aq, Ulufboy .Senirkent -Iap.;<br />
Sagrkara'Islahiye -G"p.)<br />
[takudak] : (Kemalpaga -Iz.)<br />
[trkudak] : (Akprnar *Giimiighacrkiiy -Ama.; Yenikcnt -N!.)<br />
[tftudavuk] : (Krzrlca .Bor -N!.)<br />
[t-gr] : (Akprnar +Giimiighacrktiy -Ama.)<br />
[trngrrrlak] : (Yegilyurt rllaymana -A"k.)<br />
taka (VI) : [+ taktuka]<br />
takan : Otobiis. (Ilyaeh -Uq.)<br />
takrllak : su de$irmenlerinden iiet defirmentaErnrn iizerinile oturan depirmen<br />
tagrna bu[day aktaran eandrfirn eo[a rola o)rnamasuu eaflayan<br />
a[ag iliizen. (Kiiprii .garkikeraafag -Iop.)<br />
talurdak : [.+ taka (V)]<br />
tnkmak : Gaga. (Giiciillii .Yalveg -fep.)<br />
taktuka [taka (YI)] : Biiyiik dokuma tezgfahlannda mekisi giizgiiniin ara.<br />
grntlan kargrya iten a[ag diizen. (Bekilli rQal -Dz.)<br />
[t8ka (vI)] : (Bekilli *Qal -Dz.)<br />
talba (I): [+tabla (I)]<br />
talba (II) : [.+ tabak]<br />
t1!3!,, COp. (Ulufibey *Senirkent -Isp.)<br />
tahga: Arabamn eandrk kremr. (Ortayazr rseuirkent -fap.)<br />
rGiimiighacrktiy -Ama.)<br />
taltu: Dfierlerde knltnk ilo kegc arasrnda bulunan ince pamuk kege. (Giilliice<br />
'Giimiighacrkiiy -Ama.)<br />
talvar r Uet kremr asmo dallarr ilo ilrtiilmtil bafovi. (Ulufbey rsenirkent<br />
-Isp.; Bagkrgla rKaraman -Kn,)<br />
t&mosa: Bir kumaE tiirii. (tniinii -Et.)<br />
tanrbargr : Kadrnlarrn dli[iinlordo dof yorlno Lullludrlslorr gonil topri ya da<br />
tabak. (Yaesriiren iSenirkcnt -Irp.)<br />
tsmbur r Kumag earma tahtasr. (rGtidtll -AnL.)<br />
ISI<br />
'H,<br />
)tt<br />
'l:;,<br />
lr 1i<br />
i:<br />
' !.<br />
I<br />
';<br />
Ii i<br />
. i;i.<br />
.. hli.<br />
I Lt;<br />
,i<br />
', i{1:<br />
,<br />
J:? ,r-<br />
F;<br />
tamgalgr: Davul ile zurnadan bagka miizik araglarn'. da bulundu$u saz<br />
topluluSu. (Afqar'Gelendost -Isp.)<br />
tsml: Ucu lurrk kama. (Yegilkiiy r()tlentlost<br />
-Isp.)<br />
tanalya : Kunduracr pensesi. (Poyra -Es.)<br />
taniln (I) : l. Ekmek oca[a. ($arrksaray *$arkikaraalaq -Isp.) 2. Toprak<br />
igine yaprlnn frnn. (Gengali *Senirkent -Isp.; Ebilhincli -Ezm.; *Giidiil<br />
-Ank.; BaqkrEla tKaraman -Kn.)<br />
tanilr (II) : Uzerinde yemek pigirilen saq. (Yukankagrkara *Yalvag<br />
-Isp.)<br />
tanilrrhk : Tandrrrn yarunda bulunan yufka yapma yeri. (Akprnar *Giimiiq.<br />
hacrkiiy -Ama.)<br />
tantr : IJzun afrzh, biiyiik aofan dofirarna ]rrga[r. (Sagrkara *Islahiye -Gaz.)<br />
g[9 (I) : Ka[m tckerinin drgarr frrlarnasrm cngcllcyen bi.iyiik vida. (Qanksaray'$arkikaraafag,<br />
Yukarrkaqrkara *Yalvag -Isp.)<br />
tapa (II) : Figeklerde kullamlan karton trkag. (Karaa[ag *Boziiyiik -Bil.)<br />
tapen ! Tohum atrkhktan eonra topraftr diizcltmck, drgarda kalan tohumlarr<br />
giimmek iizere topralrn iizerinden bir hayvan yardrrnr yo dr elle gezdirilen,<br />
giizlerine gah sokulmug merdiven ya da biiyiikge tahta. (Giilliice *Giimiiqhacrktiy<br />
-Ama.; Salman .Akkug -Or.; Biiliikbarsr *Selimn rQrldrr,<br />
rPoeof *A[rn<br />
-Kr.; -El.; Urc[il rQankaya -Ank.; Eme[il *Prnarbagr -Ky.)<br />
tapan gekmek: Tapan kullanmak. (Ycnikr:nt rAkaaray<br />
-N[.)<br />
.taprl: Yiiniin diizgiin v€ temiz krsrmlarr alndrktan sonra geriye kalan artrk<br />
yiin. (Ebilhinfi -Ezm.)<br />
taprt : Dere, yarrntr gibi yiizey keeintilerinden su gegirmek amacryle yaprlan<br />
tahta su kemerleri. (Danveren lAcrpayam -Dz.)<br />
tapkrr: Istar adlr dokuma tozgahrmn alt biiliimiinde bulunan yuvarlak aEacr<br />
diiniliirmeye yarayan dlizen. (Tagprnar *Aksaray<br />
-N[.)<br />
taple : [-.+ tabla (IV)]<br />
taplabuga: Dofirama kaprlarda ldmba agmakta kullanrlan arag. (-Mr.)<br />
(d61! f. Kiimeslerdeki tiinek dirqEi. (Akprnar -Ama.; Krrgige$i -Kr.) 2. A[ag<br />
v tagrmak igin kullanrlan aal. (Yukarrbozkup"u *Kadirli<br />
-Ada.) 3. Ka[-<br />
'un'n iki yaqrnda bulunan uzun afaglar. (Ispir -Ezm.)<br />
Q*dl : Ev kaprlarrnrn iiat liremrna yaprlmrg tahta siperlik. (Sapanh rciidiil<br />
--''-Ank.)<br />
tarak (I) : l. Dokuma tezgabunda ipleri erlxstrrnak igin kullanrlan yatsr bir<br />
l€g "upo oturtulmug A_r{i:a9g&tlg11* olugrn nrag. (Ciilliicc xGiimiig.<br />
hacrkiiy -Ama.; -A*.) 2. Dokuma tezgahlarrnda, q!!g!i-iplerinin {S<br />
giin gelmcsini ve sth iplerinin de @$gegnr ea$ayan paralel yaesr<br />
tellerden olugan diizen. (*Yalvaq -Isp.; Bekilli *Qal -Dz.)<br />
tarak (II) : Qay agn. (.gavgat -Ar.)<br />
{ggkdiqi r Kilim, paloz vo quval gibi rl.krrrnnlarda giiriilrrr {$ (yeqilov,r<br />
'Aksoray -N!.)<br />
trrrklrrnakrr r Digli borbcr mokast. (-Bre.; rAksaray -N[,)<br />
185
s{<br />
186<br />
tarhandrk r Tarhana igin hazrrlannn bufday unu. (Gilzcl rciidiil *A"k.)<br />
tggyy: Qahlarla yaprlan bahk tuzafir. (*Saimbeyli -Ada,)<br />
tar (I) : t. lki kilotuk bu$rlly itlqefri. (Deroktiy rUluborlu -Iap.) l. Bnkrr eu<br />
barda$. (Akbag .Giidiil -Ank.) S. Ilamamda lnkarurken kullanrlan bskrr<br />
ya da pirinq kap. (-Ama.; -Gaz.; -AnL,) 4. Bakrr yemek knbr. (Derekiiy<br />
*Uluborlu -Isp.; Akbag rciidiil -Ank.)<br />
taa (II): Arabu tekerlerinde giibek adr verilen kremrn i9 ve drq yanlnnna<br />
konulan dcrnir qembcr. (Yukarrknqrkara *Yalvaq -Isp.; Ciilbaqr r(,iunkaya<br />
-Ank.; *Bor -N!.)<br />
tmkepgo: Yemck krrrrgtrrma kepqcsi. (-Itre.)<br />
tag r De$irmen taqr. (rBiinyan -Ky.)<br />
tagilemiri r Semereilcrin kege diivmektc kullandrklarr demir. (Iqrklar *Bor.<br />
nova -tz.)<br />
taqkiirefi: Yere sagrlmrq olan taq krnklarrm toplamak igin kullamlan iig<br />
digli trrmrk. (rKemalpaqa -Iz.)<br />
taglftiipo ; Uzerinde krymetli taE bulunnn kiipe. (*Akaaray -N!.)<br />
tatsragka: Qocuklann iqine binip e$enmck igin yaptrklarr krzafa bcnzeyen<br />
taErt. (Iniinii, Erenkiiy, Dutlu -Es.)<br />
i Dii$iilebilecek duruma gelmig hzsrn demir. (Muratdere *Boziiyiik -Bil.)<br />
@ (D : Hudutlarr toprak 1'r[,rnlarr ile bclirtilen bahgelerde kare biqimindeki<br />
ekim alanlan. (Tokat, Bagkr".la rKaraman -Kn,)<br />
tava (II) : l. Soba kiiliinii tcmizlemck igin kullanrlan arag. (Dereyalak, ln6nii<br />
-Es.) 2. Su defirmenlerinde iftlcmirinin altrndaki gclik. (Kanrlilli rBoziiyiik<br />
-Bil.)<br />
tava (IIf : Sebze, et krzartmakta kullamlan arag. (Ulufbey *Senirkent -Iep.;<br />
Meyvebiikii 'Giidiil -Ank.; Yenikcnt rAksaray *N[.)<br />
{gJg (IV) : Pekmez kaynatrlan kazan. (Gengali .Senirkent -Isp.)<br />
tavanalaar: Kege giibek motifi. (*Yalvag -Iep.)<br />
lgyanilah: Qau iekeletinin ana afacr. (Agrl rBiriitir -Isp.)<br />
tavla: Sofra yerirrc kullamlan hamur tnhtasr. (lniinii -Ec)<br />
jglg-.k: l. IJrqak sapr yaprlacak boynuzu atcgte rsrtmak (rScnirkcnt -Iep.)<br />
2. Tavada nohut kavurmak. (Yuknrrtrrtar .Yalvag -Isp.)<br />
tavfan : Marangoz rendesi, (*Mudurnu -Bo.)<br />
tavganclk : Kalnrrun iskcletini olugruran iki yan a[aq. (llhan rAyag -Ank.)<br />
tavukeyagr: Tavuk ayalrm andrran bir hah motifi. (Yenikent rAksaray -N[.)<br />
tavuetanhyiinii: Yapalrdan sonra kesilen yiin. ('Bor *N[,)<br />
Jay: Ilayvan semcrinin herbir yanrna gekilen yiik. (Kaqprnat .A[nn -El.)<br />
taya: l. Ot U@. (Egmeyazr Kr.) 2. Bigilmiq ekin rnhm. (Danveren -Dz.)<br />
toylsma (I) : Kendir ya da }ul guval. (Giilliice rG'uniighacrkiiy -Ama.)<br />
taylama (II) I UC tilgek biiyiikliigiinde ekin iilgii kabr. (Giilliice rGiimiighacrkiiy<br />
-Ama.)<br />
;j l8?<br />
':<br />
\<br />
\v ,il'<br />
''t':<br />
tazrbonculu r Kilimlerin ortasrna dikilen g!9} (Koparan rQankaya -Ank.)<br />
[-+ crlkak]<br />
teelgorabr r Be6 mille drlllen bir corap ttirti. (YeEilova rAksaray -N[.)<br />
tebcr l l. Keame hemr yanmay bigiminde sarag brgafr. (-Ug.; rYalvag rSe'<br />
nirkent -Iap,) 2. Keskin llrsmr diiz olan ayakkabrcr brgafir. (*Giidiil -Aok,)<br />
toc: Samansrz ekin yrfrm. (Kayahk 'Suauz -Kr.)<br />
tedomiri r Demir pencer€ ya de kapr gergeveei. (tGiidiil -Ank.)<br />
tefo [tifo] : Dokuma tezgahlarrnda, meki[in attr[T ipi srkrqtrrrnafia y.rrayan<br />
diizen. (rYalvag -Iep.; Bekilli *Qal -Dz.; Kandilli 'Boztyiik -Bil.;<br />
