MUHASEBE VE FİNASMAN ENVANTER İŞLEMLERİ - Sinop ...
MUHASEBE VE FİNASMAN ENVANTER İŞLEMLERİ - Sinop ...
MUHASEBE VE FİNASMAN ENVANTER İŞLEMLERİ - Sinop ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
T.C.<br />
MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI<br />
MEGEP<br />
(MESLEKİ EĞİTİM <strong>VE</strong> ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ<br />
PROJESİ)<br />
<strong>MUHASEBE</strong> <strong>VE</strong> <strong>FİNASMAN</strong><br />
<strong>ENVANTER</strong> <strong>İŞLEMLERİ</strong><br />
ANKARA 2008
Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller;<br />
Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 02.06.2006 tarih ve 269 sayılı Kararı ile<br />
onaylanan, Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında kademeli olarak<br />
yaygınlaştırılan 42 alan ve 192 dala ait çerçeve öğretim programlarında<br />
amaçlanan mesleki yeterlikleri kazandırmaya yönelik geliştirilmiş öğretim<br />
materyalleridir (Ders Notlarıdır).<br />
Modüller, bireylere mesleki yeterlik kazandırmak ve bireysel öğrenmeye<br />
rehberlik etmek amacıyla öğrenme materyali olarak hazırlanmış, denenmek ve<br />
geliştirilmek üzere Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında<br />
uygulanmaya başlanmıştır.<br />
Modüller teknolojik gelişmelere paralel olarak, amaçlanan yeterliği<br />
kazandırmak koşulu ile eğitim öğretim sırasında geliştirilebilir ve yapılması<br />
önerilen değişiklikler Bakanlıkta ilgili birime bildirilir.<br />
Örgün ve yaygın eğitim kurumları, işletmeler ve kendi kendine mesleki yeterlik<br />
kazanmak isteyen bireyler modüllere internet üzerinden ulaşılabilirler.<br />
Basılmış modüller, eğitim kurumlarında öğrencilere ücretsiz olarak dağıtılır.<br />
Modüller hiçbir şekilde ticari amaçla kullanılamaz ve ücret karşılığında<br />
satılamaz.
İÇİNDEKİLER<br />
AÇIKLAMALAR ...................................................................................................................iii<br />
GİRİŞ .......................................................................................................................................1<br />
ÖĞRENME FAALİYETİ- 1....................................................................................................3<br />
1. <strong>MUHASEBE</strong> DIŞI <strong>ENVANTER</strong>.........................................................................................3<br />
1.1. Envanter İşlemi Yapacak Olanlar .................................................................................4<br />
1.2. Envanter Çıkarma Zamanları........................................................................................4<br />
1.3. Envanter İşleminin Amaçları ........................................................................................5<br />
1.4. Envanterin Aşamaları....................................................................................................5<br />
1.4.1. Sayım Listesi Hazırlamak......................................................................................6<br />
1.4.2. Hazır Değerlerin Sayımı........................................................................................7<br />
1.4.3. Menkul Kıymetlerin Sayımı ..................................................................................9<br />
1.4.4. Alacak ve Borçların Sayımı.................................................................................10<br />
1.4.5. Stokların Sayımı ..................................................................................................11<br />
1.4.6. Maddi Duran Varlıkların Sayımı .........................................................................12<br />
1.4.7. Öz Kaynakların Sayımı........................................................................................18<br />
1.4.8. Dönem İçi Giderlerinin Tespiti............................................................................19<br />
1.4.9. Dönem İçi Gelirlerinin Tespiti.............................................................................20<br />
1.4.10. Mamul ve Yarımamul Sayımı ...........................................................................21<br />
UYGULAMA FAALİYETİ ..............................................................................................22<br />
ÖLÇME <strong>VE</strong> DEĞERLENDİRME ....................................................................................23<br />
ÖĞRENME FAALİYETİ- 2..................................................................................................32<br />
2. SAYIM SONUÇLARINA GÖRE DEĞERLEME <strong>İŞLEMLERİ</strong>.......................................32<br />
2.1. Değerlemenin Tanımı .................................................................................................32<br />
2.2. Değerleme Ölçüleri.....................................................................................................33<br />
2.3. Kasadaki Nakit Mevcudunun Değerlemesi.................................................................36<br />
2.3.1. Türk Parasında Değerleme ..................................................................................36<br />
2.3.2.Yabancı Paralarda Değerleme ..............................................................................38<br />
2.4. Banka Hesaplarının Değerlemesi................................................................................38<br />
2.5. Menkul Kıymetlerin Değerlemesi...............................................................................39<br />
2.6. Senetli Borç ve Alacakların Değerlemesi ...................................................................40<br />
2.7. Şüpheli Ticari Alacakların Değerlemesi .....................................................................41<br />
2.8. Stokların Değerlemesi.................................................................................................42<br />
2.8.1. Ticari Malların Değerlemesi................................................................................42<br />
2.8.2. Üretilen Ürünlerin Değerlemesi ..........................................................................42<br />
2.8.3. Değeri Düşen Malların Değerlemesi ...................................................................42<br />
2.9. Envanter Defteri..........................................................................................................43<br />
UYGULAMA FAALİYETİ ..............................................................................................46<br />
ÖLÇME <strong>VE</strong> DEĞERLENDİRME ....................................................................................47<br />
ÖĞRENME FAALİYETİ- 3..................................................................................................56<br />
3. <strong>MUHASEBE</strong> İÇİ <strong>ENVANTER</strong> .........................................................................................56<br />
3.1. Sayım Listelerine Göre Farklılıkların Tespiti .............................................................57<br />
3.1.1. Genel Geçici Mizanın Hazırlanması....................................................................57<br />
3.1.2. Muhasebe Dışı Envanter Bilgilerinin Temin Edilmesi........................................58<br />
3.2. Varlık ve Kaynak Hesaplarının Karşılaştırılarak Denkleştirilmesi.............................59<br />
3.2.1. Hazır Değerlerin Karşılaştırılması.......................................................................59<br />
3.2.2. Menkul Kıymetlerin Karşılaştırılması .................................................................67<br />
i
3.2.3. Alacak ve Borçların Karşılaştırılması..................................................................68<br />
3.2.4. Stokların Denkleştirilmesi ...................................................................................71<br />
3.2.5. Maddi Duran Varliklarin Denkleştirilmesi..........................................................73<br />
3.2.6. Maddi Olmayan Duran Varliklarin Denkleştirilmesi ..........................................74<br />
3.2.7. Kaynak Hesaplarının Denkleştirilmesi ................................................................78<br />
3.2.8. Unutulan Kayıtların ve Varsa Hataların Düzeltme Kayıtları...............................83<br />
UYGULAMA FAALİYETİ ..............................................................................................89<br />
ÖLÇME <strong>VE</strong> DEĞERLENDİRME ....................................................................................90<br />
ÖĞRENME FAALİYETİ- 4..................................................................................................94<br />
4. GELİR TABLOSUNUN HAZIRLANMASI.....................................................................94<br />
4.1. Giderlerin Yansıtılması...............................................................................................96<br />
UYGULAMA FAALİYETİ ............................................................................................102<br />
ÖLÇME <strong>VE</strong> DEĞERLENDİRME ..................................................................................103<br />
ÖĞRENME FAALİYETİ- 5................................................................................................106<br />
5. KESİN MİZANIN DÜZENLENMESİ ............................................................................106<br />
UYGULAMA FAALİYETİ ............................................................................................113<br />
ÖLÇME <strong>VE</strong> DEĞERLENDİRME ..................................................................................114<br />
MODÜL DEĞERLENDİRME ............................................................................................118<br />
CEVAP ANAHTARLARI...................................................................................................121<br />
ÖNERİLEN KAYNAKLAR................................................................................................144<br />
KAYNAKÇA.......................................................................................................................145<br />
ii
KOD 344MV0026<br />
AÇIKLAMALAR<br />
ALAN Muhasebe Finansman<br />
DAL/MESLEK Bilgisayarlı Muhasebe Elemanı<br />
MODÜL Envanter İşlemleri<br />
MODÜLÜN TANIMI<br />
SÜRE 40 / 32<br />
Bilanço esasına göre tutulan defterlerde uygulanan envanter<br />
işlemlerinin tanıtıldığı öğrenim materyalidir.<br />
ÖN KOŞUL Bu modülden önce yevmiye modülü alınmış olmalıdır.<br />
YETERLİLİK Envanter işlemleri yapmak<br />
MODÜLÜN AMACI<br />
EĞİTİM ÖĞRETİM<br />
ORTAMLARI <strong>VE</strong><br />
DONANIMLARI<br />
ÖLÇME <strong>VE</strong><br />
DEĞERLENDİRME<br />
AÇIKLAMALAR<br />
Genel Amaç: Bu modül ile; öğrenci, Tekdüzen muhasebe<br />
sistemine göre envanter işlemlerini yapabilecektir.<br />
Amaçlar:<br />
1. İşletmenin muhasebe dışı envanter işlemlerini<br />
yapabileceksiniz.<br />
2. Sayım sonuçlarına gore varlık ve kaynak hesaplarını<br />
değerlemeye tabi tutabileceksiniz.<br />
3. Muhasebe içi envanter kayıtlarını yapabileceksiniz.<br />
4. Envanter kayıtlarından sonra ilgili gelir tablosunu<br />
hazırlayabileceksiniz.<br />
5. Kesin mizanı düzenleyerek ilgili kapanış işlemlerini<br />
yapabileceksiniz.<br />
Bilgisayar laboratuarı, bilgisayar, bilgisayar masası, yazıcı,<br />
kâğıt, CD, hesap makinesi, form belgeler, bilânço,gelir tablosu.<br />
Modülün içinde yer alan her faaliyetten sonra, verilen ölçme<br />
araçlarıyla kazandığınız bilgi ve becerileri ölçerek kendi<br />
kendinizi değerlendireceksiniz.<br />
Öğretmen; modül sonunda sizin üzerinizde ölçme aracı<br />
uygulayacak, modül ile kazandığınız bilgi ve becerileri ölçerek,<br />
değerlendirecektir.<br />
iii
Sevgili Öğrenci;<br />
GİRİŞ<br />
GİRİŞ<br />
Başarılı işletmeler her şeyden önce vergi ve yasal yükümlülüklerini zamanında yerine<br />
getirirler. Bunun içinde vergi ile ilgili düzenlemelerin takip edilmesi gerekir. İyi bir<br />
muhasebecinin özelliklerinden birisi de defterini tuttuğu işletmenin vergi ile ilgili işlemlerini<br />
sorunsuz yürütmektir.<br />
İşletmeler elde ettikleri yıllık gelirleri üzerinden belirli oranlarda vergi öderler.<br />
Ödenecek verginin miktarının hesaplanması tespit edilen gelire bağlıdır. Bir yılda elde edilen<br />
gelirin net olarak hesaplanması bu nedenle önemlidir. Şirketler gelirlerini yılsonunda<br />
yaptıkları envanter (döküm) şlemleri sonucunda tespit ederler. Envanter işlemleri vergi<br />
yasalarına uygun olarak yapılmalıdır. Aksi halde işletme bilmeden birçok usulsüzlük suçu<br />
işlemiş sayılabilir.<br />
Bu nedenle sizlere, envanter işlemlerini tanıtmaya çalışacağız.<br />
1
AMAÇ<br />
ÖĞRENME FAALİYETİ- 1<br />
Bu öğrenme faaliyeti ile, işletmelerin muhasebe dışı envanter işlemlerini<br />
yapabileceksiniz.<br />
ARAŞTIRMA<br />
ÖĞRENME FAALİYETİ– 1<br />
Bu öğrenme faaliyeti öncesinde yapmanız gereken öncelikli araştırmalar şunlardır:<br />
Alışveriş yaptığınız marketten yetkililerine envanter işlemlerini ne zaman yaptıklarını<br />
öğreniniz.<br />
İlgili internet sitelerine girerek envanter işlemlerinin aşamalarını indiriniz.<br />
Tanıdığınız bir işyerinden kazancını nasıl tespit ettiğini öğrenerek sınıfta<br />
arkadaşlarınız ile paylaşınız.<br />
1. <strong>MUHASEBE</strong> DIŞI <strong>ENVANTER</strong><br />
Envanterin kelime anlamı sayım veya dökümdür. Günlük hayatımızda her zaman<br />
karşılaşabileceğimiz bir kavramdır. Evimizdeki eşyaları taşınırken, seyahate çıkarken<br />
almamız gereken eşyaları, cebimizdeki ve bankadaki paramızı zaman zaman sayarız.<br />
Resim 1.1: Sayım yapan görevliler<br />
İşletmeler de bu sayma işlemini bazı kurallara uyarak yerine getirmek zorundadırlar.<br />
Şirketlerin sayım yapmadaki öncelikli nedeni net dönem kâr veya zararını vergi kanunları<br />
açısından belirlemektir. Kıymetlerin sayımını, muhasebe servisinde çalışanlar gerçekleştirir.<br />
3
Defter tutan tacirlerin belirli bir tarihte sahip oldukları varlık ve kaynakların sayımını<br />
yaparak, ticari defterlerini bu sayım sonuçlarına göre denkleştirmelerine envanter işlemleri<br />
denir. Defterlere yapılan bu denkleştirme kayıtlarına envanter kayıtları denir. Envanter<br />
kayıtlarından sonra işletmenin kâr mı? Zarar mı? Ettiği rakamlar ile ortaya dökülür.<br />
Resim 1.2: Depo<br />
1.1. Envanter İşlemi Yapacak Olanlar<br />
Vergi Usul Kanunu envanter işlemi yapmak zorunda olanları aşağıdaki gibi<br />
belirlemiştir.<br />
Bilanço esasına göre defter tutmak zorunda olan gerçek ve tüzel kişi tacirler,<br />
Her türlü ticaret şirketleri,<br />
Kendi isteği ile bilanço esasına göre defter tutanlar,<br />
İşletme defteri tutan mal alış satışı üzerine çalışan mükellefler, envanter işlemi<br />
yaparak faaliyet sonuçlarını belirlemek zorundadırlar.<br />
1.2. Envanter Çıkarma Zamanları<br />
Ticaret şirketleri ve sahıs işletmeleri canlarının istediği zaman envanter işlemi<br />
yapabilirler.<br />
Envanter çıkarılma zamanlarına ve amaçlarına göre değişik şekillerde<br />
isimlendirilmektedir.<br />
İşletmenin kuruluş işlemlerinden sonra çıkardığı envantere "Kuruluş Envanteri",<br />
Hesap dönemi başlangıcında çıkarılan envantere "Başlangıç veya dönembaşı<br />
Envanteri",<br />
Hesap döneminin sonunda faaliyet sonucunu hesaplamak için çıkarılan<br />
envantere "Dönemsonu Envanteri",<br />
4
Şirketin başka birine devri için çıkarılan envantere "Devir Envanteri",<br />
Şirketin kapatılması amacıyla düzenlenen envantere “Tasfiye Envanteri",<br />
İflasın sonunda (Şirketin batması) düzenlenen envantere "İflas Envanteri"<br />
denmektedir.<br />
Vergi usul kanunu normal faaliyet döneminin bir yılda en az 6 en çok 12 ay olmasını<br />
emreder. Faaliyetin zamanını kapsayan yaklaşık bir yıla iş yılı (hesap dönemi) denir.<br />
Yukarıdaki gibi değişik zamanlarda envanter çıkarılabilir. Ancak vergi usul kanunu envanter<br />
yapılma zamanlarını vergilendirme açısından aşağıdaki gibi tespit etmiştir.<br />
Bir hesap döneminin sonunda (Bir yılın sonunda),<br />
Özel hesap dönemi olanlar dönemin bittiği son ayda,<br />
İşini bırakanlar işi bıraktıkları gün,<br />
Vergi dairesinden izin alarak üç yılda bir envanter çıkaranlar.<br />
Eczaneler, büyük mağazalar, büyük sınai işletmeler gibi işletmeler, faaliyet alanları<br />
yoğun olduğu için her üç yılda bir envanter yapmak üzere mevcut kıymetlerini büyük<br />
defterlerine göre envanter defterlerine yazarlar.<br />
1.3. Envanter İşleminin Amaçları<br />
İşletmenin dönem sonu itibariyle varlıklarının ve kaynaklarının fiili durumun<br />
belirlemek,<br />
Vergi kanunlarına göre her yıl faaliyet gelirlerinden ödenmesi gereken vergi<br />
miktarının belirlenmesi için,<br />
İşletme yönetimine alınacak kararlarda yardımcı olmak,<br />
Defterlerin her yıl kapatılarak tekrar açılmasının yasal bir zorunluluk<br />
olmasından dolayı envanter işlemleri yapılmaktadır.<br />
1.4. Envanterin Aşamaları<br />
Envanter işlemi ilgili standartlar ve kanunlara göre iki aşamada gerçekleştirilir.<br />
Muhasebe Dışı Envanter<br />
Varlık ve kaynakları saymak,<br />
Sayım sonuçlarını değerlemek,<br />
Envanter defterine yazmak,<br />
Muhasebe İçi Envanter<br />
Tacirin ticari defterine yazdığı kıymetlerin fiili olarak işletmede olup olmadığının<br />
tespiti işlemlerine muhasebe dışı envanter işlemleri denir.<br />
5
1.4.1. Sayım Listesi Hazırlamak<br />
Muhasebede görevlendirilen yetkili kişilerce depo, kasa, cüzdan veya dosya gibi<br />
yerlerde saklanan kıymetler envanter günü tek tek sayılır.<br />
Resim 1.3: Varlıklar<br />
Sayılan varlıkların mevcut miktarları görevlilerce listelere tek tek yazılır. Bu listelere<br />
sayım listesi denir. Sayım listelerinde aşağıdaki bilgiler bulunmalıdır;<br />
Listenin sayfa numarası,<br />
Sayımın yapıldığı günün tarihi,<br />
Sayımı yapan görevli veya görevlilerin imzaları,<br />
Hazırlanan listelerin özet sonuçları envanter defterine yazılır. Listeler defterler gibi<br />
vergi usul kanuna göre 5 yıl saklanmalıdır. Envanter listesine örnek olarak aşağıdaki şekli<br />
verebiliriz. Listeler her varlık çeşidi için ayrı düzenlenerek imzalanır.<br />
SIRA<br />
NO<br />
6<br />
Tarih<br />
............... <strong>ENVANTER</strong>İ Sayfa No<br />
CİNSİ MİKTAR<br />
BİRİM<br />
FİYAT<br />
TUTAR NOT<br />
TOPLAM<br />
Düzenleyen Firma Sahibi veya Vekili<br />
(İsim İmza) (İsim İmza Kaşe)
1.4.2. Hazır Değerlerin Sayımı<br />
Hazır değer denildiğinde ilk olarak nakit akla gelir. Hazır değerler istenildiği anda her<br />
türlü ödemenin yapılmasını sağlayabilen kıymetlerdir. Bunlara örnek olarak TL Kasası,<br />
Döviz Kasası, Alınan Çekler ve Bankadaki Mevduat hesaplarını örnek olarak gösterebiliriz.<br />
Hazır değerlerin envanteri yapılırken;<br />
Kasada sayım günü ne kadar para adedi olduğu TL ve döviz cinsleri ayrı ayrı<br />
olmak üzere tek tek tespit edilerek sayım listesine yazılır.<br />
Cüzdanda bulunan çekler sayılarak adedi ve tutarı sayım listesine yazılır.<br />
Bankadaki mevduat hesaplarında o gün için ne kadar nakit olduğu bankalardan<br />
alınan hesap özetleri ile belirlenerek sayım listesine yazılır.<br />
Örneğin, bir işletmenin hazır değerleri aşağıdaki gibi ayrı listelere yazılır;<br />
31.12.2008 Tarihli Kasa Sayımı Listesi<br />
Kasa Envanteri Tarih : 31.12.2008<br />
Sayfa No : 1<br />
Sıra No Cinsi Miktarı<br />
Tutarı<br />
TL<br />
1 1 TL 10 adet 10<br />
2 5 TL 90 adet 450<br />
3 10 TL 20 adet 200<br />
4 20 TL 5 adet 100<br />
5 50 TL 6 adet 300<br />
6 100 TL 4 adet 400<br />
TOPLAM 1.160<br />
Düzenleyen Firma Yetkilisi<br />
İmza İmza<br />
7
31.12.2008 Tarihli Mevduat Listesi;<br />
Banka Envanteri Tarih : 31.12.2008<br />
Sayfa No : 1<br />
Sıra No İlgili banka Hesap Bakiyesi Tutarı<br />
1 Akbank 60.000 TL 60.000 TL<br />
2 Ziraat Bankası 10.000TL 10.000TL<br />
3 Halk Bankası 70.000TL 70.000TL<br />
TOPLAM 140.000 TL<br />
Düzenleyen Firma Yetkilisi<br />
İmza İmza<br />
31.12.2008 Tarihli Dolar Sayımı Listesi<br />
Dolar Envanteri Tarih : 31.12.2008<br />
Sayfa No: 1<br />
Sıra No Cinsi ($)<br />
8<br />
Miktarı<br />
(Adet)<br />
1 10 2<br />
2 100 70<br />
3 500 10<br />
TOPLAM<br />
Düzenleyen Firma Yetkilisi<br />
İmza İmza<br />
Tutarı (TL)<br />
Doların değerlemesi daha sonra yapılacaktır. Merkez bankasının USD ‘ın 31 Aralık<br />
günü sonu kapanış alış fiyatının tespit edilmesi gerekir.
31.12.2008 Tarihli Alınan Çekler Sayımı Listesi<br />
Alınan Çekler Envanteri Tarih : 31.12.2008<br />
Sayfa No: 1<br />
Sıra No Hangi Bankanın olduğu<br />
Nominal<br />
Değeri<br />
Tutarı<br />
1 Akbank 10.000 TL 10.000 TL<br />
2 Ziraat bankası 5.000TL 5.000 TL<br />
Toplam 15.000 TL<br />
Düzenleyen Firma Yetkilisi<br />
İmza İmza<br />
1.4.3. Menkul Kıymetlerin Sayımı<br />
Menkul kıymetler sahibine gelir getiren, rahatlıkla satılabilen ve para gibi piyasada<br />
kabul gören senetlere denir. Şirketlerin aldığı kıymetli evraklar kasa veya cüzdanda korunur.<br />
Kaç adet ve hangi tür senet olduğu bir listeye yazılır. Aşağıdaki örnekte yer alan liste sayım<br />
sonucu oluşturulmuştur.<br />
Resim 1.4: Menkul Kıymetler<br />
9
31.12.2008 Tarihli Menkul Kıymetler Sayımı Listesi<br />
Menkul<br />
Kıymetler Envanteri Tarih : 31.12.2008<br />
Sayfa No : 1<br />
Sıra<br />
No<br />
Cinsi<br />
Miktarı<br />
(Lot)<br />
1 Hisse senedi 10<br />
2<br />
3<br />
Tahvil<br />
TOPLAM<br />
40<br />
Düzenleyen Firma Yetkilisi<br />
İmza İmza<br />
10<br />
Tutarı (TL)<br />
Menkul değerlerle ilgili envanter listelerinde menkul değerleri ihraç eden işletmelerin<br />
adları ve ünvanları, menkul değerlerin çeşitleri, serisi ve çıkarılış tarihleri, nominal ve alış<br />
bedelleri ilave bilgiler olarak yer alır.<br />
Çıkarılan tahviller envanter listesine çıkarılan tahvillerin serisi, numarası, çıkarılış<br />
tarihleri, nominal değerleri, ihraç bedelleri, hangi kanalla satıldıkları, itfa edilen tahviller ve<br />
itfa tarihleri belirtilir.<br />
1.4.4. Alacak ve Borçların Sayımı<br />
İşletmelerin diğer kişi ve kuruluşlar ile olan ticari faaliyetleri sonucu ortaya çıkan<br />
alacaklarına ticari alacak, borçlarına ise ticari borç adı verilir. İşletmelerin ticari faaliyetler<br />
dışındaki diğer faaliyetleri sonucu ortaya çıkan diğer alacak ve borçları da sözkonusu<br />
olabilir.<br />
Senetli ve senetsiz alacak ve borçların miktarı belirlenirken ticari defterler de bakılır.<br />
Vadeleri ve tutarları belirlenen senetli ve senetsiz alacak ve borçlar sayım listesine yazılırken<br />
karşı tarafın adı ve adresi de yazılır.<br />
Senetli borç ve alacaklarda ayrıca senedin nominal değerinin yanısıra varsa faiz oranı<br />
da yazılır.
