1. Balıkesir Ulusal Turizm Kongresi 15-16 Nisan 2004 SPOR ...
1. Balıkesir Ulusal Turizm Kongresi 15-16 Nisan 2004 SPOR ...
1. Balıkesir Ulusal Turizm Kongresi 15-16 Nisan 2004 SPOR ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
<strong>1.</strong> <strong>Balıkesir</strong> <strong>Ulusal</strong> <strong>Turizm</strong> <strong>Kongresi</strong> <strong>15</strong>-<strong>16</strong> <strong>Nisan</strong> <strong>2004</strong><br />
<strong>SPOR</strong> TURİZMİ VE KAPIDAĞ YARIMADASININ TURİZM AMAÇLI<br />
<strong>SPOR</strong>TİF FAALİYETLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ<br />
<strong>1.</strong>GİRİŞ<br />
475<br />
Öğr. Gör. Melih SERENGİL ( * )<br />
Öğr. Gör. Dönüş ÇİÇEK ( * )<br />
Dünya nüfusundaki hızlı artış, fert başına gelir düzeyinin yükselmesi,<br />
teknolojik gelişmeler, ulaştırma hizmetlerinde konfor ve hızın artması, yoğun iş<br />
yaşamının stresinden uzaklaşmak için tatilin lüks değil bir zorunlu ihtiyaç haline<br />
gelmesi, boş zamanları değerlendirme bilincinin yerleşmesi, ulusal ve uluslararası<br />
seyahat ve konaklama hareketlerinin büyük ölçüde gelişmesine neden olmuştur.<br />
Bu gelişmeler insanların boş zamanlarını daha aktif bir şekilde değerlendirme ve<br />
günlük olağan yaşamında bulamadığı, eksikliğini hissettiği, özlemini duyduğu<br />
bazı duygularını (dinlenmek, eğlenmek, ilgi duyduğu alanlarda faaliyette<br />
bulunmak, değişik kültürleri tanımak,vb), giderme isteğini arttırmış bu da turizmi<br />
etkileyerek değişik turizm türlerinin ortaya çıkmasını sağlamıştır (Boztepe 1996).<br />
Türkiye’de turizm denilince akla ilk olarak “deniz-kum-güneşe” yönelik<br />
turizm faaliyetleri gelmektedir. Yapılan yatırımlara bakıldığında da önemli bir<br />
çoğunluğun bu turizme yönelik olarak gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır. Ancak<br />
zamanla denizlerin kirlenmesi, başka turizm türlerine olan talebin dünya<br />
genelinde artması, Türkiye’de de <strong>Turizm</strong> Bakanlığı’nın, bu konuda çalışmalar<br />
yapmasını gerekli hale getirmiştir. Bu amaçla <strong>Turizm</strong> Bakanlığı 1993 yılında<br />
turizmin çeşitlendirilmesi konusunda bir takım çalışmalar başlatmıştır. <strong>Turizm</strong><br />
sektörü, uzun yıllar turistik ürünün çeşitlendirilmemesi tek boyutlu turizm ürünü<br />
sunma politikası nedeniyle, tur operatörlerinin satış baskıları karşısında çaresiz<br />
kalmış ve bunların satış politikalarına bağımlı hale gelmiştir. Türkiye’de;<br />
mevsimlik yoğunlaşmayı önlemek, tur operatörlerinin satış baskılarına karşı daha<br />
güçlü olmak ve sektörel verimliliği arttırmak için, dünyada daha fazla talep gören<br />
turizm türlerinin belirlenmesi, Türkiye’de uygulanabilirliğinin araştırılması ve<br />
(*) <strong>Balıkesir</strong> Üniversitesi Erdek Meslek Yüksekokulu<br />
*
<strong>1.</strong> <strong>Balıkesir</strong> <strong>Ulusal</strong> <strong>Turizm</strong> <strong>Kongresi</strong> <strong>15</strong>-<strong>16</strong> <strong>Nisan</strong> <strong>2004</strong><br />
bunlarla ilgili teşvik çalışmalarına hız verilmesi gerekmektedir (Kozak ve<br />
diğerleri 2000).<br />
Uluslar arası seyahate katılanların giderek daha hareketli tatil ürünlerini<br />
tercih etmesi, spor organizasyonlarının yöresel ve ülkesel ekonomiye katkıları,<br />
spor ve turizm arasındaki var olan ilişki, spor turizminin turistik ürün<br />
çeşitlendirilmesinde dikkate alınması gereken bir alternatif olduğuna işaret<br />
etmektedir (Zorba ve diğerleri <strong>2004</strong>).<br />
<strong>Turizm</strong> ve spor ilişkilendirildiğinde karşımıza spor turizmi ve turizm sporu<br />
olarak iki kavram çıkmaktadır. Spor turizminde spor birincil amaç olurken, turizm<br />
sporunda spor, tatilden sonra gelen, tatil içerisinde yer alan ikincil amaç<br />
olmaktadır. Spor turizmi de kendi içerisinde yarışma ve rekreasyonel spor olarak<br />
iki alt kategoriye ayrılmaktadır (Gammon and Robinson 1997). Yarışma sporu<br />
rekabet içeren, var olan performansı aşmak amacı ile yapılan ve müsabaka<br />
kazanmanın temel olduğu spor turizmidir. Bireylerin kendilerini yeniden<br />
yaratmalarını, sağlıklarına kavuşmalarını, yaşam kalitelerini yükseltmelerini ve<br />
yabancılaşmadan kurtulmalarını sağlamak amacı ile yapılan "herkes için spor"<br />
sloganında kristalleşen spor anlayışı ise rekreasyonel spor turizmidir.<br />
Bildiride, serbest zamanların değerlendirilmesinde, bilhassa, gelişmiş<br />
ülkelerde önemli bir yer tutan, sosyal ilişkileri geliştiren ve serbest zaman<br />
faaliyetlerinden biri olan spor kavramı, spor turizmi içerisinde rekreasyonel bir<br />
faaliyet olarak ele alınacaktır. İlk olarak sporun tanımı ve önemi üzerinde<br />
durulacak ardından sporun turizm ile olan ilişkisine değinilecektir. Çalışmanın son<br />
kısmında ise, Türkiye’nin önemli turistik destinasyonlarından biri olan ancak son<br />
yıllarda değişen turistik talebe cevap veremeyen Kapıdağ Yarımadası’nın<br />
özelliklerine uygun turizm amaçlı sportif faaliyetlerin uygulanabileceği alanlar<br />
araştırılarak tespit edilmeye çalışılacaktır.<br />
476
<strong>1.</strong> <strong>Balıkesir</strong> <strong>Ulusal</strong> <strong>Turizm</strong> <strong>Kongresi</strong> <strong>15</strong>-<strong>16</strong> <strong>Nisan</strong> <strong>2004</strong><br />
2.<strong>SPOR</strong>UN TANIMI VE ÖNEMİ<br />
Özü gereği belli kurallara bağlı bir oyun olan spor, insanlık tarihi kadar<br />
eski bir geçmişe sahiptir. Genel anlamda spor, çağdaş kişiliğin oluşumundaki<br />
beden, ruh ve kafa unsurlarının koordineli eğitimidir (Demirhan 1992;Sunay<br />
2001).<br />
Bir başka tanıma göre spor, ferdin tabî çevresini beşeri çevre hâline<br />
getirirken elde ettiği kabiliyetleri geliştiren, belirli kurallar altında araçlı veya<br />
araçsız, ferdî veya toplu olarak, boş zaman faaliyeti kapsamı içerisinde veya tam<br />
zamanını alacak şekilde bütünleştirici, beden ve ruh sağlığını geliştiren, rekabetçi,<br />
dayanışmacı ve kültürel bir olgudur (Erkal 1986; Boztepe1996).<br />
Spor, spor insanın emrinde ve hizmetinde olursa (serbest zamanların<br />
kullanımına yönelik uğraş niteliği taşıyan, sağlıklı, zinde kalma vb amaçlar için<br />
yapılan spor) rekreasyon faaliyeti, eğer insan sporun emrine girerse o zaman da<br />
spor bir meslek özelliği taşıyarak elit spor denilen performans sporu olmakta ve<br />
rekreasyon faaliyeti kapsamı dışında kalmaktadır. Spor bu biçimi ile ulusal<br />
kahramanların yaratılması, tüm dünyanın tanıdığı süper yeteneklerin oluşması ile<br />
"daha hızlı, daha yükseğe, daha kuvvetli" ilkesine ulaşmaya çalışır (Boztepe 1996;<br />
Koruç 1997; http://www.sporbilim.com).<br />
Teknolojik ilerlemeler, çalışma hayatında büyük rahatlık sağlamakla<br />
birlikte insanın bedensel olarak yapacağı işi azaltmakta ve insanların daha az<br />