Ilaerlar -Ky.; Baublla rKaraman -Kn.; Kiigelerli *Tarsus -Ig')<br />
[tife] : (Kandilli 'Boziiyiik -Bil.)<br />
tehliko r Kafnr diigeme tahtalanmn dayandrfir orta a$ag. (Yukarrkaqrkaru<br />
rYalvag<br />
-Isp.)<br />
teknfrz : Kelaycr gekici. (*Yalvaq -Isp.)<br />
tekdikim: Diiz ilikiq. (+Senirkent -Iap.)<br />
tekrililli toka: Saraglartn kullandrklarr toka. (*Senirkent -Isp.)<br />
tekelgekici : A[-rr 9eki9. (-Brs.)<br />
tekerlek dingili [tekerlek ekeeni]: Pulluk tekcrini ok'a baflayan demir. (Dofanbey<br />
'Beyqehir -Kn.)<br />
[tekerlek ekseni] : (Dofanbey rBeyqehir -Kn.)<br />
tckorlok etreeni : [-+ tekerlek dingili]<br />
tokll r Kug avlamak amacryle gocuktanu yaptrgr bir oyuncak. (lntinii -Es.)<br />
tokno r Tag ve Qamur tagrmakta kullamlan araq. (Yegilkiiy rGelendost -Isp.)<br />
tokmil gorabr : Tek mil ile iiriilen kahn yiin gorap. (Yenikent tAkaaray -N[.)<br />
gokao_r l. Afiacr derin oyarak yaprlan hamur yofurma kabr. (Yenikent *Akv*ruy<br />
-fep.; 'Kemalpaga -lz.; Salman 'Akkug -Or.; Eaat Qiftligi rTerme<br />
-Sm.) 2. Iginile nohut rslatrlan tahta leblebici eandr$. (*Giidil -Ank.)<br />
il. Su de[irmenlerindo igine ii$itiiLlecek bufiilay ya da bulgur konulan kap.<br />
('Btinyan -Ky.)<br />
toknemrhr r Kiigiik boyda duvarcr giviei. (Ycnikent *Akaoray -N!.)<br />
toktor r Orme goraplarrn yalmz laetik krsrmlurrnda, r:ldivcn ile boyun atkrlannrn<br />
her yamnda giiriilen bir motif. (Yenikent rAkaaray -N[.)<br />
teksrrma r Yaznra kenarlarrnda giiriilen diiz boncuk iirgii. (Ulu[be[ *Senirkent<br />
-Iap.)<br />
tol (I) : l. Dokuma tezgahrnda qiizgii iplerinden herbiri. (Bekilli rQal -Dz.)<br />
2. Ince dikie iplifii. (-Kr.)<br />
.tg (ID : lncen oron ipe benzer bigimde diikiilmiig kailayrf hamuru. ('Boziiyiik<br />
-Bil.)<br />
tolagan: Qulfa tezgahrnda kanqmrq ipleri agmaya yarayan arag. (A$l'E$ridir<br />
-ItP')<br />
tol8 iglomek: Ceketin iin lirsmrna, kumag ile a6tar arastnda gereken yere teli<br />
dikmek. ('A.ksaray -N[.)
188<br />
telbie r Tarlap doyuruncaya kadar aulama. (lA[rn -$1.)<br />
tetgivi r Ayakkabr yiiziinii kahba gekerken kullanilqh givi. (.Akearay -NE.<br />
teftlolap : lginde yemek aaklanan dolap. (.Akoaray -NE.)<br />
telo : Ceketlerin giiSiie ve yaka kegimlcrini rort tutmrl amsorylo kullanrlan<br />
^k"l kumag. (-Uq.; 'Giidiit -Ank.)<br />
@ Egyu iir."ioieki tozlan almakta kullamlan traz kanadr. (Kugigeli<br />
rSusuz -Kr.) 2. Jlamurdan yaprlacak yiyecek vo tstlilann iizerine ya!<br />
aiirmek amacryle kullamlan iirdek kanaih. (Boyceli rFatla -Or.)<br />
releke: Kadrn galvan. (Celiptaq rYalvag -Iop.)<br />
teleme : Isrtrlmrg kegi eiittnc incir alacr siitii damlatrlarok elile edilen yo.<br />
Surilumsu yiyecck. (Giikmcnlcr, Qatak, Gedikli, Krzrlaiag rSaimbeyli<br />
-Ada.)<br />
teleye almak : Ceketi astarlamak, (rAkaaray, -N!.)<br />
tclgiizel: Leblebi y[rrundan ufak olanlarr aylrmrlr yttayan ufak gtizene]li<br />
kalbur. (rciialtl -Ank.)<br />
telkalbur : Nohut ile mrsrr kavurmada, bulday ilc erpap yrkamada kul-<br />
Iarulan gok kiigiik giizenekli kalbur. (Akgaqar .Yalvag -Iep.)<br />
telkali : Kadrnlar tarafrndan giifiie kremrna talulon dtrn ata ilneai. (+Aksaray<br />
-N[.)<br />
telkeskiei [yayhkeaki] : Saraqlarrn tel ve qivi kormek igin kullandrklan keeki.<br />
(rAkaaray -Ng.) r<br />
[yaylfteeki] : (*Aksaray -N[.)<br />
telleme : Harman ekinini iizerirrde iliivcn golobiloook bir duruma getirmo.<br />
(Beya$l'Ulukrgla -N!.)<br />
tembelek : Kiiqiik darbuka. (Dutluca, lniinli -Er.)<br />
temek : Samanlrf,rn duvarrnda agrlan rarnan boqoltma dolifi. (Afgar, Kamanlar<br />
*Giidiil -Ank,)<br />
temelorafr: Meyva bahgcaindc biten yabon otlorrnr tomizlomokto kullanrlan<br />
demir arag. (*Kemalpaga -Iz.)<br />
temkeg: Qay suyu rertma ibrifii. (Tepccik .Tavqonh -Kii.)<br />
tendirik Uzerinde hamur iglcri yaprlan deri iirtii. (Kuzfindrk -Er.)<br />
tenekociiireii r Tenekelerdeki e[rilikleri diizeltmokto kullonrlun liua uglu<br />
kazmaya benzeyen arag. (rAksaray -N[.)<br />
tenekeeagak : Dam ve gatrlardaki eu olufiu. (rYalvag -Iop.)<br />
tengellek iire: Kap diizeltmek igin kullarulan yuvarlak bogh domir arag.<br />
(tGiidi.il -Ank.)<br />
tengerok [tengirek] : Yiinden ip yapmakta kullarulan arag. (Kiirkiiler rGe.<br />
Iendost, Gedikli'$arkikaraafiaq -Isp.)<br />
[tengirek] : (Giinen -Isp.)<br />
tengirek: [tengerek]<br />
topeliilltoei r Hamut'un tepoaindcki toka. (*A.kearay -NB.)<br />
a.tr-.<br />
'h'; ''ii<br />
:r<br />
,h<br />
'J{l<br />
,ll<br />
t:<br />
i':,<br />
i<br />
ir"<br />
#I<br />
.sir:<br />
I'f;<br />
,#<br />
,r*i<br />
rff1<br />
iH,'-<br />
-*.\<br />
';<br />
it<br />
isii<br />
9!<br />
i.<br />
l;<br />
\I<br />
ppelik (I) : Kadrn fesinin tepesindeki giimiiq siis. (Qanksaray .$arkikaraa[ag<br />
___:Isp.)<br />
gge4(II):obaevininiietiindekikegc'(KrzrIca*Bor_N$.)<br />
-<br />
@, Iqinde bulgur, et, eofian, bibcr bulunan bir kuartma yemo$.<br />
tepit s Un ya da kepekten yaprlan kiipek ekme[i. (rYegilova -Bred,.) ,<br />
*gp$t Toprafr alt iist etmek iizere kullamlan bel aih verilen aygtrnn iglem<br />
srrasrnda ayakla vurulan afag krsmr. (Giilliice *Giimiqhacrkiiy -A-ma.)<br />
lqindc {!g-r ya[, salga gibi bcsi maddcleri saklanan giimlek. (.Kemalpaga<br />
-lz.)<br />
tepme makinasr: Curyanla iglcyen kcqc yapma aracr, ('Bor -Ng.)<br />
tepsi: Marangozlann kullandrfr planya aygrtrrun a[og kesen kramr. ('Ak.<br />
earay -N[.)<br />
tepeibrgkrsr : Ortasrndan gegen bir mil yardrmryle diinen yuvarlak teatere.<br />
(rYalvaq -Iep.)<br />
tor r Biiyiik heybe. (Bo[az 'Sueuz -Kr.)<br />
terazi [terezi (III)] : Talrta yaprlarda duvarlarrn dik grlup grkmadrfrnr anlatmaktr<br />
kullanrlan arag, (Kuzkdy tAkkug -Or.)<br />
[terezi (III)] : (Yukarrkagrkara aYalavC -Isp.)<br />
1g!L": Dizgin. (tSenirkent -Isp.; -Ama.; Yenikent *Akaaray -N[.)<br />
terbiyebagh[r : Dizginin b'aghk krsmr. (-Ama.)<br />
terbiyegiizlii$ii Kogulu bir durumda olan atlarrn, yanlanm giirerek iirkmelerini<br />
iinlemek amacryle, bagh$n giizliik biiliimiindeki dtirt kiigo ye da<br />
yuvarlak megin pargalarr. (-Ama.)<br />
terbiyekolu: Yular. (Ycnikcnt rAksarfly -NE.)<br />
tcrcan : Koyun dcrisinden yaprlan torba. (Buruncuk 'Yerkiiy -Yz)<br />
.!""d"k: Dokuma tezgahlanndaki masara, (Giilbaqr 'Qankaya -4"k.)<br />
.terece.(I) : Ocakhklann kenarrnda bulunan i$ne, iplik, kibrit vb. fcoyulan<br />
--iigg",. biqirnindc kiiqiik oyuk. (Kiipliico'Giimiighacrkiiy -Ama.)<br />
tereco (II) : Baca, (Bagkrlla rKararnarr -Krr.)<br />
eSts G) : Uzerindc yemck ycnen bilyiik sini. (-Kr.)<br />
ty} (U) : l. llutbak cgyalarr koymaya yarayan ii9 rafh dolap. (Derekugculu<br />
'Giirelc -Qr.) 2. Tel dolap rafi, (rAksaray -NE.) 3. Duvar rafr. (Miri<br />
'Fatsa -Or.)<br />
ryg. Pencere. (Satrlmrg -Ea.)<br />
egrj C) : Arabalarda yan kayrglarrn ba$andr[r a[aq. (Yukankagrkara rYalvag<br />
-Tsp.)<br />
€IE! (II) : Knhvocilcrin goy, kahvc tuqrdrklarr tcpsi. (Gi.incnkiiy -Iep.)<br />
terezi (IIl) : [--+ terazi]<br />
tori : Eficrirr arka }usmr. (rSenirkent -Isp.)<br />
terlik r l. Bez, ytn v.b. yaprlan bebc baqh[r. (Giikmerler, Qatak, Gedikli,<br />
Krzrln[ag *Saimbeyli -Atla.) 2. Namaz takkesi. (Poyra -Eo.)<br />
loruovl t Giibro tuErmo ssndrgr. (Yiircfiil 'Emirdufi -.4.f)<br />
' ,.;<br />
r89
190<br />
tereik I [+ tedik]<br />
tergi : Afrrgak krsmr iigtte bulunan ip biiknre aracr. (Gii,lliicc .Giinrirrhacrktiy<br />
-Ama.)<br />
teslik [tereik] Giibro eaklama yeri. (Yurrbcyi rQunkaya -A:rk.)<br />
[tereikJ (Ktttiirnek rGelendost -lsp.)<br />
tctir Ceviz kabu[u ile hoyanmrq iplik. (Ycqilova tAkearay -N[.)<br />
t€vge: Marangozlarrn oyma iglerindc kullandrkla' uzun ve kcskin afrzh<br />
keser. (Giilliicc .GiimiiEhacrkiiy -Ama.)<br />
teveiir : Fotograf. (Giilliice rGiimiighacrkiiy -Ama.)<br />
toyoltl r E$erin altrnda bulunan kege. (rsenirkent -Iop.)<br />
teysrran : [-+ rarran]<br />
