112 ACİL SAĞLIK HİZMETLERİ YÖNETİMİ - Hukuk Market
112 ACİL SAĞLIK HİZMETLERİ YÖNETİMİ - Hukuk Market
112 ACİL SAĞLIK HİZMETLERİ YÖNETİMİ - Hukuk Market
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Doç.Dr. Haluk TANRIVERDİ<br />
Prm.Gökay KÖKSAL<br />
<strong>112</strong> <strong>ACİL</strong> <strong>SAĞLIK</strong> <strong>HİZMETLERİ</strong><br />
<strong>YÖNETİMİ</strong><br />
• Yönetim ve Organizasyon Yapısı<br />
• Çalışan Sağlığı ve Güvenliği<br />
• Swot Analizi<br />
İSTANBUL, 2012<br />
Beta
Yay›n No : 2669<br />
Sağlık Dizisi : 2<br />
1. Baskı – Mart 2012 - İSTANBUL<br />
ISBN 978 - 605 - 377 - 693 - 2<br />
Cop yright© Bu ki ta b›n bu ba s› s› n›n Tür ki ye’de ki ya y›n hak la r› BE TA Ba s›m Ya y›m Da €› t›m<br />
A.fi.’ye ait tir. Her hak k› sak l› d›r. Hiç bir bö lü mü ve pa rag ra f› k›s men ve ya ta ma men ya da özet<br />
ha lin de, fo to ko pi, fak si mi le ve ya bafl ka her han gi bir fle kil de ço €al t› la maz, da €› t› la maz. Nor mal<br />
öl çü yü aflan ik ti bas lar ya p› la maz. Nor mal ve ka nu nî ik ti bas lar da kay nak gös te ril me si zo run lu dur.<br />
Dizgi : Beta Bas›m A.fi.<br />
Bask› - Cilt : Net K›rtasiye Tan. ve Matbaa San. Tic. Ltd. fiti.<br />
Kapak Tasar›m : Gökhan Ayrancı<br />
Taksim Cad. Yo€urtçu Faik Sok. No: 3 Taksim Beyo€lu/‹ST.<br />
(Sertifika No. 13723) (0-212) 249 40 60<br />
Beta BASIM YAYIM DA⁄ITIM A.fi.<br />
Narl›bahçe Sokak Damga Binas› No: 11<br />
Ca€alo€lu - ‹STANBUL<br />
Tel : (0-212) 511 54 32 - 519 01 77<br />
Fax: (0-212) 511 36 50<br />
www.betayayincilik.com
Bir gün herhangi bir yerdeyken bir ambulans siren sesi<br />
duyduğunuzda, ambulansta bulunan ve acı çeken hasta ya<br />
da yaralılar ile onların acılarını dindirmek için ter döken<br />
ambulans çalışanları için güzel dileklerde bulunmanızı<br />
dileriz.<br />
Bu kitabı; Acil Sağlık Hizmetlerinde çalışan ve hayatlarını<br />
insan yaşamına adayan, tüm Hekim, Paramedik, ATT,<br />
Hemşire, Sağlık Memuru ve Şoförlere ithaf ediyoruz.<br />
Doç.Dr. Haluk TANRIVERDİ & Prm.M.Sc. Gökay KÖKSAL
ÖNSÖZ<br />
Tıp biliminde acil, hastanın vakit kaybetmeden tıbbi bakım ve müdahaleye<br />
ihtiyacı olduğu anlamına gelmektedir. Bir organizasyonun görevlerini, bütünlüğünü<br />
ve işleyişini bozan etkilere karşı vücudun geliştirdiği düzeltici ve önleyici mekanizmaların<br />
yetersiz kalması sonucu ortaya çıkan durum da, acil durum olarak<br />
tarif edilmektedir.<br />
Günümüzden 5000 yıl önce Mısır’da hasta ve yaralılara çeşitli acil tıbbi müdahalelerin<br />
yapıldığı, Yunan ve Roma uygarlıkları ile 11. yy. da haçlı seferleri sırasında<br />
St. John Şövalyeleri tarafından savaş meydanlarından yaralıların taşınması<br />
ve ilkyardım konusunda yöntemler geliştirildiği bilinmektedir.<br />
Acil sağlık hizmetleriyle ilgili en önemli gelişmelerden biri olan ilk ambulans<br />
benzeri araç, yine bir savaşta ortaya çıkmıştır. Kraliçe Isabella zamanında, 1487<br />
yılındaki Malaga kuşatması sırasında İspanyol ordusunun kullanımı için acil yardım<br />
amacıyla askeri hastaneler ve atlı arabalar oluşturulmuştur.<br />
Hastaneye bağlı ilk ambulans hizmeti, 1865’te Amerika Birleşik Devletleri’nin<br />
Ohio kentindeki Commercial Hospital’da verilmeye başlanmıştır. İlk sivil ambulans<br />
organizasyonu, 1878 yılında Londra’da kurulmuş ve ilk tam gün süreli ambulans<br />
servisi 1897 yılında yine Londra’da hizmet vermeye başlamıştır. Birinci<br />
ve İkinci Dünya Savaşı’nda çok sayıda hasta ve yaralı kara ambulansları yanında<br />
uçak, helikopter ve gemi ile hastanelere taşınmıştır. 1960 yılının sonlarına doğru<br />
ABD ve Fransa’daki ambulanslarda hekimlerin görev almaya başlaması daha kapsamlı<br />
acil sağlık hizmeti sunulmasını sağlamıştır.<br />
Günümüzde ambulans hizmetleri, sağlık personeli tarafından olay yerinde<br />
yapılan acil müdahaleler ile hastanın uygun şartlarda ve en kısa zamanda ihtiyacı<br />
olan acil tedavi imkanına sahip hastane acil servisine transferini ve bu sürede verilen<br />
sağlık hizmetlerini kapsar hale gelmiştir. Bu hizmet, ülkemizde <strong>112</strong> İl Ambulans<br />
Servisleri tarafından sunulmaktadır. Bu derece önemli olan bu hizmetin daha<br />
kaliteli bir şeklide verilebilmesi ancak daha iyi yönetim ile mümkün olacaktır.<br />
Doç. Dr. Haluk Tanrıverdi ve Uz. Gökay Köksal’ın hazırlamış oldukları “<strong>112</strong><br />
Acil Sağlık Hizmetleri Yönetimi” isimli bu eseri bu alanda ülkemizde yayınlanmış
<strong>112</strong> Acil Sağlık Hizmetleri Yönetimi<br />
bilimsel eser yetersizliği göz önüne alındığında önemli bir boşluğu dolduracaktır.<br />
Bu eser, bu alanda öğrenim yapan öğrenciler ve araştırmacılar için temel referans<br />
kitap olacak niteliktedir. Bu eseri literatüre kazandırdıkları için değerli Doç Dr.<br />
Haluk Tanrıverdi ve Uz. Gökay Köksal’ı kutlar, başarılarının devamını dilerim.<br />
vi<br />
Doç. Dr. Metin Ateş
SUNUM<br />
İnsan kavramının ön plana çıktığı günümüz dünyasında, tüm sanayi ve hiz-<br />
met kollarında olduğu gibi sağlık sektöründe de insan merkezli bir gelişim ve de-<br />
ğişim yaşanmıştır. Bu değişim ve gelişimlerden, insan yaşamı adına daha önemli<br />
bir yeri olan acil sağlık hizmetlerinin daha hissedilir bir şekilde etkilendiği görül-<br />
müştür. Bu değişim ve gelişimlere ülkemizde kayıtsız kalmamış ve <strong>112</strong> sisteminde<br />
özellikle son 5 yıldır önemli bir ilerleme yaşanmıştır. <strong>112</strong> Acil Sağlık Hizmetle-<br />
rinde, donanımlı ambulans sayılarında hızlı bir artış olmakla birlikte personel sa-<br />
yılarında da artış yaşanmış ve alanında uzmanlaşmış sağlık çalışanları istihdam<br />
edilmeye başlanmıştır. Bu gelişimlerle birlikte ülke genelinde acil sağlık hizmet-<br />
leri ağı büyümüş ve vatandaşlar tarafından acil sağlık hizmetlerine ulaşılabilirlik<br />
yüzdesinde artışlar görülmüştür.<br />
<strong>112</strong> Acil Sağlık Hizmetlerinde amaçlanan, ani yaralanan veya hastalanan<br />
kişilere, en kısa sürede ulaşıp olay yerinde ve nakil esnasında eldeki imkanlar<br />
ölçüsünde gerekli ilk acil tıbbi bakımı yapmak olmuştur. Bu uygulamada hedefle-<br />
nen ise, hasta/yaralıların ölüm ve sakatlanma durumlarını önlemek ve acılarını en<br />
aza indirmek olmuştur. <strong>112</strong> Acil Sağlık Hizmeti, hasta ve yaralıların bulunduğu<br />
olay yerinde başlar, hastaneye nakil esnasında kesintisiz olarak devam eder ve<br />
hastaneye ulaşıldığında ise hasta/yaralıların acil servis sorumlu hekimi ve sağlık<br />
personellerine teslim edilmesi ile sona ermektedir. Verilen bu acil sağlık hizmeti<br />
ise, başlı başına bir yönetim ve organizasyon süreci olmakla birlikte bu sürecin<br />
sağlıklı işlemesi ile hayat bulmaktadır. İnsan yaşamı açısından böylesine önemli<br />
bir hizmetin, iyi, koordineli, planlı ve sağlıklı bir şekilde verilebilmesi için iyi bir<br />