hareket etmelerine neden olmaktadır. Bu hareket azlığı “Hypokinetic Disease”<br />
(hareket azlığı hastalıkları) adı verilen yeni hastalıkların ortaya çıkmasına sebep<br />
olmaktadır. Bu hastalıklar arasında özellikle kalp- damar hastalıkları, en çok can<br />
alan hastalık grubunu oluşturmaktadır. Bu hareket azlığı ile başa çıkmak, insanın<br />
yaşam kalitesini yükseltmek, insanı fiziksel anlamda günlük yaşamdaki<br />
etkinlikleri daha kolay yapar hale getirebilmek amacı ile “yaşam boyu spor”<br />
olgusu doğmuştur. Bu olgu çeşitli dönemlerde, çeşitli ülkelerde “herkes için<br />
spor”, “sağlık için spor”, “kitle sporu” gibi değişik isimlerle anılmıştır<br />
(http://www.sporbilim.com/; http://www.terakki.org.tr).<br />
477
<strong>1.</strong> <strong>Balıkesir</strong> <strong>Ulusal</strong> <strong>Turizm</strong> <strong>Kongresi</strong> <strong>15</strong>-<strong>16</strong> <strong>Nisan</strong> <strong>2004</strong><br />
Bir serbest zaman uğraşı olarak yani amatörce yapılan şekliyle rekreaktif<br />
faaliyet özelliği taşıyan spor, rekreasyonun en kapsamlı, çeşitli ve ilgi çeken<br />
alanlarından birini oluşturmaktadır. Spor ve rekreasyon karşılıklı olarak<br />
birbirlerini etkilerler. Spor insanların rekreaktif gereksinimlerini karşılamada<br />
önemli bir hareket alanı sağlarken, rekreasyon da, sporun toplumsal<br />
yaygınlaşmasında ve sportif başarılar elde edilmesinde önemli roller üstlenmiştir<br />
(Şahin 1997; http://www.sporbilim.com ).<br />
Rekreasyonel bir araç olarak spor, insanların endüstrileşme ile beraber<br />
yaşam biçimlerini değiştirmeleri sonucu meydana gelen (bir taraftan şehir ve<br />
endüstriyel ortamlara taşınmaları, uygarlaşma ve hayat standartlarının yükselmesi,<br />
diğer taraftan da çalışma ortamının, kentleşmenin beraberinde getirdiği stres vb)<br />
zihinsel ve fiziksel eksikliklerin ortaya çıkardığı olumsuzlukları gidermek için<br />
önemli fonksiyonlar üstlenmiştir. İnsanın çalışma hayatındaki veriminin<br />
yükselmesi, yeni şeyler üretebilmesi, her şeyden önce insan olarak mutlu<br />
olabilmesi için, farklı etkinliklerle uğraşmasını ya da dinlenme ihtiyacının<br />
giderilmesini kaçınılmaz kılmaktadır.<br />
Spor ister sağlık, ister boş zamanları değerlendirme, isterse performans<br />
amacıyla yapılsın bireyin yaşamını zenginleştirmektedir. Bu nedenle çeşitli spor<br />
gruplarına katılım her yaşta insana önerilmektedir.<br />
3.<strong>SPOR</strong> VE TURİZM İLİŞKİSİ<br />
Dinlenme, eğlenme ve gelişme özellikleri ile bütünleşmiş olan turizm<br />
olayı rekreasyonun önemli bir yönünü ve önemli bir alanını oluşturmaktadır.<br />
<strong>Turizm</strong> genellikle dinlenme ve eğlenme amacı taşıyan serbest zamanı<br />
değerlendirme ihtiyacından kaynaklanmaktadır. Serbest zamandan anlaşılan, iş,<br />
uyku ve diğer temel ihtiyaçlar karşılandıktan sonra bireye kalan zamandır. İnsanın<br />
öz benliğine uygun ve yapmaktan zevk aldığı bir faaliyete katılması ile monoton<br />
modern hayat ve yaşam kavgasının sıkıcı havasından sıyrılarak kendisini bulması<br />
ve kendi duygularına ortak olacak, diğer insanlarla tanışıp kaynaşarak zevk içinde<br />
478
<strong>1.</strong> <strong>Balıkesir</strong> <strong>Ulusal</strong> <strong>Turizm</strong> <strong>Kongresi</strong> <strong>15</strong>-<strong>16</strong> <strong>Nisan</strong> <strong>2004</strong><br />
sosyal bir kişilik kazanması için serbest zamanda yapılan etkinlikler olarak<br />
tanımlanan rekreasyon, turizm ile yakından ilişkilidir (Gülez 1986; Erkan 1995;<br />
Erdoğan 1995; Akat 1997; http://www.sporbilim.com). <strong>Turizm</strong> ve rekreasyon,<br />
genel olarak, insanların yaşam kalitelerini ve yaşamdan tatmin düzeylerini<br />
artırmak yönünde etkide bulunmakta, her ikisinin de özünde serbest zaman<br />
değerlendirme ve dinlenme ortak noktaları oluşturmaktadır (Bakır 1990;<br />
Karaküçük 1999).<br />
Rekreasyon etkinliklerini turizmle ilgisi açısından şu şekilde<br />
sınıflandırmak olanaklıdır (Serarslan ve Bakır 1988):<br />
- Konut ve çevresinde yer alan faaliyetler<br />
- Yüksek düzeyde toplumsal kapsamlı faaliyetler<br />
- Kültür ve sanat yönlü faaliyetler<br />
- Genel açık alan faaliyetleri<br />
- Sportif faaliyetler<br />
Yukarıdaki faaliyetler dikkate alındığında, bir çok mal ve hizmetten<br />
meydana gelen turistik ürünün önemli bir bölümünü rekreasyon faaliyetlerinin<br />
oluşturduğu söylenebilir.<br />
<strong>Turizm</strong>de asıl amaç pazarlamadır. Diğer bir ifade ile turistik mal ve<br />
hizmetlerin doğrudan veya turizm aracıları yardımı ile üreticiden, son tüketici<br />
olan turiste akışı ve yeni turistik tüketim gereksinimlerinin ve arzularının<br />
yaratılması, karşılanması ile ilgili faaliyetlerin tümüdür. Bu amaçla, turisti otele,<br />
yöreye, bölgeye veya ülkeye davet etmek için turiste sunulacak hizmetler ve<br />
kaynaklar önemlidir (Boztepe 1996; Akat 1997; Hacıoğlu 2000; Usal 2001).<br />
Spor unsurunun bulunduğu turistik ürünü tüketiciye sunarken en doğru<br />
hizmet ile sunmak, talebin sürekli hale gelmesine, gelişme ve değişme sorunu<br />
yaşayan turistik tesislerin çeşitlenmesine, şimdiye kadar gelişmemiş bölgelerin<br />
kalite ve çekiciliğini artmasına neden olacaktır. Çoruh nehri üzerinde yapılan<br />
rafting, buna açık bir örnek olarak gösterilebilir (Boztepe 96). Ayrıca tüketici bu<br />
unsuru hizmet olarak beklediği gibi doğrudan talep yaratarak sporu, turizm amaçlı<br />
kullanmaktadır.<br />
479
<strong>1.</strong> <strong>Balıkesir</strong> <strong>Ulusal</strong> <strong>Turizm</strong> <strong>Kongresi</strong> <strong>15</strong>-<strong>16</strong> <strong>Nisan</strong> <strong>2004</strong><br />
Spor, turizmi iki yolla geliştirir. İlk olarak tatilleri esnasında sportif bir<br />
faaliyete (golf, kayak, rafting, olta balıkçılığı vb) katılmak isteyen turistler; ikinci<br />
olarak ise organizeli bir spor faaliyetine (olimpiyat oyunları, dünya kupası<br />
maçları) izleyici yada aktif olarak katılmak isteyen turistler yer alarak turizme<br />
katkıda bulunmaktadırlar. Burada birinci ayrımda spor, tatilden sonra gelen, tatil<br />
içerisinde yer alan ikincil amaç olarak turizmi etkilerken; ikinci ayrımda spor,<br />
birincil amaç olarak turizmi etkilemektedir (Sanderson ve diğerleri 2000;<br />
http://www.matkailu.org/). Kısaca, sporun turizme etkisi dikkate alındığında, spor<br />
tek bir sebep olabileceği gibi başka sebeplerin içerisinde de yer alabilir.<br />
Sportif faaliyetlerin rekreasyon faaliyetlerinden biri olduğu hatırlanacak<br />
olursa, turist ihtiyaç ve isteklerinden birinin de tatilleri sırasında sportif<br />
faaliyetlere katılma olanaklarının sunulması olduğu vurgulanmış olacaktır. Turiste<br />
spora katılma imkanlarının sunulması turistik ürünü daha ilginç hale getirecektir.<br />