tezano t Saz mrzrabr. (Ulu$bey .Senirkentn Beykiiy *$arkikaraa$a9 -Iap.)<br />
tezglra : Kulplu, kiigi& iirme sepet. (Boyahn Giizel, Akbag *Girdiil -Ank.)<br />
t{ (I) : Bufday ya da arpa yrgrm. (Krrqigr:[i 'Suauz, Baykara *Sclim -Kr.;<br />
''AErn -El.)<br />
t* (II): l. Saraglann kullandr[r tel ifne. (.Gerze -Sn.) 2. Ayakkabrcr bizi<br />
(*Yalvag -Isp.; 'Kemalpaga -Iz.; -Brs.; Kuzkiiy rAkkug -Or;; *Giidiil<br />
*Alk.; rAksaray -N[.)<br />
tr[lnma: Vurma yiintemiyle kege srkrqrrrmn. (rYatvag -Iep.)<br />
trfitrkr s Kiigiik testi. (Kathobasr -Ank.)<br />
trkrr : Kiigiik emzikli teeti. (Kiipliico *(]iimiighucrkiiy -Amr.)<br />
trkrrrlak r [.-r taku (V)]<br />
trkuilavuk : [..+ takn (V)<br />
ttmrggr g Teneke ba$ama halkasr. (lniiuii, Qukurhisar -Ee.)<br />
trmh: Sapsrz brgak. (Gedikli .$arkikaraafiag -Iep.)<br />
trnal I [-+ trnaz]<br />
trnas : [-> trnaz]<br />
trnas atmak : Riizgarh havada, yaba yardrmr ile ekin eavurmak. (yenikent<br />
rAkearay -N!.)<br />
trnaz [trnalo trnae, tinas] : Harrran yerindeki ekin yr$ru. (Derekiiy *Egme<br />
-Ug.; Ilhan *Ayag -Ank.; Yenikent *Aksaray -N!.)<br />
[trnal] : (Kadrobasr rciidiil -A"k.)<br />
[trnas] : (Baglugla rKaraman -Kn.)<br />
[tinaa] : (Beya[rl rUlukrqla -N[.)<br />
trnge ! [-.r taka (V)]<br />
tmgrr ! l. Kiiqtik kova. (Giilliice rGiimiiqhacrkiiy -Ama.) 2. Bakrr hamur<br />
teLnesi. (Sagrkara *Islahiye -Gaz.)<br />
trngrdak : [+ takn (Y)]<br />
trragm€rrm: Ayakkabrcrla'n rizcrinde deri kestikleri mermer. (*favganh<br />
-Kii.)<br />
trreg brga!,r : Demir deri kazrrna aracr. (*Yalvag -Isp.)<br />
trreg ustan: Deri kazryan dabak. (rYalvaq -Isp.)<br />
I<br />
\ ]<br />
1<br />
i<br />
\<br />
ti<br />
l: 'I<br />
I<br />
..<br />
tlup Kalem tutturgau. (Diibekli -Bil.)<br />
trn I Dokuma tezgahrnda, dokunan bezin yuvarlak afaca aanlmasrnr sa[-<br />
Iayan trrtrlh demir pargaer. (rYalvag -Iap.)<br />
turlilak: Qocuk oyunca[a. (AkbaE *Giidiil -Ank.)<br />
trrkae : Kiiqiik yapr taqr. (Qaltr *Gelendoet -Iep.)<br />
trkaz: Kapr mandah, (Krzrlcaaiifiit *Banaz -U9.)<br />
trkr: $ini[in yansr ya.i bir gaz tenekesinin diirtte biri kadar iilgek. (rSenirkent<br />
-Iep.)<br />
trrhk: Pamuk ipli[inden yaprlan beyaz renkli kiigiik guval. (Dme[il *Prnar-<br />
, baqr -Ky.)<br />
tmilk [tlumrko rhrmuk] : l. Ekin tarlaarndao harman yerinde ekin ve eaplan<br />
toplamakta kullarulan gatal afrzh arag. (Akgagar rYalvaq -Isp.; rKemalpaEa<br />
-lz.; Kandilli, tBoziiyiik -Bil.; Yenikent, Yeqilova rAksaray<br />
-N[.; Yukarrbozkuyu rKadirli -Ada.)<br />
[dumfi]: (Beykiiy '$arkikaraagag -Isp.; Kandilli rBoziiyiik -Bil.)<br />
[dlrmuk] : (Meyvebiikii, Kamanlar 'Giidiil -Aok.)<br />
2. Siiriilmiig tarlala diizlemek ve temizlemekte kullamlan alt yiiziinde<br />
aivri demirleri olau dikdtirtgen bir tabla ve ona dik tutturulmuq uzunca<br />
bir dirckten olugmug tarrm aracr. (-Krk.)<br />
trrmrknnasr r Trrmrfirn iliqli t]ag krsmr. (Yenikent .Aksaray -N$.)<br />
trrnrk goknrek: Trrmrkla ekin aapr toplamak. (-Ama.)<br />
trnnrkdigl r Trrmr$n ana losmrna gegirilcn parmak uzunlu[unda ucu sivri<br />
tulrta pargalarr. (Yenikent rA&saray -N$.)<br />
trnak (I): Araba tekerlerine demir gember gecirmekte kullamlan arag.<br />
(rBor -N!.)<br />
tnnak (II) : Yerli bir miizik aracrnda tellerin baflandr$r, akort edildi$i yer.<br />
(Beykiiy *$arkikaraa[ag -Isp.)<br />
trnak (III) : Saat digliainin geri diinmesini iinleyen kiigiik mandal. (-Bre.)<br />
trrnakagme makan: Bakrr kaplann slt luemrnda gentik yapmada kullanrlan<br />
kcaici arag. (-Brs.)<br />
tunakip r Qapa. (Saraycrk 'Boziiyiik -Bil.)<br />
trnakh r Bir hah tiirii. (rScnirkent -Iap.)<br />
trrnak malrsr : Hayvan trrna$nr keemekte kullamlan makas. (*Giialiil -A"k.)<br />
tupan (I) : Ekin ve ot bigme aygtr. (Yenikent rAksaray -NC.)<br />
tupan (II) : Ayakkabr altrna konacak ktiseleyi kolay yaprgabilmeei iqin piiriizlii<br />
duruma aokmakta kullanrlan orafa benzer arag. (rsenirkent -Isp.)<br />
trryanbilezi$ I Trrpan brga$nr sapa hallayan demir halka. (-Ama.)<br />
trrpan digemok : Kiirlegen trrpan a$zrnr keakinlegtirmek amaciyle, onu bir<br />
eiire giinegte brraktrktau soua, iire iizerinde gekiglc diivmek. (-Ama.)<br />
trpankulatr : Trrpan brgaSrmn sapa talaldrfr krsrm. (Yenikent *A"ksaray -N!.)<br />
tupansapr r Trrpan brgaf'rarn gegirildi$i a$ag. (Yenikent *Aksaray -Ng.)<br />
tu?antafr t Trrpan brga$rnr keekinlegtirmek igin kullarulan bileyi tagr. (-Ama.)<br />
l9l
192<br />
tupan taglamak: Trrpan bileylemek. (-Arna.) . ".<br />
tr"irr r Sopan laatifi. (lniinii -Es.)<br />
' ]<br />
,'.i<br />
i'fu<br />
trrtrrhmakae r Dcriyi aiis yapurak kescn makas. ('Akmray -N[.) ,,<br />
trttrk: Dokuma grraernda gaprozlagan ipleri aprma[a yarayaa oopa boarcr<br />
a[ae. (Giineu -Iop.) ' fj<br />
tzak : [+ krzak] {1<br />
trzakdtiveri r Trzafrn yerdo kaymaarnr ralloyan ili yan afacr. (QalL, K.yr,tfl<br />
*Burhaniye -Bal.)<br />
tige : Saat ayar anahtarr. (-Brr.)<br />
tifana afr : Yalmz kefal yakalamalta hullanrlan af. (tGorzo -Sn.)<br />
tife : [-+ tefe]<br />
tilfil [tilfir, tirfil] : Duvsr Brvasrnr dilaoltmofo yrray.n rrag. (Sapanla 'Gildii]<br />
-At k.)<br />
[trfir] : (Frndrkoluk -Bil.)<br />
tilfir : [-+ tilfil]<br />
tilki : lki teker arasrndaki dingil. (Yonlkont rAkmrry -N[.)<br />
tilkiba[r: Tilki, iskcn ve oku ba$umnkto kullrrulrn domir gomber. (Yeni.<br />
kent rAksar"y -NE.)<br />
tilkicek : Kafmrun arkasrnr yiikeoltmok sm.orylo okronln iizorino konulan<br />
afiag parga. (Karacaviran 'Soyrliqohlr -Kn.)<br />
rilkicekba$r : Tilkicek ve eean'r birbirino bn$ayrn ip. (Ahgalor 'Yalvag -frp.)<br />
tilkisiki : Yazma kerrarlarrnn ynprhur blr oyu tllrll. (rYalvtg -Irp.)<br />
tillc (I) : Semere konmug yiikii ba$omrktr Lullmrl.n urgan. (Qaltr' Erri'<br />
Karaven, Zcyvc *Stifiit -Bil.; Boyooli 'Fetn -Or.)<br />
tille (II) : l. Hayvanlan diirterck ytirlltmokto }ullrnrlrn uou gatalh deynok.<br />
(Akprnar *Giimiiqhacrkiiy -Ama.) 2. At, hrtrr gibl hnyvanlarrn bit t8'<br />
rafina yiik yiiklcrkcn, yiikiin o[rrlrk nodonl llo rp[r dllqmomeri igin'<br />
o tarafa dayatrlan ucu gatalh doynok. (Alprnrr 'Gtlnr0lheorlr0y -Ama.)<br />
timin: A[ag su tcstisi. (Bagkrqla rKaraman -Kn.)<br />
timuggu: Qelik eandrk ba[r. (Kovalca, Korarlrg, KrraLdy rBodlytik -Bil.)<br />
tin c l)()kurna tczgnhlnnrrtluki tnc iplor. (KilrLlllor rYrlvrg -Irp.)<br />
tinae : [-+ tlnaz]<br />
tingilbnfi: Scmcrciluin kullandr[r tel. (rGiidtl -Ank.)<br />
tintin : Semer ege$in srrtrnda iken iine kaymaernr iinleycn, hayvonrn koy*fo<br />
altrndan gegcn kayrg, urgan. (Zcyvo 'Sii[tt -Bil.)<br />
tintinipi : Safrrhfr semere baflayan iki yan kayrE ya da kolan. (Akpraer<br />
*Giimiighacrkiiy -Ama.)<br />
tirekilemiri : Ocaktaki kiimiirii karrgtrrmak igin kullanrlan ucu gcngr:lli uzun<br />
dcurir. (rllayrnana -Auk.)<br />
tircnyolu l l. Yazma kenarrna iqlcnen bir oya tiirii. (rYalvac -Iep.) 2. Erkek<br />
gorabr motifi. (Yenikent rAksaray -N$.)<br />
",T'<br />
I1,<br />
,fi,<br />
'ilr. ,i,<br />
tirfil r [+ trlfil]<br />
tirko [tirki, tirpi] : Bakrr hamur yuiurma kabr. (Qarrksaray *$arkikaraa[aq<br />
-I'P')<br />
[tirki] : (Sagrkarah ve Sankegili aEiretlcri -Aila.; -Gaz.)<br />
[trrpi] r (Qavuglu *Giirelc -Gr,)<br />
tirki : l. KAse bigiminde tuz kabr. (Bcyceli 'Fatsa -Or.) 2. Tuz havam. (Kuz'<br />
kiiy 'Akkug -Or.) 3. Ya! saklama kabr. (Beyceliz *Fatea -Or.) [+ tirke]<br />
4. Qarnaqrr ya da banyo lelcni. (A[rl fElridir<br />
-Iep.)<br />
tirpi : [+ tirke]<br />
tirpici : Gegimini hamur yu$urma ile sa$layan kigi. (Qarmqlu 'Giirelo -Gr.)<br />
tig : Saat kurgusu. (-Brs.)<br />
togtogu [toktakr, toktoku] : Su testisi. (Adahkuzu *Giidiil -A*.)<br />
[roktakr] : (Borcak 'Sitgiit<br />
*Bil.)<br />
toktokul : (Akbag rciidiil -Ank.)<br />
tok : Bir kumag tiirii. (rGiidiil -A-"k.)<br />
toka (I) : Frndrk toplanrrken bele ba$lanarak kullanrlaa iirme eepet. (Dere'<br />
kursculu *Giircle -Gr.)<br />
toka (II) : l. Olta gengeli. (Karaa[aq *Boziiyiik -Bil.) 2. Yular demiri. (Gib'<br />