31.12.2008 Tarihli Alacak ve Borç Sayımı Listesi<br />
ALACAK ve BORÇLARIN<br />
<strong>ENVANTER</strong>İ Tarih : 31.12.2008<br />
Sayfa No: 1<br />
Sıra<br />
No<br />
Alacak veya Borcun<br />
Cinsi<br />
Vadesi<br />
11<br />
Faiz<br />
Oranı<br />
Kalan<br />
gün<br />
sayısı<br />
Borçlusu<br />
veya<br />
Alacaklısı Tutarı<br />
1 Alacak senedi 3 ay %50 40 Ayşe Kaya 400<br />
2 Veresiye 1 ay Göksu Ak 900<br />
3 Borç senedi 4 ay %40 100 Pınar Koç 300<br />
4 Banka Kredisi 5 yıl % 4 Akbank 27.000<br />
5 Borç Senedi 1 ay %35 20 Ali Gül 5.000<br />
TOPLAM 33.600<br />
Düzenleyen Firma Yetkilisi<br />
İmza İmza<br />
şeklinde liste oluşturulur.<br />
Bilançoda yer alan yabancı kaynaklar işletmenin borç aldığı kişi ve kuruluşları ifade<br />
eder. Alınan borç, senetli veya senetsiz olabilir. Senetli ve senetsiz borçlar ayrı ayrı tespit<br />
edilerek sayım listelerine yazılmalıdır. Şayet, borç bir bankadan kredi şeklinde alınmış ise<br />
bankadan hesap özeti alınarak hesabın durumu netleştirilmelidir.<br />
1.4.5. Stokların Sayımı<br />
Üretim yapan işletmeler satın aldıkları hammadde ve yardımcı maddeleri, ürettikleri<br />
mamul ve yarı mamulleri stok kartlarına işleyerek veya bilgisayar paket programları ile takip<br />
ederler. Fiili olarak işletmenin ne kadar mamül ürettiği, ne kadar hammaddesinin veya<br />
yardımcı maddesinin (kaç tane, kaç kilo, kaç metre) olduğu sayım listesine gruplandırılarak<br />
yazıır.<br />
(TL)
Resim 1.5: Barkod Resim 1.6: Stok sayımı<br />
31.12.2008 Tarihli Stok Sayımı Listesi<br />
Stokların<br />
Envanteri Tarih : 31.12.2008<br />
Sayfa No: 1<br />
Sıra<br />
No<br />
Stokların Cinsi Miktarı<br />
(ADET)<br />
1 Fırın 45<br />
2 Televizyon 70<br />
3 Çamaşır Mak. 50<br />
4<br />
Bulaşık<br />
makinesi<br />
20<br />
5 B Halı 10<br />
6 A Halı 25<br />
7 A Buzdolabı 10<br />
12<br />
Maliyet Bedeli<br />
TL<br />
Tutarı (TL)<br />
Düzenleyen Firma Yetkilisi<br />
İmza İmza<br />
1.4.6. Maddi Duran Varlıkların Sayımı<br />
Maddi duran varlık, işletmelerde kullanılmak üzere alınan makine, teçhizat, bina, arsa,<br />
taşıt, depo gibi kıymetleri ifade eder.<br />
Aktifte kayıtlı olan bu varlıkların miktarı ticari defterlere bakılarak belirlenir. Ancak<br />
deprem, yangın gibi beklenmeyen durumlarda kaybedilen duran varlıklar listeye yazılmaz.<br />
Kaybedilen varlığın akibeti ile ilgili bilgi toplanmalıdır.
Resim 1.7. Duran varlıklar<br />
31.12.2008 Tarihli Maddi Duran Varlık Sayımı Listesi<br />
Maddi Duran Varlık<br />
Envanteri Tarih : 31.12.2008<br />
Sayfa No: 1<br />
Sıra<br />
No<br />
Maddi Duran<br />
Varlıklığın Cinsi<br />
Miktarı (ADET) Kayıtlı<br />
Değeri (TL)<br />
13<br />
Birikmiş<br />
Amortismanı(TL)<br />
1 Dükkan 2 250.000 250.000<br />
2 Ticari Taşıt 3 120.000 120.000<br />
3 Depo 1 70.000 14.000<br />
Düzenleyen Firma Yetkilisi<br />
İmza İmza<br />
Duran varlıkların birikmiş amortismanları onların yıpranma paylarını gösterir. Sayımı<br />
yapan ilgili kişilerin amortisman hesaplama kurallarının da bilinmesinde yarar vardır.<br />
Duran Varlıklara Amortisman Ayırma<br />
İşletmenin aktifinde kayıtlı bulunan demirbaşlar, binalar, makineler, tesisler gibi duran<br />
varlıklara her yılın sonunda yıpranma payı ayrılır. Bu yıpranma payına amortisman denir.<br />
Duran varlıklar ve amortisman işlemleri, amortisman defteri ile veya bilgisayar<br />
programları yardımıyla yapılır. Her yıl ayrılan amortismanın rahat takip edilmesi için<br />
amortisman defteri tutulur.<br />
Hesaplanan amortismanlar ticari defterlere işlenmek sureti ile mali kardan düşülür.
Resim 1.8. Bilgisayar<br />
Amortismanlar geliri azalttığından vergi usul kanunu amortisman ayırmayı bazı<br />
kurallara bağlamıştır.<br />
Buna göre;<br />
Duran varlığın maliyet bedeli üzerinden satın alındığı yılın sonunda<br />
amortisman ayrılır. Varlıklar işletmeye alındığında maliyet bedeli ile<br />
defterlere kayıt edilirler. Bundan sonra da defterdeki değeri ile işleme tabi<br />
tutulurlar. İlk alış sırasında değeri bilinmeyenler vergi değeri, emsal bedeli<br />
gibi değerleme ölçüleri ile değerlendirilerek aktife yazılırlar.<br />
Duran varlığın amortismanı kayıtlı değer, maliyet bedeli veya vergi değeri<br />
üzerinden hesaplanır. İşletmede inşa edilen yollar ve haklar da<br />
amortismana tabi tutulur. Bina, arsa, tesis, arazi gibi taşınamayan varlık<br />
ise her yıl için kayıtlı değer üzerinden amortisman hesaplanır.<br />
Arsa ve arazilerin üzeri boş ise bunlara amortisman hesaplanmaz.<br />
Üzerinde meyve ağacı bulunan arsaların fidanlarına aşılanma tarihinden<br />
itibaren amortisman ayrılır.<br />
1/1/2004 tarihinden itibaren iktisap edilen amortismana tabi iktisadi<br />
kıymetlerin faydalı ömürleri ve dolayısıyla amortisman oranları,<br />
mükellefler tarafından 333 ve 339 sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel<br />
Tebliği ekindeki listelerden bulunmak suretiyle amortisman uygulaması<br />
yapılır.<br />
Listedeki herhangi bir sınıflamada yer almayan amortismana tabi iktisadi<br />
kıymetlere uygulanacak amortisman oranları için mükelleflerin<br />
müracaatları üzerine Bakanlığınca belirlenecek süre ve oranlar üzerinden<br />
amortisman ayrılır.<br />
Yer altı ve yer üstü madenlerin işletilmesi de amortismana tabidir. Ancak<br />
bu madenlerin amortisman oranı Maliye ve Enerji ve Tabi Kaynaklar<br />
Bakanlıklarından alınan özel izin ile belirlenir.<br />
İşletmelerde beklenmeyen olağanüstü durumlarda fevkalade amortisman<br />
ayrılabilir. Bu işlem için Maliye Bakanlığı’ndan izin alınır.<br />
Her yılın amortismanı ancak o yıla ait değerlemede dikkate alınabilir.<br />
Amortismanın herhangi bir yıl yapılmamasından veya ilk uygulanan<br />
nispetten düşük bir hadle yapılmasından dolayı amortisman süresi<br />
uzatılamaz.<br />
14
Demirbaş ve Amortisman Defterinin İşlenmesi<br />
Demirbaş ve amortisman defteri işletmenin duran varlıklarının izlendiği defterdir. Bu<br />
deftere duran varlıkların alım tarihi, alış bedeli, yapılan eklentiler (Özel maliyet bedelleri) ve<br />
bunların faydalı ömürleri ile amortisman oranları ve ayrılan amortisman payları yazılır.<br />
Ayrıca tüm bunların yanısıra yeniden değerleme yapılması halinde değerleme sonrasında<br />
elde edilen değerler de yazılır.<br />
Amortisman Usulünü Seçme<br />
İktisadi ve teknik bakımdan bir bütün teşkil eden değerler için normal<br />
veya azalan bakiyeler usulü ile amortisman usullerinden yalnız birisi<br />
uygulanabilir.<br />
Bir iktisadi değer üzerinden normal amortisman usulüne göre amortisman<br />
ayrılmasına başladıktan sonra bu usulden dönülemez.<br />
Bir iktisadi değer üzerinden azalan bakiyeler usulüne göre amortisman<br />
ayrılmaya başlandıktan sonra normal amortisman usulüne geçilebilir. Bu<br />
suretle usul değiştirenler keyfiyeti beyannamelerinde veya eski<br />
bilançolarda belirtmeye mecburdurlar. Kabul edilen yeni usul bu<br />
bildirimin yapıldığı beyannamenin ilgili olduğu dönemden itibaren dikkate<br />
alınır. Bu takdirde henüz yok edilmemiş olan değer kısmı, bakiye<br />
amortisman süresine bölünmek suretiyle eşit miktarlarla yok edilir.<br />
Ticari işletmeler VUK’a göre iki şekilde amortisman ayrılabilir. Bilanço hesabı<br />
esasına göre defter tutanlar açısından amortisman yöntemin seçilmesinde bir sınırlama<br />
yoktur. Ancak işletme hesabı esasına göre defter tutanlar bu yöntemlerden sadece „Normal<br />
Amortisman Yöntemi“ ni kullanabilirler.<br />
Amortisman Usulleri<br />
Normal (Eşit Tutarlı) Amortisman<br />
Normal amortisman usülünde her yıl aynı miktarlar amortisman hesaplanır.<br />
Amortisman oranı, yani varlığın yıllık değer kaybı Maliye Bakanlığı tarafından belirlenen<br />
faydalı ömür sürelerden az olmamak kaydıyla hesaplanır. Amortisman oranını bulmak için<br />
bir sayısı, faydalı ömür süresine bölünür.<br />
Vergi Usul Kanununun 315 inci maddesinde 5024 sayılı Kanunla yapılan<br />
değişikliklerle amortisman oranlarının iktisadi kıymetlerin faydalı ömürleri de dikkate<br />
alınmak suretiyle Bakanlığımızca belirleneceği belirtilmiştir.<br />
Bu hükme istinaden Bakanlığımızca belirlenen oranlar, iktisadi kıymetlerin<br />
kullanıldıkları yerler itibarıyla bir kısmı Tablo 1.1’de gösterilmiştir. Mükellefler, 31/12/2003<br />
tarihinden sonra iktisap edecekleri amortismana tabi kıymetlerin amortisman oranını 333 sıra<br />
No.lu VUK Genel Tebliği ekinde yer alan bu listeden bularak uygulayacaklardır.<br />
Örneğin, işletme 2007 yılında 3.000 TL’ye iki bilgisayar almıştır. 333 sıra No.lu Vergi<br />
Usul Kanunu Genel Tebliği ekindeki listede bilgisayarrın faydalı ömrü en az 4 yıl olarak<br />
belirlenmiştir. Bilgisayar için uygulanacak amortisman oranı aşağıdaki gibi bulunacaktır.<br />
15
Bilgisayarların Yıllık Amortisman Tutarı=2.000 TLx%25=500 TL’dir.<br />
Formüldeki<br />
göstermektedir.<br />
bir sayısı, amortisman hesaplanan kıymetin bir bütün olduğunu<br />
Tablo 1.1: ATİK Faydalı Ömür Listesinden bir bölüm<br />
Amortismana Tabi İktisadi Kıymetler<br />
16<br />
Faydalı<br />
Ömür<br />
(Yıl)<br />
Normal<br />
Amortisman<br />
Oranı<br />
Beton, kargir, demir, çelik 50 %2,00<br />
Ahşap, kerpiç 20 %5,00<br />
Ahşap 15 %6,66<br />
Kerpiç 10 %10,00<br />
Televizyonlar 5 %20,00<br />
Cep telefonları 3 %33,33<br />
Tahta kasalar 2 %50,00<br />
Şofbenler ve kombiler 10 %10,00<br />
Su soğutma grupları 15 %6,66<br />
Pencere, duvar ve salon tipi klima cihazları 15 %6,66<br />
Buzdolabı, derin dondurucu ve bunlara benzer soğutma dolapları 10 %10,00<br />
Bulaşık yıkama makineleri 10 %10,00<br />
Yangın söndürme cihazları 5 %20,00<br />
Fotoğraf makineleri ve kamera 5 %20,00<br />
Kişisel bilgisayarlar, el bilgisayarları (PDA), sunucu bilgisayarlar 4 %25,00<br />
Bilgisayar Donanımları 4 %25,00<br />
Bilgisayar yazılımları 3 %33,33<br />
Daktilo, hesap makinesi, para sayma makineleri, fotokopi makineleri,<br />
faks cihazları, kopyalayıcı ekipmanlar ve benzerleri<br />
5 %20,00<br />
Ödeme kaydedici cihazlar 5 %20,00<br />
Otomobiller ve taksiler (Jipler ve arazi taşıtları dahil) 5 %20,00<br />
Otobüs, Minibüs, Midibüsler 5 %20,00<br />
Hafif kamyonlar (Yüksüz ağırlığı 6 tona kadar olanlar) ve kamyonetler 4 %25,00<br />
Ağır yük kamyonları (Yüksüz ağırlığı 6 ton ve üzeri olanlar) 5 %20,00<br />
Motosikletler (Mopedler ve Triportörler dahil) 4 %25,00<br />
Deniz motorları 8 %12,50<br />
Uçak ve helikopterler 6 %16,66
Örneğin; bir işletmenin 2006 yılında iktisap ettiği demirbaşların tutarının 20.000 TL<br />
olduğu varsayılırsa normal amortisman yöntemine göre demirbaş ve amortisman tablosu özet<br />
olarak Tablo 1.2’de görüldüğü gibi hazırlanabilir.<br />
Tablo 1.2: Demirbaş amortisman tablosu<br />
Duran Varlık<br />
Yıllar<br />
2006 2007 2008 2009 2010<br />
Demirbaş 20.000 20.000 20.000 20.000 20.000<br />
Seçilen Amortisman Yöntemi Normal Normal Normal Normal Normal<br />
Belirlenen Amortisman Oranı %20 %20 %20 %20 %20<br />
Ayrılacak Amortisman Tutarları 4.000 4.000 4.000 4.000 4.000<br />
Kıst Amortisman<br />
Faaliyetleri kısmen veya tamamen binek otomobillerinin kiralanması veya çeşitli<br />
şekillerde işletilmesi olanların bu amaçla kullandıkları binek otomobilleri hariç olmak üzere,<br />
işletmelere ait binek otomobillerinin aktife girdiği hesap dönemi için ay kesri tam ay<br />
sayılmak suretiyle kalan ay süresi kadar amortisman ayrılır. Amortisman ayrılmayan süreye<br />
isabet eden bakiye değer, itfa süresinin son yılında tamamen yok edilir.<br />
Örneğin; tekstil işi ile uğraşan X firması 14.07.2008 tarihinde 20.000 TL. + % 1 KDV<br />
bedelle Y firmasından hususi (binek) bir araç almış ve işletmenin aktifine 14.07.2008 tarihi<br />
itibariyle kaydetmiştir. Amortisman ayırma işlemini normal amortisman yöntemine yapalım.<br />
3065 sayılı KDV Kanununun 30/b bendine göre, KDV tutarı indirim konusu<br />
yapılamaz; ya taşıtın maliyetine dahil edilir ya da dönem gideri olarak kaydedilir.<br />
Araç değeri (KDV Dahil) = 20.000 x 1.01 = 20.200 TL’ dir.<br />
333 Seri nolu tebliğe göre faydalı ömür 5 yıl, oran ise %20 ’ dir.<br />
2008 yılında kıst dönem amortisman uygulamamız gerekir. 14.07.2008 alış tarihi<br />
olduğundan 7. ay tam ay sayılır ve 6 aylık amortisman ayrılır.<br />
2008 yılı için ayrılacak amortisman 20.200x0,20 = 4.040 / 12 x 6 = 2.020 TL’ dir.<br />
2009 yılı için ayrılacak amortisman miktarı = 2.020 TL<br />
2010 yılı için ayrılacak amortisman miktarı = 4.040 TL<br />
2011 yılı için ayrılacak amortisman miktarı = 4.040 TL<br />
2012 yılı için ayrılacak amortisman miktarı = 4.040 TL<br />
2013 yılı için ayrılacak amortisman miktarı = 6.060 TL<br />
17<br />
TOPLAM = 20.200 TL
Not: Yukarıdaki X Firmasının oto kiralama işi yaptığını ve KDV tutarını da gider<br />
olarak indireceği varsayacak olursak, 2008 yılı için kıst dönem amortisman uygulaması<br />
yapmayacaktır. Yıllık amortisman tutarı 20.000 x 0,20 = 4.000 TL şeklinde hesaplanıp<br />
toplam 5 yılda maliyet bedeli itfa edilecektir.<br />
Azalan Bakiyeler (Hızlandırılmış) Usulüne Göre Amortisman<br />
Bu yöntemde ayrılacak amortisman oranı 2 ile çarpılarak varlığın kayıtlı değerine<br />
uygulanır. Bir önceki yıl ayrılan amortisman tutarı varlığın kalan değerinden çıkarıldıktan<br />
sonra bulunacak tutar üzerinden amortisman hesaplanır.<br />
En son yıl önceki yıllarda olduğu gibi oran kullanılarak hesaplama yapılmayıp varlığın<br />
kayıtlı değeri ile birikmiş amortismanı arasındaki fark son yıl amortismanı olarak kabul<br />
edilir. Böylece kayıtlı değer ile birikmiş amortisman eşit hale gelmiş olur.<br />
Yukarıdaki Tablo 1.2’deki örneğimizi azalan bakiyeler usulüne göre ele alacak<br />
olursak hesaplamalarımız aşağıdaki gibi olacaktır.<br />
Amortisan oranı (0,20 x 2) = 0,40 şeklinde pesaplanır. olacaktır.<br />
Tablo 1.2: Demirbaş amortisman tablosu<br />
Yıllar<br />
1.4.7. Öz Kaynakların Sayımı<br />
2006 2007 2008 2009 2010<br />
Duran Varlık<br />
Demirbaş 20.000 12.000 7.200 4.320 2.592<br />
Seçilen Amortisman Yöntemi A.Bakiye A.Bakiye A.Bakiye A.Bakiye A.Bakiye<br />
Seçilen Amortisman Oranı %40 %40 %40 %40 Tamamı<br />
Ayrılacak Amortisman Tutarı 8.000 4.800 2.880 1.728 2.592<br />
Genel geçici mizanda yer alan ortaklar, payları, geçmiş senelerde elde edilen kâr veya<br />
zararlar belirlenmiştir. Ortaklara ait bilgiler pay defterinden izlenerek takip edilir. Belirlenen<br />
bu tutarlar ayrıca envanter defterine de eklenir.<br />
18
Ortaklar Sermaye PayıTutarı<br />
Aydın Aksu 200 pay 100.000 TL<br />
Ali Güçlü 1.000 pay 500.000 TL<br />
Bir pay 500 TL’dir.<br />
Geçen yılın kârı 7.000 TL.dir.<br />
Öz sermaye ile ilgili envanter listelerinde, kayıtlı sermaye, ödenmiş sermaye, sermaye<br />
taahhütleri miktar ve tarihleri ile ihraç edilen hisse senetlerinin serisi, cinsi, numarası, nama<br />
yazılı olup olmadığı, nominal ve ihraç bedelleri; ayrılan ihtiyat ve karşılıkların miktar ve tarihleri<br />
yer alır.<br />
1.4.8. Dönem İçi Giderlerinin Tespiti<br />
İşletmeler faaliyetlerini sürdürebilmek için hesap dönemi içinde bazı masraf ve<br />
giderlere katlanmak zorundadırlar. Gerçekleşen giderler, genel geçici mizanda gözüken<br />
değer ile sayım sonucu stokta bulunan yani henüz tüketilmemiş olan değer karşılaştırılarak<br />
tespit edilir. Bu hesap dönemine ait olmayan giderler varsa bunlar toplamdan düşülerek<br />
kalan net giderler tespit edilir. Örneğin;<br />
Genel Yönetim Giderleri konusunda muhasebecinin aşağıdaki soruları<br />
cevaplandırması gerekir.<br />
1. Toplam 2.900 TL olan genel yönetim harcamalarının tamamı cari hesap<br />
döneminde tüketilmiş midir?<br />
2. Toplam 2.900 TL olan genel yönetim harcamalarının cari hesap döneminde<br />
tüketilmemiş olan kısmı varsa bunun tutarı kaç TL’dir?<br />
1. Sorunun cevabı evet ise bu giderlerin tamamı ilgili gelir tablosu hesabına devir<br />
edilir. Örneğin; yapılan sayım neticesinde Genel Yönetim bölümü için yapılan harcamaların<br />
tamamının cari dönemde tüketilmiş olduğu tespit edilmiştir.<br />
19
2. sorunun cevabı VUK ’a uygun değerleme (fiyatlama) yöntemi ile bulunur ve cari<br />
döneme ait olmayan tutarlar harcama toplamından çıkarılarak gelir tablosu hesabına<br />
devredilecek gider tutarı netleştirilir. Böylece dönemsellik ilkesine uygun olarak cari<br />
dönemde tüketilen kısım ilgili gelir tablosu hesabına yansıtılmış olur. Örneğin; Genel<br />
Yönetim bölümü için alınmış olan 2.000 TL tutarındaki kırtasiye alındığında yapılan<br />
harcama ilgili bölüme gider olarak işlenmiştir. Ancak dönem sonunda yapılan sayımda bu<br />
kırtasiyeden 1.200 TL tutarında mevcut olduğu, dolayısı ile bir sonraki hesap dönemine<br />
devredeceği belirlenmiştir. Bu durum karşısında “dönemsellik ilkesi” gereği artakalan<br />
kırtasiye tutarının önce yevmiye defterinde ilgili bilânço/stok hesabına aktarılması ve daha<br />
sonra hesaplar üzerinde aşağıda görüldüğü gibi düzeltmenin yapılması gerekir.<br />
1.4.9. Dönem İçi Gelirlerinin Tespiti<br />
Hesap dönemi içinde giderler olabileceği gibi çeşitli nedenlerden kaynaklanan gelirler<br />
de olacaktır. Elde edilen gelirler doğrudan doğruya ilgili hesaplarına yazılır. Dönem<br />
sonunda gelir hesaplarının alacak kalanları toplanarak bu yıla ait olmayan gelirler varsa<br />
bunlar tespit edilerek çıkarılır. Böylece cari döneme ait olan net gelirler tespit edilir. Gelir ve<br />
giderler toplamında önemli olan bu kalemlerin cari hesap dönemine ait olması ve vergi<br />
yasaları açısından kabul edilir olmasıdır.<br />
Kanunen kabul edilmeyen gelir veya giderler dönem sonunda ticari kâr veya zarar<br />
hesaplanırken dikkate alınmaz. Bu tür gelir ve giderler nazım hesaplarda ayrıca izlenir ve<br />
daha sonra gelir /kurumlar vergisi ile ilgili beyannameler düzenlenirken mali karın<br />
hesaplanmasında ele alınır. Kanunan kabul edilmeyen giderler ticari kara eklenir, vergiye<br />
tabi olmayacak gelirler ise ticari kardan düşülür, böylece vergi matrahı (mali kar) tespit<br />
edilmiş olur. Örneğin, 649 Diğer Olağan Gelir ve Kârlar hesabına işlenmiş olan kira<br />
gelirlerinden 500 TL ‘sinin bir sonraki hesap dönemine ait olduğu tespit edilmiş olsun. Bu<br />
durumda “dönemsellik ilkesinin bir gereği olarak bu tutarın ilgili bilanço hesabına<br />
devredilerek bir sonraki hesap dönemine aktarılması gerekir.<br />
20
1.4.10. Mamul ve Yarımamul Sayımı<br />
Maliyet, mamul üretimi aşamasından yapılan masrafların tümünü ifade eder. Üretim<br />
tamamlandıktan sonra yapılan maliyetler ürünlerin miktarına göre dağıtılarak birim maliyet<br />
hesaplanır. Dönem sonunda üretimi tamamlanan ürünlere maliyetler paylaştırılarak dağıtılır.<br />
Bu dağıtım gider dağıtım tablosu ile yapılır. Envanter aşamasında yarı mamul ve mamul<br />
miktarları ve tutarları tespit edilerek aşağıda görüldüğü gibi ayrıntılı biçimde envanter<br />
defterine birim maliyetinden yazılır.<br />
Cinsi Miktarı Birim Maliyet Tutar<br />
A mamulü 200 metre 10 TL 2.000 TL<br />
B mamulü 500 metre 60 TL 30.000 TL<br />
C mamulü 100 metre 40 TL 4.000 TL<br />
Toplam 36.000 TL<br />
Bu işletmenin hesap dönemine ait toplam 36.000 Liralık mamulün stoklarında mevcut<br />
olduğu gözükmektedir.<br />
21
UYGULAMA FAALİYETİ<br />
UYGULAMA FAALİYETİ<br />
İşlem Basamakları Öneriler<br />
İşletmenin hesap döneminin başlangıç ve<br />
bitiş tarihlerini bilgisayarınızdan<br />
belirleyiniz.<br />
Envanter tarihi itibari ile genel geçici<br />
mizanı bilgisayardan alınız.<br />
Mizanda yer alan hazır değerleri sayarak<br />
listeye yazınız.<br />
Şirketin menkul kıymetlerini sayarak<br />
listeye yazınız.<br />
Şirketin alacaklarını senetli ve senetsiz<br />
olmak üzere vadelerini dikkate alarak<br />
listeleyiniz.<br />
Şirketin duran varlıklarını demirbaş<br />
defterine bakarak amortismanları ile<br />
birlikte listeye yazınız.<br />
Senetli senetsiz borçların vadelerini<br />
dikkate alarak listeleyiniz.<br />
Şirketin öz kaynaklarını ticari defterlere<br />
bakarak tespit ediniz.<br />
Şirketin genel geçici mizanındaki gelir ve<br />
gider hesaplarının net tutarlarını<br />
belirleyiniz.<br />
Maliyet hesapları var ise mamul miktarını<br />
ve birim maliyetini listeleyiniz.<br />
22<br />
Bilgisayarınızda işletme tanımları<br />
bölümünden hesap dönemi<br />
seçeneğinden dönemin son günün<br />
öğrenebilirsiniz.<br />
Kullandığınız muhasebe paket<br />
programından mizan menüsünden genel<br />
geçici mizanı alabilirsiniz.<br />
Büyük defterden hesapları ve<br />
toplamlarını sayarak alabilirsiniz.<br />
Hisse senedi, Bono, tahvil gibi mevcut<br />
olan kıymetli evrakları menkul<br />
kıymetler cüzdanından bulabilirsiniz.<br />
Alacakların türü ve vadelerini ilgili<br />
hesapların yardımcı hesaplarından<br />
edinebilirsiniz.<br />
Kullandığınız paket programın büyük<br />
defter dökümlerinden ve amortisman<br />
defterinden gerekli bilgileri alabilirsiniz.<br />
Şirket borçlarını dökümünü cari<br />
hesaplardan, kredi borçlarını büyük<br />
defter dökümlerinden alabilirsiniz.<br />
Büyük defter dökümlerinden ilgili<br />
bilgileri alabilirsiniz.<br />
Gelir ve gider hesaplarının tamamının<br />
bu döneme ait olup olmadığını<br />
kayıtlardan araştırınız.<br />
Üretim yapan işletmelerde mamül<br />
stoklarını depolara giderek<br />
sayabilirsiniz.