yönetime sahip olması gereklidir. İyi bir yönetim ile birlikte çalışanların gözardı<br />
edilmediği bir yönetim anlaşyışı ve organizasyon yapısıyla bu hizmetin iç dina-<br />
mikleri harekete geçirerek işlemesi önem taşımaktadır.<br />
Bu eserin, yeterli çalışmanın bulunmadığı bu alanda belirli bir boşluğu dol-<br />
duracağı ve sonrasında yapılan çalışmalarda ise kaynak kitap olma özelliği ile<br />
araştırmacılara bir çok faydasının dokunacağı kanaatindeyiz. Özellikle bu alanda
<strong>112</strong> Acil Sağlık Hizmetleri Yönetimi<br />
öğrenim gören öğrenciler, kamu ve özel acil sağlık çalışanları ve alana dair çalışmalar<br />
yapan araştırmacılar için faydalanılcak önemli bir eser olduğu düşüncesindeyiz.<br />
viii<br />
Doç. Dr. Haluk TANRIVERDİ<br />
Sakarya Üniversitesi<br />
Paramedik M.Sc. Gökay KÖKSAL<br />
Sakarya <strong>112</strong> Acil Sağlık Hizmetleri<br />
Sakarya
İÇİNDEKİLER<br />
ÖNSÖZ ....................................................................................................................v<br />
SUNUM ................................................................................................................. vii<br />
EKLER ................................................................................................................. xvii<br />
TABLOLAR LİSTESİ .......................................................................................... xvii<br />
ŞEKİLLER LİSTESİ ........................................................................................... xxiii<br />
RESİMLER LİSTESİ ...........................................................................................xxiv<br />
KISALTMALAR ...................................................................................................xxv<br />
1. GİRİŞ ................................................................................................................1<br />
2. YÖNETİM VE ORGANİZASYON KAVRAMLARI ..........................................3<br />
2.1. Yönetimin Tanımı, Süreci ve İlkeleri ......................................................3<br />
2.1.1. Yönetimin Tanımı .......................................................................3<br />
2.1.2. Yönetim Kavramları ....................................................................4<br />
2.1.2.1. Dar Anlamda Yönetim Fonksiyonları ...........................4<br />
2.1.2.2. Geniş Anlamda Yönetim Fonksiyonları .......................5<br />
2.1.2.3. Yönetim Süreci ve Özellikleri .......................................5<br />
2.1.3. Yönetici Tanımı ...........................................................................6<br />
2.1.4. Sağlık Yönetimi ve Sağlık Yöneticisi Kavramı ...........................7<br />
2.1.5. Yöneticilerin Görevleri ................................................................7<br />
2.1.5.1. Yönetici Başkalarıyla Çalışan ve Onlar Vasıtasıyla<br />
Amaca Ulaşmaya Çalışan Kişidir .................................7<br />
2.1.5.2. Yönetici Rekabet Halindeki Amaçları Dengeler ...........8<br />
2.1.5.3. Yönetici Herşeyden Önce Sorumluluk Yüklenen<br />
Kişidir ............................................................................8<br />
2.1.5.4. Yönetici Kavramsal (Fikri) Bir Düşünürdür .................8<br />
2.1.5.5. Yönetici Örgütte Bir Arabuluculuk İşlevi Yerine<br />
Getirir ............................................................................8<br />
2.1.5.6. Yönetici Aynı Zamanda Bir Politikacıdır .....................9<br />
2.1.5.7. Yönetici Bir Diplomattır................................................9
<strong>112</strong> Acil Sağlık Hizmetleri Yönetimi<br />
x<br />
2.1.6. Yönetim Biçimleri ve Yöneticilik Tipleri ..................................10<br />
2.1.6.1. Otoriter Yönetim Biçimi .............................................10<br />
2.1.6.2. İnsancıl Yönetim Biçimi .............................................10<br />
2.1.6.3. Liberal Yönetim Biçimi ...............................................10<br />
2.1.6.4. Ortayol Yönetim Biçimi ..............................................10<br />
2.1.6.5. Demokratik Yönetim Biçimi .......................................11<br />
2.1.7. Yöneticilerin Sınıflandırılması .................................................11<br />
2.1.7.1. Yöneticilerin Kendi Durumlarına Göre<br />
Sınıflandırılması .........................................................11<br />
2.1.7.2. Yöneticilerin Dikey Sınıflandırılması<br />
(Hiyerarşik Yapıya Göre) .............................................12<br />
2.1.8. Yöneticide Bulunması Gereken Özellikler ...............................12<br />
2.1.8.1. Üç Özellik Yaklaşımı ..................................................13<br />
2.1.8.2. Yönetsel Beceriler Yaklaşımı ......................................14<br />
2.1.9. Yöneticilik Rolleri .....................................................................14<br />
2.1.9.1. Bilgi Sağlama Rolleri ..................................................15<br />
2.1.9.2. Karar Alma Rolleri ......................................................15<br />
2.1.10. Yönetimin Kaynakları ...............................................................15<br />
2.2. Organizasyonun Tanımı, Süreci ve İlkeleri ..........................................16<br />
2.2.1. Organizasyonun Tanımı ............................................................16<br />
2.2.2. Organizasyon Süreci .................................................................16<br />
2.2.3. Organizasyon İlkeleri ................................................................17<br />
2.2.3.1. Örgüt Yapısıyla İlgili İlkeler .......................................18<br />
2.2.3.2. Süreçlerle İlgili İlkeler ................................................19<br />
2.2.3.3. Sonuçlarla İlgili İlkeler ...............................................20<br />
3. <strong>112</strong> <strong>ACİL</strong> <strong>SAĞLIK</strong> <strong>HİZMETLERİ</strong>NDE YÖNETİM VE ORGANİZASYON ...23<br />
3.1. <strong>112</strong> Acil Sağlık Hizmetlerinin Tarihsel Gelişimi .................................23<br />
3.2. <strong>112</strong> Acil Sağlık Hizmetlerinde Genel Tanımlamalar ...........................25<br />
3.3. <strong>112</strong> Acil Sağlık Hizmetlerinin Yönetim ve Organizasyon Yapısı ........27<br />
3.3.1. <strong>112</strong> Acil Sağlık Hizmetlerinin Teşkili, Sevk ve İdaresi ...........30<br />
3.3.1.1. Acil Sağlık Hizmetleri Danışma Kurulu ....................30<br />
3.3.1.2. Acil Sağlık Hizmetleri Bölge Eğitim Araştırma ve<br />
Uygulama Merkezi ......................................................30<br />
3.3.1.3. İl Acil Sağlık Hizmetleri Koordinasyon Komisyonu ..31
İçindekiler<br />
3.3.2. <strong>112</strong> Acil Sağlık Hizmetleri Temel Hizmet Birimleri ................31<br />