diizbey rstigiit -Bil.) 3. Arabalarda gerekli yerlere gahlan ucu halkah<br />
givi. (Ortayazr 'Senirkcnt -Isp.)<br />
toka (III) : Koyun, kuzu gibi hayvanlarttr boyunlanna eiie olarak ssnlsn<br />
kego ya da ip. (Ktitiirnck rGelcndost -Isp.)<br />
tokag : [-+ tokug]<br />
tokat (I) [toktak] : Yaz aylarrnda biiyiikbaq hayvanlann kondu$u gitle gev'<br />
relenmiq, iistii agrk yer. (Degirrncndere -Af.)<br />
[toktak] : (Yeqilova 'Aksaray -N[.)<br />
tohat (II) : Siyab vc Isrmrzr renklcrdcn yaprlan kadrn bagtirtiiaii. (IJlulbey<br />
'Senirkent -fsp.)<br />
toklubqr : Biirek yaprlrrken kullaurlan bir ot. (Akqaqar, Tokmacrk tYalvag<br />
-Iep.; *Ayag, Oyaca lllaymana -Ank.)<br />
tokmak (I) : f. Krryurnculartn bilezik diizcltrncktc krrllandrklsrr ktigiik a[49<br />
gchig, (rGetzc -Sn.) 2. Et diivurt,ktc kullanrlan tahta arag. ('Senirkent<br />
-Isp.) 3. Tencke ve kap diizcltmck igin kullamlan tahta arag. (rAkearay<br />
-Ng.) 4. Qadrr kazrklarrnr yerc gaknrkerr kullamlan silintlir bagh, ince<br />
saph talrta arag. (Sagrkara rlslahiy'c -Gaz.) 5. Yiin atrna errasrnda kullanrlan<br />
biiyiik silindir baglr, krsa, ince saph tahta arag. (rYalvag -Isp.;<br />
rBor<br />
-N[.)<br />
tokmak (II) : Semer yapmakta kullamlan arag. (*Senirkcnt -Isp.)<br />
toknrak (III) : Biiyiik makara. (Iniinii -trs.)<br />
tokmak aiipiirgeai l llarman yerindc yertlc kulau tanclcri toplayan gah siipiir'<br />
gcai. (Giiciinkuya *Aksaray *NB.)<br />
r93
L94<br />
tokmaktepeei: Tokmak siipiirgeainin ellc tutulan kremr. (Gticiinkaya 'Aksaray<br />
-Ng.)<br />
toktak r [--r tokat (I)]<br />
toktalu: [+ togtogu]<br />
toktoku r [-+ togtogu]<br />
toku t Qapr beg cm. kadar olan demir halkalara verilen ad. (Gazelyapr -Kii.)<br />
tokucok r [-+tokug]<br />
tokug [tokag, tokuncak] : Yrkanmak iizere relatrlmrg gamaqrrlan diiverek<br />
temizlemekte kullarulan ince uzun sapho yuvarlak ya da diirtkiiqe bagr<br />
olan arag. (Genqali *Senirkent -Isp,; Kuzkiiy 'Akkuq -Or'; Sagrkara<br />
'lslahiye -Gaz.)<br />
[tokag] r (Iniinii *Es.; *Susuz<br />
-Kr.; Akbnq rciidiil -Ank.)<br />
[tokucak] : (Bagkrqla *Karaman -Kn.)<br />
tokurilak : Nargilcnin kiigiik tipi. (Ilkdy *Kii.)<br />
tol r Qobanlann krg aylannda kullarrdrklarr kuliibc. (Celiptaq *Yalvag -Iep')<br />
tola: Yiinii ahnmrg ham deri. (-U9.)<br />
tolak : Qift siircrken giftgilerin ayaklanna doladrklarr 20 x 100 cm. iilge'<br />
findeki yiin sargr. (Celiptaq *Yalvaq -Isp')<br />
tolaz: Peynircilcrin, lor'u yaptrktan sonra' artan 6uyu uzun siire giineqte<br />
bekleterek clde ettikleri hir hegin maddeei. (Kiisten -Dz')<br />
tohamel : [-> tomofil -l]<br />
tomahil : [-+ tomofil -l]<br />
tomaka: Kadrnlarrn iliifiin vr: hayrarnlarda kullanthklart ]rag takrsr. (Tnh'<br />
tacr *Burhaniye -Bal.)<br />
tomofil [tomahel, tomahil] : l. Otomobil. (Agrl *Il$ritlir *Senirkclrt -Iep')<br />
2. Otobiis. (Afgar *BilA -Ank.)<br />
[tomahel]: (furko$u *Biln -Auk.)<br />
ltomahi[ : (Aqrko$lu *Bili -Ank.)<br />
tomtu ! Bir et ycmefii. (Doilurga -Bil.; Iniinii -Es.)<br />
tomutu : Bulgur kiiftesi, (Yayla, Inilnii -Ee.)<br />
6@: It
196<br />
:<br />
t" ' 'I<br />
torandili: Kahn alaq givi. (Gengali ":<br />
'Senirtent -Iap.)<br />
torg : Tarla srmn. (Ozgaltr rGiidiil -Ank.) . '.<br />
torluk : Krl agiret gadrn. (Bozalan -Bil.) !<br />
tort [tont] : Uzerinde giviye benzer sivrilikler buluuan demir kiipok taamas!.<br />
(Buruncuk *Yerkiiy -Yz.; Giiciinkaya 'Akearay -NE.)<br />
[tont] : (Sagrkarah vc Sankegili a{iretleri -Gaz.; -Ada.)<br />
toruk : Kiiqiik ekin torbasr. (Dereyazrcr *Alaca -Qr.)<br />
tosba[r [tosbalilr] : Ka[m tekerlefinde giibek kenan. (Ya[crlar *Yalvag -Iep.)<br />
[tosbahk] : (Akgagar +Yalvag -Iap.)<br />
tosbah : Bir hah tiirii. (rBor -N$.)<br />
toebahk: [+tosba[r]<br />
toeunluk : Ka[m boyuniluru$unun hayvanlann ensesine rastlayan bdliimii.<br />
(Akgagar Yukarrkagrkara rYalvag -Iep.)<br />
toy: Davul. (Egmeyazr -Kr.)<br />
toycu I Davulcu. (Egmeyazr -Kr.)<br />
tozcu: De$irmcn iggisi. (rBiinyan -Ky.)<br />
tozluk: Kafirrrlarda, tekerin ig krsmrna toz gegmemesi iqin tekerlgrin giibek<br />
krsmrna gegirilen kege ya da deri. (Akgagar *Yalvag -Iap.)<br />
tdkiirilek : Koyun garu. (Ilhan, Ilrca *Ayag -Ank.)<br />
tiinge: Ekin bigimi erraernda ayakta toplanarak olugturulan ekin deetegi.<br />
Derekiiy *Uluborlu -Iep.; Giiciinkaya iAksaray -NE.)<br />
tiigek: Qrkrr[rn alt lusmr. (Giilbagr tQankaya -A"k.)<br />
turhan: Toprak yayrk. (Giizel rGiidiil -Ank,)<br />
tulo: Ip. (Bo[az rsusuz -Kr.)<br />
tuluk : Su tagrma aracr. (Yukarrbozkaya rKadirli<br />
-Ada.)<br />
tuluk (II) [tulum (!] : f. Ya[ yapmak amacryle igiuo yofurt gaklanan patiska<br />
torba. (Yayla, fniinii -Es.) 2. Yayrk. (Yeqilkity rGelendost -Iep.)<br />
[tulum (I)] : (Zcyve ]Stifiiit -Bil.)<br />
tutum (I): [-+tuluk (II) -2]<br />
tulum (II) : IJzun giysi. (Kiipliice *Giimiighacrkiiy -Ama.)<br />
tulumba: l. Tiifekte, iinenin bulunduSu yer. (Kovalca 'Boziiyiil, -Bil.) 2.<br />
Ba[ ve meyve afaglanm ilaglamakta kullanrlan arag. ('Kemalpaga -lz.)<br />
tulumbacr: Bir ayakkabr tiirii. (Azlanapa -Kii.)<br />
tulup: Davar krrkma aracr. (Akbag rctdiil -Ank.)<br />
tum&n : l. Don. (Yayla, lniiuii -Es.; Egmeyazr, Krrgigefi 'Susuz -Kr.; Sagr.<br />
karah ve Sarrkegili boylarr; Giikmenler, Qatak, Gedikli, Krzrlalag lSaimbeyli<br />
-Ada.) 2. $alvar. (Yayla, lniinii -Ee.; Gtikmenler, Qatak, Gedikli,<br />
Kurla$ag'Saimbeyli -Ada.)<br />
tumrrlamak r Omcamn filizlerini keemek. (Yakakiiy rGelendoet -fap.)<br />
tump ! Sulama arklarrn kenarrna gekilen toprak. ('Giiriln -Sv.)<br />
#<br />
:l<br />
..<br />
. t97<br />
,il;.' tura (I) : Duz rio toprak domh cvlerd,:, girig krsmrru yalmur eularlndan ko-<br />
'i . runiak amacryle kapilann iist yarrrna qekilen siperlik. (rSenirkent -Isp.;<br />
'<br />
'Ycailova -Brd.)<br />
tura (II) : Okii, krhndan yaprlan kiiqiik top. (YcAilktiy *Gelendoet -Isp.)<br />
tura (III) : Qocuk oyunlarrnda kullanrlan dii[iimlcnrnig mcndil. (AfEar *Gc-<br />
, lendost Ccliptug 'Yalvag -Iap.; Sagrkarah vc Sankcqili boylarr -Gaz.;<br />
-Ada.)<br />
turfan [turhan] : Gtifiis krsmrnda kiiqiik bir delik, afzrnda kalpak adr verilen<br />
bir deri gerili bulunan yofurdun ayram ile ya$rnr ayrrdetmekte kullamlan<br />
iki kulplu testi. (Meyvebtkii rciidiil -Ank,; Mny, Tekke, Qukurgirnen<br />
*Qumra -Kn.)<br />
[turhan] : (I{acrlar, Garipge 'Giidnl -A"k.)<br />
turhan l [--r turfan]<br />
'<br />
turluk : l. Toprak dam. (Tahtacr *Burhaniye -Ba.) 2. $oban clamr. (Emirda$<br />
-Af.)<br />
tutegeq : [-+ tutak (I)]<br />
' tutsk (I) [tutagag, tutamak, tutca, tutrrgag, tutugca, tutumak] : Srcak kaplarr<br />
tutmak iqin kullanrlan iirgii ya da bez parqasr ellik. (Beycefiiz *Fatsa<br />
-Or.; tlre$il rQankaya -Ank.)<br />
[tutagag] : (Giiciillii *Yalvaq -Isp.)<br />
[tutamak] : ($amyolu 'Alanya *Ant.)<br />
[tutcu] : (Kandilli *Boziiyiik -Bil.)<br />
[tutugag] : (Ulucak xEqme -U9.)<br />
[tutugeq] : (Akqaqar rYalvag -Isp.)<br />
[tutumak] : (Gedikli '$arkikaraafag -Isp.)<br />
tutak (II) : l. (lift siirme amnda sabamn elle tutulan krsmr. (Meyvebiikii<br />
*Gidiil, Yurtbeyi 'Qankaya -Ank.; Yenikent 'Akearay -N$.) 2. Qift<br />
siirure srrasrnda pullufun elle tutulan lusmr. (Yenikent *Aksaray -N$.)<br />
3. Ilerhangi hir ncsncnin elle tutularr yeri., (Karaa[aq rBoziiyiik -BiI.)<br />
4. Trrpan saprrun ortasrnda bulunan yarrmay bigimindeki kiigiik a[aq<br />
pargasr. (Biiyiikdivankiiyii -$r.)<br />
tutamak : [--r tutak (I)]<br />
tutasr: Su tasr, (Gcdikli r$arkikaraafaq -Isp.)<br />
tutca : [-+ tumk (I)]<br />
tutdu ! Mcndit. (Bagktiy rTavqanh *Kii.)<br />
tutnsg : Un gorbaer. (rYalvag -Isp,)<br />
tutoyasr: Tiilbent kenarlarrna iglenen oya tiirlerinden biri. (Sagrkara 'Islahiye<br />
-Gaz.)<br />
tutcak r Ilalk miizik aracr olan eazlarda, burgulardan gelen tellerin tutturul-<br />
' du$r lasrrn. (Graruqrlc *Bil.)