ÖLÇME <strong>VE</strong> DEĞERLENDİRME<br />
ÖLÇME <strong>VE</strong> DEĞERLENDİRME<br />
A. OBJEKTİF TESTLER<br />
Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları cevaplandırarak kendinizi değerlendiriniz.<br />
1. Envanterin kelime anlamı aşağıdakilerden hangisidir?<br />
A) Sayım<br />
B) Uygulama<br />
C) Yazım<br />
D) Muhasebe<br />
2. Ticari işletmelerin 6 aydan az 12 aydan fazla olamayacak iş yılına ne ad verilir?<br />
A) Sayım<br />
B) Hesap dönemi<br />
C) Bir yıl<br />
D) Bir ay<br />
3. Aşağıdakilerden hangisi şirketlerin envanter çıkarma nedenlerinden değildir?<br />
A) Varlıkları belirlemek<br />
B) Kâr veya zararı bulmak<br />
C) Ödenecek vergiyi hesaplamak<br />
D) Hiçbiri<br />
4. Aşağıdakilerden hangisi envanterde yapılan sayımların yazıldığı listedir?<br />
A) Yevmiye defteri<br />
B) Envanter listeleri<br />
C) Büyük defter<br />
D) Kasa defteri<br />
5. Aşağıdakilerden hangisine sayım bilgileri öncelikli olarak yazılarak yetkililerce<br />
imzalanır?<br />
A) Raporlar<br />
B) Envanter ve bilanço defteri<br />
C) Sayım listeleri<br />
D) Tutanaklar<br />
6. Sayım işlemleri hangi gün yapılır?<br />
A) Dönem biterken<br />
B) Dönem sonunda<br />
C) Yılsonuna bir gün kala<br />
D) Dönemin bittiği son günü<br />
23
7. Envanter işlemleri ne zamana kadar bitirilmelidir?<br />
A) Yeni yılın ilk ayında<br />
B) Yeni yılın ilk 3 ayında<br />
C) Yılsonuna kadar<br />
D) Yeni yılın ilk günü<br />
8. Sayım listelerinin yazıldığı deftere …………………….defteri denir.<br />
A) Yevmiye<br />
B) Büyük<br />
C) Envanter<br />
D) Demirbaş<br />
DEĞERLENDİRME<br />
Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız, cevaplarınız doğru değilse faaliyeti<br />
tekrar gözden geçiriniz. Doğru cevaplar verdiyseniz bir sonraki öğrenme faaliyetine<br />
geçebilirsiniz.<br />
24
UYGULAMALI TEST 1<br />
Örnek; Hesap dönemi 1 Ocak 2008 günü başlayıp 31.12.2008 günü biten şirketimizin<br />
sahip olduğu değerlere ait envanter listelerini ve ilgili işlemleri yapınız.<br />
Kasada; 2 adet 20 TL<br />
10 adet 50 TL<br />
5 adet 100 TL mevcuttur.<br />
Elindeki çekleri; 1 adet 2 ay vadeli 500 TL<br />
1 adet 3 ay vadeli 300 TL’lik çek mevcuttur.<br />
Alacak Senetleri; 7 ay vadeli 700 Liralık alacak senedi, vadesine 10 gün kaldı.<br />
3 ay vadeli 500 Liralık alacak senedi, vadesine 30 gün kaldı.<br />
Menkul kıymetleri; 1.000 lot Erdemir hissesi lotu 5 liradan,<br />
4.000 lot Akban hissesi lot 6 liradan aktifte kayıtlıdır.<br />
Stokları; Depoda yapılan sayımda aşağıdaki mallar tespit edilmiştir. Malların birim<br />
maliyetleri stok kartlarından edinilmiştir.<br />
Cinsi Miktarı Birim Maliyet<br />
A malı 200 metre 10 TL<br />
B malı 500 metre 60 TL<br />
C malı 100 metre 40 TL<br />
D malı 400 metre 15 TL<br />
E malı 800 metre 20 TL<br />
F malı 600 metre 30 TL<br />
Şirketin duran varlıkları;<br />
İşyeri ve depoya % 2, demirbaş ise % 20 normal amortisman ayrılacaktır.<br />
Cinsi Adet Kayıtlı Değeri Birikmiş Amortisman<br />
İşyeri 1 120.000 TL 2.400 TL<br />
Demirbaş 3 40.000 TL 24.000 TL<br />
Depo 1 70.000 TL 2.800 TL<br />
25
İlgili hesaplamaları yaparak amortisman defterini işleyiniz.<br />
Borçların mevcudu defterlerden aşağıdaki gibi belirlenmiştir;<br />
Cinsi Vadesi Tutarı Adedi<br />
Borç Senedi 1 ay 400 TL 1<br />
Banka Kredisi 5 yıl 7.000 TL<br />
Öz kaynakları;<br />
Ortaklar Sermaye Payı Tutarı<br />
Aysun Karaman 4.000 pay 200.000 TL<br />
Beyhan Can 10.000 pay 500.000 TL<br />
Ayşe Duman 20.000 pay 1.000.000 TL Bir pay 0,5 TL’dir.<br />
Genel geçici mizanan göre gelir ve gider hesaplarının durumu;<br />
Geçen yılın karı 9.000 TL<br />
Bu döneme ait toplam giderler 1.000 TL<br />
Bu dönemin net gelirleri 5.000 TL<br />
Gelir ve gider rakamlarının tamamı bu döneme aittir.<br />
Listelerinizi aşağıdaki tablolara yazınız.<br />
Kasanın envanteri;<br />
…KASA ……………….. <strong>ENVANTER</strong>İ Tarih:31.12.2008<br />
Sıra<br />
No<br />
Toplam<br />
26<br />
Sayfa No: 1<br />
Cinsi Miktarı Birim Fiyatı Tutarı Not<br />
Düzenleyen Şirket Yetkilisi<br />
İmza İmza
Alınan çeklerin envanteri;<br />
…ALINAN ÇEKLER……... <strong>ENVANTER</strong>İ Tarih:31.12.2008<br />
Sıra<br />
No<br />
Toplam<br />
27<br />
Sayfa No: 1<br />
Cinsi Miktarı Miktarı Tutarı Not<br />
Düzenleyen Şirket Yetkilisi<br />
İmza İmza<br />
Alacak senetlerinin envanteri;<br />
…ALACAK SENETLERİ. <strong>ENVANTER</strong>İ Tarih:31.12.2008<br />
Sıra<br />
No<br />
Toplam<br />
Cinsi Miktarı Vadesine<br />
Kalan Süre<br />
Sayfa No: 1<br />
Tutarı Not<br />
Düzenleyen Şirket Yetkilisi<br />
İmza İmza
Menkul kıymetlerin envanteri;<br />
…MENKUL KIYMETLER. <strong>ENVANTER</strong>İ Tarih:31.12.2008<br />
Sıra<br />
No<br />
Toplam<br />
Cinsi Miktarı Alış Bedeli<br />
birim fiyatı<br />
28<br />
Sayfa No: 1<br />
Tutarı Not<br />
Düzenleyen Şirket Yetkilisi<br />
İmza İmza<br />
Stokların envanteri;<br />
…TİCARİ MALLAAR.. <strong>ENVANTER</strong>İ Tarih:31.12.2008<br />
Sayfa No: 1<br />
Sıra Cinsi Miktarı Birim Fiyatı Tutarı Not<br />
Toplam<br />
Düzenleyen Şirket Yetkilisi<br />
İmza İmza
Duran varlıkların envanteri;<br />
Duran Varlık<br />
İşyeri<br />
Yıllar<br />
2008 2009 2010 2011 2012<br />
Seçilen Amortisman Yöntemi Normal Normal Normal Normal Normal<br />
Seçilen Amortisman Oranı % 10 % 10 % 10 % 10 % 10<br />
Ayrılacak Amortisman Tutarı<br />
Duran Varlık<br />
Demirbaş<br />
Yıllar<br />
2008 2009 2010 2011 2012<br />
Seçilen Amortisman Yöntemi Normal Normal Normal Normal Normal<br />
Seçilen Amortisman Oranı %20 %20 %20 %20 %20<br />
Ayrılacak Amortisman Tutarı<br />
Duran Varlık<br />
Depo<br />
Yıllar<br />
2008 2009 2010 2011 2012<br />
Seçilen Amortisman Yöntemi Normal Normal Normal Normal Normal<br />
Seçilen Amortisman Oranı % 10 % 10 % 10 % 10 % 10<br />
Ayrılacak Amortisman Tutarı<br />
29
Borçların envanteri;<br />
…BORÇ SENETLERİ. <strong>ENVANTER</strong>İ Tarih:31.12.2008<br />
Sıra<br />
No<br />
Toplam<br />
Cinsi Miktarı Vadesine<br />
Kalan Süre<br />
30<br />
Sayfa No: 1<br />
Tutarı Not<br />
Düzenleyen Şirket Yetkilisi<br />
İmza İmza<br />
Özkaynakların envanteri;<br />
…ÖZKAYNAKLARIN <strong>ENVANTER</strong>İ Tarih:31.12.2008<br />
Sıra<br />
No<br />
Toplam<br />
Ortak Payı Bir Payın<br />
Değeri<br />
Sayfa No: 1<br />
Tutarı Not<br />
Düzenleyen Şirket Yetkilisi<br />
İmza İmza
PERFORMANS TESTİ<br />
Aşağıda listelenen davranışları, davranışlarınızın her birinde uyguladıysanız evet,<br />
uygulamadıysanız hayır bölümlerini işaretleyiniz.<br />
Yukarıdaki bilgilere göre şirketin 31.12.2008 itibariyle düzenlenecek sayım listelerini<br />
hazırlayınız. Listenin altını muhasebe müdürü olarak siz, şirket yetkilisi olarak da<br />
arkadaşınız isminizi yazarak imzalayabilirsiniz. Cevabınızı cevap anahtarı ile karşılaştırarak<br />
işlemlerinizi kontrol ediniz.<br />
MODÜL ADI: Envanter işlemleri<br />
UYGULAMA FAALİYETİ: Sayım işlemleri<br />
31<br />
ÖĞRENCİNİN<br />
ADI SOYADI:<br />
SINIF <strong>VE</strong> NO:<br />
AÇIKLAMA: Bu faaliyet kapsamında aşağıda listelenen davranışlardan kazandığınız<br />
becerileri E<strong>VE</strong>T ve HAYIR kutucuklarına (X) işareti koyarak kontrol<br />
ediniz.<br />
GÖZLENECEK DAVRANIŞLAR E<strong>VE</strong>T HAYIR<br />
1. Şirketin faaliyet dönemini tespit ettiniz mi?<br />
2. Genel geçici mizanı bilgisayardan aldınız mı?<br />
3. İşletmenin hazır değerlerine ait listeyi hazırladınız mı?<br />
4. Menkul kıymetlerin sayım listesini hazırladınız mı?<br />
5. İşletmenin alacaklarını gruplandırarak listelediniz mi?<br />
6. Maddi duran varlıkları amortismanlarını hesaplayarak<br />
listelediniz mi?<br />
7. Yabancı kaynakları listelediniz mi?<br />
8. Öz kaynakları sayarak listelediniz mi?<br />
9. Bu yıla ait gelir ve gider hesaplarının net tutarını tespit ettiniz<br />
mi?<br />
10. İşletme üretim yapıyorsa, üretimi tamamlanan mamüllerin<br />
sayımını listelediniz mi?<br />
DEĞERLENDİRME<br />
Yapılan değerlendirme sonunda “Hayır” şeklindeki cevaplarınızı bir daha gözden<br />
geçiriniz. Kendinizi yeterli görmüyorsanız öğrenme faaliyetini tekrar ediniz. Cevaplarınızın<br />
tamamı “Evet” ise bir sonraki faaliyete geçiniz.