Böylece turistik ürün çeşitlendirilerek hem turist memnun edilebilecek hem de<br />
kalış süresi uzatılarak ekonomik fayda sağlanmış olabilecektir (Serarslan ve Bakır<br />
1988).<br />
Her ne kadar toplumların spora bakış açıları ve spor yapma eğilimleri<br />
değişken olsa da, yapılan araştırmalar, rekreasyon amaçlı sportif faaliyetleri<br />
tercih eden insanların sayısının gün geçtikçe arttığını göstermektedir. Örneğin,<br />
Almanya'da halkın %61'i boş zaman etkinliklerinden biri olan sporu tercih<br />
etmektedirler. Ayrıca 1987 yılında Almanya'da 6-<strong>16</strong> yaş arasındaki 190. 000 kişi<br />
üzerinde anket yoluyla yapılan bir araştırmada gençlerin %60'ının boş zamanlarını<br />
spor yaparak geçirdikleri görülmüştür (http://www.sporbilim.com). <strong>Turizm</strong>in,<br />
spor imkanlarının kullanılmasına, desteklenmesine ve sporun gelişmesine nasıl<br />
katkıda bulunacağını ve tatilde iken sportif faaliyetlere katılmanın önemini<br />
dikkatle gözden geçirmeyi amaçlayan bir araştırma İngiltere’de “Spor Konseyi”<br />
tarafından gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucuna göre, düzenli olarak spora<br />
katılanların tatil sırasında da spora katılmaya devam ettikleri, araştırma<br />
kapsamında bulunan beş ülkede (Fransa, Almanya., Hollanda, İspanya ve İsveç)<br />
480
<strong>1.</strong> <strong>Balıkesir</strong> <strong>Ulusal</strong> <strong>Turizm</strong> <strong>Kongresi</strong> <strong>15</strong>-<strong>16</strong> <strong>Nisan</strong> <strong>2004</strong><br />
resmi klüp ve ders yapısının dışında rekreasyonel spora doğru kuvvetli bir<br />
değişme olduğu tespit edilmiştir (Glyptis 1982).<br />
Serbest zamanlarda sportif faaliyetlere aktif katılmayı tercih etme oranının<br />
yüksek olmasındaki temel nedenler, sporun kişisel ve toplumsal özelliklerinden<br />
kaynaklanmaktadır. Ayrıca sportif faaliyetlerin; katılım kolaylığı, çalışma<br />
rahatlığı, her yaşın, her cinsin ve herkesin zevk ve isteklerine yanıt verebilecek<br />
tercih olanağı vardır. Sportif faaliyetler, sosyalleştirici, toplumsal birliği sağlayıcı,<br />
sağlık kazandırıcıdır. Hem spor hem de turizm dinlenme ve ruh/beden sağlığı<br />
ortak amacını taşıdığından spor turizmin doğal bir parçasıdır (Azaklı ve Özgür<br />
<strong>2004</strong>).<br />
4.<strong>SPOR</strong> TURİZMİNİN TANIMI VE BELİRLEYİCİ FAKTÖRLERİ<br />
Sporun yüzyılımız içinde gelişen teknoloji ile birlikte; özellikle ulaşım<br />
araçlarının gelişimi, seyahat anlayışlarının değişimi sporun günümüzde farklı bir<br />
konuma ulaşmasına neden olmuştur. Yarışma için yapılan organizeli spor, yine<br />
organizeli yapılan turistik ürün haline dönüşmüştür.<br />
Spor yapma ya da izleme isteği, insanların seyahat nedenlerinden biridir.<br />
Dünyanın her tarafında milyonlarca insan farklı oyunları, izlemek için seyahat<br />
eder. Özellikle olimpiyat oyunları gibi uluslararası spor organizasyonları<br />
milyonları harekete geçirir. Katılma yada seyretmek şeklindeki spor düşkünlüğü<br />
çoğu zaman geniş halk kitlelerinin ilgisinin bu alanlarda yoğunlaşmasına yol açar.<br />
Sosyal bilimciler bu ilgiyi “oyun” ya da “spor yaşamı” deyimi ile<br />
açıklamaktadırlar. Bundan maksat oyun oynamak, spor yapmak ya da seyretmek<br />
suretiyle hoşça vakit geçirmektir (Erdoğan 1995).<br />
Spor <strong>Turizm</strong>i, bir spor faaliyetinde bizzat yer almak ya da seyirci olarak<br />
katılmak amacıyla seyahat edilmesidir (Bakar 1996; Standeven and Knop 1999;<br />
Ross 2001; Ritchie ve Adair 2002).<br />
481
<strong>1.</strong> <strong>Balıkesir</strong> <strong>Ulusal</strong> <strong>Turizm</strong> <strong>Kongresi</strong> <strong>15</strong>-<strong>16</strong> <strong>Nisan</strong> <strong>2004</strong><br />
Spor turizmini, devamlı oturma yeri dışında yapılan dinlenme, gevşeme<br />
veya spor branşlarında gelişmeye yardımcı olan müsabaka ve turnuvalara bizzat<br />
katılma ya da izleme amacıyla seyahat eden spor meraklıları ile spor<br />
organizasyonları ve bunların yapıldığı veya yapılacağı yer ve tesisleri gezmek<br />
görmek isteyen spor meraklıları oluşturur (Toskay 1989).<br />
De Knop, sportif amaçlı faaliyetlere katılan turistleri, sportif faaliyetlerin<br />
düzenlendiği yer ve amaç faktörlerine göre altı gruba ayırmaktadır<br />
(http://www.ausport.gov.au/).Bu sınıflandırma aşağıdaki şekilde gösterilmektedir:<br />
Deniz-Kum ve<br />
Günese Yönelik<br />
Maceraya<br />
Yönelik<br />
Eglenceye Yönelik<br />
Spor<br />
<strong>Turizm</strong>i<br />
Kültürel Spora<br />
Yönelik<br />
Yarisma<br />
Amacina<br />
Yönelik<br />
Saglik Amacina<br />
Yönelik<br />
Şekil I. Sportif amaçlı faaliyetlere katılan turistleri, sportif faaliyetlerin düzenlendiği yer ve amaç<br />
faktörlerine göre sınıflandırılması (http://www.ausport.gov.au)<br />
Spor turizmi, çalışmanın giriş bölümünde anlatıldığı gibi, yarışma veya<br />
rekreasyonel olarak iki gruba ayrılabileceği gibi, uluslararası spor turizmi, aktif<br />
spor turizmi ve nostaljik spor turizmi şeklinde de ayrılabilmektedir (Ross 2001).<br />
Uluslararası spor turizmi, genel olarak olimpiyat oyunları ve dünya kupası<br />
futbol karşılaşmaları gibi organizasyonları içerir (1996 yılında yapılan Atlanta<br />
Dünya Olimpiyat oyunları ve 1994 yılında yapılan Dünya Kupası). Spor<br />
karşılaşmalarına bizzat katılmak amacıyla seyahat eden bireylerin oluşturduğu<br />
482
<strong>1.</strong> <strong>Balıkesir</strong> <strong>Ulusal</strong> <strong>Turizm</strong> <strong>Kongresi</strong> <strong>15</strong>-<strong>16</strong> <strong>Nisan</strong> <strong>2004</strong><br />
(Golf, tenis, balıkçılık, araçlı kar sporları, ve sörf ) aktif spor turizmi ve sporla<br />
ilgili düzenlenen ünlü organizasyonları kapsayan faaliyetler de (Knoxville’de<br />
bayanlar üniversite basketbol salonu ve New York Cooperstown’daki ünlüler<br />
beyzbol salonu gibi ) nostaljik spor turizmini oluşturur (Ross 2001).<br />
4.<strong>1.</strong> Spor <strong>Turizm</strong>inin Belirleyici Faktörleri<br />
Spor turizminin belirleyici faktörleri şu şekilde sıralanabilir (Boztepe<br />
1996):<br />
4.<strong>1.</strong><strong>1.</strong>Psiko-Sosyal Faktörler<br />
Ekonomik gelişim, tüm dünyada yapısal bir değişime neden olmuştur. Bu<br />
değişimler, kültürden politikaya kadar bir çok alanda kendini hissettirmiştir.<br />
<strong>Turizm</strong>e katılanlar ile sportif faaliyet içinde yer alanların bu ekonomik büyüme ile<br />
beraber bir takım faktörlere bağlı olarak da değişkenlik gösterdiği söylenebilir.<br />
<strong>Turizm</strong> olgusunda meydana gelen gelişmeler ve değişimler turizmin büyük bir<br />
hareketlilik içine girmesi, sporun kitlelerin birlikte düşünüp, birlikte harekete<br />
geçtikleri bir olgu haline dönüşmesi spor turizmini oluşturmada etkin ve<br />