l98<br />
tutugag: [+tutak (I)]<br />
tntugog r [-+tutak (I)]<br />
tutrrrak r [-+tutak (I)]<br />
tuzkabalr: Kabaktan yaprlan tuz kabr. (Meyveliikii rGiidiil -Ank.)<br />
tuzluk : Taze peynir sertle$tirmc dolabr (*Mr.)<br />
tiileme: Diiniilen demirin yaserla6man (Yenidnfan *Beygehir -Kn,)<br />
tiilii : Halrrun kaba tiirii (Yenikerrt *Aksaray -N$.)<br />
tiiliice: Bir kilim tiiril (Yukarrkaqrkara *Yalvag -Isp.)<br />
tiirkya$r: Deriyi yumugatmak amacrylc kullanrlan ya[. (*Yalvaq -Isp.)<br />
tiilscb Eer,a. (Alayunt -Kii.)<br />
tiltiinvogonu: Tiltiin yapraklannr kurutrna ycri. (Yaykrl *Gcrze -Sn.)<br />
U<br />
ug: Budaklanndan temizlonmig keeik a[ag (Yenikent *Aksaray -Isp.)<br />
ugdoli$ : Sabantla, ok ucunda bulunan delik. (Giirmedere rFethiye -ME.)<br />
ugdemiri: Saban ilc pullukta, topra[r yarmafa yarayan demir krsrm. (*Kt'<br />
malpaga -Iz.)<br />
ugkurluk : l. Ugkur yaprlan kumaq. (I)utluca, Iniinii -Es.) 2. $alvartla uqkur<br />
gegen krerm. (Yenikent *Aksaray -N[.)<br />
ugluk : lfneye takrlan iplik. (Yenikent rAksaray -N[.)<br />
uguk : Yrkrk yapr, iilgg (Tahtacr *Burhaniye -Be.)<br />
ugurumololu: Basrngh suyun delirmcne ulagtrlr krsrm. (Kiiprii r$arkikara'<br />
afiag -Iep.)<br />
ul'akargagh dokuma : Makat zili, kilim vb. verilen atl. (Ycnikent tAksaray<br />
-NE.)<br />
ufsklft : tlqytiz elli gramhk rakr. (Kiiprii r$arkikaraafiag -Iup.)<br />
rrflak r Evlerdc kullarrrlan biiyiik ct brr;a$r. (Giilabi rPrrrurbaqr -Ky')<br />
gE, f. @ adr verilen gadrrrn iekeletini oluqturan a[aglardan herbiri,<br />
(Tahtacr *Burhaniye -Ba.) 2. Yayla evinin yan iskelet a$aqlarr. (Krzrlca<br />
rBor -N[.)<br />
@, Hamurun sofra ya da oklavaya yaprgmamasrnr saflayan kahn un.<br />
(Akprnar *Giimiighacrkiiy -Ama.)<br />
ulupilev : Dii$iin pilavr. (Yukarrtlinek t$arkikaraafaq -Iep.)<br />
.U[gptberisi r Defiirmencilerin un gekmek igin kullan&klan uzun bir deynek<br />
-Tf"-f" deynefe dik bir tahte pargasrndan olugan arag. (Giizel rciidiil<br />
-4"k.)<br />
rrrkopalr: De[irmenlerde, ii$iitiilen unun guvallara doldurulmasrna yarayan<br />
gok kraa aaph kiirefi andrran tahta arag' (Beyceli *Fatea -Or.)<br />
unluk r [..+ unnuk]<br />
rrunr r [--+ unnuk]<br />
unnuk ldrrtr unna] : Defirmende taqlann arasrndan grkan unun ddkiildiiEii<br />
yer. (Kandilli 'Boziiyi& -Bil.; Beyceli 'Fatsa -Or.)<br />
[untuk] : (Kiiprii '$arkikaraafag -Isp.)<br />
[unna] : (Giizel 'Giidiil -AJxk.<br />
unukbalr I Qegitli renklerden olugan dokuma yiiriik kadrn kuqafr. (Saqrkara<br />
'lslahiyo -Gan.)<br />
upatacr: [-+upag]<br />
uprg [upatacr]: Iatar. (Qalh, Kuyucakn Qamtepe *Burhaniye -Ba.)<br />
[upetacr] : (Yafacrk 'Burhaniye *Ba.)<br />
uprug r [--+Irb*]
200<br />
urgandeno r [--+ ii[enrlore]<br />
urkan: Qrknkta, grknk kaenaflrarn<br />
kaya -Ank.) ii . ,;r'fl; ,: I l,'.,.1 ', ,1ffi:<br />
li<br />
gtry t:*yl:__E{i uzun y\ ip. (Y"k"ihinek, Yu},arrkae*"t" -ili1.)<br />
":<br />
-[ugkur]: (Yayla, Iniinii -Ea.)<br />
ugkur r [-+uqgur]<br />
-uEtrr r lpekli kadrn bagiirtiieii. (Yafcrlar iYalvag<br />
-frp.)<br />
uyamag I llamur tather. (Alayrnt -Kii.)<br />
lyag: At yularr. (Yukarrbozkuyu 'Kadirli -Aila.)<br />
Uyumak igin kullamlan aedir. (-Kii.)<br />
")("t"L: uyluk r Kiigiik eu arkr. (Yafcrlar rYalvag -Iap.)<br />
uyuk: Makine ile yaprlan gorap. (Kartal -Ea.)<br />
nzatma z Bazr bezlerdcki uzunlamaerna ipler. (Giinoy<br />
'lkizdero -Rz.)<br />
uzunyusuf : Namlusu uzun bir tabanca tiirii. (Giiciillii 'Yalvag -Iep.)<br />
ii<br />
.l ,<br />
, lJ)<br />
, '. lrii<br />
', itll<br />
.i;' $gbogilcti r Bir perde tiirii. ('Yalvaq -Iap.)<br />
iigbiiame : Bir erkek gorabr motifi. (Yenikcnt 'Akearay -N!.)<br />
iiggotkrh l Bir pcrdc tiirii. ('Yalvaq -Iep.)<br />
iiggcyrek : Bir su borusu tiirii. ('Giidiil -Ank.)<br />
iigkalbur : Leblcbi yaprlacah nohudu biiyiikliiklerine giire krsrmlara a;arma[a<br />
yarBynn clck. (*Tavganh -Kii.)<br />
iigkiigo I Brgak keakinlegtirmc ve bazr qcyleri temizlemektc kullamlan arag.<br />
('Yalvag -Isp.)<br />
iigkdgeilemir : Uzerinde kalay gubuklarr yaprlan iki demirden olugmug bir<br />
arag. ('Yalvag rlsp.)<br />
iigpegli r Ugetek. (Beykiiy *$arkikaraa$a9 -Isp.)<br />
iigtcrsin iki tor : Qorap lastiklerindr: giiriilt:n motif. (Yenikcnt 'Akearay -N[.)<br />
{{3g} : Sapr ile bo[azr krnk tcsti. (Yafcrlar rYalvag -fsp.)<br />
ii$riimeg: Sahncak. (Bagkiiy rTavEanh -Kii.)<br />
iifiirgeg: A[rz rnuzrkaar, kaval. (Yayla, Iniinii -Bs.)<br />
ii$iitec: Kiigiik de$irmen. (Qokcalar *Boziiyiik -Bil,)<br />
iik : Yatak yrfrnr. (Bofiaz rSusuz -Kr.)<br />
iQ!!!: Ittigln emzik krsmr. (Saqrkara *Islahiye -Gaz.)<br />
iilefo: Giysi. (Alayunt rTavqanh -Kii.)<br />
iilko: Diivcn oku. (Giiciinkaya *Aksaray -NE.)<br />
jitiik (I) : l, lki afirzh tcstinin kiiqiik a[zr. (rYalvaq -Isp.) 2-Tcsti emzi[i.<br />
($arrksaray r$arkikaraa$ag -Isp.; BaEkrrsla .Karaman -Kn.) .9. Teneke<br />
kutulard6l yaprlan ervr akrtma emzif,i.<br />
€tu}) ttl : Bnlbiil )ruva6r. (Afqar *Gclendost -Isp.)<br />
ffi4"*m : Teneke kutulara iiliik yapmak igin kullamlan, iizerinde defiiqik<br />
biiynkliiklerdc delikler bulunan dcmir pargaer. (*Yalvag -Isp.)<br />
iircndire r [-+ iifcndiro]<br />
iiriimbeg : l. Qocuk beqifii. (Yukarrkaqrkara 'Yalvag -Isp,) 2. Qocuk balonu.<br />
(Ye9ilk6y rGclenclost -Isp.)<br />
iiriinevi : Bcsin maddclcrinin eaklandrfir cvin cn so$rk odasr. (Yenikiiy -Ea.)<br />
iie; Giyei. (Poyra -trs.)<br />
iieile : Ayakkabr iistii. (*Haymana -Ank.)<br />
iiagiiynek : Giimlek. (Egmeyazr -Kr.)<br />
+kii{gl : Kafnr tckeri giibefi. (Aga[rdinck *garkikaraapag.-Isp.; Yenikent<br />
U<br />
-Aksuray -Ng.) 2. Defirmenlcrtlc, taqr diindiirme[e yarayan digli. (Kan.<br />
dilli iBoaiiyiih *Bil.)<br />
ttsLfirc r Biiytlk gorba taer. (K{imbct, lniiuii -Ee.; -Ur.)