AMAÇ<br />
ÖĞRENME FAALİYETİ- 2<br />
Bu öğrenme faaliyeti ile, sayım sonuçlarına göre varlık ve kaynak hesaplarını<br />
değerlemeye tabi tutabileceksiniz.<br />
ARAŞTIRMA<br />
ÖĞRENME FAALİYETİ– 2<br />
Sevgili öğrenci öğrenme faaliyeti öncesinde yapmanız gereken öncelikli araştırmalar<br />
şunlardır:<br />
Çevrenizde bulunan bir ticari işletmeyi ziyaret ederek deposundaki malı<br />
saydıktan sonra nasıl değerlediğini sorunuz.<br />
Çevrenizdeki bir muhasebeciden değerleme esaslarının neye göre belirlendiğini<br />
sorunuz.<br />
2. SAYIM SONUÇLARINA GÖRE<br />
DEĞERLEME <strong>İŞLEMLERİ</strong><br />
Sayım işleminde varlıklar miktar olarak belirlenmiştir. Yıl içinde çeşitli tarihlerde<br />
değişik fiyatlarla elde edilen varlıklardan, envanter gününde elimizde kalanların değerinin<br />
belirlenmesi gerekir.<br />
2.1. Değerlemenin Tanımı<br />
Envanter işlemlerinin ikinci aşaması olan değerleme, varlıkların vergi matrahının<br />
hesaplanmasında kullanılan takdir ve tespit şekli olarak tanımlanır. Değerleme, sayılan<br />
varlıkların hangi fiyattan veya tutardan envanter defterine yazılacağını tespit etme işlemidir.<br />
Değerlemede esas, varlıkların vergi kanunlarında gösterilen gün ve zamanlarda sahip<br />
oldukları kıymetleridir. Envanter sonrası düzenlenen bilançolar kıymetlerin genel bir özetini<br />
gösterir. Değerleme ile bilançonun dönem sonunda sahip olunan değerleri fiili olarak gösterir<br />
hale getirilmesi sağlanır. Değerleme işlemine kanunların bakış açısında bir takım farklılıklar<br />
bulunmaktadır. Şöyle ki;<br />
Türk Ticaret Kanunu’nda Değerleme<br />
Ticari bilançolar düzenlenirken; şahıs işletmeleri ile şahıs şirketlerinde<br />
değerleme ölçülerinin seçimi serbesttir. (Nasıl olsa şahıs işletmesi<br />
sahipleri ve şahıs şirketi ortakları üçüncü kişileri karşı tüm mal varlıkları<br />
ile sorumludurlar.)<br />
32
Sermaye şirketlerinde ortakların sorumlulukları koydukları sermaye ile<br />
sınırlı olduğundan, değerleme ölçülerinin seçimine sınırlama getirilmiş,<br />
düşük olan değer esas alınmıştır. Örneğin stoklar en çok maliyet değeri<br />
ile değerlenebilmektedir. (Değerlemede yüksek olan değerin esas<br />
alınması durumunda ticari kar yüksek gözükür. Bu durum sermayenin kar<br />
payı şeklinde dağıtılmasına neden olur ve alacaklı olan üçüncü kişileri<br />
riske atar. Sadece sermaye şirketleri için getirilmiş olan bu sınırlama<br />
üçüncü kişileri korumaya yönelik bir tedbirdir.) Muhasebe ilkeleri<br />
genellikle Türk Ticaret Kanunu’nun bu konudaki hükümlerine ters<br />
düşmez.<br />
Vergi Usul Kanunu’nda Değerleme<br />
Ticari kazanç(Vergi Matrahı) teşebbüsün dönem başı ve dönem sonu öz<br />
sermayeleri arasındaki olumlu farktır. Öz sermaye, varlık ve borçların<br />
değerlemesiyle belirlenir.<br />
VUK, envanterin hazırlanmasının en önemli nedeninin ödenecek vergi<br />
matrahını belirlemek olduğundan varlıkların özelliklerine göre birçok<br />
değerleme ölçüsüne yer verilmiştir. Değerleme, iktisadi kıymetin tür ve<br />
niteliğine göre aşağıdaki ölçülerden biri ile yapılır. Bu öğrenme<br />
faaliyetinde VUK ’ta yer alan hükümler üzerinde duracağız.<br />
2.2. Değerleme Ölçüleri<br />
VUK ‘a göre dikkate alınması gereken ölçüler aşağıdaki gibi belirlenmiştir.<br />
Maliyet Bedeli: Bir mal veya hizmetin işletmeye getirilip satışa sunulana<br />
kadarki süreç içinde yapılan ödemelerin tamamına maliyet bedeli denir. Maliyet<br />
bedeli;<br />
Üretim maliyeti<br />
Satın alma maliyet olarak gruplandırılabililir.<br />
Borsa Rayici: Menkul kıymetler borsasına, kambiyo borsasına veya ticaret<br />
borsalarına kayıtlı olan menkul kıymetler borsa rayicine göre değerlenirler.<br />
Değerleme gününün sonunda menkul kıymetin borsadaki fiyatı kaçtan<br />
kapanmış ise o fiyat değerlemede kullanılır. Son gün fiyatlarda tutarsızlık varsa<br />
menkul kıymetlerin değerlemesinde son 30 günlük ortalama fiyat esas alınır.<br />
Türkiye’de yabancı para borsası olmadığından, Maliye Bakanlığı’nın<br />
yayınladığı kurlar kullanılır.<br />
Tasarruf Değeri: Değerleme gününde bir kıymetin sahibi için ifade ettiği<br />
gerçek değeridir. Senetli alacak ve borçlar bu değerleme esasına göre<br />
değerlendirilir. 500 Liralık bir ay vadeli senet sahibi açısından o gün için 450<br />
Lira edebilir. Banka, banker ve sigorta işletmeleri dışındaki işletmeler isteğe<br />
bağlıdır.<br />
33
Mukayyet Değer (Kayıtlı Değer): Bir iktisadi kıymetin muhasebe kayıtlarında<br />
görülen değeridir. Diğer bir ifade ile iktisadi kıymetin deftere işlendiği değer<br />
olduğu gibi kullanılır.<br />
İtibari Değer (Nominal Değer): Her türlü senetlerle hisse senedi ve tahvillerin<br />
üzerinde yazılı olan değeridir. Genellikle kasa mevcudu(TL), çıkarılmış<br />
tahviller(Tahvilli borçlar) ve kıymetli evrak sayılan senetlerde kullanılır.<br />
Rayiç Bedel ve Vergi Değeri: Rayiç bedel, bir iktisadi kıymetin değerleme<br />
günündeki normal alım ve satım değeridir. Vergi değeri, bina ve arazinin rayiç<br />
bedelidir. Bu değerleme ölçüsü emlak vergisinin hesaplanmasında<br />
uygulanmaktadır. İşletmeye kayıtlı bina ve arazilerin, maliyet bedeli ile<br />
değerleneceğini daha önce belirtmiştik Muhasebede rayiç bedel sadece maliyet<br />
bedeli bilinmeyen bina ve araziler için kullanılır.<br />
Emsal Bedeli ve Emsal Ücreti: Gerçek bedeli belli olmayan veya bilinmeyen<br />
veyahut doğru olarak tespit edilemeyen bir malın değerleme gününde satılması<br />
halinde emsaline nazaran alacağı değerdir. Değer kaybeden iktisadi kıymetlerin<br />
değerlemesinde kullanılmaktadır.<br />
Emsal bedeli değerleme ölçüsünün uygulanmasında aşağıdaki sıra esas alınır:<br />
Birinci sıra (Ortalama fiyat esası): Değerlemeye konu mal ile aynı cins<br />
ve nevideki maldan değerlemenin yapılacağı ay veya bir evvelki ayda<br />
satışı yapılmışsa, emsal bedeli, bu satışların ortalama fiyatı ile mükellefçe<br />
hesaplanır. Bu esasın uygulanabilmesi için emsal malın aylık satış<br />
miktarının, emsal bedeli belirlenecek olan malın miktarının % 25’inden<br />
az olmaması gerekir.<br />
ÖRNEK: İşletmenin, değeri düşen 500 adet (A) malına 31 Aralık tarihinde emsal<br />
bedeli ölçüsünü uygulayacağını varsayalım.<br />
Bu malın aylar itibariyle satış miktarları şöyledir:<br />
Ağustos : 300 adet<br />
Eylül : 230 adet<br />
Ekim : 250 adet<br />
Kasım : 200 adet<br />
Aralık : 100 adet<br />
Emsal bedeli belirlenecek olan malın % 25’i (500 x 0.25) 125 adet olduğuna göre<br />
Aralık ayındaki satış miktarı % 25’ten az olduğundan bir önceki ay olan Kasım ayına bakılır.<br />
Kasım ayında emsal malın satışı % 25’in üzerinde gerçekleştiğinden Kasım ayı ortalama<br />
satış fiyatı emsal bedeli olarak değerlemeye esas alınacaktır.<br />
İkinci sıra (Maliyet bedeli esası): Emsal bedeli belli edilecek malın<br />
maliyet bedeli bilinir veya çıkarılması mümkün olursa, mükellef, bu<br />
maliyet bedeline, toptan satışlar için % 5, perakende satışlar için % 10<br />
ilave ederek emsal bedelini hesaplar.<br />
34
Üçüncü Sıra (Takdir esası): Yukarıda yazılı esaslara göre belli<br />
edilemeyen emsal bedelleri ilgililerin müracaatı üzerine takdir<br />
komisyonlarınca takdir yoluyla belli edilir.<br />
DEĞERLEME TABLOSU<br />
DEĞERLEME TÜRÜ UYGULANACAK HESAPLAR<br />
Maliyet Bedeli<br />
Gayrimenkuller ve onların tamamlayıcı parçaları,<br />
Makine ve Tesisler,<br />
Taşıtlar ve Gemiler,<br />
Gayrimaddi Haklar,<br />
Üretilen ürünler,<br />
Mamul veya gayrimenkulun temini sırasında yapılan<br />
tüm ödemeler,<br />
Ticari mallar,<br />
Ticari malın takibinde stok kartı kullananlar stok<br />
kartlarındaki alış fiyatlarına göre maliyetlerini belirler.<br />
İtibari Değer (Nominal değer) Kasa,<br />
Çıkarılan tahviller,<br />
Çekler,<br />
Tahviller,<br />
Kayıtlı Değer (Mukayyet<br />
değer)<br />
Emsal Bedeli ve Emsal Ücreti<br />
Tasarruf Değeri<br />
Gider ve gelir hesapları,<br />
Gider ve gelir tahakkukları,<br />
Karşılıklar,<br />
Dönem kâr veya zarar hesapları,<br />
Senetsiz ve senetli alacak ve borçlar<br />
Özel hallerde; Değeri belirli olmayan kıymetlerin önce<br />
vergi değeri, o yoksa Borsa rayici, o da yoksa emsal<br />
bedeli dikkate alınır.<br />
Değeri %10 dan fazla düşen mallar,<br />
Ortalama maliyet veya takdir esasına göre emsal bedeli<br />
belirlenir.<br />
Senetli alcaklar ve borçlar,<br />
Bankalardan, sigorta şirketlerinden ve bankerlerden<br />
olan alacak ve borçlar,<br />
Vergi değeri, Rayiç Bedel Değeri tespit edilemeyen maddi duran varlıklar için<br />
kullanılabilir.<br />
35
Yukaridaki tabolada verilen değerleme ölçüleri işletmenin envanter listeleri<br />
çıkarıldıktan sonra sayım listesindeki miktar bölümünün yanına yazılarak toplam tutara<br />
ulaşılır. Böylece listeler son şeklini almış olur. Envanter defterine yazılması gereken<br />
listelerin çok uzun olması halinde sadece toplamları toplamları yazılır. Ancak muhafaza ve<br />
ibraz sorumluluğunun envanter listeleri için de geçerli olacağı kuşkusuzdur.<br />
2.3. Kasadaki Nakit Mevcudunun Değerlemesi<br />
Kasadaki nakdin değerlemesi ikiye ayrılır:<br />
Türk parasının değerlemesi,<br />
Yabancı paraların değerlemesi.<br />
2.3.1. Türk Parasında Değerleme<br />
Kasadaki para üzerinde yazılı değeri (nominal değer) ile değerlenir. Örnek olarak<br />
aşağıda bir TL envanter listesi verilmiştir, inceleyiniz.<br />
Kasa sayım listesi<br />
36<br />
Sayfa No : 1<br />
TL KASA <strong>ENVANTER</strong>İ Tarih : 31.12.2008<br />
Sıra<br />
No Cinsi Miktarı<br />
Tutarı<br />
(TL)<br />
1 1 TL 10 adet 10<br />
2 5 TL 90 adet 450<br />
3 10 TL 20 adet 200<br />
4 20 TL 5 adet 100<br />
5 50 TL 6 adet 300<br />
6 100 TL 4 adet 400<br />
Düzenleyen Firma Yetkilisi<br />
İmza İmza<br />
TOPLAM 1.160<br />
Fiili Sayım Sonucunun Tutarı = Kasa Hesabının Borç Kalanı olmalıdır.
Kasa hesabının fiili sayım sonucu ile aynı olması muhasebe kayıtları ile sağlanır.<br />
Değerlemede amaç varsa aradaki farklığın hesaplanması ve giderilmesidir. Kasa hesabında<br />
görünen nakit, fiili kasada yoksa bu duruma kasa sayım noksanı, hesapta görünen nakitten<br />
fiili kasadaki nakit fazla ise kasa sayım fazlası adını alır. Kasadaki farklılığın nedeni<br />
araştırılarak bulunmalıdır. Sebebi bulunamayan farklılıklar ilgili hesaplara aktarılır.<br />
Yukarıdaki örneğimize göre yapılan kasa sayımında kasada toplam 1.160 TL nakit<br />
olduğu belirlenmiştir. Bu tutar kasa hesabının borç kalanı ile karşılaştırılmalı; her ikisi<br />
arasında fark olup olmadığı tespit edilmilidir.<br />
Muhasebe kayıtlarına göre kasada olması gereken TL mevcudu : 1.700 – 550 = 1.150<br />
Kasadaki nakit<br />
defterdeki<br />
tutara eşit mi?<br />
Resim 2.1. Nakit kontrolü<br />
Fiili sayım sonucu olan 1.160 lira ile kasa hesabının borç kalanının aynı olması<br />
sağlanmalıdır. Bu durumda;<br />
Kasada 1.150 TL görüldüğüne göre kasada 10 TL fazlalık vardır. Sayımda tespit<br />
edilen fazlalığın nedeni bulunmak üzere geçici olarak yevmiye ve büyük defterlere kayıt<br />
yapılmalı ve kasa hesabı düzeltilmelidir.<br />
Sayım sonucu kasada bulunan tutar, kasa hesabının borç kalanından az çıkmış olsaydı<br />
aradaki fark kasa noksanı olarak isimlendirilecekti. Noksan olan tutar da noksanlığın nedeni<br />
bulunmak üzere geçici olarak kayıt altına alınmalıdır. Kasa fazlası veya kasa noksanına<br />
neden olabilecek bazı durumları aşağıdaki gibi sayabiliriz.<br />
37
Kasa Fazlasının Nedenleri;<br />
Tahsil edilen nakitler yanlışlıkla fazla alınmış olabilir<br />
Senetsiz alacaklardan biri ödenmiş ancak belgesi işlenmemiş olabilir<br />
Hatalı sayım yapılmış olabilir<br />
Kasa Noksanının Nedenleri;<br />
Faturalar fazla veya hatalı ödenmiş olabilir<br />
Ödemeler defterlere işlenmemiş olabilir<br />
Malzeme alış faturası gelmemiş olabilir<br />
2.3.2.Yabancı Paralarda Değerleme<br />
Yabancı para cinsinden yapılan ticari işlemler o günkü alış kuru üzerinden<br />
değerlendikten sonra defterlere işlenirler; ancak işlemin karşılığı olan yabancı para kasada<br />
tutulabilir.<br />
VUK ‘a göre 31 Aralık günü kasadaki yabancı para miktarları sayıldıktan sonra TC<br />
merkez bankasının ilan etmiş olduğu son işlem günü olan 30 Aralıktaki kapanış kurlarından<br />
efektif alış kuru üzerinden değerleme yapılır. Örneğin; Bir şirketin 31.12.2008 günü yapılan<br />
kasa sayımında 10.000 $ vardır. Doların defterlere kayıt edildiği gün alış kuru 1,4 TL’dır.<br />
Son işlem günü olan 30 Aralık günü doların efektif alış kuru 1,6 TL’den kapanmıştır.<br />
Deftere kayıt günüdeki değeri = 10.000$ X 1,4 TL = 14.000 TL<br />
Bu günkü değeri = 10.000$ X 1,6 TL = 16.000 TL<br />
Aradaki fark 2.000 TL<br />
Bu durum karşısında Dolar kasasının 2.000 TL artırılması gerekir. Şayet, Doların<br />
değeri düşmüş olsaydı o zaman da aradaki fark kadar dolar kasasının azaltılması gerekirdi.<br />
2.4. Banka Hesaplarının Değerlemesi<br />
İşletmeler genellikle nakitlerini işletme kasasında tutmak yerine bankalarda tutarlar.<br />
Bankalardaki hesaplar 102-BANKALAR Hesabında izlenir.<br />
İşletmeler envanter günü bankalardan hesap özeti (ekstre) alarak hesaplarında ne kadar<br />
para olduğunu öğrenmeli, bankanın kayıtları ile kendi kayıtları arasında farklılık varsa<br />
bunları muhasebe kurallarına göre düzeltmelidirler.<br />
Örnek: Bankadan alınan 31.12.2008 tarihli banka hesap özetinde 65.000 TL nakit<br />
olduğu görülmektedir. Defter kayıtlarına göre ise durum aşağıdaki gibidir;<br />
38
Resim 2.2. Banka Gişesi<br />
İşletmenin kayıtlarına göre hesapta olması gereken nakit : 110.000 – 50.000 = 60.000<br />
TL ancak banka kayıtlarına göre ise 65.000 TL ‘dir. Hesap özeti incelendiğinde aradaki<br />
5.000 TL farkın dönem sonu faizi olarak işletme hesabına işlendiği tespit edilmiştir. Bu<br />
durum envanter listelerinde de gösterilmek üzere yevmiye defteri ve büyük defter kayıtları<br />
yapılarak denklik sağlanmalıdır.<br />
Bankadaki mevduat yabancı paralı ise hesap kalanının son işlem günü efektif alış kuru<br />
üzerinden değerlenmelidir.<br />
Yukarıdaki işlem bankalardaki tüm hesaplar için ayrı ayrı yapılır.<br />
2.5. Menkul Kıymetlerin Değerlemesi<br />
İşletmeler fazla nakitlerini değerlendirmek için kıymetli evrak özelliği taşıyan hisse<br />
senedi ve tahvil gibi belgeleri satın alırlar. Defterlere alış değerinden kaydedilen belgelerin<br />
envanter günü gözden geçirilerek o günün değerine getirilmesi gerekir.<br />
SPK, VUK ve TTK ‘ya göre değerleme esasları aşağıdaki gibidir.<br />
Şirketin kendisinin çıkardığı menkul kıymetler belgenin üzerindeki yazılı<br />
değerinden,<br />
39
Borsadan alınan menkul kıymetler ise İMKB’nin son işlem günü kapanıştaki<br />
alış fiyatından,<br />
Hazine bonosu ve devlet tahvilleri T.C. MB.’nin 31.12. günü açıkladığı<br />
göstergelerden,<br />
Yatırım fonları, katılma belgeleri ve kâr-zarar ortaklığı belgeleri ise alış<br />
bedellerinden,<br />
değerleme işlemine tabi tutulur.<br />
2.6. Senetli Borç ve Alacakların Değerlemesi<br />
Tahsil edilebilme açısından senetli ve senetsiz tüm alacaklar Normal (tahsil edilebilir)<br />
alacaklar, Şüpheli alacaklar ve Değersiz alacaklar şeklinde ayrıma tabi tutulabilir.<br />
İşletmeler alacak senetlerini TTK’ya göre itibari(nominal) değerleri üzerinden, VUK’a<br />
göre ise mukayyet (kayıtlı) veya tasarruf(peşin) değer ölçülerinden biri ile değerleyebilirler.<br />
Ancak; MUGT (Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği) hükümleri uyarınca senetli<br />
alacaklarını ve borçlarını sayıp belirledikten sonra dönemin son günü itibarı ile tasarruf<br />
değerini hesaplamak zorundadırlar.<br />
İşletme senetli alacaklarını kayıtlı değerle değerlemeyi benimsemişse, portföydeki ve<br />
aynı zamanda envanter listelerindeki senetli alacaklar toplamı ile 121- Alacak Senetleri<br />
Hesabı karşılaştırılır, toplamları tutuyorsa yapılacak herhangi bir envanter muhasebe kaydı<br />
olmayacaktır.<br />
Alacak hakkını bu gün tahsil etmeye kalkan şirket ne kadar alır? Borcunu bu gün<br />
ödemek istese ne kadar öder? Sorularına cevap aranmalıdır. İşte senetli alacak veya borcun<br />
bu günkü peşin değerini bulmak için hesaplanan faize reeskont (İkinci indirim) adı verilir.<br />
Bir başka ifadeyle;<br />
Senedin Tasarruf (Peşin) Değeri = Senedin Nominal (mukayyet) Değeri – Reeskont Faizi<br />
Tasarruf değeri ölçüsü uygulandığında alacak senetlerinin değerleme günü ile vade<br />
tarihi arasındaki gün sayısı esas alınarak reeskont (iç iskonto) tutarları her bir senet için tek<br />
tek hesaplanır.<br />
Borç ve alacakların reeskonta tabi tutulma şartları şunlardır;<br />
1. Borç veya alacak bir senede bağlı olmalı, (Banka, banker ve sigorta şirketleri<br />
hariç)<br />
2. Senedin bir vadesi olmalı,<br />
3. Senedin vadesinin 31 Aralık itibariyle gelmemiş olması,<br />
4. Senedin defterlerde kayıtlı olması,<br />
5. Alacak senedinin karşılığında gelir elde edilmeli,<br />
6. Borç senedinin karşılığında gider yapılması gerekir.<br />
40
Reeskont işleminin (İkinci indirim) yapılmasında aşağıdaki yol izlenir:<br />
1. ORAN : Senedin üzerinde belli bir faiz oranı varsa bu oran, yoksa<br />
31.12.20xx tarihi itibariyle TC Merkez Bankası’nın ilan ettiği kısa vadeli<br />
borçlanma faiz oranı kullanılır.<br />
2. KALAN VADE: Senedin vadesine bakılarak tahsiline; 31 Aralıktan sonra kaç<br />
gün kaldığı hesaplanır.<br />
3. MEBLAĞ : Senedin kayıtlı değeri envanter listesinden alınır.<br />
4. UYGULAMA : Her senet için ayrı ayrı hesaplanır.<br />
5. FORMÜL : Her senet için aşağıdaki formül kullanılarak hesaplama yapılır.<br />
A : Senedin nominal değeri (Ana para)<br />
n : Reeskont faizi oranı (Yıllık)<br />
t : Senedin değerleme tarihi ile vade tarihi arasındaki süre<br />
Not : Kalan vade ( t ), gün cinsinden ise paydaya 36.000, ay cinsinden ise 1.200,<br />
yıl cinsinden ise 100 yazılır. Vadenin ondalık şeklinde yazılması durumunda pay veya<br />
paydada yer alan bu parametreler aşağıda da görüldüğü gibi 360, 12, 1 şeklinde yazılmalıdır.<br />
Örnek: İşletmenin elinde bulunan toplam 60 gün vadeli, 50.000 Liralık bir alacak<br />
senedi mevcuttur. Senet üzerinde faiz oranı % 40 olarak belirtilmiştir. 31 Aralık günü itibarı<br />
ile senedin vadesinin dolmasına 30 gün kaldığına göre reeskont faizini hesaplayalım.<br />
Reeskont faizi = 50.000 YTL x 0,40 x 30 gün = 600.000 = 1.612 TL<br />
360+(0,40 x 30gün) 372<br />
Senedi tahsil etmeye kalktığımızda bize 50.000 – 1.612 = 48.388 TL ödenecektir.<br />
Otuz gün sonra senedin vadesi dolduğunda 50.000 Lira tahsil edilecektir.<br />
2.7. Şüpheli Ticari Alacakların Değerlemesi<br />