belirleyici bir faktör olmasına neden olmuştur. Bu hareketlilik, beraberinde birçok<br />
faktörleri de bu olgunun içine çekmiştir.<br />
Spor turizmine katılanların kavranması anlamına da gelebilecek faktörler<br />
sporun günlük yaşantının bir parçası haline gelmesi ve spor heyecanının turizme<br />
iştirak edenleri yeni arayışlara itmesi nedeni ile motivasyonun oluşmasına da<br />
neden olabilecektir. Hayatın esası, mutlu yaşamak ve mutlu yaşatmaktır. Bedensel<br />
sağlığın yerinde olması bu mutluluğun oluşmasında tek başına yeterli olamaz.<br />
Bireyin ruhsal ve sosyal yönlerden de sağlıklı olması gereklidir. Ne var ki, bireyin<br />
ruhsal (moral, ahlak) ve sosyal (entelektüel) iyilik halini bir anda elde etmesi<br />
mümkün değildir.<br />
Sosyal faktörler insan toplum ve çevre ilişkileri olarak değerlendirilecek<br />
olursa, spor turizmi içinde çok belirgin yerleri olan kavramlar olarak karşımıza<br />
çıkmaktadırlar. Özellikle sportif faaliyetin içinde bulunan bireyin bulunduğu<br />
çevre şartlarına ve toplumdaki değer yargılarına göre değerler oluşturması bireyin<br />
sosyalleşmesine ve entelektüel çevre bilincinin gelişmesine yardımcı olmaktadır.<br />
483
<strong>1.</strong> <strong>Balıkesir</strong> <strong>Ulusal</strong> <strong>Turizm</strong> <strong>Kongresi</strong> <strong>15</strong>-<strong>16</strong> <strong>Nisan</strong> <strong>2004</strong><br />
Örnek olarak, dünyanın sayılı futbolcularından oluşturulan bir karma futbol<br />
takımı ile Türk milli takımı karmasının bir futbol maçı sergilemesi ve bu<br />
organizasyondan elde edilen gelirin Bosnalı çocukların mutluluğu için harcanacak<br />
olması o futbol maçına gidecek olan seyircilerde bir motivasyon oluşmasına ve<br />
hem bireyin hem de kitlenin psiko sosyal açıdan tatmin olmasına neden olacaktır.<br />
4.<strong>1.</strong>2.Tıbbi faktörler<br />
Sanayileşme ve şehirleşmenin insan yaşamında çeşitli şekillerde etkin<br />
olmasının, bireylerde ve toplumlarda oluşturduğu hareketsizlik, psiko sosyal<br />
hastalıkların ortaya çıkmasına neden olmuştur.<br />
Doğa ve çevre insanın fizyolojik gelişimine neden olan etkileri spor<br />
turizminin oluşmasına yardımcı olurken; turizm olgusunun içinde spor<br />
faaliyetlerinin varlığı da turizm ile spor arasındaki ilişki açısından farklı bir boyut<br />
oluşmasına neden olmaktadır. Sağlıklı iklimde bulunma amacı güdülerek yapılan<br />
dağ turizmi ve dağ sporları, havanın temiz oluşu nedeni ile, deniz seviyesinden<br />
yükseklik, güneşlilik, normal sıcaklık değerleri ve havadaki bağıl nem oranının<br />
insan bünyesine ve sağlığına yaptığı olumlu etkilere sahiptir. Örnek olarak<br />
sporcuların yaklaşık 2500m yüksekliğinde bir dağ zirvesini tercih ederek kamp<br />
yapmaları fizyolojik bir gelişim olayını yakalamak içindir. Böyle bir olayın<br />
gerçekleşmesi içinde bu tür dağ zirvelerine uygun mekanlar ve tesisler inşa etmek<br />
gereklidir. Tesislerin sporcular için kurulması, o bölgeyi hazırlık dönemi içinde<br />
kullanan sporcuların ve idarecilerin o bölge için bir turistik canlılık sağlamalarına<br />
neden olur. Diğer taraftan da kamp zamanları dışında yine aynı bölgenin turizme<br />
yönelik olarak kullanılmasını cazip hale getirmek ve turizme katılanlar için sağlık<br />
turizmi anlayışı ile o bölgeyi canlı tutmak turizm açısından ekonomik fayda<br />
sağlar. Böylece; sosyal hastalıkların tedavisinde kullanılan mekanlar olma özelliği<br />
de taşımış olurlar.<br />
4.<strong>1.</strong>3.Ekonomik faktörler<br />
<strong>Turizm</strong> günümüzde yüksek döviz kazancı sağlayan ve gelişmekte olan ülkeler<br />
açısından ekonomik gelişme stratejilerinde anahtar bir sektör durumuna gelmiştir.<br />
Spor ise görüntüsü nedeni ile öncelikle harcamayı gerektiren bir olgu<br />
484
<strong>1.</strong> <strong>Balıkesir</strong> <strong>Ulusal</strong> <strong>Turizm</strong> <strong>Kongresi</strong> <strong>15</strong>-<strong>16</strong> <strong>Nisan</strong> <strong>2004</strong><br />
görünümünde olmasına rağmen, sonradan ortaya çıkan verimliliği ile anahtar<br />
konuma giren ikinci sektör olmuştur. Büyük ve küçük sportif organizasyonlar,<br />
ekonomik açıdan organizasyonu düzenleyen ülke veya bölge için bir kaynak teşkil<br />
etmektedirler. <strong>Turizm</strong>in ve sporun bu ekonomik büyüme karşısındaki ilgi alanında<br />
turizme katılanların sayısı ile spor yapanların veya sportif faaliyet içinde yer<br />
alanların sayısı ile doğru orantılı olarak yükselen bir grafik göstermektedir.<br />
5.TURİZM AMAÇLI YAPILAN <strong>SPOR</strong>TİF FAALİYETLER<br />
Turistik tüketimin yapılacağı destinasyonun özelliği (coğrafik yapı, iklim,<br />
doğal veriler, üst yapı vb), turistik talebin hem nitelik hem de nicelik yönünden<br />
çeşitliliği gibi nedenler turizm amacı ile yapılan sportif faaliyetlerin<br />
sınıflandırılmasında farklı seçenekleri karşımıza çıkarmaktadır. Burada yapılan<br />
sınıflandırma, <strong>Turizm</strong> amacı ile yapılan sportif faaliyetlerin bir takım belirleyici<br />
özellikleri dikkate alınarak, oluşturulmuştur. Bunlar ;<br />
5.<strong>1.</strong>Scuba Dıvıng<br />
Aletli dalış olarak da adlandırılabilen Scuba Dıvıng, zaman içinde<br />
ihtiyaçları gidermek için yapılan faaliyetler olmaktan çıkarak, sportif bir hobi<br />
kimliğine bürünmüştür. 1959’a kadar sadece ilgili kişiler tarafından sistematik<br />
olarak sürdürülen dalışlar, bu tarihten sonra uluslar arası dalma sporu<br />
derneklerinin kurulması ile birlikte sportif amaçlarla düzenlenmeye başlanmıştır.<br />
Dünya Sualtı Aktiviteleri Konfederasyonu (CMAS), sualtı sporlarının dünya<br />
çapında otorite kuruluşudur. Türkiye’de geçerli olan “BSK”, “BSAC”,“CMAS”,<br />
“PADI”, “NAUI” vb. sertifikalarını veren dalış merkezleri bulmak mümkün<br />
olmaktadır (http://www.bookinturkey.com; http://www.voyagerbook.com/tr<br />
http://www.kulturturizm.gov.tr).<br />
5.2.Yelken<br />
Yelken sporu, ister olimpik bir spor dalı olarak yapılsın, ister bir dinlenme ve<br />
eğlence olarak ele alınsın, esasları ve kuralları değişmeyen, araçlı bir spordur.<br />
Yelken sporunu çeşitli kriterlere göre sınıflandırılabilir. Bunlar; Optimist, Europe,<br />
485
<strong>1.</strong> <strong>Balıkesir</strong> <strong>Ulusal</strong> <strong>Turizm</strong> <strong>Kongresi</strong> <strong>15</strong>-<strong>16</strong> <strong>Nisan</strong> <strong>2004</strong><br />
420, Laser, Finn, 470, Pirat, Dragon, Radyo Kontrol Ve Handikap sınıfları olarak<br />
sıralanabilir ( http://www.istanbulyelken.org.tr; http://www.voyagerbook.com/tr ;<br />
http://www.kulturturizm.gov.tr).<br />
5.3.Dağ Sporları<br />
Dağ sporları; dağlık yörelerde sürdürülen sportif amaçlı gezi, yürüyüş,<br />
tırmanma ve kayak uygulamalarını kapsayan, bireysel veya toplu olarak yapılan<br />