202<br />
iieta$acr t lpa$acrnrn iiet yarunda brrlurrun tliincr a[ag. (Krzrlca tl3or -N!.)<br />
iietatag [iietyuvarlok, tietek] r letordu, iki yan alacrn iiet gatallnn nragrnda<br />
bulunan iliiner a[ag. (Tagprnar rAksaray -N[.)<br />
[iietyuvarlak] : (-Ank.)<br />
[iietek] : (Yeqilkiiy rGelendost -[sp.)<br />
iistliik : Baqt rtiisii. (-Bil.)<br />
iistok : [-+ iiatafiag]<br />
&Ib, Yaprlarda kullanrlan uzun a[lq:. (Drrtlu, lisrremcz *lis,)<br />
iistyuvarlak : [-+ iieta$ag]<br />
iitiialtr : Utiibezi. ('Aksaray -N[.)<br />
iivenilire : [+ ii$enfire]<br />
iiy: Ev. ('Haymana -Ank.)<br />
iiyren : [+ iifenrlire]<br />
qg: Uzerine baearak arabaya binmcyi saflayan demir. (Yukankagrkara<br />
rYalvag -Iep.)<br />
iiziimgingili z Yazma kena'na yaprlan oya, (.Yalva' -Isp.)<br />
iiziimlii I Perde riisii. (*Yalvag -Isp.)<br />
iiziimlilayok : Hah kenarlannda giiriilcn bir motif. (Ycgilova rAksaray -N[.)<br />
$<br />
.{<br />
-)<br />
V<br />
valok: Diiveni gekmeye yarayan pasturungayr diivene ba[layan ip. (*Susuz<br />
-K'.)<br />
varangelen [vargel, vergel] r fetar, culfa sdlan vcrilen dokuma tezgahlarrr<br />
tla gerili iplerin arasrnda bulunan ince, uzun ve yuvarlak sopa. (Digkaya<br />
rEgme -Ug.; AgrI *Eiridir, Garip *Senirkent, Kiirkiiler +Yalvag -Isp.;<br />
Emefiil *Prnarbagr -Ky.)<br />
[vargel] : (Beykiiy r$arkikaraafag -Isp.; Kiiplii -Bil.; Taqprnar rAksaray<br />
-NE.; rBinyan -Ky.)<br />
[vargel -l] : (Yenikent *Aksaray *N[.)<br />
varilola l Ayakkabr derisi ile kiisele arasrndaki dikig. (-U9.; Poyra -Es.;<br />
rllaymana -Ank.; 'Aksaray -N[.)<br />
iargcl : [-r varangelen]<br />
.tcl: Diiven. (Bdliikbaqr rSelim -Kr.)<br />
vergel : l. [-> varangclen] 2, Qekiq. (Yezirhanr -Bil.)<br />
ryk t Eski tip para keeelerindeki biizgiilii a[rz krsnu. (Giilliice 'Giimiiqhacrkiiy<br />
-Ama,)<br />
vezrcrye giviei: (L) harfi bigiminde ayna tutturma givisi. (Krzrlcasiiliit rBanaz<br />
-Ug.)<br />
vrnr: Huni. (Ycqilkiiy +Gelcndoat -Iep.)<br />
virni: Karasaban ve pullufun ok lueru. (Yal'uz r$avrsat -Ar.)<br />
vivi : Siifiit dahndan yaprlan, gocuklarrn oyrrn srrasrnda kullandrklan diidiik.<br />
(Kurtkiiy *Boziiyiik -Bil.; Poyra -Da.)<br />
@ r Kaprlarr ig krsmrndan kilitlemekte kullamlan gengel diizeni. (Isabey<br />
rQal -Dz.)<br />
vurguluyayrk: Tokmakla yolurda vurularak yafi elde edilcrr an kovanr bigimindo<br />
yayrk. ('Paeinler -Ezm.)<br />
vurmataralr : Dokuma tezgahlannda diiSiimleri erkrqtrrmak amacryle kullamlan<br />
ug luamrnda madengel diqliler bulunan a$ag vurgu aracr. (TaEprnar<br />
'Aksaray -NE)
Y<br />
yaba [yabaltrr ]abantr, yaval : Diiviilmiij ekin eaplannr carnrrmafa ysraytn<br />
beE parmakh arag. (Akgagar 'Yalvag, Aqa[rdinek t$arkikaraa[s9, DGrekiiy'Uluborlu<br />
-Iop.; tKomalpaja -lz.; Gltlliicc'Giimiilhaokiiy,<br />
Ulukiiy 'Tagova -Ama.; 'Akkuq -Or.i Dcrokuqoulu 'Glirclo -Gr.; Yurt.<br />
beyi *$ankayao Abazh rBAl0 -Ank.; Emotil 'Prnarbag -Ky.; Yenikont<br />
'Aksaray -N[.; Baokrlll 'Koramon -Kn.; Yukarrbozkuyu 'Kailirli<br />
-Ada.; Giirmedere rFethiyo -MB.i -Krk)<br />
[yabaltr] : (Giinen -Isp.)<br />
[yabantr] : (Emefiil rPrnarbngr -Ky.)<br />
[yava] : (Biiliikbagr *Selim -Kr.)<br />
yabaltr: [-+ yaba]<br />
yabantr: [+yaba]<br />
yalandrrk : [+ yafidanhk]<br />
yalrtanhk [yafanrlrrk] : Yaflnmo lcobr, (Qopnl 'Bozltytik -Bil.; 'Akearay<br />
-NE.)<br />
[yagandmk] : (Kovalca 'Boziiytik -Bil.)<br />
yagl* [yahk -1, yalft .2, yayhk .f] I l. Mondil, (Biiliikbaqr 'Selim -Kr.;<br />
rHaymana -Ank.; IlagkrEla tKnruman -Kn.)<br />
[yahk -f] : (Qokcalar -Bil.)<br />
2. Pegkir. (Vezirhan -Bil.; 'Gildtil -Ank.) 8. Kadrn bagiirtiisii. (rYalvag<br />
*Isp.; Biiyiikdivan -Qr.)<br />
[yahk -2] : (Sagrkara rlelahiyo -Gaz.)<br />
[yayhk -l] : (rSueuz, Kiilliik 'I[drr -Kr.)<br />
ya$rrk r l. Kasaplarrn ct vr: kemik pargnlodrklarr htit{lk. (Yukandinek t$arkikaraafag<br />
-Iap.) 2. Uzerinde odun yarrlan kiitiil. (Akprnar rBoziiyiik<br />
-Bil.)<br />
l. [-> yarrk -f] 2. [-.r yarrk .2]<br />
yaftagr: Bileyi tagr. (rscnirkent -Irp.)<br />
yaka: l. Kayrfirn kenar a[acr. (Gcngali r3cnlrkont -Irp.) 2. Kafnr bo;ruaduru[unda,<br />
boyundurulun iikiizlcrin cnre krslmlarrna gclen krsrmlarr.<br />
(*lspir -Ezm.)<br />
yrkl : Giifitia ve arrt,afrrlarrna kargr kullarulan, atltlc yaprlmrE, diif,iiLlmiig erpa<br />
lapasr. (AEafrtlinek *$arkikaraa[a9 -Iep.)<br />
yal r Kiipelc yiyece$i. (Grramgrk -Bil.)<br />
yalak (I) : l. A$ag su olufu. (Yassriiren *$enirkent -Iap) 2. Hayvanlora au<br />
verilen oyuk a$ag ya da tag. (Kandilli, Akprner rBoziiyiik, Cihengaai<br />
-Bil.; Bagkrgla *Karaman -Kn.; Adahkuzu; Afgar 'Giidtil -Ank.) 8.<br />
Kiipck yemek kabr. (Bozalao -t'it.; Dereyalak, Iniinii -Es.; Biiliikbagr<br />
'Selim -Kr.) 4. Koyunlarrn iginden tuz yedikleri oyuk a[ag. ('Paainler<br />
-Ezm,)<br />
yatek (Il) r Ktlaylumadsu iincc bakrr kaplann iqinde tcrnizlcndi[i gukur.<br />
(rYalvag -Isp.; rAksaray -N$.)<br />
yalakl& : El, yiiz yrkanan yer. (Akda[ 'Gclendost -Iap.)<br />
yalamag I Kiipeklcre yiyecek vcrilen kap. (Grramgrk -Bil.)<br />
yahk : l. [.+ yaShk -f] 2. [-+ ya$rk -2]<br />
yalrn : Tek narnlulu av tiifcfi. (Zeyvt *Siifiit -Bil.)<br />
yalkr: Araba tekerlckli ka[m. (*Emirda[ *Af.; Zeyve, Dudaq rSiifiit<br />
-Bil.)<br />
yama: l. AIt de[irmen ta\qrnrn pargalan. (Kiirkiiler *Yalvag, Kiiprii t$arkikaraafag<br />
-Isp.) 2. Ka[nr tckerini olugturan tahtalar. (Yukankagrkara<br />
tYalvag<br />
-Isp.)<br />
yamag gekici: Agrrhgr 4 kg. kailar olan gekig. (-S".)<br />
yamgr: l. Keqcdcn yaprlan qoban kepene[i, (Ya$rprnar *Prnarbagr -Ky.;<br />
Beya$l rUlukrqla -NE.) 2. Baghkh dcri yafmurluk. (Kiipliice 'Giimiig.<br />
hacrkiiy -Arna.) 3. Krsa kollu kcqc palto. (Sarrkegili ve Sagrkarah -Ada.)<br />
4. Yafmurluk. (Tungbilek rTavganh -Kii.)<br />
yrmrgrk : Gelinin yiiziine iirtiilen iirtii. (Tahtacr *Burhaniye -Ba.)<br />
yamka [yamqa] : l. [+ yantu] 2. Odun yarma kiitiifii, (Saraycrk 'Boziiyiik<br />
-Bil.)<br />
[yamqa.l I (Cihangazi 'Boziiyiik -Bil.)<br />
yamkr [yamka -1] : Tiitiin fidesi dikerken kullamlan.ucu eiwi deynek. (Ye.<br />
zirhan -Bil.)<br />
[yamka -l] : (Vezirhan -Bil.)<br />
yomgo ! [+ yamka -2]<br />
yamqak: Ka$mlarda, dingilin iizcrintleki a[ag diizen. (Cihangazi *Boziiyiik<br />
-Bil.)<br />
yan : [-> yanafiacr]<br />
yanalag: [.+yanafacr]<br />
yanaf,agl [ran, yanaf,ag, yandirek, yantahtaer] : Culfa adh tezgahrn yan a$aglarr.<br />
(Krzrlca tBor, Yenikent rAksaray *N[.)<br />
[yan] : (Agrl *Efiritlir -Iep.)<br />
[yanafiag] : (Ycailkiiy rGelendost -Isp.)<br />
[yandirek] : (Tagprnar aAkearay -Nm.)<br />
[yanlahtuer] : (Br:ykiiy *$arkiknraafnq<br />
-Isp.)<br />
yanakl*: Gelinlcrin yanaklarrna yaprgtrrrlan eiis, (Erenktiy, lniinii -Es.)<br />
yanrr : Kibrit. (Tepecik .Tavqanlr -Kii.)<br />
ysnbaesr : Qatr olugturon dcstck a[ag. (Muttatip -Ee.)<br />
ysnbotkr : Keser, balta gibi nosnelerin afrz luermlarrnr keakinlegtirmek igin<br />
kullanrlan arng. (*Yalvag -Irp.)<br />
205
\,<br />
$<br />
di<br />
fr<br />
'\<br />
c<br />
sS t\<br />
{|<br />
206<br />
yoncak : llarrnutr ycrilro ckin ttlryn:tk rtrubalann yarr tarrflarltta konutt<br />
merfiveni antltran kanatlar. (Taglunar rAksarny *N[.)<br />
yangalan : [+ yankiietiire]<br />