Ticari alacak vadesinin geçmesi halinde borçluya protesto çekilir. Bu alacak bu<br />
aşamadan sonra 127 Diğer Ticari Alacaklar hesabına aktarılarak izlenmeye devam edilir.<br />
Protestoya rağmen ödenmeyen ticari alacağın, dava açmaya değecek kadar büyük olması<br />
halinde dava açılır. Alacak küçük bir alacak ise yani dava açmaya değmeyecek gibi ise<br />
borçlu ikinci kez protesto edilir. Bu aşamadan itibaren alacağın tahsili şüpheli hale<br />
geldiğinden 127 Diğer Ticari Alacaklar Hesabından 128 Şüpheli Ticari Alacaklar hesabına<br />
aktarılır. Süreç devam ederken dönem sonunda senedin tahsilinin henüz gerçekleşmemiş<br />
olması halinde senedin tutarı kadar karşılık ayırmak sureti ile gider yazılabilir.<br />
41
Şüpheli duruma gelmiş alacaklar envanter defterinde ayrılmış olan karşılık tutarı ile<br />
birlikte ayrı bir liste şeklinde gösterilir.<br />
2.8. Stokların Değerlemesi<br />
Stoklar; işletmenin satmak, kullanmak ve üretmek üzere edindiği malzeme, ticari mal,<br />
yarı mamul, yan ürün, artık ve hurda gibi bir yıldan az bir sürede nakde çevrilebilen<br />
varlıklardan oluşur.<br />
2.8.1. Ticari Malların Değerlemesi<br />
Stoklardaki mallar V.U.K. ‘a göre maliyet fiyatları ile değerlenir. Sayım sonucu<br />
bulunan miktarların karşısına maliyet fiyatı yazılır. Ticari malın miktarı ve maliyet fiyatı<br />
çarpılarak tutarı bulunur. Yapılan envanter sonucunda tüm ticari malların tutarları toplanarak<br />
dönem sonu mal mevcudu belirlenir.<br />
Stoktaki ticari mal veya diğer ürünlerin her birine ayrı stok kartı açılarak ve seçilen bir<br />
değerleme yöntemi ile sürekli biçimde izlenebileceği gibi hesap dönemi sonunda yapılan<br />
sayım sonucu bulunan miktarlar üzerinden de değerleme yapılabilir.<br />
Stok değerleme yöntemleri Gerçek Maliyet Yöntemi, Ortalama Maliyet Yöntemi<br />
(Basit-Ağırlıklı-Hareketli) ve İtibari Maliyet Yöntemi (FIFO- LIFO) ve diğer stok değerleme<br />
yöntemleri olarak ayrılmaktadır.<br />
1.1.2004 tarihinden itibaren yürürlüğe giren ve kamuoyunda enflasyon muhasebesi<br />
kanunu olarak anılan 5024 Sayılı Kanunla, V.U.K. ‘un emtia değerlemesine ilişkin 274 üncü<br />
maddesi değiştirilmiş, maddenin yeni halinde LİFO yöntemine yer verilmemiştir. Böylece<br />
enflasyon muhasebesinin hayata geçmesi ile yukarıda saydığımız yöntemlerden LIFO (Son<br />
Giren İlk Çıkar) yöntemine yasak getirilmiştir. İşletmeler diğer saydığımız yöntemlerden<br />
dilediklerini seçmekte serbesttirler. Bu yöntemlerden en çok kullanılanı FIFO yöntemidir.<br />
Daha sonraki modüllerinizde stok kartlarını işlemeyi daha detaylı olarak göreceksiniz.<br />
2.8.2. Üretilen Ürünlerin Değerlemesi<br />
Mamul üreten işletmeler ürettikleri ürünler için malzeme, işçilik ve çeşitli giderlere<br />
katlanırlar. Yapılan harcamalar üretimi tamamlanan ürünlere bölünerek birim maliyet<br />
hesaplanır. İşletme, hancamaların dağıtımında çeşitli yöntemler izleyebilir. Bu aşamada<br />
önemli olan işletmenin kendi giderleri ile üretim giderlerini biribirinden ayırt etmesidir.<br />
Ürün için yapılan giderlerin tespit edilerek belli ölçülere göre dağıtılması önemlidir.<br />
Hesaplanan birim maliyet ile üretilen ürünler stoklara alınır.<br />
2.8.3. Değeri Düşen Malların Değerlemesi<br />
Çeşitli nedenlerle depoda bekleyen mal zarar görmüş veya fiyatı düşmüş olabilir. Yine<br />
beklenmeyen sel, deprem gibi olağanüstü durumlar nedeniyle kayıplar meydana gelmiş<br />
olabilir.<br />
42
VUK'nun 274. maddesi malların piyasa değerinde % 10 ve daha fazla bir düşme<br />
meydana geldiğinde emsal bedeli ile değerlenebileceği açıklamıştır. Emsal bedeli ortalama<br />
satış fiyatı veya takdir esasına göre tesbit edilir.<br />
Kıymeti düşen malların emsal bedelinin tesbitinde ortalama satış fiyatı esasının<br />
uygulanabilmesi için işletmenin değerlemesini yapacağı maldan en az % 25 oranında satış<br />
miktarını gerçekleştirmiş olması gerekmektedir.<br />
Normal ölçüdeki kayıplar fire olarak kabul edilip, envanterde doğrudan doğruya yer<br />
almazlar ve böylece satılan malın maliyetini etkilemiş olurlar.<br />
İşletmede meydana gelen tabii afetler neticesinde değeri düşen malların emsal bedeli<br />
ile değerlenerek uğranılan zararın gider kaydedilebilmesi için öncelikle meydana gelen<br />
olayın kanıtları ortadan kalkmadan mahkeme, ittaiye ve benzeri ilgili makamlara olayın<br />
tespit ettirilmesi gerekir. Tespit belgesi ile barebar, olayın olduğu hesap dönemi içinde, bağlı<br />
bulunulan vergi dairesine müracaat edilerek, kıymeti düşen mallar için emsal bedelinin<br />
takdiri istenir. Takdir komisyonu tarafından emsal bedelinin tesbitinden sonra maliyet bedeli<br />
ile emsal bedeli arasındaki değer kaybı kadar karşılık gideri yazılarak sonuç hesaplarına<br />
aktarılabilir.<br />
Çürümek, kırılmak, çatlamak, paslanmak gibi haller neticesinde kıymeti düşen<br />
malların değer kayıplarının gidere kaydedilebilmesi için takdir komisyonunun takdir kararı<br />
yeterlidir. Bu gibi olayları ayrıca resmi makamlara tespit ettirmek gerekmez. Emsal<br />
bedelinin mükellef tarafından takdir edilemez.<br />
Kıymeti düşen mallar normal stok hesaplarından maliyet değeri üzerinden çıkarılarak<br />
157 Diğer Stoklar Hesabı \ 157.01 Değeri Düşük Mallar hesabına aktarılarak gösterilir.<br />
Stokların maliyet değerleri ile emsal bedelleri arasındaki değer kaybı 654 Karşılık Giderleri<br />
Hesabı(-) \ 654.01 Mal Değer Düşüklüğü(-) hesabının borcuna, 158 Stok Değer Düşüklüğü<br />
Karşılığı Hesabı(-) \ XXX Malı Hesabının alacağına kaydedilir.<br />
Envanter sırasında diğer stoklarda yer alan ürünler de tek tek sayılarak envanter listesi<br />
çıkarılır. Emsal bedeli olarak belirlenen fiyattan değerleme işlemi yapılır.<br />
2.9. Envanter Defteri<br />
Dönem sonlarında çıkarılan envanterlerin (sayım sonuçlarının) ve bilançonun yazıldığı<br />
defterdir. Envanter defteri ciltli ve sayfaları birbirini takip eden çift sıra numaralı olup,<br />
tutulması zorunlu defterlerdendir.<br />
Bilânço esasına göre defter tutan tacirler bu defteri tutmak zorundadırlar. İsteyen II.<br />
sınıf tacirler de isterlerse envanter defteri kullanabilirler.<br />
Envanter defterine yazılması gereken hususlar şunlardır:<br />
Mükellefler işe başlama tarihinde, işletmede bulunan mevcutları, alacakları ve<br />
borçları bu deftere kaydederler.<br />
43
İşletme defteri tutan tacirler bu defteri kullanmazlar. Envanter listesini işletme<br />
defterinde artakalan sayfalarına veya dosya kâğıtlarına yazarlar. Listenin<br />
toplamını dönem başlarında işletme defterinin ilk satırına, dönem sonunda ise<br />
işletme defterin en son satırına yazarlar.<br />
Şüphesiz işe ilk başlayan işletmeler açılış envanterleri yaparlar ve buna göre de<br />
açılış bilânçosu hazırlarlar.<br />
Şekli aşağıdaki gibidir;<br />
A İŞLETMESİNİN 31.12.2006<br />
TARİHLİ AKTİF <strong>ENVANTER</strong>İ<br />
KASA 1.660<br />
10 Adet 100 1.000<br />
10 Adet 50 500<br />
9 Adet 20 160<br />
BANKALAR 1.400.000<br />
Zıraat Bankası 500.000<br />
Vakıflar Bankası 900.000<br />
ALICILAR 5.000<br />
Ayşe Ak 4.000<br />
Ayfer Can 1.000<br />
ALACAK SENETLERİ 8.000<br />
1.2.2006 Vadeli Sen. 9.612<br />
ALACAK SENEDİ REESKONTU 1.612<br />
TİCARİ MALLAR 15.700<br />
A Buzdolabı 5 tane 600 3.000<br />
B Buzdolabı 4 tane 550 2.200<br />
C Buzdolabı 10 tane 1.200 12.000<br />
DURAN VARLIKLAR 60.600 53.880<br />
Bilgisayar 1 adet 600<br />
İş yeri 1 adet 60.000<br />
BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR 6.120<br />
Bilgisayar 120<br />
İş yeri 6.000<br />
Envanter defterinin karşı sayfasına da bilançonun pasifindeki değerler yazılır.<br />
44
A İŞLETMESİNİN 31.12.2006<br />
TARİHLİ PASİF <strong>ENVANTER</strong>İ<br />
SATICILAR 5.760<br />
CAN ANONİM .Şti. 760<br />
KARDEŞLER A.Ş. 5.000<br />
BORÇ SENETLERİ 10.000<br />
10.5.2.2008 Vadeli Sen. 10.000<br />
SERMAYE 1.500.000<br />
Aydin Kumaş 1.000 pay X 500<br />
YTL 500.000<br />
Kemal Güler 2.000 pay X 500 YTL 1.000.000<br />
GEÇMİŞ DÖNEM ZARARLARI 31.520<br />
2007 Yılı Zararı 31.520<br />
Şekil 2.1. Envanter Defteri<br />
Bu sayfyadan sonra gelen boş sayfaya elde çizilen veya bilgisayardan alınan dönem<br />
sonu kapanış bilançosu ya çizilerek yazılır veya kağıtta yazılı ise kağıt o sayfaya<br />
yapıştırıldıktan sonra yetkililerce altı imzalanır. Böylece envanter defterine yapılacak<br />
işlemler tamamlanmış olur.<br />
Kayıtlarını bilgisayarda tutanlar ise envanter defterini ilgili komutları izleyerek<br />
yazdırırlar.<br />
45
UYGULAMA UYGULAMAFAALİYETİ FAALİYETİ<br />
İşlem Basamakları Öneriler<br />
Sayım yaparak hazırladığınız envanter<br />
listenizi bir dosyaya koyunuz.<br />
Hazır değerlerin değerleme işlemini<br />
listede yapınız.<br />
46<br />
Bilgisayarınızda işletme tanımları<br />
bölümünden hesap dönemi<br />
seçeneğinden dönemin son günün<br />
öğrenebilirsiniz.<br />
Listenizdeki hazır değerlerin değerleme<br />
tablosundan hangi esasa göre<br />
değerleneceğini belirleyiniz.<br />
Listenizdeki miktar ile tespit ettiğiniz<br />
ölçüyü hesap makinesi ile çarparak<br />
belirleyiniz.<br />
Şirketin menkul kıymetlerini değerleyiniz. Değerleme tablosundan yararlanınız.<br />
Şirketin senetli ve senetsiz alacaklarının<br />
dökümlerini değerleyiniz.<br />
Değerleme tablosundan yararlanarak<br />
reeskont oranını o gün itibari ile<br />
öğreniniz.<br />
Şirketin duran varlıklarını değerleyiniz. Değerleme tablosundan yararlanınız.<br />
Senetli senetsiz borçları değerleyiniz. Reeskont faiz oranlarını öğreniniz.<br />
Şirketin öz kaynaklarını değerleyiniz. Değerleme tablosundan yararlanınız.<br />
Şirketin gelir ve gider hesaplarını<br />
ilgilendiren bu döneme uymayan hesapları<br />
çıkarınız.<br />
Yapılan değerleme işlemlerinden sonra<br />
envanter defterine listeleri veya özet<br />
bilgileri yazınız.<br />
Dönemsellik kavramını dikkate alınız.<br />
Gider ve gelir tahakkuklarından bu<br />
döneme ait olan tutarları ilgili hesaplar<br />
aktarınız.<br />
Dönemsellik kavramını dikkate alınız.<br />
Defter kayıtlarından bilgileri dikkatli<br />
alınız.<br />
İşlemlerde hesap makinesi kullanınız.
ÖLÇME <strong>VE</strong> DEĞERLENDİRME<br />
ÖLÇME <strong>VE</strong> DEĞERLENDİRME<br />
A OBJEKTİF TESTLER<br />
Aşağıdaki soruların cevaplarını doğru ve yanlış olarak değerlendiriniz.<br />
Değerlendirme Ölçütleri Doğru Yanlış<br />
1. Kasadaki paranın değeri nominal değer ile tespit edilir.<br />
2. Yabancı paralar o günün kapanış kurundan değerlenir.<br />
3. Demirbaşlar nominal değer ile değerlenir.<br />
4. Dönem sonunda ticari mal alış maliyeti ile değerlenir.<br />
5. Gayrimenkuller vergi değeri ile değerlenir.<br />
6. Alacak senetleri tasarruf değeri ile değerlenir.<br />
7. Bankadan alınan krediler dönem sonunda tasarruf değeri ile<br />
değerlenir.<br />
8. Borç senetleri tasarruf değeri ile değerlenir. Tasarruf değeri<br />
hesaplanırken TC Merkez bankasının o günkü açıkladığı reeskont<br />
oranları kullanılır.<br />
9. Alınan çekler maliyet bedeli ile değerlenir.<br />
10. Senetler için ayrılan karşılıklar emsal bedeli ile değerlenir.<br />
DEĞERLENDİRME<br />
Sorulara verdiğiniz yanıtları parça sonundaki cevap anahtarıyla karşılaştırınız.<br />
Bu faaliyet kapsamında hangi bilgileri kazandığınızı belirleyiniz.<br />
Yanlış cevaplandırdığınız sorularla ilgili konuları tekrar inceleyip öğrenmeye<br />
çalışınız.<br />
47
ÇOKTAN SEÇMELİ SORULAR<br />
Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları cevaplandırarak kendinizi değerlendiriniz.<br />
1. Muhasebe dışı envanterin kelime anlamı aşağıdakilerden hangisidir?<br />
A) Sayım<br />
B) Uygulama<br />
C) Değerleme<br />
D) Muhasebe<br />
2. Stoklar hangi kritere göre değerlendirilir.<br />
A) Maliyet Bedeli<br />
B) Borsa Değeri<br />
C) Piyasa Değeri<br />
D) Tasarruf Değeri<br />
3. Defter değeri 50.000 TL olan bir binaya % 10 amortisman ayrılacaktır. Bu yıl<br />
ayrılacak amortisman tutarı hangisidir?<br />
A) 6.000<br />
B) 7.000<br />
C) 5.000<br />
D) 5.500<br />
4. Kayıtlı değeri 8.000 TL olan alcak senedinin vadesine 31.12.2006 itibariyle 30 gün<br />
kalmıştır. Aşağıdakilerden hangisi senedin reeskont tutarını ifade eder? ( Merkez<br />
bankasının açıkladığı reeskont oranı % 50’dir.<br />
A) 420<br />
B) 310<br />
C) 325<br />
D) 320<br />
5. Kayıtlı Değeri 60.000 TL olan bir makineye azalan bakiyeler usulüne göre amortisman<br />
ayrılacaktır. Normal amortisman oranı % 20 dir. İlk yılın amortisman tutarı hangisidir?<br />
A) 12.000<br />
B) 25.000<br />
C) 24.000<br />
D) 14.000<br />
6. Envanter listeleri Vergi Usul Kanuna ve Türk ticaret kanuna göre kaçar yıl<br />
saklanmalıdır?<br />
A) 5 ve 6 yıl<br />
B) 7 ve 8 yıl<br />
C) 3 ve 5 yıl<br />
D) 5 ve 10 yıl<br />
48
UYGULAMALI TEST<br />
B İşletmesi’nin 31.12.2008’de yapılan sayım listeleri aşağıda verilecektir. Değerleme<br />
ve diğer işlemleri yaparak listeleyiniz. Sayım listesini görevli olarak imzalayınız.<br />
1. Kasada yapılan sayım sonuçları;<br />
Nakit Nominal Değeri Tutar (TL)<br />
2 adet 20 TL 40<br />
10 adet 50 TL 500<br />
5 adet 100 TL 500<br />
TOPLAM 1.040<br />
Sıra No<br />
TOPLAM<br />
31.12.2008 günü kasada bulunan toplam 1.040 TL nakit miktarını listeleyiniz.<br />
Nakit<br />
Miktarı<br />
Nominal Değeri (TL) Tutar (TL)<br />
Düzenleyen Firma Yetkilisi<br />
İmza İmza<br />
2. Sayılan alınan çekler; Nominal değer ile değerlenir.<br />
Çek Mevcudu<br />
1 adet 2 ay vadeli 500 TL<br />
1 adet 3 ay vadeli 300 TL<br />
800 Liralık toplam alınan çek mevcudu belirlenir.<br />
Alınan çeklerin envanter listesi aşağıdaki gibidir.<br />
Vade Nominal Değeri Tutar (TL)<br />
TOPLAM<br />
Düzenleyen Firma Yetkilisi<br />
İmza İmza<br />
49
3. Alacaklar Mevcudu;<br />
7 ay vadeli 700 Liralık alacak senedin aralık ayından sonra 180 gün vadesi kalmıştır.<br />
Buna göre hesaplanacak reeskont faizini hesaplayarak alacak listesini düzenleyiniz.<br />
Alacak Senetlerinin reeskontu hesaplanır; TC Merkez Bankası reeskont oranını<br />
%54 olarak ilan etmiştir.<br />
Alacağın Cinsi Vadesi Kalan Günü Nominal Değeri Tutarı Reeskontu<br />
Düzenleyen Firma Yetkilisi<br />
İmza İmza<br />
4. Menkul kıymetler ;<br />
Şirketin elinde;<br />
Erdemir hissesinden 1.000 lot olduğu ve alış fiyatının da 5 lira olduğu,<br />
Kardemir hissesinden 2.000 lot olduğu ve alış fiyatının da 2 lira olduğu,<br />
belirlenmiştir.<br />
Buna göre; 31.12.2008 günü İMKB’de Erdemir hissesinin 1 lot alım fiyatı 6 liradan,<br />
Kardemir hissesinin alım fiyatı ise 1 liradan kapanmıştır.<br />
Senedin<br />
Cinsi<br />
Hisse senedinin değerini hesaplayarak listeleyiniz.<br />
Kapanış<br />
Değeri<br />
Miktarı<br />
Lot<br />
Alış<br />
Bedeli<br />
Toplam<br />
50<br />
Alış Tutarı Değerleme<br />
Tutarı<br />
Düzenleyen Firma Yetkilisi<br />
İmza İmza<br />
Artış<br />
veya<br />
(Azalış)
5. Stok Sayımları Şöyledir;<br />
Maliyet bedeli her cins malın kayıtlı olduğu stok kartından bakılarak miktarın<br />
karşısına yazılmıştır. Envanter listesini aşağıdaki tabloya oluşturunuz.<br />
Cinsi Miktarı Birim Maliyet Tutar (TL)<br />
A malı 200 metre 10 TL 2.000<br />
B malı 500 metre 60 TL 30.000<br />
C malı 100 metre 40 TL 4.000<br />
D malı 400 metre 15 TL 6.000<br />
E malı 800 metre 20 TL 16.000<br />
D malı 600 metre 30 TL 18.000<br />
TOPLAM 76.000,<br />
Cinsi Miktarı Birim Maliyet Tutar (TL)<br />
Toplam<br />
Düzenleyen Firma Yetkilisi<br />
İmza İmza<br />
6. İşletmenin binaları için amortisman defterinden aldığımız bilgiler şunlardır;<br />
İşletmenin 120.000 TL değerinde bir işyeri,<br />
70.000 TL değerinde deposu,<br />
120.000 TL değerinde 3 adet taşıtı vardır.<br />
Bu yıl gayrimenkullere % 10 oranında, taşıtlara % 20 normal amortisman<br />
uygulanacaktır.<br />
Toplam<br />
Düzenleyen Firma Yetkilisi<br />
İmza İmza<br />
51
6. Borç Senetleri;<br />
Cinsi Vadesi Tutarı Kalan Gün Adedi<br />
Borç Senedi 1 yıl 400 TL 180 1<br />
Banka Kredisi 5 yıl 7.000 TL<br />
Borç Senetleri; TC Merkez bankasından alınan envanter günü ilan edilen reeskont<br />
oranı % 54’tür<br />
Borcun Cinsi Vadesi Kalan Günü Nominal Değeri Tutarı Reeskontu<br />
TOPLAM<br />
Düzenleyen Firma Yetkilisi<br />
İmza İmza<br />
7. Öz kaynakları;<br />
Ortaklar Sermaye Payı Tutarı<br />
Aysun Karaman 400 pay 200.000 TL<br />
Beyhan Can 1.000 pay 500.000 TL<br />
Ayşe Duman 2.000 pay 1.000.000 TL<br />
Bir pay 500 TL’dir.<br />
Özkaynakları aşağıdaki envanter listesine yazınız.<br />
Ortaklar Sermaye Payı<br />
52<br />
Bir Payın<br />
Değeri (TL)<br />
Düzenleyen Şirket Yetkilisi<br />
İmza İmza<br />
Geçen yılın karı 9.000 TL.dir.<br />
Bu döneme ait toplam giderler 1.000 TL<br />
Bu dönemin net gelirleri 5.000 TL olarak tespit edilmiştir.<br />
Şirket alım satım faaliyeti yaptığından mamul üretimi yoktur.<br />
Tutarı<br />
Yukarıdaki bilgileri göre envanter listelerinizi tamamlayarak elde ettiğiniz bilgileri<br />
envanter defterine yazınız.<br />
İstenenler :<br />
Envanter defterine sayım sonuçlarını yazınız.
1<br />
31.12.2008 TARİHLİ AKTİFTEKİ<br />
DEĞERLER<br />
53
31.12.2008 TARİHLİ PASİFTEKİ DEĞERLER 2<br />
54
PERFORMANS TESTİ<br />
Modül Adı: Envanter işlemleri<br />
Uygulama Faaliyeti: Değerleme işlemleri<br />
55<br />
Öğrencinin<br />
Adı Soyadı:<br />
Sınıf ve Nu:<br />
Açıklama: Bu faaliyet kapsamında aşağıda listelenen davranışlardan kazandığınız<br />
becerileri E<strong>VE</strong>T ve HAYIR kutucuklarına (X) işareti koyarak kontrol<br />
ediniz.<br />
Gözlenecek Davranışlar Evet Hayır<br />
● Sayım yaparak hazırladığınız envanter listesini dosyaladınız mı?<br />
● Hazır değerlerin değerleme işlemini listede yaptınız mı?<br />
● Şirketin menkul kıymetlerini değerlediniz mi?<br />
● Şirketin senetli ve senetsiz alacaklarının dökümlerini değerlediniz<br />
mi?<br />
● Şirketin duran varlıklarını değerlediniz mi?<br />
● Senetli senetsiz borçlarını değerlediniz mi?<br />
● Şirketin öz kaynaklarını değerlediniz mi?<br />
● Şirketin gelir ve gider hesaplarını ilgilendiren bu döneme uymayan<br />
hesapları çıkardınız mı?<br />
● Yapılan değerleme işlemlerinden sonra envanter defterine listeleri<br />
veya özet bilgileri yazdınız mı?<br />
Aşağıda listelenen davranışları, davranışlarınızın her birinde uyguladıysanız evet,<br />
uygulamadıysanız hayır bölümlerini işaretleyiniz.<br />
DEĞERLENDİRME<br />
Uygulama faaliyetinde kazandığınız davranışlarda işaretlediğiniz “Evet” ler<br />
kazandığınız becerileri ortaya koyuyor. ”Hayır” larınız için ilgili faaliyetleri tekrarlayınız.<br />
Hepsi “Evet” ise bir sonraki ögrenim faaliyetine geçiniz.