3.3.2.1. Acil Sağlık Hizmetleri Şube Müdürlüğü....................31<br />
3.3.2.2. İl Ambulans Servisi Başhekimliği ..............................32<br />
3.3.2.3. Hastane Acil Servisleri ...............................................33<br />
3.3.3. <strong>112</strong> Acil Sağlık Hizmetlerinde Hizmet Akışı ve İşleyişi ..........34<br />
3.3.3.1. Acil Sağlık Yardımı Çağrısı ........................................34<br />
3.3.3.2. Çağrının Değerlendirilmesi ........................................36<br />
3.3.3.3. Haberleşme ve Yönlendirme .......................................40<br />
3.3.3.4. Talebin Yönlendirilen Birim Tarafından<br />
Karşılanması ...............................................................41<br />
3.3.3.5. Nakil ............................................................................41<br />
3.3.3.6. Acil Servise Nakil .......................................................42<br />
3.3.3.7. Acil Servis Tarafından Yürütülecek İşlemler.............42<br />
3.3.3.8. Sunulan Hizmet ile ilgili Bildirimlerin Yapılması .....42<br />
3.4. <strong>112</strong> Acil Sağlık Hizmetlerinde Komuta Kontrol Merkezi,<br />
İstasyonlar ve Ambulanslar ...................................................................43<br />
3.4.1. Acil Sağlık Hizmetlerinde <strong>112</strong> Komuta Kontrol Merkezleri ....44<br />
3.4.1.1. Komuta Kontrol Merkezi Çalışma Prensipleri ...........44<br />
3.4.1.2. Komuta Kontrol Merkezinin Fiziksel ve<br />
Teknolojik Standartları ve Donanımı .........................51<br />
3.4.1.3. Yeni Tasarlanmakta Olan <strong>112</strong> Acil Çağrı Merkezleri ...54<br />
3.4.1.4. Komuta Kontrol Merkezlerinin Kurulumu,<br />
Stratejik ve Güvenlik Açısından Konumu .................58<br />
3.4.2. Acil Sağlık Hizmetlerinde <strong>112</strong> İstasyonları .............................58<br />
3.4.2.1. İstasyon Çeşitleri .........................................................59<br />
3.4.2.2. İstasyonların Çalışma Prensipleri ..............................59<br />
3.4.2.3. İstasyonların Fiziki Standartları ve Donanımı ...........60<br />
3.4.2.4. İstasyonların Kurulumu, Stratejik ve<br />
Güvenlik Açısından Konumları..................................61<br />
3.4.3. <strong>112</strong> Acil Sağlık Hizmetlerinde Ambulans ve<br />
Acil Sağlık Araçları ...................................................................65<br />
3.4.3.1. Ambulans Çeşitleri .....................................................65<br />
3.4.3.2. Acil Sağlık Aracı Çeşitleri ..........................................72<br />
3.4.3.3. Ambulans ve Acil Sağlık Aracı Üzerinde Yer Alacak<br />
Yazı ve İşaretler ...........................................................73<br />
xi
<strong>112</strong> Acil Sağlık Hizmetleri Yönetimi<br />
xii<br />
3.4.3.4. Ambulans ve Acil Sağlık Araçlarının Tescili .............74<br />
3.4.3.5. Ambulansların Araç Olarak Teknik Standartları ve<br />
Donanımı .....................................................................75<br />
3.4.3.6. Ambulansların Arka Kabin Standartları ve<br />
Donanımı .....................................................................76<br />
3.4.3.7. Ambulanslarda Kullanılan Ek Teknolojik<br />
Donanımlar .................................................................80<br />
3.4.3.8. Ambulans Sürücülüğü ve Standartları ......................81<br />
3.5. <strong>112</strong> Acil Sağlık Hizmetlerinde Sağlık Personelleri ..............................83<br />
3.5.1. <strong>112</strong> Acil Sağlık Hizmetlerinde Hekimler .................................83<br />
3.5.1.1. Hekimlerin <strong>112</strong> Acil Sağlık Hizmetlerindeki<br />
Konumları ve Çalışma Prensipleri .............................84<br />
3.5.1.2. Hekimlerin Görev ve Sorumlulukları.........................84<br />
3.5.1.3. Hekimlere Yönelik Hizmetiçi Eğitimler .....................90<br />
3.5.2. <strong>112</strong> Acil Sağlık Hizmetlerinde Paramedik ve<br />
Acil Tıp Teknisyenleri ..............................................................91<br />
3.5.2.1. Paramedik Tanımı ve Kısa Tarihçesi ..........................91<br />
3.5.2.2. Acil Tıp Teknisyeni Tanımı ve Kısa Tarihçesi ...........97<br />
3.5.2.3. Paramedik ve Acil Tıp Teknisyenlerinin<br />
<strong>112</strong> Acil Sağlık Hizmetlerindeki Konumları ve<br />
Çalışma Prensipleri ...................................................100<br />
3.5.2.4. Paramediklerin Görev, Yetki ve Sorumlulukları ......101<br />
3.5.2.5. Acil Tıp Teknisyenlerinin Görev, Yetki ve<br />
Sorumlulukları. .........................................................102<br />
3.5.2.6. Paramedik ve Acil Tıp Teknisyenlerine Yönelik<br />
Hizmetiçi Eğitimler ...................................................103<br />
3.5.3. <strong>112</strong> Acil Sağlık Hizmetlerinde Hemşireler ve<br />
Sağlık Memurları .....................................................................103<br />
3.5.3.1. Sağlık Memuru Tanımı .............................................104<br />
3.5.3.2. Hemşire Tanımı ........................................................104<br />
3.5.3.3. Hemşire ve Sağlık Memurlarının <strong>112</strong> Acil<br />
Sağlık Hizmetlerindeki Konumları ve<br />
Çalışma Prensipleri ......................................105<br />
3.5.3.4. Hemşire ve Sağlık Memurlarının Yetki ve<br />
Sorumlulukları .............................................105
İçindekiler<br />
3.5.4. <strong>112</strong> Acil Sağlık Hizmetlerinde Şoförler .................................107<br />
3.5.4.1. Şoförlerin <strong>112</strong> Acil Sağlık Hizmetlerindeki<br />
Konumları ve Çalışma Prensipleri ...........................107<br />
3.5.4.2. Şoförlerin Görev, Yetki ve Sorumlulukları ...............108<br />
3.5.4.3. Şoförlere Yönelik Hizmetiçi Eğitimler .....................108<br />
3.6. <strong>112</strong> Acil Sağlık Hizmetleri Mevzuatı ..................................................109<br />
3.6.1. Acil Sağlık Hizmetleri Yönetmeliği ........................................109<br />
3.6.2. Ambulans ve Acil Sağlık Araçları ile Ambulans<br />
Hizmetleri Yönetmeliği ...........................................................110<br />
3.6.3. İl Ambulans Servisi Çalışma Yönergesi..................................111<br />
3.6.4. Ambulans ve Acil Bakım Teknikerleri ile Acil Tıp<br />
Teknisyenlerinin Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Tebliğ .....111<br />
3.7. Bölüm Değerlendirmesi.......................................................................111<br />
4. <strong>112</strong> <strong>ACİL</strong> <strong>SAĞLIK</strong> <strong>HİZMETLERİ</strong>NDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ .........113<br />
4.1. İş Sağlığı ve Güvenliği Tanımı ............................................................113<br />