yangekici: Pergin yapmakta kullanrlan kiiqiik 9eki9. (Karaaftaq *Bozuyiik<br />
-Bil.)<br />
yandemir : Ayakkabrlara gakrlarr dcmir. (-Ank.)<br />
yanrlirek : [-+ yana$agr]<br />
@) t Biiyiik zahire kiipii. (rsitfiit, Diibekli *Boziiyiik -Bil.)<br />
/fn19 : Ya[h aag yufkasr' (Kilpliicc *(]iiuriiEhaerkdy -Ama.)<br />
(d, Motif. (ilyas -Brd.)<br />
yitk yrgt : Kogurn hayvanlarr arabaya baflayan kayrg. (*Senirkcnt -Isp')<br />
Yan![g"e [Ian$alno l{nk'$!!r., Enkiiqteri] : Tahta kelrarlarttrt tliizlt'st-ren<br />
kiiqiik rl,hde. (AkbaE *Giidiil -\nk.)<br />
[yangalan] : (*Tavqanh -Kii.)<br />
[yankiigiliire] : (Gilzcl *Giidiil -Auk.)<br />
[yankiiqteri] : ('Yalvaq -Isp.)<br />
yankiiqdiire : [yankiiatiire]<br />
yankiigteri : [--+ yankiietiire]<br />
yanlft (I) : Ottan yaprlma duvar yastrfir. (Diibekli -Bil.)<br />
yanlft (II) : [+ yanmk -2]<br />
yanhk (III) : Sabarun yan lasmrna eklcncn surme demiri. (Qepni *Boziiytk<br />
-Bil.)<br />
yanhk (IV) : Gelinlerin ziiliiflerinc taktrklarr giimii6 siis. ($ailksaray *$arkiharaafaq<br />
-lup.) 6<br />
yanmk [yanhk (lI)] : f. A[aq yayrk. (*Itr') 2. Kr:gi ya
208<br />
yatak (I) : Hamutun, hayvanlann boynunun altrne rastlayan baliinii. (.Bor<br />
-NE.) .i<br />
yatsk (II): l. Siiriilerin tilleleri dinlendirildili yer. ('A$l -El.)iz. Davar<br />
lugla[r. (Mamatlar *Efiridir, Derekiiy .Uluborlu<br />
-Iep) Jf<br />
yatak (IIf : Qadrr. (Ya!'crlar rYalvag -Iop.)<br />
yatakhk: Yatakyiizii. (-8..) !<br />
yatr: Dokumada hahyr direkte tutan demir. (Digkaya .Egme -Uq.)<br />
yatrk: l. A[aq tceti. (Ulu[bey rSenirkent -Iap.) 2. A$ag eu mataraEr. (Yu.<br />
karrdodurga'Boziiyiik -Bil.)<br />
yava: [-+yaba]<br />
ysvala: [+yavagu]<br />
yavatu [yavaga, yavcgci] : Ilagan hnyvanlarrn uslu durmalannr ra[lamak<br />
. amacryle burunlarrru erkrgtrrmakta kullarulan afag krakag. piibeLli<br />
-Bil.; Esuemcz, lniinii -Es.)<br />
[yavega] : (rBor -N!.)<br />
yaveqci: [+yavagu]<br />
yavluk [yayhkJ : Iqlerneli siiz verme mendili. (Qokcalar .Boziiyi& *BiL)<br />
[yaylft] : (Egmeyazr -Kr.)<br />
yay r Hallagtaki a[ag krarm. (rYalvag -Iep.; *Bor -N!,; Yu],arrbozkuyu<br />
-Ada.)<br />
yaybagr: Dizlik ba$rnda giiriilen bir motif. (Yenikent .Akearay -N!.)<br />
yayrk : Yoiurttan ya[ grkarmak igin kullarulan alag arag. ('Paainler -Ezm.)<br />
yayhk: l. [-+ya[hk -3] 2. [-+yavluk]<br />
yaylfteski : [.+ telkeakiei]<br />
yayma: Iki taylama ekin alabilen guval. (Giilliico .Giimiighecrkiiy -Ama.;<br />
Eme$il rPrnarbagr -Ky.)<br />
yara'n. Kalem. (Muratdere tBoziiyiik -Bil.)<br />
yaz.g lyonmal : Yufka. (Diibekli 'Boziiyiik -Bil.),<br />
[yazma] : (Biiyiikdivankiiyii -gr.)<br />
ya m. Dokuma tezgahlannda kanqan ipleri diizeltme. (.Mudurnu -Bo.)<br />
yazryaelahacr : Frun afizrndaki pazrlnrr firrn igine rtmoys yerayan kraa eaph<br />
oval kiigiik tohta (.Mudurnu -Bo.)<br />
yazlt z l. Yayla evi. (*Boziiyi& -8il.) 2. Balkon. (YuLantrrtar 'Yalvag -Iep.;<br />
'Boziiyiik -Bil.)<br />
yazhk : Evlerin giiney ytiniindeki agrklrk. (YeEillik 'Gelondoet -Iap.)<br />
yazmo (I) : [+ yazgr]<br />
yazme (II) : lnce bagiirtiisii. (-Kii.; Meyvebiikii 'OUdUl -A"k.)<br />
yazmak: Sag taramak. (tniinii -Ea.)<br />
yedecek: Kafinr ve eaban oklarrm boyundurufia tuttutmafa yarayan a[ag<br />
qivi. (iMerzifon -Ama.; Emefil rPrnarbagr -Ky.)<br />
yoilok (I) : l. Kiiqiikbag hayvanlarrn boyunlanna takrlau orta btyilkliikteki<br />
gan. (Gedikli '$arkikaraa[a9 -Isp.; Sagrkara rlslahiye -Gaz.; ilhan<br />
g',<br />
I<br />
*Ayo$, A.a'k*zu *Giidiil -Arrk.; Krzrlca .Bor -NS.) 2. Krerr a"*r:::<br />
takrlan gan. (Ilacrlar rciidiil _Ank.)<br />
yedek (II) : l' I'rik. (Inkiiy -Kii.) 2. cezve. (pagacrofiru -u9.; yoncah -Kii.)<br />
3' Kiici& cczve. (ulucak ilrsrnc -us.) 4. Iiuh.,rll""d" il;; kayna.<br />
trlan nrualrrklu trnckc dcpo. (*Senirkent _fsp.; Kltr"lr;;_il;<br />
yeilck (III) : yiik qekrn* arras-r*.ru' urarrirrun arkasrna takrlan ikinci araba.<br />
(ilIuratdcrc rBoziiyiik _Bil.)<br />
yedek (IV) : Iqinc caya_ konan gant.r ya rla torba_._(Bozalan +Boziiyiik -Bil.)<br />
yedileme : Paraz, gu'al gilri ot.rr.ra
210<br />
yrgan [y[ar] : Ka$m fireni. (-Kii.)<br />
ylar r-lniElerdc, araba okunun yere def,meeini iinlenrek anracrvla kulla.<br />
nrlan afag kazrk (AlaYunt -Kii.)<br />
[fE*]: (YcniktiY, lntinii -Es.)<br />
[1n$d"l [.+ yr$m] I (Ihca 'Aya.q -Ank.)<br />
yrfrn- [yr[da] : llarman yerindeki ekin yr[rm (Arok *$arkikaraafaq -Iep';<br />
-Ama.; Beyafrl 'Ulukrgla, ycnikent *Aksaray -N[')<br />
yrfirnafacr: Bufiday demr:tlerini hir araya getirmck iqin krillamlatr hir rrcrr<br />
daha uzunca olan qatal a[ag, (Arok '$arkikaraa[aq -IsP')<br />
yr[rntrhk : Yak yiikliifiii. (Sagrkara *Islahiye -Gaz')<br />
yrgr"a: Tahta tluvar. (Giincy *tkiztlere -Rz.)<br />
yrkama: Beton cleri yrkana gukuru. (*Bor -N!')<br />
yrkrntr t Harman yerindcki ekin yr[rnr. (Krrrucuova *Beyr'r:hir -'Kn')<br />
ylankuyrufi.u: ]funi emzifti yapmakta kullamlfln rrcu sivri uzln tlcrnir pnt'<br />
qasr. (-Mr.)<br />
yrklar : Yularrn ucunda bulunan ip. (Satrlmr; -Es.)<br />
yrlihzh (I) : Bir hah tiirii' ('Bor -N[.)<br />
yrldrzh (II) : Yazma oyasr. (Yassriiren *Senirkent -Isp.)<br />
yntma zBeyaz baEiirtiisii iistiinc iirtiilen iirtii. (Tahtacr *Burhaniyc -Ba.)<br />
yrvhk : l. Aralnn agrlan ka[nr lrrketi t''"ootarrmn boqluklnnna konan nfilq<br />
dolgu. (ulucak .Egme -Us.) 2. Araba tckerlefinilcki rlr:mir qenberi sr-<br />
hgtrrmak igin kullamlan afng kama. (Satrlmrg -Es')<br />
yiilek : Araba ohuntlaki kayrqrn 1r'rirrdcn ovnamarnasrnr sailavan afaq.<br />
(Yutbeyi *Sankaya -Ank.)<br />
yiriklik t Pautolon ile qalvarrn iirr krsrrulnrtndaki diifmeli ya<br />
agrkhk. (Yenikent *Aksaray -N[.)<br />
yiv r Elbiselerdeki kenar dikiqi. (Yenikcnt rAkearay -N[')<br />
yivlemek (I) : Elbiaeyc kenar dikiqi ynpmak. (Ycnikent rAksaray -N[')<br />
yivlemek (II) : Keaici araglann afzrm kcskinlegtirmek. (rBor -N[')<br />
yolak : l. Tarla iginrleki sp yolu. (Akga"'ar rYalvag, Iiiitiirlck i(ielendoat,<br />
*Senirkent *Isp.) 2. Azeri yolu. (Oklubah -Es.)<br />
yolgu r Viicut krllarrnr yolmakta kullamlan iki ip. (Ktrtkiil' *Bil')<br />
yoltaer r Sefertasr. (-Brs.)<br />
yon r Culfa atil verilen bez tezgalrrnur iqinc ok geqrl.lr biiliimii. (A[rl *Efridir<br />
-rap.)<br />
yonteg r Kcser. (Diibekli -Bil,)<br />
yontrr r Kiigiik gakr. (Giindiizbey -Bil.)<br />
yonucu r Kraa saph, genig a$zh demiro toq yontme arncr. (*Sti[iit *Bil.)<br />
yonuzlul, : Yiikeek yerden gelen suyu dofirmene rrlaltrran a[ag, sag ya da<br />
beton konik boru. (Gtinen -Iep.)<br />
yorak (I) : Ayakkabrlann iigt yiiziine vurulan yama. (Tepecikkiiy rTav'<br />
da rliifimesiz<br />
Eanh -Kii.)<br />
yorak (II) r Kapr atrgiieii. (Frndrkoluk -Bil.)<br />
yorak (III) : Ka$nr tekerini oluqturan afag krsnnlardan hr:r]riri, (Aqafrdinck<br />
r$arkikaraa$ag -Isp.)<br />
yorakhk : Ifnunn ilefirmen . tagrndau taqarak etrafa iliikiilmesini iinleyeu<br />
tahta ya da tbneke koruyucu. (Yegilkiiy *Gelendoat -Iap.)<br />
yortms [yortu] : Uetii kapah au yolu. (Tokmacrk *Yalvaq, Kiiqiikkabacn<br />
*Uluborlu -Iep.)<br />
[yortu] : (Kiigiikkabaca rUluborlu -Iep')<br />
yortu : [+ yortma]<br />
yozbaema: Bir tiir kadrn kumagr. (Afqar rGelendost -Isp.)<br />
yiiro (I) : Harmari yerinde qevreyc daflrlau ckin, tanesi, sap ve sarnan top'<br />