AMAÇ<br />
ÖĞRENME FAALİYETİ- 3<br />
Bu öğrenme faaliyeti ile, muhasebe içi envanter kayıtlarını yapabileceksiniz.<br />
ARAŞTIRMA<br />
ÖĞRENME FAALİYETİ- 3<br />
Bu öğrenme faaliyeti öncesinde yapmanız gereken öncelikli araştırmalar şunlardır:<br />
İnternetteki muhasebe sitelerine girerek envanter işlemlerinin aşamalarını<br />
indiriniz.<br />
Tanıdığınız bir işyerinden kazancını nasıl tespit ettiğini öğrenerek sınıfta<br />
arkadaşlarınız ile paylaşınız.<br />
3. <strong>MUHASEBE</strong> İÇİ <strong>ENVANTER</strong><br />
Envanter işlemlerinin muhasebe ile ilişkisini kurduğumuzda envanter işlemlerini<br />
"muhasebe dışı envanter işlemleri" ve "muhasebe içi envanter işlemleri" olarak ikiye<br />
ayırabiliriz. Envanter çıkarmanın mevcut, alacak ve borçların tesbiti ve değerlendirilmesi<br />
aşamaları muhasebe dışı envanter işlemi olarak kabul edilir. Bu tesbit ve değerleme<br />
işleminden sonra bulunan neticelerin muhasebe kayıtları ile karşılaştırılarak hesapların<br />
gerçek durumu ifade eder duruma getirilmesi işlemi gelir. Bu işleme muhasebe içi envanter<br />
adı verilir. Muhasebe içi envanter işfemleri gerekli düzenleyici muhasebe kayıtlarını kapsar.<br />
Envanter çıkarılırken muhasebe dışı ve muhasebe içi envanter işlemleri ile iktisadi kıymetler,<br />
tesbit edilir değerlemesi yapılır ve bulunan envanter neticelerine göre muhasebe kayıtlarının<br />
düzeltilmesi sağlanır. Böylece muhasebe kayıtlarının envanter neticeleri ile mutabakatı<br />
sağlanmış olur.<br />
Muhasebe uygulamasında envanter işlemleri aşağıdaki sırayı takip eder.<br />
Dönem sonunda muhasebe kayıtlarına göre genel geçici mizan<br />
düzenlenir,<br />
Muhasebe dışı envanter işlemleri yapılarak iktisadi kıymetlerin gerçek<br />
durumu tesbit edilir,<br />
Muhasebe dışı envanter neticeleri ile Genel geçici mizan karşılaştırılır<br />
ve varsa farklar bulunur,<br />
Bulunan farkların sebeplerine göre gerekli düzenleyici muhasebe<br />
kayıtları yazılarak muhasebe içi envanter işlemi gerçekleştirilir,<br />
Muhasebe kayıtları ile envanter neticelerinin uyumu sağlanarak genel<br />
kesin mizan düzenlenir,<br />
Böylece, envanter sonuçlarını yansıtan mali tablolar düzenlenir.<br />
Muhasebe içi envanter işlemleri aşağıdaki sıra dahilinde yapılır.<br />
Sayım sonuçları ile geçici mizanı karşılaştırarak farklılıkları bulmak,<br />
Farklılıkların giderilmesi için gerekli kayıtları yapmak,<br />
Dönem sonu yansıtma kayıtlarını yapmak,<br />
56
Yansıtma ve maliyet hesaplarını kapatmak,<br />
Gelir tablosunu düzenlemek,<br />
Gelir tablosu hesaplarını ilgili sonuç hesaplarına devrederek kapatmak,<br />
Kesin mizanı düzenlemek,<br />
Kapanış bilânçosunu hazırlamak,<br />
Kapanış kaydını yapmak.<br />
Gördüğünüz gibi envanter işlemlerinin tamamlanabilmesi iki modülde verilen<br />
işlemlerin sırası ile yerine getirilmesi gerekmektedir. İlk aşamamız sayım farklarının<br />
tespitidir.<br />
3.1. Sayım Listelerine Göre Farklılıkların Tespiti<br />
Muhasebe dışı envanter modülünde öğrendiğimiz sayım ve değerleme sonuçlarını<br />
genel geçici mizan ile karşılaştırarak aradaki farklılıkların belirlenmesi, daha sonrada bu<br />
farklılıkların giderilmesi için gerekli envanter kayıtlarının yapılması gerekir.<br />
3.1.1. Genel Geçici Mizanın Hazırlanması<br />
Başta Aralık ayı olmak üzere cari hesap dönemine ait mali olayların tamamı yevmiye<br />
defterine kaydedilerek 31.12.20xx gün sonu itibarı ile borç ve alacak toplamları alınır. Bu<br />
kayıtlar da daha önce öğrendiğiniz gibi büyük defterlere aktarıldıktan sonra büyük defterlerin<br />
de tek tek borç ve alacakları toplanır. Daha sonra büyük defterde yer alan tüm hesaplar ile<br />
borç ve alacaklarının sırası ile yazıldığı bir tablo oluşturulur. Dönem sonunda envanter<br />
işlemlerine başlamadan önce hazırlanan bu tablo “genel geçici mizan” olarak adlandırılır.<br />
Bu aşamada öncelikle yevmiye defteri ve mizanın borç ve alacak toplamlarının eşitliği<br />
kontrol edilir. Daha sonra mizan toplamı ile yevmiye toplmının birbirine eşit olup<br />
olmadığına bakılır. Örneğin;<br />
İşletmesinin 31.12.20xx Tarihli Genel Geçici Mizanı<br />
S. No<br />
HESAP ADI<br />
TOPLAM KALAN<br />
BORÇ ALACAK BORÇ ALACAK<br />
1 100-KASA HS. 4.000 1.000 3.000 -<br />
2 102-BANKALAR H. 50.000 20.000 30.000 -<br />
3 121-ALACAK SEN.H. 9.000 2.000 7.000 -<br />
4 153-TİC.MALLAR H. 440.000 20.000 420.000 -<br />
5 255-DEMİRBAŞLAR<br />
H.<br />
500.000 - 500.000 -<br />
6 321-BORÇ SENT.H. 7.000 1.000 6.000 -<br />
7 191-İNDİRİL. KDV H. 2.000 500 1.500 -<br />
8 391-HESAP. KDV H. 300 4.000 - 3.700<br />
57
9 500- SERMAYE H. 613.800 - 613.800<br />
10 600-Y.İ.SATIŞLAR H. - 350.000 - 350.000<br />
TOPLAM 1.012.300 1.012.300 967.500 967.500<br />
3.1.2. Muhasebe Dışı Envanter Bilgilerinin Temin Edilmesi<br />
Envanter bilgileri envanter defterinden ya da envanter listelerinden temin edilebilir.<br />
Aşağıda örnek olarak verilmiş olan envanter defterini inceleyiniz.<br />
Envanter Defteri<br />
KASA 1.660<br />
10 Adet 100 1.000<br />
10 Adet 50 500<br />
9 Adet 20 160<br />
BANKALAR 1.400.000<br />
Zıraat Bankası 500.000<br />
Vakıflar Bankası 900.000<br />
ALICILAR 5.000<br />
Ayşe Ak 4.000<br />
Ayfer Can 1.000<br />
ALACAK SENETLERİ 8.000<br />
1.2.2006 Vadeli Sen. 9.612<br />
A.S. REESKONTU 1.612<br />
TİCARİ MALLAR 15.700<br />
A Buzdolabı 5 tane 600 3.000<br />
B Buzdolabı 4 tane 550 2.200<br />
C Buzdolabı 10 tane 1.200 12.000<br />
DURAN VAR. 60.600 53.880<br />
Bilgisayar 600<br />
İş yeri 1 adet 60.000<br />
B.AMORTİSMANLAR 6.120<br />
Bilgisayar 120<br />
İş yeri 6.000<br />
58
SATICILAR 5.760<br />
CAN ANONİM .Şti. 760<br />
KARDEŞLER A.Ş. 5.000<br />
BORÇ SENETLERİ 10.000<br />
10.5.2.2006 Vadeli Sen. 10.000<br />
SERMAYE 1.500.000<br />
Aydin Kumaş 1.000 pay X 500 YTL 500.000<br />
Kemal Güler 2.000 pay X 500 YTL 1.000.000<br />
GEÇMİŞ DÖNEM ZARARLARI 31.520<br />
2005 Yılı Zararı 31.520<br />
3.2. Varlık ve Kaynak Hesaplarının Karşılaştırılarak<br />
Denkleştirilmesi<br />
İşletmenin en son çıkarılan genel geçici mizanındaki hesapların kalanları hesap<br />
sırasına göre envanter ve bilanço defterinden (veya listelerden ) takip edilerek kontrol edilir.<br />
Arada farklılıklar varsa bunların düzeltilmek veya araştırılmak üzere bir kağıda not edilmesi<br />
faydalı olacaktır. Alınan notlar muhasebecinin takip edeceği haritasıdır. Böylece hatalar<br />
engenllenmiş olur.<br />
Envanter işlemlerinde hesapların veya sayım sonuçlarının unutulması, atlanması daha<br />
büyük hatalara neden olabilir. Aksi halde hesaplanan gelir tablosu, bilanço, mizan ve kâr<br />
hatalı hesaplanabilir. Vergi yasalarına göre kâr üzerinden vergi ödenmesini zorunlu<br />
kıldığından ödenen verginin hatalı olması vergi suçlarını beraberinde getirir. İyi bir<br />
muhasebecinin temel özelliklerinden birisi de dikkatli olmasıdır. Bundan sonra<br />
hazırlayacağımız notlar için hesapları tek tek nasıl karşılaştırabiliriz onu görelim.<br />
3.2.1. Hazır Değerlerin Karşılaştırılması<br />
Mizandaki hesapların sıralaması hesap planına göre yapılır. Bu nedenle mizanda<br />
öncelikle hazır değerlere ilişkin hesaplar yer alır. Hazır değerler nakit ve nakite çevrilebilme<br />
imkanı hemen olan değerlerdir. (Kasa, banka, alınan çekler vb.).<br />
Her hesabın genel geçici mizandaki borç kalanı ile envanter sonucuna ayrı ayrı<br />
bakılmalıdır. Fili sayım sonucu ile hesap kalanı karşılaştırılır. Kalan aynı ise problem yoktur.<br />
Farklı ise sayım toplamından mizandaki kalan toplamı çıkarılarak fark hesaplanır. Farklılığın<br />
sebebi defterlerde ve belgelerde araştırılır. Sebebi bulunamayan farklılıklar;<br />
Fiili sonuç defterdekinden fazla ise sayım fazlası,<br />
Fiili sonuç defterdekinden az ise sayım noksanı olarak nitelendirilir.<br />
Hesaplanan Noksanlık 197. SAYIM <strong>VE</strong> TESELLÜM NOKSANLARI HESABINA<br />
borç, ilgili hesaba da alacak yazılır.<br />
59
Fazlalıklar ise 397. SAYIM <strong>VE</strong> TESELLÜM FAZLALARI HESABINA alacak, ilgili<br />
hesaba da borçlu yazılır.<br />
3.2.1.1. Kasa Hesabının Denkleştirilmesi<br />
Fiili Sayım Sonucunun Tutarı = Kasa Hesabının Borç Kalanı formülümüz<br />
olmalıdır.<br />
Kasa hesabının borç kalanı mizandan alınır. Kasadaki nakitin sayım toplamı envanter<br />
defterinden alınır. Her iki rakam karşılaştırılır.<br />
Mizandaki kasa hesabının kalanı (>) büyükse, sayım sonucundan, kasa noksanı<br />
vardır.<br />
Mizandaki kasa hesabının kalını (
1<br />
Farklı bir tarih;<br />
135-PERSONELDEN ALACAKLAR<br />
(Başka bir hesap da olabilir.)<br />
197-SAYIM TESELLÜM<br />
NOKSANLARI HS.<br />
Kasadaki noksanlığın sebebinin bulunması<br />
Böylece kasa hesabının borç kalanı l.100 TL olarak denkleştirilmiş olur.<br />
50 Liralık noksanlığın personelden kaynaklandığı tespit edilirse, aşağıdaki kayıt<br />
yapılır.<br />
Noksanlığın sebebi bulunduğunda;<br />
Sebebi bulunamayan kasa noksanları 690 Dönem Kâr Zararı Hesabına ertesi<br />
yılsonunda devir edilir. Ancak yasal olarak gider kabul edilmeyen bu miktarlar daha sonra<br />
matraha ilave edilmek üzere karşılık ayrılır.<br />
1<br />
2<br />
31.12.2008<br />
690-DÖNEM K. <strong>VE</strong>YA ZAR. HS.<br />
197-SAYIMTESELLÜM NOKSANLARI H.<br />
Kasadaki sayım noksanının nedeninin bulunamaması<br />
31.12.2008<br />
950-MATRAHA EKLENECEK UNSURLAR HS.<br />
01.Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler<br />
951-MATRAHA EKL.UNSUR. KARŞILIĞI<br />
Kabul edilmeyen giderlere karşılık ayrılması<br />
Kasa Sayım Fazlasında Yapılacak İşlemler;<br />
Yapılan sayım sonucu mizanda görünen nakit kalanından fazla ise kasada fazla var<br />
demektir. Fazla sayılan nakitin de bir çok nedeni olabilir.<br />
Kasa Fazlalığının Nedenleri;<br />
Faturalar fazla tahsil edilmiş,<br />
Yapılan tahsilâtlar defterlere işlenmemiş,<br />
Malzeme satış faturası kesilmemiş veya işlenmemiş olabilir.<br />
61<br />
50<br />
50<br />
50<br />
50<br />
50<br />
50
Kasa fazlalarında da araştırılmak üzere noksanlıkta olduğu gibi denkleştirme işlemi<br />
yapılır. Fazlalıklar için 397-SAYIM TESELLÜM FAZLALARI HESABI kullanılır.<br />
Sebebi bulunamayan kasa fazlaları T.C. Merkez Bankası adına açılan 436-DİĞER<br />
ÇEŞİTLİ BORÇLAR HESABI’na alacak yazılarak 10 yıl bekletilir. Bekletilen fazlalık, 10<br />
yıl içinde sahibi çıkar ise ona, çıkmaz ise T.C. Merkez Bankası’na ödenerek kapatılır.<br />
Örneğin; Envanter defterinde sayılan nakit miktarı 5.600 TL olan, mizanda kasa<br />
hesabının borç kalanı 5.000 TL olan işletmenin kasası aşağıdaki şekilde denkleştirilir.<br />
Kasa Fazlası = Fiili Kasa Sayım Sonucu – Kasa Hesabı Borç Kalanı<br />
Kasa hesabında 5.600 TL – 5.000 TL = 600 TL kasadaki fazla nakit<br />
Tespit edilen kasa Fazlası araştırılmak üzere deftere kayıt edilir;<br />
1 31.12.2008<br />
100- KASA HESABI<br />
397-SAYIM TES. FAZL. HS.<br />
Kasadaki fazlalığın araştırılmak üzere<br />
hesaba alınması<br />
62<br />
600<br />
Böylece kasa hesabının borç kalanı 5.000 TL olarak denkleştirilmiştir.<br />
Büyük defterimizde kasa hesabının borcunu toplayıp alacak tarafında çıkardığımızda;<br />
20.600-15.000= 5.600 TL kalıyor. Mizandaki kalan ile sayım sonucu biribirini<br />
tutuyor. Yaptığımız denkleştirme işlemi ve kaydımız doğru yapılmıştır.<br />
600
Fazlalığın sebebi bulunduğunda;<br />
1 Bulunma günü<br />
397-SAYIM TESELLÜM FAZL. HS.<br />
(Noksanlığa sebep olan<br />
hesap ismi yazılır.)<br />
600-YURT İÇİ SATIŞLAR HS.<br />
Kasadaki fazlalılığın sebebinin bulunması<br />
Sebebi bulunamayan kasa fazlasının miktarı küçük ise hesap 679 Diğer Olağandışı<br />
Gelir ve Karlar Hesabına devredilerek kapatılır. Fazlalılığın tutarı büyük ise 436 Diğer<br />
Çeşitli Borçları Hesabına aktarılır.<br />
1 31.12.2008<br />
397-SAYIM TESELLÜM FAZLALIKLARI HS<br />
679 D.OLAĞANDIŞI GELİR <strong>VE</strong> KÂR.HS.<br />
Az olan fazlalığın devri<br />
Yukarıdaki kayıtlardan birinin yapılması halinde sayım tesellüm fazlaları hesabı ertesi<br />
yıl kapanmış olur.<br />
B 397 SAY.ve TES.FAZLA.HS.A<br />
600 600<br />
Fazlalık yüklü ise o zaman;<br />
Örneğin; Kasada olması gereken nakit : 1.700 – 550 = 1.150 TL, sayım sonucu 3.l50<br />
TL ise kasada 2000 TL fazlalık vardır. Fazlalığın sebebi kayıtlara ve belgelere bakılmış<br />
bulunamamıştır. İleride buhunmak üzere muhasebe kayıtlarına alınmalıdır.<br />
1 31.12.2008<br />
100- KASA HESABI<br />
397-SAYIM <strong>VE</strong> TESELLÜM.FZL.HS.<br />
Kasadaki fazlalığın araştırılmak üzere hesaba<br />
alınması<br />
63<br />
600<br />
600<br />
2.000<br />
600<br />
600<br />
2.000
1<br />
.31.12.2008<br />
397-SAYIM TESELLÜM FAZLALIKLARI HS<br />
436-DİĞER ÇEŞİTLİ BORÇLAR<br />
01.T.C. Merkez Bankası<br />
Çok olan fazlalığın 10 yıl içinde ödenmek üzere<br />
hesaba alınması<br />
3.2.1.2. Kasadaki Yabancı Paraların Denkleştirilmesi<br />
64<br />
2.000<br />
2.000<br />
Kasada bulunan yabancı paralar yani dövizler değerlemede öğrendiğimiz gibi o günkü<br />
T.C. Merkez Bankası’nın o gün açıkladığı alış kuru üzerinden yapılmakta idi. Yapılan<br />
değerleme ile yabancı paranın değeri düşer ya da azalır. Değer Artışı Olduğunda;<br />
1 31.12.2008<br />
100- KASA HESABI<br />
01. Dolar Kasası xxx<br />
646-KAMBİYO KARLARI<br />
01.Olumlu Kur Farkları<br />
Dolardaki değer artış kaydı<br />
Değer Düşüşü Olduğunda;<br />
1 31.12.2008<br />
656-KAMBİYO ZARARLARI HS. (-)<br />
01.Olumsuz Kur Farkları<br />
100- KASA HESABI<br />
01. Dolar Kasası xxx<br />
Dolardaki değer düşüş kaydı<br />
XXX<br />
XXX<br />
XXX<br />
XXX<br />
Örneğin; Bir şirketin 31.12.2008 günü yapılan kasa sayımında 10.000 € vardır.<br />
Euronun defterlere kayıt edildiği gün alış kuru 1,6 TL’dır. 31 Aralık günü dolar alış kuru 1,9<br />
TL’den kapanmıştır.<br />
Deftere kayıt günüdeki değeri = 10.000 € X 1,6 TL = 16.000 TL<br />
Bu günkü değer = 10.000 € X 1,9 TL = 19.000 TL<br />
Aradaki fark 3.000 TL DEĞER ARTIŞI<br />
Euro kasasının 3.000 TL artırılması için ilgili kayıt aşağıdaki gibi yapılacaktır.
1 31.12.2008<br />
100- KASA HESABI<br />
01. Euro Kasası 3.000<br />
646-KAMBİYOKARLARI<br />
01.Olumlu Kur Farkları<br />
Euro’daki değer artış kaydı<br />
3.2.1.3. Alınan Çeklerin Denkleştirilmesi<br />
65<br />
3.000<br />
3.000<br />
İşletmenin başkalarından alacağına karşılık aldığı ticari senetlerden biri de çeklerdir.<br />
Çeklerin denkleştirilmesinde dikkat edilmesi tahsili zorlaşmış veya karşılıksız çıkmış olan<br />
çeklerdir. Bu şekilde tahsili şüpheli hale gelmiş çekler için (Karşılıksız çıkan çeklerde yasal<br />
takip işleminin başlatılması gerekir.) karşılık ayrılması muhasebenin temkinli olma ilkesi<br />
gereğidir. Vergi usul kanunu bazı durumlardaki alacakların şüpheli hale geldiğini<br />
tanımlamıştır.<br />
Alınan çek veya alacakların şüpheli hale gelmesi aşağıdaki şartlar ile gerçekleşir.<br />
Alacak ticari veya zirai kazancın elde edilmesi ile ilgili bir nedenle ortaya<br />
çıkmalıdır.<br />
Ödeme gününde ödenmemiş ve noter kanalı ile istenmiş olmalıdır.<br />
Şüpheli alacağa karşılık ayrılabilmesi için (Yukarıdaki nedenlere ilave olarak) ise;<br />
Alacak dava yolu ile istenmeli,<br />
Alacak için bir teminat olmamalı,<br />
Alacaklı bilanço usulüne göre defter tutmalı,<br />
Değerleme gününde (Dönem sonunda) tahsilinin zorlaşması gerekir.<br />
Ayrılacak karşılığın tutarı alacağın defterdeki değeri kadardır. Yabancı paralı<br />
alacakların şüpheli hale gelmesinde karşılık ayrılırken kur farkları da karşılık miktarına ilave<br />
edilir.<br />
Alınan çekler de bir alacağı ifade ettiğinden tahsilin imkansız hale gelmesi dönem<br />
sonunda karşılık ayrılmasına neden olur.<br />
Karşılık ayırma işleminden önce tahsili imkansız hale gelen çekin niteliği şüpheli<br />
alacak konumuna dönüştüğünden alınan çekler hesabından çıkarılarak şüpheli alacaklar<br />
hesabına aktarılması gerekir.<br />
Örneğin; Elimizdeki 9.000 TL’lık bir çek bankada karşılıksız çıkmıştır.
1 1.12.2008<br />
128-ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR HS.<br />
01. Alınan Çekler<br />
101-ALINAN ÇEK. HS.<br />
Çekin karşılıksız çıkması<br />
66<br />
9.000<br />
9.000<br />
Karşılıksız çıkan çek miktarı için takip işlemi başlamış olduğundan dönemin son<br />
gününde tahsil edilip edilmeyeceği şüpheli hale gelen alacak için karşılık ayrılması gerekir.<br />
Çek bedeli kadar ayrılacak karşılık için aşağıdaki kayıt yapılır.<br />
1 31.12.2008<br />
654-KARŞILIK GİD. HS.(-)<br />
129-ŞÜP. TİC. ALACAK. KARŞIĞI HS.(-)<br />
Karşılıksız çek için karşılık ayrılması<br />
9.000<br />
9.000<br />
Karşılık gideri hesabı 6’lı gider hesapları ile birlikte 690-Dönem Kâr Veya Zararı<br />
Hesabına devir edilecektir. Karşılık hesabı ise alacak hiç alınamaz ise o alacak hesabına<br />
karşılık borçlandırılarak kapatılır.<br />
Karşılık ayrılan alacak tahsil edildiğinde ise karşılık hesabı 644-Konusu Kalmayan<br />
Karşılıklar hesabına devir edilir.<br />
3.2.1.4. Bankalardaki Mevduatların Denkleştirilmesi<br />
İşletmeciler fazla nakitlerini bankalara açtırdıkları mevduat hesaplarında tutarlar.<br />
Açtırılan mevduatlar 102-BANKALAR HS’da izlenir.<br />
Dönem sonunda bankadaki mevduat miktarı alınan dekont ile doğrulandıktan sonra<br />
dekonta bağlı olarak şirket defterindeki kontrollerden sonra gerekli düzeltme kayıtları<br />
yapılır.<br />
Bankanın hesap kalanı ile Şirketteki 102-Bankalar Hesabının kalanı birbirine denk<br />
olmalıdır. Arada farklılık varsa, envanter işlemleri ile giderilmesi gerekir. Hesaplardaki<br />
farklılıklar;<br />
Unutulan bir kayıt veya işlemden,<br />
Hesaba aktarılan faiz gelirinden kaynaklanabilir.<br />
Örneğin; 31.12.2008 günü bankadan alınan dekontta hesabımızda 45.400 TL nakit<br />
olduğu görülmektedir. Mizandan banka hesabının borç kalanının 45.000 TL olduğu<br />
görülmüş aradaki farkın hesabımıza aktarılan faizden kaynaklandığı anlaşılmıştır.<br />
Mizandaki bankalar hesabının büyük defterdeki durumu şöyledir;
B 102-BANKA HESABI A<br />
4.000 5.000<br />
50.000 14.000<br />
10.000<br />
64.000 19.000<br />
1 31.12.2008<br />
102-BANKALAR HES.<br />
642-FAİZ GELİR. HS.<br />
Hesabımıza aktarılan faiz gelirinin kaydı.<br />
B 102-BANKA HESABI A B 642-FAİZ GELİRLERİ H. A<br />
67<br />
400<br />
4.000 5.000 400<br />
50.000 14.000<br />
10.000 400<br />
64.000 19.000<br />
400<br />
64.400 19.000<br />
Bankalar hesabının borç toplamından alacak toplamı çıkarıldığında 45.400 TL borç<br />
kalanı veriyor. Böylece bankanın kayıtları ile işletmenin kayıtları biribirine denkleştirilmiş<br />
olur. Banka hesabının denkleştirilmesine hesap mutabakatının sağlanması da denilmektedir.<br />
3.2.2. Menkul Kıymetlerin Karşılaştırılması<br />
İşletmenin satın aldığı menkul kıymetler 11 ile başlayan kod numaralı hesaplarda<br />
izlenmektedir. Dönem sonunda bu hesaplarda kayıtlı menkul kıymetler sayılır. Sayım<br />
sonucuna göre piyasadaki 31.12. günü alış fiyatından değerlenerek aktifte düzeltme kaydı<br />
yapılmalıdır. Söz konusu kıymetlerin değer artışları<br />
Alınan hisse senetlerinin değeri sürekli değişeceğinden yılın son günü menkul<br />
kıymetin piyasada ifade ettiği değere göre muhasebe kayıtları yapılmalıdır.<br />
3.2.2.1. Menkul Kıymetlerin Değeri Düşmüşse<br />
Örneğin; 31.12.2008 günü elimizde bulunan 60.000 liralık hisse senedi 40.000 liraya<br />
düşmüştür. Buna göre menkul kıymete aradaki fark kadar karşılık ayrılacaktır.<br />
400
1 31.12.2008<br />
654-KARŞILIK GİD. HS.(-)<br />
119-MENKUL KIY.<br />
DEĞER DÜŞÜK.KARŞ.HS.(-)<br />
Değeri düşen hisse senetlerimize ayrılan<br />
karşılık.<br />
3.2.2.2. Çıkarılmış Tahviller<br />
68<br />
20.000<br />
20.000<br />
Şirketler bazı durumlarda duydukları nakit ihtiyaçlarını sermaye piyasası kurulundan<br />
izin alarak borçlanma senedi (Tahvil) çıkarabilirler. Tahviller karşılığında tahsil edilen nakit<br />
aşağıdaki gibi muhasebeleştirilir.<br />
Şirketimiz 2008 yılında 3 yıl vadeli tahvilleri çıkarmış ve bunun 100.000 liralık kısmı<br />
satılmıştır.<br />
1 2008<br />
100-KASA HS.<br />
405-ÇIKARILMIŞ<br />
TAHVİLLER HS.<br />
Çıkarılan tahviller<br />
100.000<br />
100.000<br />
Yıl sonunda ise çıkarılan tahviller ödeme zamanları bir yılın altına indiğinde kısa<br />
vadeli hesaba aktarılması gerekir. Örneğimizdeki tahvillerin 50.000 Liralık kısmı 2006 yılı<br />
için ödenecekse aşağıdaki kayıt 2008’in sonunda yapılmalıdır.<br />
1<br />
405-ÇIKARILMIŞ TAHVİLLER HS.<br />
304-TAHVİL, ANA-<br />
PARA, BORÇ, TAKSİT<br />
<strong>VE</strong> FAİZLERİ HS.<br />
Çıkarılan tahvillerin aktarma kaydı.<br />
3.2.3. Alacak ve Borçların Karşılaştırılması<br />
50.000<br />
50.000<br />
Alacaklar envanter defteri ile karşılaştırılırken iki konuda gözden geçirilerek düzeltme<br />
kaydı yapılır.