belirli araç ve gereçlerin doğa koşullarına ve yazılı kurallara uygun olarak<br />
kullanıldığı bir spor dalıdır (Ulu ve diğerleri 1998; Bakar 1996;<br />
http://www.kulturturizm.gov.tr).<br />
5.4.Kış Sporları<br />
Belli araç ve gereçler kullanarak belirli kurallara uyularak belirli özelliklere<br />
sahip karlı ve buzlu ortamlar üzerinde bireysel veya toplu olarak yapılan serbest<br />
ve yarışma amaçlı spor uygulamalarıdır (Ulu ve diğerleri 1998; Bakar 1996).<br />
5.5. Yamaç paraşütü<br />
Yamaç paraşütü, birkaç yenilikçi havacı tarafından 1980'li yılların<br />
başlarında serbest paraşütlerle yamaçlardan koşarak havalanmaları ile başlamıştır.<br />
Zamanla paraşütlerin aerodinamik yapılarının gelişmesiyle birlikte performansları<br />
da artarak ve serbest paraşütlerden ayrılarak, planör, delta kanat gibi amacı uçuş<br />
olan bir alet haline gelmiştir. Günümüzde pilotların da tecrübesine bağlı olarak,<br />
yamaç paraşütü ile küçük tepelerden kalkılıp, yüzlerce metre yukarılara<br />
çıkılabilmekte ve saatlerce havada kalıp kilometrelerce uzaklara uçulabilmektedir.<br />
Katlandığında bir sırt çantasına sığacak kadar küçülebilmesi ve ağırlığının da çok<br />
az olması bazı dağcıların ilgisini çekmiş ve dağların zirvelerinden yamaç<br />
paraşütüyle uçarak inenler olmuştur. Belli sağlık koşulları içerisinde hemen<br />
herkes tarafından yapılabilecek olan yamaç paraşütünün öğrenilmesi de çok kolay<br />
olmaktadır (http://www.yamacparasutu.net;http://www.voyagerbook.com/tr/;<br />
http://www.kulturturizm.gov.tr).<br />
486
<strong>1.</strong> <strong>Balıkesir</strong> <strong>Ulusal</strong> <strong>Turizm</strong> <strong>Kongresi</strong> <strong>15</strong>-<strong>16</strong> <strong>Nisan</strong> <strong>2004</strong><br />
Bunun için ülkemizde başvurulabilecek birçok kulüp, dernek, kurs, şahıs,<br />
şirket, vs. vardır<br />
5.6.Balon<br />
Dünyada ilk ortaya çıkışı 18.yy sonlarına uzanan balonla uçuş sporu<br />
ülkemizde de yoğun ilgi görmektedir. Uzun yıllardır bireysel sportif amaçlı<br />
yapıldığı gibi, turistik yörelerdeki yerel etkinliklerde balonla kent turları<br />
düzenlenebilmektedir. Balon, içine doldurulan sıvı propan gazının ısıtılması ile<br />
havalanır. Uygun rüzgarda (10 km/h'in altındaki) oldukça uzun süreler sakin bir<br />
uçuşla havada kalabilir. Ortalama seyir yüksekliği 500-<strong>15</strong>00 feet arasında olan<br />
balona yön vermek, irtifa kazandırıp kaybettirmek, hızını değiştirmek, tecrübeli<br />
bir pilot tarafından kolaylıkla yapılabilir (http://www.voyagerbook.com/tr;<br />
http://www.kulturturizm.gov.tr).<br />
5.7.Trekking ve Hikking<br />
Trekking, doğa sporlarının en hafif kollarından biridir. Uzun ve yorucu<br />
yürüyüş anlamına gelir. Hikking ise günübirlik doğa gezisi anlamına gelir.<br />
Dilimize İngilizce'den geçen ve asıl anlamı “Güney Afrika’da kağnı ya da yaya<br />
olarak göç” olan "trekking" sözcüğü İngilizce'de "doğal engellerle dolu bir arazi<br />
parçasını herhangi bir ulaşım aracı kullanmaksızın yürüyerek aşmak" anlamına<br />
gelmektedir. Her yaştan insan tarafından trekking ve hikking yapılabilir.<br />
Trekking ve hikking de yürüyüş süresi parkurun zorluk derecesine göre değişiklik<br />
gösterir. Orta dereceli bir parkur yaklaşık olarak 5-6 saat sürer. Kalabalık ve<br />
gürültülü şehir hayatından bir an olsun uzaklaşmak, doğayla baş başa bir gün<br />
geçirmek, doğal yaşama bir gün olsun ayak uydurabilmek ve doğadaki<br />
güzellikleri grup arkadaşlarıyla paylaşmak isteyenlerin uğraştıkları bir spor<br />
faaliyeti olan trekking turları günübirlik olduğu gibi, daha uzun süreli de<br />
olabilmektedir.Yolculuğa genellikle sabah çok erken çıkılır. Günübirlik gezilerde,<br />
gezi bir günün içine sığdırılacağından amaç güne erken başlayarak zamanı<br />
olabildiğince iyi kullanmaktır (Akat 1997; Ulu ve diğerleri 1998;<br />
http://www.voyagerbook.com/tr ;<br />
487
<strong>1.</strong> <strong>Balıkesir</strong> <strong>Ulusal</strong> <strong>Turizm</strong> <strong>Kongresi</strong> <strong>15</strong>-<strong>16</strong> <strong>Nisan</strong> <strong>2004</strong><br />
5.8. Rafting:<br />
Debisi yüksek olan akarsuda bot ile yapılan bir sporudur. <strong>Turizm</strong> amaçlı<br />
yapılan sportif faaliyetler arasında önemli bir yere sahip olan bu spor; su hacminin<br />
ve nehir eğiliminin yüksek olduğu yerlerde kauçuk malzemeden yapılan şişme<br />
botlarla akarsuyu akış yönünde kat etme olarak da tanımlanabilir. Rafting için<br />
öncelikle yüzme bilmek ve beraberinde kesinlikle bu işi daha önce yapmış<br />
profesyonel kişilerin bulunması gerekmektedir (Bakar 1996; Akat 1997;<br />
http://www.voyagerbook.com/tr; http://www.2000.com.tr ;<br />
http://www.kulturturizm.gov.tr ).<br />
5.9.Windsurf<br />
Windsurf bir yelken sınıfı olmakla birlikte, diğer yelken sınıflarından<br />
farklı olarak dümeni yoktur ve dümen işlevi başka bir fonksiyonla yerine<br />
getirilmektedir. Windsurf sürtünmesi çok az, yelken alanı çok geniş olduğu için<br />
diğer sınıflardan çok daha süratli seyir yapabilen ve seri olan bir tekne sınıfıdır.<br />
Taşınması kolay olan Windsurf dinamik yapısından dolayı özellikle gençlerin<br />
tercih ettiği bir sportif faaliyettir (http://www.webpost.net).<br />
5.10. Siclo <strong>Turizm</strong><br />
Doğal parkurlarda özellikle ormanlık ve dağlık alanlarda gruplar halinde<br />
bisiklet ile gerçekleştirilen bir turizm çeşididir. Gezintinin yapılacağı alanın<br />
özelliğine göre düz, mountain veya hafif motorlu olmak üzere<br />
sınıflandırılabilmektedir. Bisiklet turizmi günübirlik, haftalık veya dönemlik<br />
olabilmektedir. Dünyada 52 Bisiklet turizm merkezi bulunmaktadır. Özellikle son<br />
yıllarda “bisiklet festivali”veya”dağ bisikleti festivali”adları ile uygun parkurları<br />
bulunan turistik destinasyonlarda yoğun ilgi çekmektedir<br />
(http://www.bisikletdunyası.com).<br />
488
<strong>1.</strong> <strong>Balıkesir</strong> <strong>Ulusal</strong> <strong>Turizm</strong> <strong>Kongresi</strong> <strong>15</strong>-<strong>16</strong> <strong>Nisan</strong> <strong>2004</strong><br />
5.1<strong>1.</strong> Atlı Doğa Yürüyüşü<br />
Ormanlık ve uygun parkurları bulunan alanlarda atlar ile gerçekleştirilen<br />
bir faaliyettir. Yeni başlayanlar ve tecrübeli biniciler için, binicilik dersleri ve at<br />
sırtında geziler düzenlenmektedir . Uzman binici antrenörler eşliğinde saatlik,<br />
günlük ve haftalık binicilik dersleri verilebilmektedir.Yetişkin ve normal boyutlu<br />
atların yanı sıra çocukların da ilgisinin çekilebilmesi için “Pony”türü atlarda bu<br />
tip yürüyüşlere dahil edilebilmektedir (http://www.hotel-berkeranch.com/tr).<br />
5.12. Kampçılık<br />
Doğaya giden herkesin kampçılıkla ilgili kendine göre farklı yaklaşımı<br />