4.2. <strong>112</strong> Acil Sağlık Hizmetlerinde İş Sağlığı ve Güvenliğinin Önemi ....117<br />
4.3. Türkiye’de İş Sağlığı ve Güvenliği Mevzuatı ......................................118<br />
4.3.1. İş Sağlığı ve Güvenliği Kanun ve Yönetmelikleri ...................118<br />
4.3.1.1. İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği ..........................119<br />
4.3.1.2. Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve<br />
Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik ..............120<br />
4.3.1.3. Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin<br />
Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik ....................120<br />
4.3.1.4. Güvenlik ve Sağlık İşaretleri Yönetmeliği ................121<br />
4.3.1.5. İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve<br />
Güvenlik Şartları Yönetmeliği ..................................122<br />
4.3.1.6. Sağlık Kurum ve Kuruluşlarında Hasta ve<br />
Çalışan Güvenliğinin Sağlanması ve Korunmasına<br />
İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ ..................122<br />
4.3.1.7. İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Tasarısı Taslağı ......123<br />
4.3.1.8. İşyerlerinde Psikolojik Tacizin (Mobbing) Önlenmesi<br />
Konulu Genelge .........................................................123<br />
4.3.1.9. Hasta ve Çalışan Güvenliğinin Sağlanmasına Dair<br />
Yönetmelik ................................................................124<br />
xiii
<strong>112</strong> Acil Sağlık Hizmetleri Yönetimi<br />
xiv<br />
4.3.2. İş Sağlığı ve Güvenliği Konusunda Uluslararası Sözleşmeler ..125<br />
4.3.2.1. Uluslararası Çalışma Örgütü (İLO) Sözleşmeleri .....125<br />
4.3.2.1.1. 102 No’lu Sosyal Güvenliğin<br />
Asgari Normları Hakkında Sözleşme ......125<br />
4.3.2.1.2. 142 No’lu İnsan Kaynaklarının<br />
Değerlendirilmesinde Mesleki Eğitim ve<br />
Yönlendirmenin Yeri Hakkında Sözleşme ..126<br />
4.3.2.1.3. 155 No’lu İş Sağlığı ve Güvenliği ve<br />
Çalışma Ortamına İlişkin Sözleşme .........126<br />
4.3.2.1.4. 161 No’lu İş Sağlığı Hizmetlerine İlişkin<br />
Sözleşme ..................................................127<br />
4.3.2.2. Avrupa Sosyal Şartı ..................................................128<br />
4.4. Dünyada İş Sağlığı ve Güvenliği Uygulamaları ..................................131<br />
4.4.1. Joint Commission International(JCI) Akreditasyon Sistemi ..131<br />
4.4.2. Institute for Safe Medication Practices (ISMP)-Güvenli<br />
İlaç Uygulamaları Enstitüsü ...................................................132<br />
4.4.3. European Occupational Safety and Health Agency (OSHA)-<br />
Avrupa İş Sağlığı ve Güvenliği Ajansı ....................................133<br />
4.4.4. Health Quality Services-Sağlıkta Kalite Hizmetleri ...............133<br />
4.4.5. 18001 (OHSAS) İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi .....134<br />
4.4.6. Occupational Safety & Health Administration (OSHA)-<br />
İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Kurulu .........................................135<br />
4.4.7. Commission on Accreditation of Ambulance Services (CAAS)<br />
Standartları ..............................................................................136<br />
4.5. Türkiye’de <strong>112</strong> Çalışanlarına Yönelik İş Sağlığı ve<br />
Güvenliği Mevzuatı .............................................................................137<br />
4.5.1. 657 ve 4924 Sayılı Kanunlara Tabi Olan <strong>112</strong> Personellerini<br />
Kapsayan İş Sağlığı ve Güvenliği Mevzuatı ...........................139<br />
4.5.2. 657 Sayılı Kanunun 4/B Hükmüne Tabi Olan <strong>112</strong><br />
Personellerini Kapsayan İş Sağlığı ve Güvenliği Mevzuatı ...148<br />
4.6. İş Sağlığı ve Güvenliği Açısından <strong>112</strong> Komuta Kontrol Merkezi,<br />
<strong>112</strong> İstasyonları ve Ambulansları .......................................................162<br />
4.6.1. <strong>112</strong> Komuta Kontrol Merkezlerinde İş Sağlığı ve<br />
Güvenliği Uygulamaları ..........................................................163<br />
4.6.1.1. Komuta Kontrol Merkezi Fiziksel ve Teknolojik<br />
Standartlar ve Bunlardan Kaynaklanan Risk ve<br />
Tehlikeler ..................................................................163
İçindekiler<br />
4.6.1.2. Komuta Kontrol Merkezi Elektronik ve Mekanik<br />
Ekipman Standartları ve Bunlardan Kaynaklanan<br />
Risk ve Tehlikeler .....................................................169<br />
4.6.2. <strong>112</strong> İstasyonlarında İş Sağlığı ve Güvenliği Uygulamaları ....183<br />
4.6.3. <strong>112</strong> Ambulanslarında İş Sağlığı ve Güvenliği Uygulamaları ...191<br />
4.6.3.1. Ambulansların İhale ile Alım Süreçleri ...................191<br />
4.6.3.2. Ambulanslarda Bulunan ve Bulunması<br />
Gerekli Donanımlar ..................................................194<br />
4.6.3.2.1. Çalışan Sağlığı ve Güvenliği Açısından<br />
Ambulans Araçlarının Teknik ve<br />
Güvenlik Özellikleri .................................195<br />
4.6.3.2.2. Mevzuat Açısından Ambulans Araçlarının<br />
Teknik ve Güvenlik Özelliklerinin<br />
Değerlendirilmesi .....................................209<br />
4.7. <strong>112</strong> Personellerine Yönelik İş Sağlığı ve Güvenliği Uygulamaları.....221<br />
5. <strong>112</strong> <strong>ACİL</strong> <strong>SAĞLIK</strong> <strong>HİZMETLERİ</strong> SWOT ANALİZİ ....................................233<br />
5.1. <strong>112</strong> Acil Sağlık Hizmetlerinin İç Durum Analizi ...............................233<br />
5.2. <strong>112</strong> Acil Sağlık Hizmetlerinin Dış Durum Analizi ............................240<br />
5.3. SWOT Analizinin Değerlendirmesi ....................................................242<br />
6. ALANA DAİR YAPILAN BİR ÇALIŞMA .....................................................245<br />
6.1. Yapılan Çalışmaya Ait Demografik Bilgiler ........................................245<br />
6.2. <strong>112</strong> Acil Sağlık Hizmetlerinin Yönetim, Organizasyon ve<br />
İnsan Kaynakları Yapısına Yönelik Elde Edilen Bulgular ..................247<br />
6.3. <strong>112</strong> Acil Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Sağlığı ve<br />
Güvenliğine Yönelik Elde Edilen Bulgular .........................................266<br />
7. GENEL OLARAK SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ ........................279<br />
8. ÖNERİLER ...................................................................................................283<br />
KAYNAKLAR .......................................................................................................291<br />
EKLER ..................................................................................................................305<br />