lamak igin kullarulan trrmrk. (Iniinii -Es.)<br />
yiire (II) : Harman yerinde gember bigiminde yrfirlmrg ekin' (Beyafirl -Ng.)<br />
ydre (IIf : Su de[irmenlerinde defirmen taqrnrn gevresine ditkiilen un. (Bey'<br />
ccli *Fatea, 'Illudurnu -Bo.; Giizelyurt tHekirnhan -Ml")<br />
ytire (IV) : Kap kalaylamrken etrafa srqrayan kalay yuvarlau. (*Aksaray<br />
-NB.)<br />
yiirek : Bebe[in diiEmesini iinlernek igin begi[in etrafina eartlan iizol kugak.<br />
(Beyceli r['atea *Or.)<br />
yiirtmo l Ka[ru tokerlc[ini oluqturau tahta pargalarr. (AkqaEar rYulvaq,<br />
Kiike iGelenilost -Iap.; Yenikent *Aksaray -N[.)<br />
yucan : Begik. (lniinii -Es.)<br />
yufka [yuka] : lnco agrlmrg eag ekrnefi. (ErcI*iiy, lniinii -tre.)<br />
[yuka] : (Dardero rBoziiyiik -Bil.)<br />
yulgatagr t [+yurgu]<br />
yulmak : Toprak damlarr tag ya da afaq silinilirlerle srl;.rqtrrmak. (Yassriiren<br />
'Senirkent -Iap.)<br />
yu$uk: Ana eu yoluntlan tnrlaya ngrlan su arkr. (Yenikent rAksaray -N$.)<br />
yuka r [-+ yufko]<br />
yumalanra : Bigilen ckinin tarlada bir yere toplanmasr. (Giizel rGiiil{l -Ank.)<br />
yumma: Bigilmig ekin yrfrnr. (Adahkuzu *Giidiil -4"k.)<br />
yunak [yunaktrk, yunat, yiineLlik]: l. Qamagrr yrkanan yer. (Giikmenler,<br />
., gatal Krzrlafag, Godikli 'Saimbeyli -Ada.) 2. Qamagrr evi. (Kiiplticc<br />
rGihnliEhacrkliy -Amu.)<br />
[yunnklft] : (Geilikli '$arkikaraa[u{i -Isp.)<br />
[y$noklik] : (Yeqilkiiy rGelendoat -Isp.)<br />
8. Akaraulann az derin bir yerinile, bufiday ya da arpa yrkarnak arna'<br />
cryle, iri taglarr yan yana srralamak yiintemiyle olugturulan havuzcuk.<br />
(Kanililli 'Boziiyi& -Bil.; lniinii -Ee.)<br />
[yo*4 : (Karacaiiren -Kii.)<br />
yunakhk: [-+yunak -3]<br />
:ll
2t2<br />
yunu€luk : Suyun ile$irmentlen drqarr .ddkiildiifii yer. (KOrkiilcr *Yalvag<br />
-rrp.)<br />
yurrt [yurt] : I$ne delifii. (Qukurhisar, lniinii -Es.)<br />
[yurt] : ('Yalvag -Isp.)<br />
yurilulamak: Ifneyc iplik gcgirmek. (Ycnikent -N$.)<br />
yurgu [yu$gatalr, yurgutagr, yuvak (I) -1, yuvgolataqr] : Dam topralrnr pekigtirmekte<br />
kullamlan silindir bigimintle iri tag. (Diqkaya rEgme -Ug.;<br />
Giiciillii'Yalvag, Beykiiy'$arkikaraa[a9 -Iep.)<br />
[yu[gatsgr] : (Yegilktiy *Gelendost -Isp.)<br />
[yurgutagr] : (Qanksaray +$arkikaranfag -Isp.)<br />
[yuvak (I) -f] : (Beykiiy *$arkikaraalag *Iep.; Bagliogla rKaraman -Kn.)<br />
[yuvarlak -2] : (Qalh, Kuytcak, Qamtepe, Yaylacrk *Burhaniye -Ba.)<br />
[yuvgalatagr] : (Yassriiren *Senirkent -Iep.)<br />
[yUESii] : Arslanclofmug r$arkikaraafag -Isp.)<br />
yurgua$acl: Dum iizerinde yurgu taqrnr kullunmaya yarayau a[ag. (Qankaaray'$arkiknraafinq<br />
-Irp.)<br />
yurgulamak: Yurgu ilc damdaki toprtfir srlqgtlrmak, (Qankearay t$arki.<br />
karaa[ag -Isp.)<br />
ynrgut&Er : [-+ yrrrguJ<br />
yurt : [-+ yurd]<br />
yuvak (I) : l. [+ yurgu] 2. Siiriilmiig tarlayr diizeltmekte kullamlan afag<br />
eilindir. (Kurtkiiy 'Boziiyiik -Bil.; Dutlu -lniinii -Ee.) 3. Merdane.<br />
(Kartal -Ea.)<br />
yuvek (II) : Ifavudun arkasrn(laki
Z<br />
zag: Hayl'an Aatu. (Sii[titiinii -Es.)<br />
zafi.re : Bufday ya tla arpa saklnrnt srtrxhfr. (Knvr -lls.)<br />
zarilaggafr r Bir gul descni. (Sagrkara rlslahiye -(]az.)<br />
z{var t lri bulgur. (Dercynzrcr *Alncrr '-Qr.)<br />
zeblo i [-+ zovlcl<br />
zekimiirenrligi I Orme fanilalarda giiriilcn bir siit. (rYalvaq' -lsp.)<br />
zekirniirengiibefi : Kadrn siieteri iizcrine yaprlan hir siis. (tYalvaq -lep.)<br />
zelva l [-+ zovle]<br />
zelvo : [-+ zevlo]<br />
zemil I Uygulanarr diizen yardrnuylc gr:rilip gevqotiletr bir ince tcstere tiPi.<br />
('Akearay -N[.)<br />
uonn€ilemiri: Kldrl aylkknbrl6rrrru gaktlnl iikgr: {ur1iri. (*Akr,tru1' -N[.)<br />
zerze r Demir kup kilidi. (Biiyiikrlivankiiyii -Qr.)<br />
T,erzemha: Bkin ambarr, (-Ur.)<br />
zevlo [zeble, zelve, zelva, zilve, zivlel : Krr.'ttru srrasrntltr boyurttlurukta hayvan<br />
boyunlannrn iginde kaldrlr ikisi bir yanila difr:r ikisi iibiir yanda tliirt<br />
gubuk. (Krzrlcasii[iit rBanaz -Uq.; Mamatlar t[friclir -Isp.; -Brs';<br />
Gtilbayrr *Nikear -To.; Salman 'Akkug -Or.; *Gcmerek -Sv.; Kadrobasr<br />
rciidiil -Ank.; Krzrlca rBor *N[.; llaqkrgla *Karatnan -Kn.)<br />
[zoblo] : (Karacaviran *Seydiqchir -Kn')<br />
[zolva] : (Kuzktiy *Akkuq -Or.)<br />
[zelvoJ : (Yrrkankogrkarao :\kglryrr''Yulvlg, Reykiiy r$nrkikarnafilg<br />
-frp.; tlVludtlrnu -llo.i *Anrn.; 'Gii(liil *Ank.; Ilcyufirl 'Ulrrkrqlt -N[.;<br />
Sankiiy rBeyqebir -Kn.; Giirmedcre *Fethiyc -Mg')<br />
[zilve] : (Yenikent rAksaray -N[.)<br />
[zivle] : (Yurtbeyi *Qankayu -Ank.)<br />
zeytinbaltaer r Srk zcytin dallnrlnr kt:srrrrk sr,yrchrrrr,[,' yitrl)'att kiigiik ]rulta.<br />
('Kemalpaga -Iz.)<br />
zrbr r Kegegilerin gahgrrra parttolonu. (*Ynlvtr; -lsp.)<br />
zrbrn r Ig giimlefii. (Dudaq 'Sdfnt -Bil.)<br />
zrfala : Dabaklarrn kullarrdrfir kilr:g gukrrnr. (rl'alr"ag -lsp.)<br />
zrlva r Pantolon. (Boyalr *Giidiil *Auk.)<br />
zrnrba r l. Derilere tlelik uqmakta kullurulun arag' (-Bre.; 'Giidiil -Ank.;<br />
rBor -N[,) 2. Demircilerin ilclik aelmak igin krrllanthfir r:r:lik. (*Senirkent<br />
-Iap.; Kiimbet -Es.; rAkearay -N[.1<br />
zrrrrbs kraaer t Ztmba krskacr. ('Yulvaq -Isp,)<br />
zunbatakrmr : Saat ilirefiini grkanp yerleEtirmekte kullamlan araqlar. (*Aksaray<br />
*N[.)<br />
zrnmk (I) : Su iginile eritildikten sonra deri iizerine sliriil"rek krllan yok<br />
ctmekte kullanrlan neene. (*Bor -N[.)<br />
zrnnft (II) [zunuk] : l. Sokak kapllarrnde kiimr:s hayvanlanmn iqeri girip<br />
grkmasrnr sa$amak amacryle agrlan delik. (Boyah, Kamanlar rGiialiil<br />
-Ank.)<br />
[zunuk] : (Afsar fGiidiil -Ank')<br />
2. Ifavuzun su bolaltma ilelili. (rGiidiil -Ank.)<br />
zrp r Alagtan ceviz diigiirme gubulu. (Beyn[rl *Ulukrgla -N[.)<br />
zrvanabrgkur : Pencerenin gerseve tahtaerna gegmc lrqalr teetere' (rAksnray<br />
-NE.)<br />
zibek : Birbirine dik iki yuvarlak tagtan olugan el defirmenindeo alttaki tagrn<br />
ortasrnda bulunan dcmir gubuk. (Giilliice *Gunriighacrkiiy -Ama.)<br />
zigzakt Makine dikigiyle yaprlan yama. (fnhisar -Bil.; Qukurhiear -Es.)<br />
zikko.: l. Yere fide dikmekte kullamlan demir uglrr kiigiik kazrk. (rKemal'<br />
paqa -lz.) 2. [-.r Etkge]<br />
zili : Dokunmaer giiq, motifleri bol kilimi anthran tr:k pargah }ir tlokumn.<br />
(rYalvag -Iep.; Yenikent rAkearay -N[.)<br />
zilve: [--+zovle]<br />
zilveba$r z Zevle'yi boyunduru[a ballayan ip. (Yenikent *Akaaray -N[.)<br />
zinar : Kalbur yaprhrken kasna[rn alt krsmrnr sicimle iirmekte kullanlan ucrr<br />
krwrk demir arag. (Gdgmenler *Beypazan -Ank.)<br />
zir : Qay barda[r taba$. (Kiilliik rlfihr -Kr.)<br />
zivle: [+zovlo]<br />
zo r Bigilmig ekin demoti. (Deliilyaa '$arkrgla -Sv.)<br />
zoa r Bigilen ekini toplamayp oldufu yerde brrakma yiintemi. (Giilliice<br />
''Giimiighacrkiiy -Ama.)<br />
zobcuk t Tomruk kaldrrma kaldrrao. (Bapkiiy 'Tavqanh -Kii.)<br />
zom : Balya. (Baql{ogla tKaraman -Kn.)<br />
zubun : Ug pargadan oluqan etek. (Giikmenler, Qatak, Gedikli, Krzrlalag<br />
'Saimbeyli -Ada.)<br />
zumba , Lariik ayahkabrlann altrna nakrg yapmakta kullarulan afiag aaph,<br />
lriikiik demir uglu arag. (-Mr.)<br />
zumrk r [--+ zrnmk (II) .f]<br />
2TS