a kara ü vers tes sosyal bl mler e st tüsü özel hukuk (t caret hukuku)
a kara ü vers tes sosyal bl mler e st tüsü özel hukuk (t caret hukuku)
a kara ü vers tes sosyal bl mler e st tüsü özel hukuk (t caret hukuku)
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
a) Malları Y<<strong>st</strong>rong>ü</<strong>st</strong>rong>kleme Borcu<br />
Satış sözleşmelerinde satıcının en önemli borcu malları alıcıya <<strong>st</strong>rong>tes</<strong>st</strong>rong>lim etmektir.<br />
Teslim borcu, öncelikle malların satıcı tarafından temin edilmesi borcunu içerir 115 .<br />
TTK kapsamında d<<strong>st</strong>rong>ü</<strong>st</strong>rong>zenlenmemiş olan bu borç, Incoterms A1 maddesinde satıcıya<br />
y<<strong>st</strong>rong>ü</<strong>st</strong>rong>klenmiştir.<br />
Sif satışta, malların gemiye y<<strong>st</strong>rong>ü</<strong>st</strong>rong>klenmesi veya y<<strong>st</strong>rong>ü</<strong>st</strong>rong>klenmek <<strong>st</strong>rong>ü</<strong>st</strong>rong>zere taşıyana <<strong>st</strong>rong>tes</<strong>st</strong>rong>lim<br />
edilmesi ile satıcı, genel olarak satış sözleşmesinden doğan <<strong>st</strong>rong>tes</<strong>st</strong>rong>lim borcunu ifa etmiş<br />
sayılmaktadır. Nitekim, TTK.nın 1140. maddesinin IV. fıkrasına göre, satıcıya d<<strong>st</strong>rong>ü</<strong>st</strong>rong>şen<br />
<<strong>st</strong>rong>tes</<strong>st</strong>rong>lim borcunun ifa yeri, malın y<<strong>st</strong>rong>ü</<strong>st</strong>rong>klendiği yerdir. Satıcının <<strong>st</strong>rong>tes</<strong>st</strong>rong>lim borcunun ifa yerinin<br />
y<<strong>st</strong>rong>ü</<strong>st</strong>rong>kleme limanı olduğu gör<<strong>st</strong>rong>ü</<strong>st</strong>rong>ş<<strong>st</strong>rong>ü</<strong>st</strong>rong>, ticarî team<<strong>st</strong>rong>ü</<strong>st</strong>rong>llere uygun bulunduğu cihetle doktrinde de<br />
kabul edilmektedir. 116 Bununla birlikte, satıcı malları gemiye y<<strong>st</strong>rong>ü</<strong>st</strong>rong>klemekle, malların<br />
m<<strong>st</strong>rong>ü</<strong>st</strong>rong>lkiyetini nakletme y<<strong>st</strong>rong>ü</<strong>st</strong>rong>k<<strong>st</strong>rong>ü</<strong>st</strong>rong>ml<<strong>st</strong>rong>ü</<strong>st</strong>rong>l<<strong>st</strong>rong>ü</<strong>st</strong>rong>ğ<<strong>st</strong>rong>ü</<strong>st</strong>rong>n<<strong>st</strong>rong>ü</<strong>st</strong>rong> ifa etmiş sayılmamaktadır. Zira, malların<br />
m<<strong>st</strong>rong>ü</<strong>st</strong>rong>lkiyetinin alıcıya geçmesi, malları temsil eden konişmentonun devri suretiyle<br />
gerçekleşmektedir (TTK m. 1140/IV) 117 ‘ 118 .<br />
115 Erdem, age., sh.70.<br />
116 Gökt<<strong>st</strong>rong>ü</<strong>st</strong>rong>rk, agm., sh.1518; Kalps<<strong>st</strong>rong>ü</<strong>st</strong>rong>z, İfa Mahalli, sh.166; Kuyucak, Vesikalara M<<strong>st</strong>rong>ü</<strong>st</strong>rong>teallik Ahkâm, sh.2502.<br />
117 Bu durum, sif satışın niteliği konusuna ilişkin olarak, onun bir mal satım sözleşmesi mi olduğu, yoksa<br />
belgelerin satışına ilişkin bir sözleşme mi olduğu noktasında tartışmalara sebep olmuştur (Bkz. Chorley,<br />
L./Giles, O. C. : Slater’s Mercantile Law, London 1956, sh.213; D’arcy, L./Murray, C./Cleave, B. :<br />
Schmitthoff’s Export Trade: The Law and Practice of Inrenational Trade, London 2000, sh.30; Erdem, age.,<br />