xv
EKLER<br />
Ek-1: <strong>112</strong> Ambulans Çıkış Nedenlerinin Bölgelere ve illere Göre Dağılım<br />
Tablosu (Türkiye, 2006) ............................................................................305<br />
Ek-2: <strong>112</strong> Acil Vaka Ön Tanılarının Bölgelere ve illere Göre Dağılım Tablosu<br />
(Türkiye, 2006) ..........................................................................................307<br />
Ek-3: Bölgelere ve illere Göre <strong>112</strong> Ambulanslarının Vaka Çıkış Sonuçlarının<br />
2006 Yılı Türkiye Dağılım Tablosu ...........................................................313<br />
Ek-4: Bölgelere ve illere Göre <strong>112</strong> Acil Sağlık Hizmetleri<br />
(2006, Türkiye) ..........................................................................................315<br />
Ek-5: Acil Vakaların <strong>112</strong> Ambulansları ile Nakledildikleri Hastanelerin ve<br />
Nakil Sayılarının Bölgelere ve illere Göre 2006 Yılı Dağılımları ............317<br />
Ek-6: Ambulans ve Acil Bakım Teknikerleri ile Acil Tıp Teknisyenlerinin<br />
Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Tebliğ ....................................................319<br />
Ek-7: Ambulans ve Acil Sağlık Araçları ile Ambulans Hizmetleri<br />
Yönetmeliği ................................................................................................327<br />
Ek-8: İl Ambulans Servisi Çalışma Yönergesi ....................................................360<br />
TABLOLAR LİSTESİ<br />
Tablo.1. Ülke Genelinde <strong>112</strong> Tarafından Müdahale Edilen Acil Vaka Sayıları .. 46<br />
Tablo.2. <strong>112</strong> Ambulanslarının Çıkış Nedenlerinin 2002-2006 Yılı Türkiye<br />
Dağılımı ...............................................................................................46<br />
Tablo.3. Sakarya <strong>112</strong> ASH İstasyonları ve Yıllara Göre Toplam Vaka Sayıları ..48<br />
Tablo.4. <strong>112</strong> Acil Vakalarının Ön Tanılarının Yıllara Göre 2002-2006<br />
Türkiye Dağılımı .................................................................................49<br />
Tablo.5. <strong>112</strong> Acil Ambulanslarının Vaka Çıkış Sonuçlarının 2002-2006 Yılları<br />
Arası Türkiye Dağılımı .......................................................................50<br />
Tablo.6. Yıllara Göre 1000 Kişiye Düşen <strong>112</strong> Acil Yardım Ambulansı<br />
Toplam Vaka Sayısı, Türkiye ..............................................................51<br />
Tablo.7. İstanbul <strong>112</strong> Acil Sağlık Hizmetlerinin 2002-2008 Yılları Arası Gelişimi ..62<br />
Tablo.8. Ülke Genelinde Yıllara Göre İstasyon Sayıları...................................62<br />
Tablo.9. Yıllara Göre Ülke Genelinde İstasyon Başına Düşen Nüfus Oranları ..63<br />
Tablo.10. Bölgelere Göre <strong>112</strong> İstasyonu Başına Düşen Nüfus Oranları, 2010,<br />
Türkiye ................................................................................................64<br />
Tablo.11. Yıllara Göre <strong>112</strong> Acil Yardım İstasyonu Başına Düşen Vaka Sayısı,<br />
Türkiye ................................................................................................64
<strong>112</strong> Acil Sağlık Hizmetleri Yönetimi<br />
Tablo.12. Ülke Genelinde Yıllara Göre Ambulans Sayıları ...............................66<br />
Tablo.13. Yıllara Göre <strong>112</strong> Ambulansı Başına Düşen Nüfus Oranı, Türkiye ....68<br />
Tablo.14. Bölgelere Göre <strong>112</strong> Acil Yardım Ambulansı Başına Düşen Nüfus<br />
Oranları ...............................................................................................68<br />
Tablo.15. İllere Göre Ambulans Helikopter Sayısı ve Taşınan Hasta<br />
Sayıları, 2010 ......................................................................................70<br />
Tablo.16. <strong>112</strong> Acil Vakalarının Nakledildiği Hastanelere ve Yıllara Göre<br />
Dağılımı (Türkiye, 2002-2006) ............................................................71<br />
Tablo.17. Mevzuata Göre Kara Ambulansı Türleri ve Ölçüleri .........................75<br />
Tablo.18. Kara Ambulanslarında Arka Kabinde Bulunması Gerekli Tıbbi<br />
Cihaz, Araç-Gereç ve Malzemeler ......................................................77<br />
Tablo.19. Hava ve Deniz Ambulanslarında Bulunması Gerekli Asgari<br />
Ekipmanlar ..........................................................................................78<br />
Tablo.20. Ambulans Arka Kabinlerinde Asgari Bulunması Gerekli Serum ve<br />
İlaçlar ...................................................................................................79<br />
Tablo.21. Türkiye’deki Paramedik Programları (2009-2010) .............................94<br />
Tablo.22. Yıllara Göre Sağlık Meslek Lisesi Acil Tıp Teknisyenliği<br />
Bölümlerinden Mezun Olanların Sayısı ............................................98<br />
Tablo.23. Sakarya İl Ambulans Servisinde Görev Yapan Personellerin<br />
Dağılımı .............................................................................................101<br />
Tablo.24. Güvenlik İşaretlerinde Kullanılan Renkler ve Anlamları ................121<br />
Tablo.25. Ergonomide Uygulama Alanları .......................................................172<br />
Tablo.26. Ergonomi ve Kas İskelet Sistemi Rahatsızlıkları ..............................172<br />
Tablo.27. Statik Antropometrik Araştırmalarda Kullanılan Ölçü ve<br />
Boyutlar .............................................................................................174<br />
Tablo.28. Sağlık Personeli için Antropometrik Veri Toplama Formu ..............175<br />
Tablo.29. Doğru ve Yanlış Bilgisayar Kullanma Pozisyonları ..........................180<br />
Tablo.30. Doğru ve Yanlış Klavye ve Fare Kullanımı ile Oturma Pozisyonları ..181<br />
Tablo.31. Bilgisayar Kullanırken Karşılaşılan Sağlık Sorunları ve Çözüm<br />
Önerileri ............................................................................................182<br />
Tablo.32. Sağlık Bakanlığı Ambulans Alım İhaleleri Sonuç Göstergeleri .......193<br />
Tablo.33. Sağlık Bakanlığı Ambulans Alım İhaleleri Yüklenici Firma<br />
Göstergeleri .......................................................................................193<br />
Tablo.34. Sağlık Bakanlığı Ambulans Alım İhaleleri ve Bedelleri ..................194<br />
Tablo.35. Model 146 SE Ambulansı .................................................................212<br />
Tablo.36. Model 170 SE Ambulansı .................................................................213<br />
xviii
Tablolar Listesi<br />
Tablo.37. Model 553 Ambulansı .......................................................................213<br />