olmaktadır. Kimi için karavan veya motor-karavanla televizyondan jeneratöre<br />
hatta küçük bulaşık makinesine kadar birçok araç-gereci konaklayacağı yere<br />
taşıyarak yaptığı etkinliktir. Kimi içinse sırt çantası, çadır vb ile gerçekleştirilen<br />
bir etkinliktir. Genel olarak değerlendirilirse kampçılık diğer amaçlara ulaşmada<br />
yardımcı temel bir etkinliktir denilebilir. Bu amaçlar doğrultusunda bazı turistler<br />
kamp için önceden belirlenmiş alanları tercih ederken; bazıları da, doğada el<br />
değmemiş yerleri tercih etmektedir. Kamp malzemelerinin çoğu gidilen yere göre<br />
değişik özellikler göstermektedir (http://www.kampcılık.com/; Bakar 1996).<br />
5.13. Jeep Safari<br />
Genellikle 4x4 özelliğine sahip araçlar ile yapılan dağ, orman içi ve<br />
ulaşılması güç alanlara yapılan araçlı gezilerdir. Kısa ve uzun süreli safariler<br />
yapılabildiği gibi, trekking, hikking ve kampçılık ile de birleştirilebilir. Doğal<br />
güzelliklere ulaşmanın yanı sıra özellikle bakir alanlardaki köy veya yerleşim<br />
birimlerine yapılan kısa soluklu ziyaretler sosyo-kültürel anlamda değer<br />
kazanmaktadır (http://www.gizlicennetler.com/).<br />
5.14. Sportif Olta Balıkçılığı<br />
Yerli ve yabancı amatör balıkçıların maddi bir kazanç sağlamaksızın,<br />
belirlenen kurallar çerçevesinde, bu amaçla ayrılmış iç sular ve denizlerde<br />
yaptıkları bir turizm etkinliğidir (http://www.kkgm.gov.tr).<br />
489
5.<strong>15</strong>. Triatlon<br />
<strong>1.</strong> <strong>Balıkesir</strong> <strong>Ulusal</strong> <strong>Turizm</strong> <strong>Kongresi</strong> <strong>15</strong>-<strong>16</strong> <strong>Nisan</strong> <strong>2004</strong><br />
Dünyada ilk kez 1974 yılında ABD’de düzenlenen triatlon, uluslararası<br />
karşılaşmalarda sırası ile yüzme, bisiklet ve koşu olmak üzere üç bölümden<br />
oluşan sportif amaçlı bir yarışma olarak tanımlanabilir. Kısa (olimpik), orta ve<br />
uzun mesafe olarak üç kategoriye ayrılmaktadır. Türkiye’de dört merkezde<br />
(Erdek, Alanya, Çeşme, İstanbul) uluslararası düzeyde düzenlenmektedir<br />
(http://members.Iycos.co.uk)<br />
5.<strong>16</strong>. Av <strong>Turizm</strong>i<br />
Av turizmi döviz kazandırıcı etkisi bakımından ekonomiye önemli katkılar<br />
sağlayabilecek bir potansiyele sahip, kent yaşamından ve yoğun çalışma<br />
ortamından sıkılan insanlara, dinlenme, spor yapma ve içgüdülerinde yatan<br />
avlanma tutkusu gereksinimini karşılama olanağı sunan bir turizm çeşididir<br />
Türkiye'de avcılık, 1937 tarihli 3<strong>16</strong>7 Sayılı Kara Avcılığı Kanunu<br />
doğrultusunda, her yıl toplanan Merkez Av Komisyonu ile Milli Parklar ve Av-<br />
Yaban Hayatı Genel Müdürlüğü çerçevesinde yapılmaktadır<br />
(http://www.onlineavcilik.com; http://www.voyagerbook.com/tr).<br />
6.KAPIDAĞ YARIMADASI’NIN TURİZM AMAÇLI <strong>SPOR</strong>TİF<br />
FAALİYETLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ<br />
Kapıdağ, Marmara Denizi’nin güney kıyısı ortasında, Küçük Asya’ya<br />
<strong>15</strong>00 metre kalınlığında dar ve kısa bir Berzah (tombolo) ile bağlı, takriben 300<br />
kilometre karelik üçgen şeklinde bir yarımadadır (Ertüzün 1964). Berzahının<br />
genişliği 1700m. uzunluğu ise <strong>15</strong>00m’dir. Yarımadanın kuzey kıyıları girintiliçıkıntılı,<br />
kuzeybatı yamaçları da oldukça diktir. Arazi engebeli olup irili ufaklı<br />
tepecikler mevcuttur. Bu tepelerin en büyüğü 803m. yüksekliğine sahip olan<br />
Dedebayırı’dır (Güçlü 1999).<br />
Kapıdağ Yarımadası üzerinde yirmi köy, iki belde (Karşıyaka, Ocaklar),<br />
bir ilçe merkezi (Erdek) bulunuyor. Tarihte oynağı rol ile eşsiz bir define<br />
490
<strong>1.</strong> <strong>Balıkesir</strong> <strong>Ulusal</strong> <strong>Turizm</strong> <strong>Kongresi</strong> <strong>15</strong>-<strong>16</strong> <strong>Nisan</strong> <strong>2004</strong><br />
özelliğine sahip Kapıdağ, Zeytin ve Tavşan Adaları, Palata Çeşmesi, Çifteoluk ve<br />
Apostol’u, Muhla Kalesi, Kirazlı Manastırı, Hadrianus Tapınağı, Amfiteatrı,<br />
Kyzikos Tiyatrosu gibi tarihi, kültürel ve doğal güzellikleri ile yüzyıllar boyu<br />
insanların ilgisini çekmiş önemli bir destinasyondur.<br />
Kapıdağ Yarımadası 1950’li yıllarda iç turizm hareketlerinin odak noktası<br />
haline gelmiş ancak 1980 yılların ortalarından sonra alt yapı yatırımlarının<br />
öncelikle Akdeniz ve Ege bölgelerinde yoğunlaştırılması nedeni ile cazibesini<br />
yitirmiştir. Günümüzde, Kapıdağ Yarımadası ve merkezi durumunda bulunan<br />
Erdek yine de iç turizmin merkezlerinden birisi durumundadır (Serengil 2001).<br />
Erdek, kapıdağ yarımadası’nın güney-batı kıyısında, kuzey rüzgarlarına<br />
kapalı küçük ve şirin bir kasabadır (Ertüzün 1964).<br />
Turistik faaliyetlerin yoğunluğu ve turizm türü açısından bakıldığında<br />
Kapıdağ Yarımadası’ndaki turizm genellikle deniz turizmidir. Kapıdağ<br />
Yarımadası’nın tarihi, kültürel ve ekolojik ürünlerinin yeterince tanınmaması veya<br />
tanıtılamaması, Ege ve Akdeniz’deki turistik çekim gücüne sahip diğer<br />
destinasyonlara göre deniz ve güneş sezonunun kısa olması, rekreasyonel<br />
faaliyetlerin yetersizliği gibi nedenlerle tatilini sadece oyun eğlence ve denizin<br />
ötesine taşıyan, heyecan arayan değişen turizm talebine doğal olarak yanıt<br />
verememektedir. Bu da bölgede farklı turizm faaliyetlerinin ön plana<br />
çıkarılmasını kaçınılmaz kılmaktadır.<br />
Kapıdağ Yarımadası’nın coğrafi konumu ve özellikleri dikkate<br />
alındığında, potansiyel kaynaklarını, gerekli düzenlemeler yaparak turizmin<br />
hizmetine sunması, turizm çeşitlendirmesinde önemli bir yere sahip olan turizm<br />
amaçlı sportif faaliyetlerin bazılarının bu bölgede hayata geçirilerek<br />
uygulanabilmesini sağlayacaktır.<br />
<strong>Turizm</strong> Amaçlı Sportif Faaliyet Yönetmeliği gereğince “Sportif faaliyetin<br />
bir turizm hareketi olarak uygulanması bir seyahat acentalığı hizmetidir” hükmü<br />
özellikle gruplar halinde, organize olmuş bir şekilde planlanmasını ve<br />
gerçekleştirilmesini öngörmektedir. Bu nokta da turizm amaçlı sportif faaliyetlere<br />
yönelik hizmet veren seyahat acentalarının ilgilerinin bu bölgeye çekilmesi büyük<br />
önem taşımaktadır. Böylece bölgenin sadece deniz turizmine hizmet veren bir<br />
491
<strong>1.</strong> <strong>Balıkesir</strong> <strong>Ulusal</strong> <strong>Turizm</strong> <strong>Kongresi</strong> <strong>15</strong>-<strong>16</strong> <strong>Nisan</strong> <strong>2004</strong><br />
destinasyon olmadığı, farklı çekim gücüne sahip unsurlarının da olduğunun ilgili<br />
çevrelerce bilinmesi sağlanacaktır.<br />
Kapıdağ Yarımadası’nda yerel yönetimlerin, ilgili kurum ve kuruluşların,<br />
turizme yönelik hizmet veren işletmelerin ilgilerinin çekilerek bu konuda ortak<br />