sh.63-65; Goode, R. : Commercial Law, Oxford 1995, sh.948; Göğer, agm., sh.529; Kalps<<strong>st</strong>rong>ü</<strong>st</strong>rong>z, Denizaşırı<br />
Satışlar, sh.43-46; Kuyucak, Mukaddime, sh.2386-2387). İngiliz <strong>hukuk</strong>u bakımından, sif satışın bir belge satışı<br />
olmadığı, alıcının varma limanında malları muayene etme olanağı bulunduğu ve bu muayene neticesinde<br />
malların sözleşmeye uygun olmadığının anlaşılması <<strong>st</strong>rong>ü</<strong>st</strong>rong>zerine malları reddetme ve sözleşme bedelini geri alma<br />
hakkı bulunduğu <<strong>st</strong>rong>ü</<strong>st</strong>rong>zerinde durulmaktadır (Chorley/Giles, age., sh.213). Sif satış, ancak, satıcının malların fizikî<br />
<<strong>st</strong>rong>tes</<strong>st</strong>rong>limi konusunda hiçbir borcunun olmaması halinde ve sözleşmenin kurulmasından sonra ve fakat belgelerin<br />
<<strong>st</strong>rong>tes</<strong>st</strong>rong>liminden önce malların zıyaa uğraması halinde dahî belgeleri <<strong>st</strong>rong>tes</<strong>st</strong>rong>lim etme hakkının bulunması halinde bir<br />
belge satışı olarak kabul edilebilir (Goode, age., sh.948). Bu konuda ileri s<<strong>st</strong>rong>ü</<strong>st</strong>rong>r<<strong>st</strong>rong>ü</<strong>st</strong>rong>len bir başka gör<<strong>st</strong>rong>ü</<strong>st</strong>rong>ş ise, sif satışın<br />
belgelerin <<strong>st</strong>rong>tes</<strong>st</strong>rong>limi ile yerine getirilecek bir mal satışı olduğu yön<<strong>st</strong>rong>ü</<strong>st</strong>rong>ndedir (Kennedy, age., sh.26; Tekil, age.,<br />
sh.371) T<<strong>st</strong>rong>ü</<strong>st</strong>rong>rk <strong>hukuk</strong>u bakımından ise, böyle bir tartışmaya yer yoktur. Zira; TTK.nın 1139. maddesinde sif satış,<br />
“bir malın muayyen bir yere taşınması için gemiye y<<strong>st</strong>rong>ü</<strong>st</strong>rong>kletilmesi şartıyla… yapılan satış…” olarak tanımlanmış<br />
ve TTK.nın Gerekçesi’nde de satım sözleşmesinin konusunun belgeler değil; mallar olduğu “sif satımın<br />
konusunu emtia senedi olan konişmento değil, alelâde satımda olduğu gibi emtianın kendisi teşkil etmektedir”<br />
ifadesi ile açıklanmıştır (T<<strong>st</strong>rong>ü</<strong>st</strong>rong>rk Ti<strong>caret</strong> Kanunu Tasarısı Hakkında H<<strong>st</strong>rong>ü</<strong>st</strong>rong>kûmet Gerekçesi, TBMM Zabıt Ceridesi,<br />
C.XII, Devre: X, İçtima: 2, sh.56).<br />
118 TTK m.1140/IV’te konişmentonun ciro edilmesinden söz edilmek suretiyle, konişmentonun sadece emre<br />
yazılı olarak d<<strong>st</strong>rong>ü</<strong>st</strong>rong>zenlenebileceği intibaı uyandırılmış olmakla birlikte, TTK m.1101/I’de konişmentonun, aksi<br />
<<strong>st</strong>rong>kara</<strong>st</strong>rong>rlaştırılmadıkça, gönderilenin emrine veya sadece emre olarak tanzim edileceği h<<strong>st</strong>rong>ü</<strong>st</strong>rong>kme bağlanmıştır.<br />
Dolayısıyla, konişmento kural olarak emre yazılı d<<strong>st</strong>rong>ü</<strong>st</strong>rong>zenlenmekle birlikte, hamile veya nama yazılı olarak da<br />
d<<strong>st</strong>rong>ü</<strong>st</strong>rong>zenlenebilir. Bu son iki halde ise, konişmento ciro yoluyla değil; yazılı bir devir beyanı (TTK m.559/II) veya<br />
<<strong>st</strong>rong>tes</<strong>st</strong>rong>lim (TTK m.570/I) yoluyla devredilir.<br />
35