Tablo.38. Model 403 Ambulansı .......................................................................214<br />
Tablo.39. Ford Marka Amerikan Ekolü Ambulans Motorları ..........................218<br />
Tablo.40. Çalışmaya Katılan Personellerin Hangi Meslek Grubunda Olduğu ..245<br />
Tablo.41. Çalışmaya Katılan Personellerin Cinsiyetleri...................................245<br />
Tablo.42. Çalışmaya Katılan Personellerin Medeni Durumları .......................246<br />
Tablo.43. Çalışmaya Katılan Personellerin Yaş Durumu .................................246<br />
Tablo.44. Çalışmaya Katılan Personellerin Eğitim Durumları .........................246<br />
Tablo.45. Çalışmaya Katılan Personellerin Görev Süreleri ..............................247<br />
Tablo.46. Çalışmaya Katılan Personellerin Kadro Yapıları ..............................247<br />
Tablo.47. Sağlık Bakanlığının <strong>112</strong> ASH Politikasını Doğru ve<br />
Yeterli Buluyormusunuz ...................................................................247<br />
Tablo.48. <strong>112</strong> Acil Sağlık Hizmetleri, Günümüz Modern Dünyasının<br />
İhtiyaçlarını Karşılamakta mıdır ......................................................248<br />
Tablo.49. <strong>112</strong> ASH Yönetim ve Organizasyon Yapısını Doğru ve<br />
Yeterli Buluyormusunuz ...................................................................248<br />
Tablo.50. <strong>112</strong> Acil Sağlık Hizmetleri ve Çalışanları, Sağlık Bakanlığı<br />
Tarafından Kamuoyuna Yeterince Tanıtılmaktamıdır .....................249<br />
Tablo.51. Görev Süresince Doğal Afet veya Olağandışı Durumlarda (Deprem,<br />
Sel, Büyük Toplu Kazalar, Büyük Yangınlar, v.s) Görev Aldınız mı ...249<br />
Tablo.52. Görevli Olarak Doğal Afet ya da Olağandışı Durumlarda<br />
Bulunduğunuzda Nasıl Bir Yönetim ve Organizasyon Protokolü<br />
Uygulayacağınızı ve Ne Gibi Önlemler Alarak Nasıl<br />
Uygulayacağınızı Biliyormusunuz ...................................................250<br />
Tablo.53. <strong>112</strong> Çalışanlarının Diğer Kamu Çalışanlarına Göre Erken Yaşta<br />
Emeklilik, Ek Ücretli İzin Hakkı, Geri Hizmet, Risk Tazminatı v.b<br />
Uygulamalardan Yararlandırılmasına Nasıl Bakıyorsunuz .............250<br />
Tablo.54. Olumlu ve Olumsuz Durumlara Karşı Kanıt Oluşturacak Nitelikte<br />
Teknolojik Altyapılı Arşivleme İşlemleri Komuta Merkezi ve<br />
İstasyonlarda Yapılmalımıdır ...........................................................251<br />
Tablo.55. Hekim Dışı Sağlık Çalışanlarına Oda Kurma Hakkının Verilmesinin<br />
Sağlık Politikaları ve Sağlık Çalışanları Üzerine Olumlu Etki<br />
Yapacağını Düşünüyormusunuz .......................................................251<br />
Tablo.56. Acil Durumlarda Kullanılacak Tek Bir Acil Yardım Telefon Hattının<br />
Bulunmasının (<strong>112</strong>, 911 v.s) Acil Sağlık Organizasyonu Üzerine<br />
Olumlu Etki Yapacağını Düşünüyormusunuz .................................252<br />
xix
<strong>112</strong> Acil Sağlık Hizmetleri Yönetimi<br />
Tablo.57. Hastane Acil Servislerine, 24 Saat Kesintisiz Hizmet Verecek Ana<br />
Telsizlerin Kurulacağı ve Gerektiğinde Komuta ve İstasyonların<br />
Doğrudan İletişime Geçebileceği Haberleşme Birimlerinin Kurulması ..252<br />
Tablo.58. İletişimde Kullanmış Olduğunuz Telsiz Teknolojilerini ve<br />
Haberleşme Ağını Yeterli Buluyormusunuz ....................................253<br />
Tablo.59. İş Yerinizde Olağanüstü Durumlara Karşılık İş Arkadaşlarınızla<br />
İletişiminizi Hızlandıracak Bir İletişim Zinciri Bulunmaktamıdır ...253<br />
Tablo.60. <strong>112</strong> Acil Sağlık Hizmetleri Kendi Yöneticileri Dışında Bağımsız Bir<br />
Denetleme Kuruluşu Tarafından da Denetlenmeli ve Akredite<br />
Edilmelidir ........................................................................................254<br />
Tablo.61. Görev Yaptığınız Birime Ait Bölge ve Adresleri Yeterli Düzeyde<br />
Bildiğinizi Düşünüyormusunuz .......................................................254<br />
Tablo.62. <strong>112</strong> Teşkilatı İçerisinde Bir Meslek Grubuna Pozitif ya da Negatif<br />
Ayrımcılık Yapıldığını Düşünüyormusunuz ....................................255<br />
Tablo.63. <strong>112</strong> ASH’da İnsan Kaynaklarının Etkin Kullanıldığını<br />
Düşünüyormusunuz ..........................................................................255<br />
Tablo.64. Görev Sürenizde Sık Görev Yeri Değişikliği ile Görev Yeri<br />
Dışında ya da Görev Sorumluluğu Dışında Çalıştırıldınızmı .........256<br />
Tablo.65. <strong>112</strong> Teşkilatında Uygun Olmayan Çalışma Şartları Mevcuttur<br />
(Düzensiz Mesai, Sık Görev Yeri Değişiklikleri,<br />
Görev Sorumluluğu Dışında Çalıştırılma v.s) ..................................256<br />
Tablo.66. Kurum Yöneticileri Tarafından Personele Yönelik Ödüllendirme<br />
Mekanizmaları İşletilmektemidir? (Teşekkür ve Takdir Yazı veya<br />
Belgeleri, Ek Ödeme, Ek Puan v.s) ....................................................257<br />
Tablo.67. <strong>112</strong> Teşkilatında Görevde Yükselme ve Terfi Sistemi<br />
İşletilmemektedir. Bu Duruma Bağlı Personelin Çalışma Azmi ve<br />
Kendisini Geliştirme Yeteneği Olumsuz Etkilenmektedir ...............257<br />
Tablo.68. <strong>112</strong> ASH’da Görev Yapacak Personelin Niteliklerini Belirleyen<br />
Standartlar Oluşturulmalı ve Uygulanmalıdır. (Sağlık Durumu,<br />
Bilgi Birikimi, Boy, Kilo gibi Fiziksel Satndartlar, v.s) .....................258<br />
Tablo.69. Görev Yaptığınız Kurumunuzda Açık ve Sınırları Belirlenmiş<br />
Yazılı Bir Görev Tanımınız Var mı ...................................................258<br />
Tablo.70. Çalışma Mekanı ve Çalışma Koşulları ile İlgili Düzenlemelerde<br />
Görüşünüze Başvuruluyormu ...........................................................259<br />
Tablo.71. Çalıştığınız Birimin İşleyişi Konusunda Öneri ve Şikayetleriniz<br />
Dikkate Alınıyormu...........................................................................259<br />
Tablo.72. Görev Yaptığınız Kurumunuzdan Ayrılmayı Hiç Düşündünüzmü ...260<br />
xx
Tablolar Listesi<br />
Tablo.73. İmkan Olması Halinde Bir Başka Kurum veya Kuruluşta<br />
Çalışmayı İstermiydiniz ....................................................................260<br />
Tablo.74. <strong>112</strong> ASH’da Görev Yapan Personellerin Kadro ve Sosyal<br />
Güvencelerinde Farklılıkların Olması Psikolojikman Kategorize<br />
Edildiklerini ve Ayrımcılığa Uğradıklarını Düşündürmektedir ......261<br />
Tablo.75. <strong>112</strong> ASH’a Atanan Personellerin İl Emri Yerine Komuta Merkezi<br />
ya da İstasyonlara Nokta Ataması Yapılarak Atanmasını Uygun<br />
Buluyormusunuz ...............................................................................261<br />