hareket etmeleri sağlanmalıdır. Böylece aşağıdaki tabloda belirtilen birtakım<br />
sportif faaliyetlerin bölgede uygulanmasını sağlanabilecek ve değişen turistik<br />
talebe cevap verilebilecektir. Bütün bunların sonucunda da bölgede turizm<br />
hareketlerinin canlanacaktır.<br />
Aşağıdaki Tablo I ve Harita I ‘de Kapıdağ Yarım Adası’nda <strong>Turizm</strong><br />
amaçlı sportif faaliyetler için kaynak teşkil edebilecek alanlar verilmiştir.<br />
492
Sıra<br />
No<br />
<strong>1.</strong> <strong>Balıkesir</strong> <strong>Ulusal</strong> <strong>Turizm</strong> <strong>Kongresi</strong> <strong>15</strong>-<strong>16</strong> <strong>Nisan</strong> <strong>2004</strong><br />
<strong>Turizm</strong> Amaçlı Sportif Faaliyetler İçin Kapıdağ Yarımadası’ndaki<br />
Kaynak Teşkil Edebilecek Alanlar<br />
<strong>Turizm</strong> Amaçlı<br />
Sportif Faaliyetler<br />
Alan<br />
1 Trekking Yukarı Yapıcı,Ormanlı ve Kestanelik Üçgeni<br />
2<br />
Hikking<br />
3 Sportif Olta<br />
Balıkçılığı<br />
4<br />
5<br />
Scuba Diving<br />
Windsurf<br />
Tablo 1:<strong>Turizm</strong> Amaçlı Sportif Faaliyetler İçin Kapıdağ Yarımadası’ndaki<br />
Kaynak Teşkil Edebilecek Alanlar (Bu tablo, Erdek ve Ocaklar Belediyesi ile<br />
Köy Muhtarlıklarının da konu ile ilgili görüşleri alınarak hazırlanmıştır. Kapıdağ<br />
Yarımadası’nda uygulanabilecek olan turizm amaçlı sportif faaliyetler için bir<br />
örnek teşkil etmekle birlikte daha kapsamlı bir envanter çıkarılarak tablo<br />
genişletilebilir).<br />
493<br />
Çadırlı Konaklama Olanağı Bulunan Tüm Ormanlık<br />
Alanlar<br />
Tüm Kıyılar ile birlikte özellikle İlhanlar-Karşıyaka<br />
Açısı<br />
Çayağzı, Kestanelik, İlhanlar, Kerne ve Ormanlı<br />
Burnu<br />
Kestanelik,Turanköy,Martı Kayası,Kavaklıdere-Kum<br />
ve Soğuksu Burunları<br />
6 Optimist Düzler-Askeri Kamplar Düzlemi<br />
7 Paragliding Kerne,Eğit Koyu,Ormanlı Burnu,Ocaklar ve Narlı<br />
8<br />
9<br />
Siclo <strong>Turizm</strong><br />
Atlı Doğa Yürüyüşü<br />
Tüm Kıyı Şeridi-Gerekli düzenlemeler Yapıldığında<br />
Kapıdağ’ın iç kesimleri<br />
Gerekli Dinlenme Parkurlarının Bulunduğu Orman<br />
İçleri<br />
10 Kampçılık Erdek,İlhanlar,Doğanlar,Ormanlı,Kocaburgaz<br />
11<br />
12<br />
Jeep Safari<br />
Av <strong>Turizm</strong>i<br />
Ulaşılabilecek Tüm Alanlar,Yukarı Yapıcı-Kirazlı<br />
Manastır Hattı (trekking ve hikking ile birleştirilebilir)<br />
Kapıdağ Yüksek Ormanlık Alanlarında Yaban<br />
Domuzu Avcılığı
Martı<br />
Kayası Ormanlı<br />
Burnu<br />
Turanköy<br />
Narlı<br />
Ocaklar<br />
<strong>1.</strong> <strong>Balıkesir</strong> <strong>Ulusal</strong> <strong>Turizm</strong> <strong>Kongresi</strong> <strong>15</strong>-<strong>16</strong> <strong>Nisan</strong> <strong>2004</strong><br />
Ormanlı<br />
Harita.<strong>1.</strong> Kapıdağ Yarımadası’nda uygulanabilecek olan turizm amaçlı sportif faaliyetler<br />
Kum<br />
Burnu<br />
Çakıl<br />
Kerne Burnu<br />
494
<strong>1.</strong> <strong>Balıkesir</strong> <strong>Ulusal</strong> <strong>Turizm</strong> <strong>Kongresi</strong> <strong>15</strong>-<strong>16</strong> <strong>Nisan</strong> <strong>2004</strong><br />
SONUÇ<br />
Ekonomik yönden gelişmiş ülkelerde spor, halk sağlığını koruyucu bir<br />
unsur olarak kullanılmaktadır. Günümüzde hemen hemen tüm ülkelerde sağlık<br />
için spor, hem kitlelere ulaştırılmakta hem de devletin kendi toplumları için sporu<br />
yaygınlaştırıp gelişmesini sağlamaktadırlar. Ancak sağlık için sporu, fonksiyonel<br />
anlamda kullanan bazı ülkeler, turizmi de kullanarak ekonomik anlamda büyük<br />
atılımlar yapmışlardır (Boztepe 1996).<br />
Spor gerek yarışma, rekreasyon, sağlık bazında, gerekse izleyici bazında<br />
dünya kültürünün bir parçasıdır. Spor bugün iletişim araçlarının yaygınlaşmasının<br />
da ciddi oranda etkisiyle birçok kişi tarafından doğrudan ya da dolaylı olarak ilgi<br />
görmektedir<br />
Herhangi bir spor disiplininin veya birden fazla spor disiplininin<br />
kurallarının tamamen veya kısmen uygulanması ile turiste yaptırılan, turistle<br />
birlikte yapılan veya turistler için organize edilen sportif faaliyetler olarak<br />
tanımlanan turizm amaçlı sportif faaliyetler turizm çeşitlendirmesinde önemli rol<br />
oynamaktadır.<br />
1960 yıllarda başlayan iç turizm hareketlerinin önemli çekim gücüne sahip<br />
bir destinasyon olan Kapıdağ Yarımadası hem turizm alanına yapılan yatırımların<br />
başka bölgelere kayması, hem de var olan potansiyelini turistik arza<br />
dönüştürememesi son yıllarda değişen turistik talep ihtiyaçlarına cevap veremez<br />
hale gelmiştir.<br />
Kapıdağ Yarımadası’nın özellikleri dikkate alındığında bu bölgede turizm<br />
amaçlı sportif faaliyetleri gerçekleştirebilmek için bazı tedbirlerin alınması ve<br />
uygulanmaya konulması gerekmektedir.Bu konudaki önerilerimizi aşağıdaki<br />
maddeler altında toplayabiliriz:<br />
<strong>1.</strong>Deniz turizmi dışında turizm hareketlerine katılıma isteğinde bulunan<br />
potansiyel turistlerin beklentilerinin neler olduğunun tespit edilmesi önemlidir.<br />
2. <strong>Turizm</strong> amaçlı sportif faaliyetler içerisindeki ürünler tespit edildikten<br />
sonra, bu konudaki potansiyel,çeşitli tanıtım araçları yardımı ile ilgili kitlelere<br />
iletilmelidir.<br />
495
<strong>1.</strong> <strong>Balıkesir</strong> <strong>Ulusal</strong> <strong>Turizm</strong> <strong>Kongresi</strong> <strong>15</strong>-<strong>16</strong> <strong>Nisan</strong> <strong>2004</strong><br />
3. Turistik yöre belediyelerinin,spor hizmetlerini yerine getirmede daha<br />
aktif olması ve spor alanlarını planlamada turizm amacını göz önünde tutması<br />
gerekmektedir.<br />
4. Çeşitli spor dallarının bağlı oldukları federasyonlarla bağlantı kurularak<br />
var olan potansiyelin değerlendirilmesi yönünde işbirliği sağlanmalıdır. Özellikle<br />
su sporları ve faaliyetleri açısından son derece önemli bir potansiyele sahip olan<br />
Kapıdağ Yarımadası’nda ulusal ve uluslararası su sporları organizasyonları<br />
düzenlenebilir.<br />
KAYNAKLAR<br />
Akat, Ö. (1997). Pazarlama ağırlıklı <strong>Turizm</strong> İşletmeciliği. Bursa : Ekin Kitabevi.<br />
Anonim (2003) Denizlerde ve İç sularda Amatör (Sportif) Amaçlı Su Ürünleri Avcılığını<br />
Düzenleyen 35/2 Numaralı Sirkülerde Değişiklik Yapılmasına Dair Ek Sirküler . (Resmi<br />
Gazete: 22 Ağustos 2003-25207) Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı, Koruma Ve Kontrol Genel<br />
Müdürlüğü.<br />
Azaklı, S. ve Özgür, H. (<strong>2004</strong>). Belediyelerin <strong>Turizm</strong>e Yönelik ve <strong>Turizm</strong>i Etkileyen Hizmetleri.<br />
Editörlü Kitap: <strong>Turizm</strong>;İlkeler ve Yönetim. (Ed: Atila Yüksel, Murat Hançer).<br />
Bakar, İ. (1996). <strong>Turizm</strong> Sözlüğü. İstanbul: <strong>Turizm</strong> Geliştirme ve eğitim Vakfı Yayınları, 0:(114).<br />
