T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ...
T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ...
T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Stresin performans üzerindeki etkileri, 1908 yılında, Harward fizyoloji<br />
laboratuarında R.B. Yerken ve J.D. Dodson tarafından belirlenmiştir. Bu iki bilim<br />
adamına göre, herhangi bir işte iyi bir sonuç elde etmek için belli bir heyecan<br />
düzeyine gereksinim vardır. Fakat bu belli düzey aşılırsa birey işinde daha az<br />
başarılı, daha çok endişeli, yorgunluk ve yanılmaya daha yatkın olur. Diğer bir deyişle<br />
stres düzeyindeki belli artışlar, performansta ve bireysel başarıda, önemli artışlara yol<br />
açmaktadır. Bu sınırlar, artı ya da eksi yönde aşılırsa, performans ve başarıda<br />
azalmalar başlar (Ulukuş, 2001: 87; Ertekin, 1993: 63). Günümüze baktığımızda<br />
aslında değişen bir şeyin pek olmadığı ve yukarıda ifade edilen iki bilim adamının<br />
görüşlerinin halen geçerli oldukları ifade edilebilir.<br />
Stres bazen yararlı, bazen de zararlıdır. Yararlı stres uyumlu ve yapıcı olup,<br />
etkin bir performans sağlarken, uyumsuz, zararlı ve fonksiyonel olmayan yıkıcı stres,<br />
performansa yaptığı olumsuz etki nedeniyle örgütlerde istenmeyen bir durum olarak<br />
karşımıza çıkmaktadır. Yapıcı stres, bireyler üzerindeki motive edici etkisi sayesinde<br />
onların, işlerine daha sıkı bağlanmalarını ve işlerini daha istekli yapmalarını<br />
sağlayarak performanslarını yükseltirken; yıkıcı stres bireyin görevlerini yerine<br />
getirmesine engel olmaktadır (Eren Gümüştekin ve Öztemiz, 2005: 281,284).<br />
Ayrıca, düşük stres düzeyi, olumlu stres düzeyi ve yüksek stres düzeyi olmak<br />
üzere üç farklı stres düzeyi bulunmaktadır. Aşırı düşük ve aşırı yüksek stres<br />
düzeylerinin bireyin verimlilik ve performansı üzerindeki etkisi yıkıcı ve olumsuzdur.<br />
Şöyle ki; düşük stres düzeyinin bireyleri yüksek verimlilik için yeterince uyaramaması,<br />
bireyi etkin hale getirmemekte, dolayısıyla performansının artmasına olumsuz etki<br />
yapmaktadır. Benzer şekilde, bireyin maruz kaldığı yüksek düzeydeki stres, onun<br />
daha fazla zamanı ve çabayı stresle baş edebilmek için ayırmasına neden olarak<br />
performansını düşürmektedir. Buna karşın olumlu stres düzeyinde ise bireyler stresi<br />
yenmekten çok, performanslarını artırmak çabası içindedirler. Bu stres düzeyinde<br />
performans yüksektir. Örgütsel etkinlik, verimlilik ve performansı artırmak için<br />
yöneticilerin, işgörenlerde olmasını sağlayacağı stres düzeyi, bu olumlu stres<br />
düzeyidir (Eren Gümüştekin ve Öztemiz, 2005: 282–283; Tutar, 2000: 255). Daha<br />
61