3.2.3.1 Alacaklara Karşılık Ayrılması<br />
Alacağın tahsilinin zorlaşması işletmeyi tedbirli olmak zorunda bırakır. Alacağın<br />
tahsil edilememesinde hangi kaynaktan bu giderin karşılanacağına karşı tedbir alınır. Alacak<br />
miktarı kadar tutar gider yazılarak ŞÜPHELİ ALACAKLAR KARŞILIĞI hesabına kayıt<br />
edilir.<br />
Hesap planına baktığınızda birden çok karşılık hesabı görmeniz mümkün, bu alacağın<br />
gruplandırılması ile ilgilidir. Alacak hesap planındaki hangi kodlu hesapta ise o kodun<br />
bulunduğu bölümdeki karşılık hesabı kullanılarak karşılık ayrılmalıdır. Örneğin;<br />
12.TİCARİ ALACAKLAR’ın altında yer alan hesaplar için;<br />
129-ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILIĞI HESABI (-),<br />
13.DİĞER ALACAKLAR’ın altında yer alan hesaplar için;<br />
139-ŞÜPHELİ DİĞER ALACAKLAR KARŞILIĞI HESABI (-),<br />
22.TİCARİ ALACAKLAR’ın altında yer alan hesaplar için;<br />
229-ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILIĞI HESABI (-),<br />
23.DİĞER ALACAKLAR’ın altında yer alan hesaplar için;<br />
239-ŞÜPHELİ DİĞER ALACAKLAR KARŞILIĞI HESABI (-),<br />
Kullanılır. Karşılık hesapları birden çok olduğu için dikkat etmemiz gerekmektedir.<br />
Karşılık istenildiği zaman değil, alacağın tahsilinin güçleşmesi ile yasal takibe başlanıldığı<br />
yılın sonunda ayrılmalıdır.<br />
Örneğin; 8.10.2008 günü 50.000 TL’lık 6 ay vadeli, kısa vadeli alacak senedimiz<br />
vadesi geldiği halde tahsil edilememiştir. Bu olayın sonunda;<br />
Hesap aşağıdaki şekilde 121-Alacak Senetlerinden çıkarılarak 128-ŞÜPHELİ<br />
TİCARİ ALACAKLAR hesabına borç kayıt edilmelidir.<br />
1 8.10.2008<br />
128-ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR HES.<br />
121-ALACAK SENETLERİ H.<br />
Alacağın vadesinde tahsil edilememesi.<br />
69<br />
50.000<br />
50.000<br />
Senedin tahsili için mahkemeye başvurulmuş ve yapılan takip sonucunda tahsil<br />
edilmesi zorlaşmıştır. Buna göre yılın sonunda; alacak senedine karşılık ayrılmalıdır.<br />
1 31.12.2008<br />
654-KARŞILIK GİDER. HES.<br />
129-Ş. TİC. ALACAK. KARŞ. HS.(-)<br />
Tahsili güçleşen alacağa karşılık ayrılması.<br />
50.000<br />
50.000
3.2.3.2. Alacak ve Borçlara Reeskont Ayrılması<br />
Daha önceki envanter dışı modülümüzde reeskontun nasıl hesaplandığını açıklamıştık.<br />
Bu sefer de hesapladığımız reeskont miktarını muhasebe defterlerine nasıl kayıt edeceğimizi<br />
göreceğiz.<br />
Dönem sonunda alacak ve borçların dökümüne bakılarak reeskont tutarı hesaplanır.<br />
Hesap planında sınıflandırılan alacakların reeskontları toplanarak bir defada kayıt altına<br />
alınırlar. Reeskontu hesaplanan her alacağın hesap planındaki grubunda yer alan reeskont<br />
hesabı kullanılır;<br />
12.TİCARİ ALACAKLAR grubunda yer alan alacak senetleri için;<br />
122-ALACAK SENETLERİ REESKONTU HS.(-)<br />
13. DİĞER ALACAKLAR grubunda yer alan diğer alacak senetleri için;<br />
137-DİĞER ALACAK SENETLERİ REESKONTU HS.(-)<br />
22. TİCARİ ALACAKLAR grubunda yer alan (Uzun Vadeli) alacak senetleri için;<br />
222-ALACAK SENETLERİ REESKONTU HS.(-)<br />
23. DİĞER ALACAKLAR grubunda yer alan diğer alacak sen. (Uzun Vadeli) için;<br />
237-DİĞER ALACAK SENETLERİ REESKONTU HS.(-)<br />
32.TİCARİ BORLAR grubunda yer alan borç senetleri için;<br />
322-BORÇ SENETLERİ REESKONTU HS.(-)<br />
33.DİĞER BORÇLAR grubunda yer alan diğer alacak senetleri için;<br />
337-DİĞER BORÇ SENETLERİ REESKONTU (-) hesapları kullanılır. Hesapları<br />
birbirinden ayıran dikkat ettiyseniz kodlarıdır. Aynı isimleri kodları ile ayırt etmek<br />
mümükündür.<br />
Örneğin; İşletmenin dönem sonu itibariyle envanter defterinden alınan dökümlere<br />
göre alacaklarına hesaplanan reeskont tutarları şöyledir.<br />
121-ALACAK SENETLERİ 8.000<br />
Senetlerin Reeskontu 1.612<br />
133-BAĞLI ORTAKLIKLARDAN ALACAKLAR 10.000<br />
Alacağa Hesaplanan Reeskont ......................... . 2.000<br />
321-BORÇ SENETLERİ 20.000<br />
Borca hesaplanan reeskont....................... 1.000<br />
Hesaplanan reeskont muhasebe defterlerine aşağıdaki şekilde kayıt edilir.<br />
1<br />
2<br />
31.12.2008<br />
657-REESKONT <strong>VE</strong> FAİZ GİDER. HES. (-)<br />
122-ALACAK SEN.REESKONTU H. (-)<br />
137-DİĞER ALAC.SN. REESK.H. (-)<br />
Alacak senetlerine ayrılan reeskont.<br />
31.12.2008<br />
322-BORÇ SEN.REES.HS. (-)<br />
647-REESKONT FAİZ GELİRLERİ H.<br />
Borç senedine ayrılan reeskont<br />
70<br />
3.612<br />
1.000<br />
1.612<br />
2.000<br />
1.000
1<br />
2<br />
Yapılan işlem yeni dönemin birinci günü aşağıdaki gibi iptal edilir.<br />
01.01.2009<br />
122-ALACAK SEN. REESKONTU H. (-)<br />
137-DİĞER ALAC.SN. REESKONTU H. (-)<br />
647-REESKONT FAİZ GELİRLERİ H.<br />
Alacak senetleri reeskontunun iptali<br />
01.01.2009<br />
657-REESKONT FAİZ GİDER. HES. (-)<br />
322-BORÇ SEN.REESKONTU HS. (-)<br />
Borç senedi reeskontunun iptali<br />
71<br />
1.612<br />
2.000<br />
1.000<br />
3.612<br />
1.000<br />
Yapılan kayıtlar Yeni dönemin ilk gününde ters kayıt yapılarak kapatılır. Aklınıza şu<br />
soru gelebilir.<br />
Bir gün sonra kapatılacak olduğu halde bu hesaplar neden açılıyor ki?<br />
Nedeni; İşletmenin o günkü gerçek değerini tablolara yansıtmak amacıyla bu işlemler<br />
yapılmaktadır. Bilançolar işletmenin mali rontgeni gibidir. Varlık ve kaynakları etkileyen<br />
işlemlerin tablolara yansıtılması özün önceliği kavramı gereğidir.<br />
3.2.4. Stokların Denkleştirilmesi<br />
Stoklar işletmenin satmak üzere satın aldığı veya satmak üzere ürettiği malzemelerin<br />
izlendiği hesaplardan oluşur. Üretilen ürünlerin takip ve envanter işlemi maliyet muhasebesi<br />
dersi modüllerinde tanıtılacağından biz alım satım yapılan ürünlerin envanter kayıtlarına<br />
değineceğiz.<br />
Satılmak üzere alınan mallar 153-TİCARİ MALLAR HESABI’nda izlenir.<br />
Dönem sonunda yapılan envanter işlemi çeşidi az ürün satan işletmelerde her satış<br />
işleminden sonra yapılır. Çok fazla çeşit satan eczacılar gibi işletmeler sayım işini 3 yılda bir<br />
yapmaktadırlar. Her yılın sonunda varsayılan miktara göre maliyet belirlenerek kâr/zarara<br />
devir edilir. Ancak ürün çeşidi fazla olan işletmeler yıl sonlarında depolarında kalan mal<br />
tutarını sayarak 153-Ticari Mallar Hesabını buna göre denkleştirirler.<br />
Yapılacak denkleştirme işlemi;<br />
1. Öncelikle envanter defterinden sayım tutarı alınır.<br />
2. Mizandaki ticari malların kalanına bakılır.<br />
3. Ticari mallar hesabı üzerinde satılan mal tutarı hesaplanır.<br />
4. Satılan mal miktarı ticari malları hesabından çıkarılarak ilgili maliyet hesabına devir<br />
edilir.<br />
Örneğin; Dönem sonunda sayılan ticari malın mevcudunun envanter defterinde<br />
80.000 TL’lık giysi bunun 30.000 TL’lık kısmının modası geçtiği için satılamadığını<br />
varsayalım.<br />
İşletme modası geçen ürünlerin takdir komisyonu tarafından hesaplanması için Maliye<br />
Bakanlığı Takdir Komisyonuna başvurmuş ve bu giysilerin 15.000 TL olduğu belirlenmiştir.<br />
Mizanda ticari mallar hesabının borç kalanı............... 230.000 TL olsun.<br />
Stoklardaki elbise tutarı.............................................. 80.000 TL
1<br />
2<br />
Modası geçen ürünler................................................. 30.000 TL<br />
Modası geçen elbiselerin komisyonun hesapladığı bedel....(15.000) TL<br />
Stokların Değer Düşüşü (30.000 – 15.000)......................... 15.000 TL<br />
Verilere göre;<br />
1. Birinci işlemimiz değeri düşen mallar için iki kayıt yapılır;<br />
Değeri düşen malların tutarı “TİCARİ MALLAR” hesabından “DİĞER<br />
STOKLAR“ hesabına aktarılır.<br />
İşletmenin 15.000 TL’lık değeri düşen stoklarına karşılık ayrılır.<br />
31.12.2008<br />
157-DİĞER STOKLAR H.<br />
01. Değeri Düşen Mallar<br />
153-TİCARİ MALLAR<br />
01. Değeri Düşen Mal.<br />
Değeri düşen malların ticari mallardan diğer<br />
stoklar hesabına aktarılması<br />
31.12.2008<br />
654-KARŞILIK GİDERLERİ HS. (-)<br />
01.Değeri Düşen Mallar<br />
158-STOK DEĞER<br />
DÜŞÜKL. KARŞIL.HS. (-)<br />
01.Değeri Düşen Ml.<br />
Değeri düşen mallara karşılık ayrılması<br />
72<br />
30.000<br />
15.000<br />
2. Ticari malların borç kalanını envanter defterindeki tutar ile aynı hale getirmeliyiz.<br />
30.000<br />
15.000<br />
B 153-TİCARİ MALLAR H. A B 157-DİĞER STOKLAR H. A<br />
140.000 6.000 30.000<br />
85.000 2.000<br />
13.000 30.000<br />
238.000 8.000<br />
30.000<br />
B 158-STOK DEĞ.DÜŞ.KARŞ.H.(-) A<br />
38.000 15.000<br />
Ticari malların borç toplamı alınan ürünleri, alacak tarafı ise alış iadesi veya değeri<br />
düşen mallardan oluşur. Yukarıdaki hesap bilgileri ile satışların maliyeti tablosunu<br />
düzenleyelim.
SATIŞLARIN MALİYETİ TABLOSU<br />
A. Dönem başı mal mevcudu.................................................... : -<br />
B. Dönem içi mal alışları tutarı................................................. : 238.000<br />
C. Mal alış giderleri tutarı......................................................... : -<br />
D. Mal alış iadeleri tutarı (-)..................................................... : (8.000)<br />
E. Mal alış iskontoları tutarı (-)................................................. : -<br />
F. Dönem sonu mal mevcudu (-)............................................... : (80.000)<br />
G. SATILAN TİCARİ MAL MALİYETİ................................. : 120.000<br />
Satılan mal ticari malların maliyeti 120.000 TL, 153-TİCARİ MALLAR Hesabından<br />
çıkarılarak, maliyet hesabına devir edilir.<br />
31.12.2008<br />
1 621-SAT. TİCAR MAL MALİYETİ H. (-)<br />
120.000<br />
153-TİCARİ MALLAR<br />
Satılan malın maliyet hesabına devri<br />
120.000<br />
Yukarıdaki kayıttan sonra büyük defterlerin durumu aşağıdaki gibi olur.<br />
B 153-TİCARİ MALLAR H. A B 621-SATILAN TİC.MAL.MAL.H.(-) A<br />
140.000 6.000 120.000<br />
85.000 2.000<br />
13.000<br />
238.000 8.000<br />
30.000<br />
38.000<br />
120.000<br />
238.000 158.000<br />
Ticari malların borç kalanı= 238.000-158.000 = 80.000 TL olduğuna göre<br />
denkleştirme işlemi doğru yapılmıştır.<br />
3.2.5. Maddi Duran Varliklarin Denkleştirilmesi<br />
Maddi duran varlıkların işletmede kullanılmalarına ilişkin yıpranma payları gider<br />
olarak işletmenin faaliyet kâr-zararına katılmalıdır. Her yılın yıpranma payı hesaplanarak<br />
gider yazılır. Sabit varlıklara ayrılacak amortisman (yıpranma payı) ile ilgili hesaplamaları<br />
ve kuralları muhasebe dışı envanter modülünde görmüştük. Olayımızı bir örnek üzerinde<br />
açıklayalım.<br />
Örnek; Aşağıda verilen bir işletmenin envanter listesinde yer alan varlıkların<br />
amortismanları hesaplanmıştır. İlgili muhasebe kaydını yapınız. Bu varlıkların yönetim<br />
bölümünde ve yönetim işlerinde kullanıldığı varsayılıyor.<br />
73
DURAN VARLIKLARIN Tarih : 31.12.2008<br />
<strong>ENVANTER</strong>İ Sayfa : 1<br />
Cinsi Miktarı Defter Değeri<br />
Birikmiş<br />
Amortisman<br />
Ayrılacak<br />
Amortisman<br />
İşyeri 1 adet 120.000 12.000 12.000<br />
Depo 1 adet 70.000 14.000 7.000<br />
Taşıt 3 adet 120.000 24.000 12.000<br />
TOPLAM 31.000<br />
Düzenleyen Firma Yetkilisi<br />
İmza İmza<br />
Söz konusu listeye göre yapılması gereken muhasebe kaydı aşağıdaki gibidir;<br />
1 31.12.2008<br />
770 GENEL YÖNETİM GİD<br />
31 000<br />
252 Bina amortisman giderleri 19.000<br />
254 Taşıt amortisman giderleri 12.000<br />
257-BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR H. (-)<br />
257.01.İşyeri 12.000<br />
257.02. Depo 7.000<br />
257.03. Tasıt 12.000<br />
Sabit varlıklara amortisman ayrılması<br />
3.2.6. Maddi Olmayan Duran Varliklarin Denkleştirilmesi<br />
74<br />
31 000<br />
Mali duran varlıklar çeşitli uzun vadeli alacaklardan oluşmuştur. Alacaklar için daha<br />
önce belirttiğimiz karşılık ayırma ve reeskont işlemi aynı şekilde uygulanır. Mali duran<br />
varlıklarda ise değerleme işlemine gerek duyulmamıştır. Elde edilen getiriler dönem içinde<br />
gelir olarak kayıt edilir.<br />
Maddi olmayan duran varlıklar işletmenin faaliyetleri sonucunda veya bir bedel<br />
karşılığında elde edilen ve bir yıldan daha fazla aktifte bekletilen haklar ve giderlerden<br />
oluşur. Bunlar;<br />
26. MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR<br />
260-HAKLAR HS.<br />
261-ŞEREFİYE HESABI<br />
262-KURULUŞ <strong>VE</strong> ÖRGÜTLENME GİDERLERİ HESABI<br />
263-ARAŞTIRMA <strong>VE</strong> GELİŞTİRME GİDERLERİ HS.<br />
264-ÖZEL MALİYET BEDELİ HS.<br />
267-DİĞER MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR<br />
268-BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR HESABI (-)
269-<strong>VE</strong>RİLEN SİPARİŞ AVANSLARI HESABI<br />
Dönem sonunda yapabileceğimiz envanter işlemleri sırası ile şöyledir.<br />
3.2.6.1. Hakların Denkleştirilmesi<br />
Haklar için işletmeler satın aldıkları kişiye bir bedel öderler. Alınan haklar alış<br />
bedelinden aktife 260-HAKLAR HESABI’na borç yazılır. Yılın sonunda hakların bedeli<br />
kaç yıllığına satın alınmış ise o süreye bölünerek bir yıla düşen yıpranma payı hesaplanır. Ve<br />
o yıl için o kadar amortisman ayrılır.<br />
Örnek; 1.3.2006 tarihinde şirketimiz bir maden ocağının 10 yıllığına işletme hakkını<br />
2.000.000 TL’ye satın almış bulunmaktadır. Yıl sonunda alınan haklara 10 yıl üzerinden<br />
amortisman ayrılmalıdır.<br />
Bir yıla düşen yıpranma payı = 2.000.000 / 10 yıl = 200.000 TL bu yılın sonunda<br />
amortisman olarak gider yazılmalıdır. Muhasebe kayıdımız aşağıdaki gibidir.<br />
1<br />
1<br />
31.12.2008<br />
770-GENEL YÖNETİM GİD. HES.<br />
770.01.Haklar gideri<br />
268-BİRİKMİŞ AMORTİSMAN. HS. (-)<br />
268.01. Maden Ocağı<br />
İşletilen maden ocağına amortisman ayrılması<br />
75<br />
200.000<br />
10. yılın sonunda amortisman ayrıldıktan sonra yapılacak kayıt;<br />
31.12.2018<br />
268-BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR H. (-)<br />
200.000<br />
268.01Maden Ocağı<br />
260-HAKLAR HES.<br />
İşletilen maden ocağının aktiften silinmesi<br />
3.2.6.2. Şerefiyelerin Denkleştirilmesi<br />
200.000<br />
200.000<br />
Şerefiye işletmelerin ekonomik olarak çok gelişmiş bölgelerde ticaret yapabilmesi için<br />
yerel yönetim kuruluşlarına ödenen hava paraları anlamına gelir. Örneğin bir büroyu Ankara<br />
Çankaya’dan 50.000 TL’ye satın alınması.<br />
Şerefiye bedeli satın alınan varlığın emsal bedelinden varlık için ödenen tutar<br />
çıkarılarak hesaplanır. Şerefiyeler için 5 yıl amortisman ayrılır. Bedel 5 yıla bölünerek<br />
hesaplama yapılır.<br />
Örnek; İşleltmenin bulunduğu yerin değerlenmesi sonucunda 21.4.2008 tarihinde<br />
belediyeye şerefiye bedeli olarak 20.000 TL ödenmiştir. Yıl sonunda ödenen şerefiye miktarı<br />
5 yıla bölünerek bir yıla düşen amortisman tutarı hesaplanır.<br />
Her yıl ayrılacak amortisman = 20.000 / 5 yıl = 4.000 TL
1 31.12.2008<br />
770-GENEL YÖNETİM GİD. HES.<br />
770.02. Şerefiye gideri<br />
268-BİRİKMİŞ AMORTİSMAN HS. (-)<br />
02. Şerefiye<br />
Ödenen hava parasına amortisman ayrılması<br />
76<br />
4.000<br />
5. yılın sonunda amortisman ayrıldıktan sonra şerefiye aktiften silinir.<br />
1 31.12.2013<br />
268-BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR H. (-)<br />
268.01 Şerefiye<br />
261-ŞEREFİYELER HES.<br />
Şerefiyenin aktiften silinmesi<br />
Böylece ödenen şerefiye 5 yıl içinde gider yazılarak düşülmüştür.<br />
3.2.6.3. Kuruluş Ve Örgütlenme Giderlerinin Denkleştirilmesi<br />
4.000<br />
4.000<br />
4.000<br />
İşletmeler faaliyetlerine başlarken çeşitli ödemelerde bulunarak masraf yaparlar. Vergi<br />
usul kanunu şirketlerin kuruluş sırasında harcadıkları paraları bir hesapta tutarak 5 yılda eşit<br />
tutarlarda gider yazabilmelerine izin vermiştir. Dönem başında kuruluş için yapılan ödemeler<br />
262-KURULUŞ <strong>VE</strong> ÖRGÜTLENME GİDERLERİ HESABI’na borç yazılır. O yıldan<br />
başlamak üzere toplam tutar 5 yıla bölünerek her yıl amortisman ayrılır.<br />
Örnek; 15 Şubat 2008 günü işe başlayan işletmemiz kuruluş işlemleri için toplam<br />
10.000 TL harcama yapmıştır. Ödenen toplam kuruluş giderleri 5 yıla bölünerek bu yıldan<br />
başlamak üzere her yıl amortisman ayrılır.<br />
Her yılın sonunda ayrılacak amortisman = 10.000 TL / 5 yıl = 2.000 TL<br />
1 31.12.2008<br />
770-GENEL YÖNETİM GİD. HES.<br />
770.03. Kuruluş gideri<br />
268-BİRİKMİŞ AMORTİSMAN HS. (-)<br />
268.03.Kuruluş gid.<br />
Kuruluş giderlerine amortisman ayrılması<br />
2.000<br />
2.000<br />
Yukarıdaki işlem 5 yıl boyunca tekrarlanır. Beşinci yılın sonunda giderin tamamı<br />
aktiften aşağıdaki kayıt ile düşürülür.