Bakır, M. (1990). Rekreasyon ve <strong>Turizm</strong> İlişkisinin <strong>Turizm</strong> Politikalarının Oluşturulmasındaki<br />
Önemi, İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi.<br />
Boztepe, H. (1996). “<strong>Turizm</strong> Spor İlişkisi ve Sporun Etkisi ile <strong>Turizm</strong> de<br />
Değişimler”,(Basılmamış Doktora Tezi), Marmara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü,<br />
İstanbul.<br />
Demirhan, G. (1992). “Dağcılıkta Spor-<strong>Turizm</strong>-Çevre İlişkisi”. Anatolıa :<strong>Turizm</strong> Araştırmaları<br />
Dergisi (Türkçe), 3 (33-34): 25-29.<br />
Erdoğan, H.( 1995). Ekonomik Sosyal Kültürel Çevresel Yönleri ile Uluslararası <strong>Turizm</strong>. Bursa:<br />
Uysal Form Ofset.Yayın No: 18-003-0275, 36-38.<br />
Erkal, M.E. (1986). “Sosyolojik Açıdan Spor”, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, Yayın No:30:<br />
Ankara.<br />
Erkan, N. (1995). “Boş Zamanı Değerlendirme”, 19 Mayıs Gençlik ve Spor Akademisi Ders<br />
Notları, Ankara.<br />
Ertüzün, R.M. (1964). Kapıdağ Yarımadası ve Çevresindeki Adalar.Ankara:Türkiye Ticaret<br />
Odaları, Sanayi Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği Matbaası.<br />
Gammon, S. ve Robinson, T. (1997). Sport And Tourism: A Conceptual Framework. Journal of<br />
Sport Tourism 4 (3) ,1-6.<br />
496
<strong>1.</strong> <strong>Balıkesir</strong> <strong>Ulusal</strong> <strong>Turizm</strong> <strong>Kongresi</strong> <strong>15</strong>-<strong>16</strong> <strong>Nisan</strong> <strong>2004</strong><br />
Glyptıs, S. (1982). Sport And Tourism in Western Europe, London: British Travel Education<br />
Trust.<br />
Güçlü,M.(1999).“Kapıdağ Yarımadasının Tarih-i Coğrafyası Üzerine Bir Araştırma”,(Basılmamış<br />
Yüksek Lisans Tezi), İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.<br />
Gülez, S. (1986). Doğa Koruma ve <strong>Turizm</strong>: Uzlaşması Gereken İki Zıt Olgu, <strong>Turizm</strong> Yıllığı 1986,<br />
Ankara: <strong>Turizm</strong> Bankası Araştırma ve Eğitim Başkanlığı.<br />
Hacıoğlu, N. (2000). <strong>Turizm</strong> Pazarlaması. <strong>Balıkesir</strong>: Uludağ Üniversitesi Güçlendirme Vakfı<br />
Yayın No: <strong>16</strong>0,VİPAŞ A.Ş. Yayın Sıra No:36,10-1<strong>1.</strong><br />
Karaküçük, S. (1999). Rekreasyon: Boş Zamanları Değerlendirme, Üçüncü Bası. Ankara:<br />
Bağırgan Yayımevi.<br />
Koruç, Z. (1997). Yeni Bir Alan: Spor Psikolojisi. Türk Psikoloji Bülteni. 3, (4), 43-52.<br />
Kozak, N. Akoğlan Kozak, M.ve Kozak, M. (2000). Genel <strong>Turizm</strong> İlkeler Kavramlar. Ankara:<br />
Turhan Kitabevi<br />
Öztaş, K. (2002). <strong>Turizm</strong> Ekonomisi Genel <strong>Turizm</strong> Bilgileri. Akara: Nobel Yayın.<br />
Ritchie, B. & D. Adair (2002). The Growing Recognition of Sport Tourism Current Issues in<br />
Tourism. Vol. 5 no.1, 1-6<br />
Ross, S.D (2001). Developıng Sports Tourısm, National Laboratory For Tourism And<br />
Ecommerce<br />
Sanderson, K., Harris, F., Russell. S., Chase.,S (2000). The Economic Benefits of Sport A<br />
Review Report to the Hong Kong Sports Development Board.(<strong>15</strong>-20)<br />
website:www.hksdb.org.hk<br />
Serarslan, M.Z. ve Bakır, M. (1988). <strong>Turizm</strong> Pazarlamasında Sporun Yeri Ve Türkiye Açısından<br />
Değerlemesi. Pazarlama Dünyası. Mayıs–Haziran, Yıl:2, Sayı:9, 28-30.<br />
Serengil, M. (2001). Ekolojik <strong>Turizm</strong> Ve Kapıdağ. Orman Mühendisleri Odası Dergisi. Eylül<br />
200<strong>1.</strong>Yıl:38,Sayı :9 ,11-17<br />
Stanveden, J., ve DeKnop, P. (1999). Sport tourism. Champaign, IL: Human Kinetics.<br />
Sunay, H. (2000). “Türkiye’de Sporun Yaygınlaştırılması”, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, Sayı<br />
147: Ankara<br />
Şahin, H. (1997). “Sporcuların Performans Sporunu bıraktıktan Sonraki Yaşamlarında Boş Zaman<br />
Değerlendirme İlgilerinin Araştırılması”, (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Çukurova<br />
Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Adana.<br />
Toskay, T. (1989). <strong>Turizm</strong>; <strong>Turizm</strong> Olayına Genel Yaklaşım. İstanbul: Der Yayınları.<br />
Ulu A. Çavuş, Ş. , Tanrısevdi, A., Güçlü, H ve Öncüer M. (1998). 2000’li Yıllarda Uluslararası<br />
<strong>Turizm</strong> Piyasasındaki Değişme Ve Bu Eğilimlere Uygun Alternatif Turistik Ürün<br />
Çeşitlendirme Stratejileri.Hafta Sonu Seminerleri Kayseri: Erciyes Üniversitesi Matbaası<br />
(63-100).<br />
Usal, A.ve Oral, S. ( 2001). <strong>Turizm</strong> Pazarlaması. İzmir: Kanyılmaz Maatbaası.<br />
497
<strong>1.</strong> <strong>Balıkesir</strong> <strong>Ulusal</strong> <strong>Turizm</strong> <strong>Kongresi</strong> <strong>15</strong>-<strong>16</strong> <strong>Nisan</strong> <strong>2004</strong><br />
Zorba, E., Tekin, A., İkizler, C., Zorba, E. Miçooğulları , O.(<strong>2004</strong>) Spor <strong>Turizm</strong>i.<br />
Editörlü Kitap: <strong>Turizm</strong>;İlkeler ve Yönetim. (Ed: Atila Yüksel, Murat Hançer).<br />
Notlar:<br />
- Anonim, Rekreasyon ve Spor, (0<strong>1.</strong>12.2003)<br />
http://www.sporbilim.com/spor.html<br />
- Anonim, Boş Zaman faaliyeti Olarak Spor. (0<strong>1.</strong>12.2003).<br />
http://www.terakki.org.tr/beden/ana_sayfa_bos_zaman_faaliyeti_olarak_spor.html<br />
-Tuohino, A. Environmental Awareness And Environmentally Friendly Behaviour - Case Sulkava<br />
Rowing Event (04.12.2003),<br />
http://www.matkailu.org/jarvimatkailu/pdf/anja_ATLASsoutu.pdf<br />
- Douvis, J., Yusof, A., Douvis,S. (1998) An Examination of Demographic and Psychographic<br />
Profiles of the Sport Tourist (12.12.2003),<br />
http://www.ausport.gov.au/fulltext/1998/cjsm/v2n4/douvisyusof24.htm<br />
- Karacehennem, M. Windsurf nedir? (14.12.2003)<br />
http://www.webpost.net/wi/windsurf/<br />
- Anonim, What is scuba, (03.12.2003)<br />
http://www.bookinturkey.com/html/scuba/what_is_scuba.asp<br />
- Anonim, Türkiye’de <strong>Turizm</strong>, (04.12.2003)<br />
http://www.voyagerbook.com/tr/t_turizm/hava<strong>1.</strong>asp<br />
- Anonim, <strong>Turizm</strong> Çeşitleri, (04.12.2003) http://www.kulturturizm.gov.tr ).<br />
- Yücer, A. Yamaç paraşütü nedir? (14.12.2003), http://www.yamacparasutu.net<br />
- http://www.istanbulyelken.org.tr/tekneler.htm<br />
- http://www.2000.com.tr/hobi/rafting/nasil.htm<br />
- http://www.bisikletdunyası.com/bisikletturizmi.htm<br />
- (http://www.hotel-berkeranch.com/tr/İndex.htm<br />
- http://www.kampcılık.com/Kampçılık.htm<br />
- http://www.gizlicennetler.com/<br />
- http://www.kirkit/turkce/Kapadokya.htm<br />
- http://www.onlineavcilik.com/turkay.htm<br />
- http://www.kkgm.gov.tr/Mevzuat/1380/<br />
- http://members.Iycos.co.uk/izdak/dogasporlari-triatlon.html<br />
498