Tablo.76. <strong>112</strong> Çalışanlarına Yönelik Hizmetiçi Eğitimler Düzenli Olarak<br />
Yapılmakta ve Dünyadaki Tıbbi Gelişmeler Konusunda<br />
Bilgilendirilmektedirler ....................................................................262<br />
Tablo.77. Teşkilat İçerisinde Hizmetiçi Eğitimleri Yeterli Buluyormusunuz ....262<br />
Tablo.78. Son Altı Ay İçerisinde Size Yönelik Mesleki Acil Tıp<br />
Konularında Bir Hizmetiçi Eğitim Düzenlendimi ...........................263<br />
Tablo.79. Hizmetiçi Eğitimlerin Çerçevesi Tıbbi Konuların Dışında, Etkili<br />
İletişim Teknikleri, Stres Yönetimi, Solunum ve Beden Egzersizleri,<br />
Meslek Hastalıkları v.s gibi Alternatif Eğitimlerle Genişletilmelidir ..263<br />
Tablo.80. <strong>112</strong> Çalışanlarına Hizmetiçi Eğitimlerde Ek Olarak Adli Tıp ve<br />
Anti-Terör Konularında da Eğitim Verilmelimidir ...........................264<br />
Tablo.81. Kanun ve Yönetmelikleri Kısaca <strong>112</strong> Mevzuatını Yeterli<br />
Buluyormusunuz ...............................................................................264<br />
Tablo.82. Mevzuat ile Belirlenen Yetki Çerçevesinin Dar Olması ve Net<br />
Olmaması, Buna Bağlı Olarak Personellerden Beklentinin Fazla<br />
Olması, Çalışanları Kritik ve Riskli Kararlarla Başbaşa<br />
Bırakmaktadır ....................................................................................265<br />
Tablo.83. <strong>112</strong> Çalışanları Yapmış Oldukları Müdahalelere Bağlı Sık Sık<br />
İdari ve Yargı İşlemleriyle Baş Başa Kalmaktadır. Bu Durum<br />
Çalışanları Maddi ve Manevi Yıpratmaktadır ..................................265<br />
Tablo.84. <strong>112</strong> Çalışanlarının Her Vaka Sonrası Gereğinden Fazla Form ve<br />
Defter Doldurması Çalışanlarda Bıkkınlık Hissi Uyandırmaktadır ...266<br />
Tablo.85. Görev Esnasında Hiç Cinsel, Sözlü veya Fiziksel Saldırıya Maruz<br />
Kaldınız mı ........................................................................................266<br />
Tablo.86. Görev Sürenizde Ambulans ile Trafik Kazası Geçirdinizmi ...........267<br />
Tablo.87. <strong>112</strong> Çalışanlarına Yönelik Meslek Hastalıkları, Bulaşıcı Hastalıklar<br />
ve Enfeksiyonlara Karşı Yeterli Güvenlik Tedbirleri Alınmaktadır.<br />
(Aşılama, Özel Üniforma, Yırtılamayan Dayanıklı Eldiven, Koruyucu<br />
Gözlük, v.s.) .......................................................................................267<br />
xxi
<strong>112</strong> Acil Sağlık Hizmetleri Yönetimi<br />
Tablo.88. Müdahalede Bulunduğunuz Vakalara Bağlı Olarak Herhangi Bir<br />
Enfeksiyona ya da Bulaşıcı Bir Hastalığa Yakalandınızmı ..............268<br />
Tablo.89. Bulaşıcı Hastalık Taşıyan veya Enfeksiyon Bulaştırma Riski<br />
Bulunan Hastalara Karşı Hangi Tedbirlerin Alınarak, Nasıl<br />
Müdahale Edileceği ve Sonrasında Hastalara Ait Tıbbi Atıkların<br />
Nasıl İmha Edileceği Konusunda Yeterince Bilgiye Sahipmisiniz .....268<br />
Tablo.90. Görev Yaptığınız Biriminizde ve Ambulansınızda Tıbbi Atık<br />
Kutularınız Var mı ............................................................................269<br />
Tablo.91. Görev Esnasında El Hijyenine Dikkat Ediyormusunuz? Ya da Bu<br />
Konuda Yeterli Bilgiye Sahip Olduğunuzu Düşünüyormusunuz....269<br />
Tablo.92. Görev Yaptığınız Ambulanslarınızda Sterilizasyon ve Dezenfeksiyon<br />
İşlemleri Düzenli Periyotlarda ve Yeterli Bir Şekilde Yapılıyormu ....270<br />
Tablo.93. Sizce <strong>112</strong>’de Görev Yapan Sağlık Çalışanları Riskli Görevler<br />
Kapsamına Alınmalımıdır ................................................................270<br />
Tablo.94. Göreviniz Süresince Karşılaştığınız Vakalardan Psikolojik Olarak<br />
Etkilendiğiniz Oluyormu ..................................................................271<br />
Tablo.95. Psikolojik Travmalara Karşı <strong>112</strong> Personeli için Komuta<br />
Merkezlerinde Psikologlar Görevlendirilmelimidir .........................271<br />
Tablo.96. <strong>112</strong> Çalışanlarının Ortopedik Meslek Hastalıklarına Maruz<br />
Kalmasını Önlemek ya da En Aza İndirmek Adına KKM’lerde<br />
Spor Merkezleri Kurulmalıdır ..........................................................272<br />
Tablo.97. Psikiyatrik, Uyuşturucu Madde Bağımlılığı veya Alkollü Şahıs<br />
Vakalarına Gittiğinizde Olay Yerinde Güvenlik Ekipleri<br />
Bulunuyormu ....................................................................................272<br />
Tablo.98. Psikiyatrik veya Alkollü Vakaları Ambulansa Aldığınızda Nakil<br />
Esnasında Arka Kabinde En Az Bir Güvenlik Görevlisi<br />
Bulunuyormu ....................................................................................273<br />
Tablo.99. Telefonla veya Olay Yerinde Cinsel, Sözlü veya Fiziksel Hakarete<br />
Uğradığınızda Sizin Hakkınızı Koruma Adına Herhangi Bir İdari<br />
veya Yargısal Mekanizmalar İşletiliyormu .......................................273<br />
Tablo.100. Herhangi Bir Meslek Hastalığına, İş Kazasına veya İşe Bağlı Sağlık<br />
Sorunları ile Karşılaştığınızda Bu Problemlerinizi Yetkililere<br />
Bildirip Kayıt Altına Alıyormusunuz ...............................................273<br />
Tablo.101. Ambulanslarınızın Ön ve Arka Kabinlerinde Hasta ve Çalışanlar<br />
için Emniyet Kemerleri Bulunuyormu .............................................274<br />
Tablo.102. Ambulanslarınızdaki Hasta ve Çalışan Emniyet Kemerlerinizi<br />
Aktif Olarak Kullanıyormusunuz .....................................................274<br />
xxii
Şekiller Listesi<br />
Tablo.103. ABD ve AB Ülkelerinin Bazı Eyalet veya Bölgelerinde Acil Sağlık<br />
Çalışanlarının Güvenliği için Kullanılan Elektro Şok Cihazı veya<br />
Benzeri Bir Uygulama Ülkemizde de Kullanılmalımıdır ................275<br />
Tablo.104. Lateks Eldivenlere ya da Benzeri Lateks Türevlerine Karşı<br />
Herhangi Bir Alerjiniz Varmı ............................................................275<br />
Tablo.105. Görev Yaptığınız Biriminiz Fiziki Standartları Karşılıyormu ..........275<br />
Tablo.106. Görev Yapmış Olduğunuz <strong>112</strong> Biriminizi Mevzuata Uygun,<br />
Stratejik ve Güvenli Bir Yerde Olduğunu Düşünüyormusunuz ......276<br />
Tablo.107. Görev Yaptığınız Birimde Yeterli Güvenlik Önlemleri Alınıyormu .276<br />
Tablo.108. Görev Yaptığınız İş Yerinizde Yaralanma ve İş Kazalarını<br />
Önlemeye Yönelik Taknik Alt Yapı Varmı .......................................277<br />
Tablo.109. Ambulansların Araç Olarak Teknik Donanım ve Güvenlik<br />
Özellikleri, <strong>112</strong> Çalışanlarının Maddi ve Manevi Güvenliğini<br />
Karşılamaktadır .................................................................................277<br />
Tablo.110. Sağlık Personellerinin Ambulans Sürücülüğü Yapmasını Uygun<br />
Buluyormusunuz ...............................................................................278<br />
Tablo.111. Ambulansınızda ya da İstasyonunuzda Olası Bir Yangına Karşı<br />
Yangın Tüpleriniz Bulunuyormu .....................................................278<br />
ŞEKİLLER LİSTESİ<br />
Şekil.1. <strong>112</strong> Acil Sağlık Hizmetleri Yönetim ve Organizasyon Şeması (1).....28<br />
Şekil.2. <strong>112</strong> Acil Sağlık Hizmetleri Yönetim ve Organizasyon Şeması (2).....29<br />
Şekil.3. Hayat Yıldızı .......................................................................................34<br />
Şekil.4. <strong>112</strong> Acil Sağlık Hizmetlerinde Hizmet Akış Şeması .........................43<br />
Şekil.5. Ambulans Çıkış Nedenlerinin 2002-2006 Yılı Genel Dağılım Grafiği ....47<br />
Şekil.6. GPS Sisteminin <strong>112</strong> Teşkilatında İşleyişi ..........................................80<br />
Şekil.7. İstanbul <strong>112</strong> Teşkilatındaki Personel Dağılımı ................................100<br />
Şekil.8. Bilgisayarla Çalışanların Sağlıkları İçin Dikkat Etmesi Gereken<br />
Hususlar ............................................................................................177<br />
Şekil.9. ABS Fren Sistemi ..............................................................................196<br />
Şekil.10. ASR’li ve ASR’siz Araçların Farkı.....................................................198<br />
Şekil.11. ESP’li Olan Aracın Yol Seyri ............................................................200<br />
Şekil.12. Araç Üzerinde Süspansiyon Sistemlerinin Görünümü ...................204<br />
Şekil.13. Araçların Klima Sistemi ...................................................................206<br />
xxiii
<strong>112</strong> Acil Sağlık Hizmetleri Yönetimi<br />
RESİMLER LİSTESİ<br />
Resim.1. <strong>112</strong> Komuta Kontrol Merkezi Çağrı Karşılama Bölümü ....................44<br />
Resim.2. <strong>112</strong> Komuta Merkezi Operasyon Yönetim Sistemi ............................53<br />
Resim.3. Isparta Pilot İl’inde Hizmete Giren <strong>112</strong> Acil Çağrı Merkezi ..............55<br />
Resim.4. Burdur İl’inde 2010 Yılında Yapılması Planlanan <strong>112</strong> Acil Çağrı<br />
Merkezi ................................................................................................56<br />
Resim.5. Antalya Pilot İl’inde Kurulan Modern <strong>112</strong> Acil Çağrı Merkezi .........57<br />
Resim.6. Ülkemizde Kullanılmakta olan Lastik Tekerlekli Kara Ambulansları ....67<br />
Resim.7. Kar Paletli Kara Ambulansı ................................................................68<br />
Resim.8. Ülkemizde Kullanılmakta Olan <strong>112</strong> Helikopter Ambulansları .........69<br />
Resim.9. Motorize <strong>112</strong> Ekibi ..............................................................................72<br />
Resim.10. Acil Yardım Ambulansları Üzerinde Bulunan Yazı ve İşaretler ........73<br />
Resim.11. Hasta Nakil Ambulansları Üzerinde Bulunan Yazı ve İşaretler ........74<br />
Resim.12. Akıllı Farlar .......................................................................................202<br />
Resim.13. Araçlara Sonradan Monte Edilen Park Sensörleri ...........................207<br />
Resim.14. Pick-up Tarzı Ambulanslar ...............................................................211<br />
Resim.15. Model 146 SE Ambulansı .................................................................212<br />
Resim.16. Model 170 SE Ambulansı .................................................................213<br />
Resim.17. Model 553 Ambulansı .......................................................................213<br />
Resim.18. Model 403 Ambulansı .......................................................................214<br />
Resim.19. Kaza Sonrası <strong>112</strong> Ambulansları .......................................................219<br />
xxiv
KISALTMALAR<br />
AABT : Ambulans ve Acil Bakım Teknikeri<br />
AB : Avrupa Birliği<br />
ABD : Amerika Birleşik Devletleri<br />
ABS : Anti-lock (Blok) Brake System; Kilitlenmeyen Fren Sistemi<br />
AHY : Ambulans ve Acil Sağlık Araçları ile Ambulans Hizmetleri Yönetmeliği<br />
AKOM : Afet Koordinasyon Merkezi<br />
ark. : Arkadaşları<br />
ASH : Acil Sağlık Hizmetleri<br />
ASHY : Acil Sağlık Hizmetleri Yönetmeliği<br />
ASKOM : İl Acil Sağlık Hizmetleri Koordinasyon Komisyonu<br />
ASR : Acceleration Slip Regulation; İvme Kayması Kontrolü; Anti Patinaj<br />
Sistemi<br />
ATT : Acil Tıp Teknisyeni<br />
ATTDER : Acil Tıp Teknisyenleri Derneği<br />
DGS : Dikey Geçiş Sınavı<br />
DMK : Devlet Memurları Kanunu<br />
Dr. : Doktor<br />
EKG : Elektrokardiyografi-Elektro Kalp Grafisi<br />
EMT : Emergecy Medical Technician-Acil Tıp Teknisyeni<br />
ESK : Emekli Sandığı Kanunu<br />
ESP : Electronic Stability Program; Elektronik Denge Programı<br />
ETC : Elektronic Traction Control; Elektronik Çekiş Kontrolü<br />
IEA : International Ergonomics Association-Uluslararası Ergonomi Kurumu<br />
ILO : International Labour Organization- Uluslararası Çalışma Örgütü<br />
ISGY : İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği<br />
ISMP : Institute for Safe Medication Practices - Güvenli İlaç Uygulamaları<br />
Enstitüsü<br />
IASÇY : İl Ambulans Servisi Çalışma Yönergesi
<strong>112</strong> Acil Sağlık Hizmetleri Yönetimi<br />
IV : İntravenöz-Toplardamar İçine Giriş Yapma<br />
JCAHO : Joint Commission on Accreditation of Health Organizations- Sağlık<br />
Kuruluşları Akreditasyonu Ortak Komisyonu<br />
JCI : Joint Commission International<br />
KKE : Koruyucu Kişisel Ekipman<br />
KKM : Komuta Kontrol Merkezi<br />
KKTC : Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti<br />
MEB : Milli Eğitim Bakanlığı<br />
METEB : Mesleki ve Teknik Eğitim Bölgesi<br />
MSE : Mezuniyet Sonrası Eğitim<br />
m. : madde<br />
OHSAS : Occupational Health and Safety Management System-İş Sağlığı ve<br />
Güvenliği Yönetim Sistemi<br />
Ort. : Ortalama<br />
OSHA : European Occupational Safety and Health Agency - Avrupa İş Sağlığı<br />
ve Güvenliği Ajansı<br />
ÖSS : Öğrenci Seçme Sınavı<br />
Paramedik : Ambulans ve Acil Bakım Teknikeri<br />
PARDER : Paramedik Derneği<br />
Prm : Paramedik<br />
R.G : Resmi Gazete<br />
SHMYO : Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu<br />
SHYHY : Sağlık Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönerge<br />
SM : İl Sağlık Müdürlüğü<br />
SML : Sağlık Meslek Lisesi<br />
SMYO : Sağlık Meslek Yüksek Okulu<br />
SSK : Sosyal Sigortalar Kurumu/ Sosyal Sigortalar Kanunu<br />
T.C : Türkiye Cumhuriyeti<br />
TDK : Türk Dil Kurumu<br />
v.b : ve bunun gibi<br />
v.s : ve sair<br />
YÖK : Yükseköğretim Kurulu<br />
WHO : World Health Organization- Dünya Sağlık Örgütü<br />
xxvi