1 31.12.2013<br />
268-BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR H. (-)<br />
268.01 Kuruluş gid.<br />
262-KUR.<strong>VE</strong> ÖRG.GD.HS.<br />
Kuruluş giderinin aktiften silinmesi<br />
3.2.6.4. Araştirma ve Geliştirme Giderlerinin Denkleştirilmesi<br />
77<br />
10.000<br />
10.000<br />
Kuruluşlar yaptıkları üretim aşamalarını ve kaliteyi geliştirmek amacıyla araştırmalar<br />
yaparlar. Bu araştırmalara yapılan ödemeler 263-ARAŞTIRMA <strong>VE</strong> GELİŞTİRME<br />
GİDERLERİ HESABI’na borç yazılır.<br />
Vergi usul kanunu yapılan araştırma giderlerinin süresi belirli ise araştırmanın<br />
tamamlanma süresine, değilse 5 yıla bölünerek gider yazılabileceğini hükme bağlamıştır.<br />
Araştırma giderleri, kuruluş giderlerinde anlatıldığı gibi amortismana tabi tutulur. 5<br />
yılın sonunda da yukarıdaki gibi aktiften silinir. Yapılan kayıt aynıdır. Sadece yardımcı<br />
hesaplar değişir.<br />
3.2.6.5. Özel Maliyetlerin Denkleştirilmesi<br />
Özel maliyet bedeli çeşitli varlıklara yapılan değer artırıcı ödemeler toplamı olarak<br />
tanımlanabilir. İşyerinin odalarını genişletme, duvar eklemek, oda eklemek gibi ekonomik<br />
değer artırma amacıyla ödenen bedeller bu hesabın borcuna yazılır.<br />
Harcama yapılan bina kira ise, kira süresine bölünerek,<br />
Bir süre yoksa veya kira süresi beş yıldan fazla ise 5 yıl için amortisman ayrılır.<br />
Örnek; 7 Mart 2008’da 8 yıllığına kiralanan depoya % 18 KDV hariçi 5.000 TL’ye<br />
bir oda eklenmiştir.<br />
1<br />
Yapılan masraf aşağıdaki gibi kayıt edilir.<br />
07.03.2008<br />
264-ÖZEL MALİYET HS.<br />
191-İNDİRLECEK KDV H.<br />
100-KASA H.<br />
Eklenen oda için ödenen<br />
5.000<br />
900<br />
Yılın son günü ise yapılan masraf bölünerek amortisman hesaplanarak kayıt edilir.<br />
Her yıl için amortisman tutarı = 5.000 YTL / 5 yıl = 1.000 TL<br />
5.900
1<br />
31.12.2008<br />
770-GENEL YÖNETİM GİD. HES.<br />
770.05. Özel Maliyet Gideri<br />
268-BİRİKMİŞ AMORTİSMAN. HS. (-)<br />
268.05.Özel Maliyet Gid.<br />
Ödenen özel maliyetlere amortisman ayrılması<br />
78<br />
1.000<br />
1.000<br />
5. yılın sonunda, amortisman kaydından sonra özel maliyet aktiften aşağıdaki kayıt ile<br />
silinir.<br />
31.12.2012<br />
1 268-BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR H. (-)<br />
268.05. Özel maliyet gideri<br />
5.000<br />
264-ÖZEL MALİYET H.<br />
Özel maliyet giderinin aktiften silinmesi<br />
5.000<br />
3.2.6.6. Diğer Maddi Olmayan Duran Varliklarin Denkleştirilmesi<br />
Yukarıda saydığımız hesapların dışında kalan ve aktifleştirilmesi gereken varlıklar<br />
olabilir. Bunlar 267-DİĞER MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR HESABI’na borç<br />
yazılır. Aktifleştirilmesi, amortisman ayrılması ve aktiften silinmesi işlemi özel maliyet ile<br />
aynıdır.<br />
3.2.7. Kaynak Hesaplarının Denkleştirilmesi<br />
Bildiğiniz gibi kaynak hesapları yabancı kaynaklar ve öz kaynaklar bölümünden<br />
oluşur.<br />
Yabancı kaynak işletmenin ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla banka ve diğer<br />
kuruluşlardan faiz karşılığında aldığı senetli veya senetsiz borçları ifade eder. Alınan uzun<br />
vadeli borçların ana para ve faiz ödemeleri takip edilerek envanter işleminde göz önünde<br />
tutulmalıdır.<br />
3.2.7.1. Uzun Vadeli Borçların Ana Para Taksiti ve Faizlerinin Kaydı<br />
Geri ödenme süresi bir yıldan fazla olan kredilerin ve faizleri uzun vadeli borç olarak<br />
kabul edilir. Kredi şeklinde çekilen uzun vadeli borçlarda yıl sonunda, bir sonraki yıl ne<br />
kadar ana para ve faiz ödenecekse bu tutarın uzun vadeli kredi hesabından çıkarılarak kısa<br />
vadeli kredi hesabına aktarılması gerekir.<br />
Örnek; Şirketimizin pasifinde kayıtlı olan 400.000 liralık kredinin 2009 yılında<br />
ödenecek ana parası 20.000, faizi ise 10.000 lira olsun. Söz konusu faiz ve ana paranın ilgili<br />
hesaba dönem sonunda aktarılması gerekir.
1<br />
1<br />
31.12.2008<br />
400-BANKA KREDİLERİ HES.<br />
400.01. Akbank Etlik Şubesi<br />
303- U. V. KREDİLERİN ANAPARA<br />
TAKSİTLERİ <strong>VE</strong> FAİZLERİ HS.<br />
Uzun vadeli kerdilerin bir sonraki yıl ödenecek<br />
taksit ve faizleri .<br />
79<br />
30.000<br />
Ertesi yıl 15.8.2008 günü ödeme yapıldığında aşağıdaki kayıt yapılır.<br />
15.08.2009<br />
303- U.V. KREDİLERİN ANAPARA<br />
TAKSİTLERİ <strong>VE</strong> FAİZLERİ HS<br />
780-FİNANSMAN GİD.HS.<br />
102-BANKALAR HS.<br />
Uzun vadeli kerdi anapara ve faizinin ödenmesi<br />
3.2.7.2. Ödenecek Kıdem Tazminatlarına Karşılık Ayrılması<br />
20.000<br />
10.000<br />
30.000<br />
30.000<br />
Kıdem tazminatı çalışan personele iş kanuna göre emeklilik zamanı geldiğinde veya<br />
işten çıkarıldıklarında toplu bir ödeme yapılır. Kıdem tazminatı şirketin uzun vadeli<br />
borçlarından özellik taşıyan bir hesaptır. Yapılacak ödemenin şirketi olumsuz etkilememesi<br />
için her yıl sonunda ödenmesi gerek tazminat hesaplanarak karşılık ayrılır. Ödemenin<br />
miktarı en son ödenen aylık brüt ücret ile çalışılan yıl çarpılarak hesaplanır.<br />
Örnek; Şirketimizde çalışan 10 personele işten çıkarılmaları durumunda 2008 yılı için<br />
ödenmesi gereken 10.000 TL için kıdem tazminatı karşılığı ayrılacaktır. Bu tutarın 5.000<br />
TL’si 2009 yılında işten çıkarılacak personele ödenecektir.<br />
1<br />
2<br />
31.12.2008<br />
654-KARŞILIK GİDERL. HS. (-)<br />
472-KIDEM TAZMİNA. KARŞILIĞI HS.<br />
Kıdem tazminatı karşılığının ayrılması<br />
31.12.2008<br />
472-KIDEM TAZ.KARŞ. HS.<br />
372-KIDEM TAZMİNA.KARŞILIĞI HS.<br />
2008 Yılında ödenmesi gereken kıdem tazminatı<br />
10.000<br />
5.000<br />
10.000<br />
5.000<br />
İkinci yevmiye maddemizde hesap isimleri aynı sadece kodları farklıdır. Bunun sebebi<br />
ise bu yıl ödencek tazminatın uzun vadeli 472- hesaptan kısa vadeli 372- nolu hesaba<br />
aktarılacak olmasıdır.<br />
3.5.2009 günü işten çıkarılan personele 5.000 TL tazminat (% 0,6) 300 TL’lik damga<br />
vergisi kesilerek ödenmiştir.
1<br />
03.05.2009<br />
372-KIDEM TAZMİNA. KÂR. HS.<br />
360-ÖDENECEK <strong>VE</strong>RGİ <strong>VE</strong> F. HS.<br />
360.01.Damga Vergisi<br />
100- KASA HS.<br />
Kıdem tazminatının ödenmesi<br />
80<br />
5.000<br />
3.2.7.3. Gelecek Yillara Ait Giderler ve Gelir Tahakkuklarının Kaydı<br />
300<br />
4.700<br />
Bu yıla ait olan gider veya gelirlerin belirlenerek ilgili hesaplardan düşülmesi gerekir.<br />
Yıl içinde ödenen ancak bir sonraki yıla ait olan giderler 280-GELECEK YILLARA<br />
AİT GİDERLER HESABINA borç kaydedilir. Gelecek yıllara ait gelirler ise, 281-GELİR<br />
TAHAKKULARI HESABINA alacak yazılır. Tahakkukun kelime anlamı gerçekleşme<br />
olarak ifade edilebilir. Bu dönem gerçekleşen ancak başka dönemlere ait olan gelirler bu<br />
hesaba yazılmalıdır.<br />
Dönemin sonunda bu yıla ait olan rakamlar bu hesaplardan çıkarılarak bu yılın gider<br />
veya gelir hesaplarına aktarılır.<br />
Örnek; 15 Ocak 2008 günü işletmemiz 3 yıllık kirası olmak üzere 9.000 TL brüt kira<br />
ödenmiş bunun ilk yılı için ödenen 3.000 Lirası dönem sonunda ilgili gider hesabına<br />
aktarılmıştır.<br />
1<br />
15.01.2008<br />
280-GELECEK YILL. AİT GİD. HS.<br />
180-GELECEK AYL.AİT GİD.H.<br />
100-KASA HS.<br />
360-ÖD.<strong>VE</strong>RGİ <strong>VE</strong> FONLAR HESABI<br />
360.01.Gelir Ver. 1.980<br />
Peşin kira ödemesi.<br />
6.000<br />
3.000<br />
7.020<br />
1.980<br />
Yukarıdaki kayıttan sonra her ayın sonunda 180-GELECEK AYLARA AİT<br />
GİDERLER HES. ‘daki kira miktarı alacaklandırılarak, 770-GENEL YÖNETİM<br />
GİDERLERİ HESABI’na devir edilir.<br />
1<br />
Yılın son gününde;<br />
31.12.2008<br />
180-GELECEK AYL. AİT GİD. HS.<br />
280-GELECEK AYL.AİT GİDERLER HS.<br />
Gelecek yıla ait giderlerinin aktarılması.<br />
Böylece her yılın gideri ayrılarak defterlere aktarılmış olur.<br />
3.000<br />
3.000<br />
Örnek; 1 Ocak 2008 günü 3 yıl vadeli % 20 net faizli 400.000 Liralık hazine bonosu<br />
peşin alımmıştır. Bononun faiz gelirleri aşağıdaki gibidir;
Faiz geliri = 400.000 X 1 yıl X 20 = 80.000 bir yıllık faiz geliri<br />
100<br />
3 yıllık faiz geliri = 80.000 X 3 yıl = 240.000 TL’dir.<br />
1 01.01.2008<br />
181-GELİR TAHAKKUKL. HS.<br />
281 GELİR TAHAKKUKL. HS.<br />
642-FAİZ GELİRL. HS.<br />
Hazine bonosu faizlerinin işlenmesi<br />
81<br />
80.000<br />
160.000<br />
Bu yılın faizi bankadan tahsil edildiğinde aşağıdaki gibi işlem yapılır.<br />
1 01.03.2008<br />
100-KASA HS.<br />
181 GELİR TAHAK. HS.<br />
Bu yılın faiz gelirinin tahsil edilmesi<br />
80.000<br />
240.000<br />
80.000<br />
2007 yılının faizi ise 281’den 181 nolu hesaba aktarılır. Bunun nedeni tahhakkuk<br />
edecek faiz gelirinin tahsil süresinin bir yılın altına inmesidir.<br />
1 31.12.2008<br />
181-GELİR TAHAKKUKL. HS.<br />
281 GELİR TAHAK. HS.<br />
Gelir tahakkukunun aktarılması<br />
3.2.7.4. Ay Sonu KDV Mahsup Kaydı<br />
80.000<br />
80.000<br />
Tüketim üzerinden alınan vergilere katma değer vergisi denir. Şirketler de müşterileri<br />
gibi kdv öder, müşterilerinden de kdv tahsil ederler. KDV Kanunu işletmelere<br />
müşterilerinden tahsil ettikleri KDV’den kendi ödediklerini düştükten sonra kalanını<br />
ödemelerini emreder.<br />
Ödeme işleminin her ayın sonunda yapılan mahsup kaydına bağlı olarak yapılması<br />
gerekir. Bir ay içinde Alınan KDV ve Ödenen KDV toplamları biribirinden muhasebe<br />
kayıtları ile çıkarılır.<br />
Alınan KDV’ler 391-HESAPLANAN KDV HESABINA alacak,<br />
Ödenen KDV’ler 191-İNİDİRİLECEK KDV HESABINA borç, yazılır.
Her iki hesap ay sonunda alacaklı ise borçlu, borçlu ise alacaklı yazılarak mahsup<br />
edilir. Aradaki farklılık;<br />
391‘nolu hesap çok ise; 360-ÖDENECEK <strong>VE</strong>RGİ <strong>VE</strong> FONLAR HS. Alacak,<br />
191’nolu hesap çok ise; 190-DEVREDEN KDV HESABINA borç yazılır.<br />
190-DEVREDEN KDV ise bir sonraki ayda indirilmek üzere bekletirilir.<br />
360-ÖDENECEK <strong>VE</strong>RGİ <strong>VE</strong> FONLAR HS.’na yazılan tutar bir sonraki ay KDV<br />
beyannamesi ile vergi dairesine ödenmek zorundadır.<br />
B 191-İNDİRLECEK KDV H. A B 391-HESAPLANAN KDV H. A<br />
40.000 20.000<br />
Örnek; Yukarıda bir işletmenin Kasım ayı sonu toplamları verilmiştir. İşletmenin<br />
önceki aydan devreden KDV hesabının borç kalanı olmadığına göre; mahsup işlemi<br />
aşağıdaki gibi yapılır.<br />
1 30.11.2008<br />
391-HESAPLANAN KDV HS.<br />
190-DEVREDEN KDV H.<br />
191-İNDİRİLECEK<br />
KDV HESABI<br />
Ay sonu KDV mahsubu kaydı<br />
Büyük defterlerin durumu aşağıdaki gibi oluşur.<br />
82<br />
20.000<br />
20.000<br />
B 191-İNDİRLECEK KDV H. A B 391-HESAPLANAN KDV H. A<br />
40.000 40.000 20.000 20.000<br />
40.000<br />
B 190-DEVREDEN KDV H. A Devreden KDV bir sonraki mahsup<br />
20.000 kaydında alacaklandırılarak kapatılır. İşlevi<br />
İndirilecek KDV’den farklı değildir. Tek<br />
farkı bir önceki aya ait indirilecek KDV<br />
olmasıdır.<br />
20.000
Örnek; Aynı işletmenin 31 Aralık 2008 tarihinde KDV hesaplarının toplam kalanları<br />
aşağıdaki şekilde tespit edilmiştir.<br />
391-HESAPLANAN KDV HS. Alacak kalanı 50.000<br />
191-İNDİRİLECEK KDV HS. Borç kalanı 10.000<br />
190-DEVREDEN KDV HS. Borç kalanı 20.000<br />
1 31.12.2008<br />
391-HESAPLANAN KDV HS.<br />
190-DEVREDEN KDV H.<br />
191-İNDİRİLECEK<br />
KDV HESABI<br />
360-ÖDENEC.<strong>VE</strong>RGİ<br />
<strong>VE</strong> FONL. HES.<br />
360.04-KDV<br />
Ay sonu KDV mahsubu kaydı<br />
83<br />
50.000<br />
3.2.8. Unutulan Kayıtların ve Varsa Hataların Düzeltme Kayıtları<br />
20.000<br />
10.000<br />
20.000<br />
Genel geçici mizan ve envanter defterinin düzeltme kayıtlarından sonra varsa hatalı<br />
kayıtlar veya düzeltme kayıtları yapılır. İşlenmemiş belge olup olmadığı kontrol edilir.<br />
İşlenen her belgenin üzerine yevmiye kayıt numarası kırmızı kalem ile yazılır. 31 Aralık<br />
gününden sonra geriye dönük işlem deftere yazılamaz. Yevmiye defteri ve büyük defterler<br />
kontrol edilir.<br />
3.2.8.1. Aralık Ayı Mizanının Düzenlenmesi<br />
Yapılan düzeltme kayıtlarından sonra yapılması gereken yevmiye ve büyük defterlerin<br />
toplamlarını alarak aralık ayı mizanını çıkarmak gerekecektir. Mizanın düzenlenme şekli<br />
daha önceki modüllerde işlendiğinden tekrar alınmayacaktır.<br />
Mizan oluşturulduktan sonra gelir tablosu hazarlanacaktır. Bizim de ikinci işlemimiz<br />
bundan sonra gelir tablosunun hazırlanmasıdır.<br />
Örnek Uygulama
Aşağıda aralık ayı sonu itibari ile düzenlenen mizan ve envanter bilgilerini içeren<br />
örneğimizi birlikte çözelim.<br />
Umut Konfeksiyon Işletmesi’nin 31.12.2008Tarihli Aralık Ayı Genel Geçici Mizanı<br />
S.N HESAP ADI<br />
Toplam<br />
Borç Alacak<br />
Kalan<br />
Borç Alacak<br />
1 100-KASA HS. 6.000 3.000 3.000 -<br />
2 102-BANKALAR H. 50.000 20.000 30.000 -<br />
3 121-ALACAK SEN.H. 9.000 2.000 7.000 -<br />
4 153-TİC.MALLAR H. 440.000 20.000 420.000 -<br />
5 255-DEMİRBAŞLAR H. 500.000 - 500.000 -<br />
6 321-BORÇ SENT.H. 1.000 7.000 - 6.000<br />
7 191-İNDİRİL. KDV H. 2.000 500 1.500 -<br />
8 391-HESAP. KDV H. 300 4.000 - 3.700<br />
9 500- SERMAYE H. 607.800 - 607.800<br />
10 600-Y.İ.SATIŞLAR H. - 350.000 - 350.000<br />
11 611-SATIŞ İSKONT.H. 400 - 400 -<br />
12 770-GENLE YÖN.GİD. 6.000 400 5.600 -<br />
Toplam 1.014.700 1.014.700 967.500 967.500<br />
Yukarıda genel geçici mizanı verilen Umut Konfeksiyon Limited Şirketinin 31 Aralık<br />
2008 günü sayım sonuçları aşağıdaki gibi belirlenmiştir.<br />
Yapılacak Envanter Kayıtları<br />
Şirketin envanterindeki farklılıklar ve yapılacak işlemler yapılan karşılaştırma sonucu<br />
aşağıdaki gibi belirlenmiştir.<br />
Kasadaki sayımda 2.900 TL olduğu tespit edilmi, noksanlığın nedeni<br />
araştırılmak üzere ilgili hesaplara alınacaktır.<br />
Bankadaki mevduatın 35.000 TL olduğu alınan dekont ile belirlenmiş aradaki<br />
farklığın faizden kaynaklandığı tespit edilmiştir.<br />
Alacak senetlerine vadelelirine göre 500 TL reeskont hesaplanmıştır.<br />
Alacak senetlerimizin 6.000 TL’lık bölümünün tahsili için yasal takibe<br />
başlanmış ve senet tutarı kadar karşılık ayrılmıştır.<br />
Demirbaşlara %20 normal amortisman ayrılacaktır. ( Defterdeki değerin % 29’u<br />
alınacaktır.) Defterdeki kayıtlı değer 500.000 TL aynı zamanda mizanda da yer<br />
alır.<br />
Borç senetlerine 300 TL reeskont hesaplanmıştır.<br />
Ay sonu KDV mahsubu yapılmıştır.<br />
Depoda yapılan sayımda 280.000 TL mal olduğu tespit edilmiştir. 20.000<br />
Liralık alış iadesi mevcuttur.<br />
Yapılması gereken öncelikli olarak sırası ile işlemleri yevmiye ve büyük defterlere<br />
işlemek olacaktır. Şirketin en son yapılan yevmiye kaydının numarası 84’tür.<br />
84
85<br />
86<br />
87<br />
88<br />
89<br />
90<br />
91<br />
92<br />
Aktarılan toplam<br />
31.12.2008<br />
197-SAYIM TES.NOKSAN. HS.<br />
100-KASA HESABI<br />
Sebebi bulunamayan kasa noksanı<br />
31.12.2008<br />
102-BANKALAR H.<br />
642-FAİZ GELİRLERİ H.<br />
Banka hesabımıza yürütülen faiz<br />
31.12.2008<br />
657-REES.FAİZ GİDER.H.(-)<br />
122-AL.SEN.REESK.H.(-)<br />
Alacak senetlerine reeskont ayrılması<br />
31.12.2008<br />
128-ŞÜP.TİC. ALACAKLAR<br />
121-ALACAK SEN.H.<br />
Senedin şüpheli hale gelmesi<br />
31.12.2008<br />
654-KARŞILIK GİD. H.(-)<br />
129-ŞÜP.ALAC.KARŞ..H.<br />
Şüpheli alacaklara karşılık ayrılması<br />
31.12.2008<br />
770-GENEL YÖNETİM GİD. H.<br />
257-BİRİKMİŞ<br />
AMORTİSMANLAR H.(-)<br />
Demirbaşlara ayrılan amortisman<br />
31.12.2008<br />
391-HESAP.KDV H.<br />
191-İNDİRİLE. KDV H.<br />
360-ÖD.<strong>VE</strong>R.FONL.H.<br />
360.04-KDV<br />
Ay sonu kdv mahsubu<br />
31.12.2008<br />
322-BORÇ SN. REES. H.(-)<br />
647-REES. FAİZ GEL.H.<br />
Alacak senetlerine reeskont ayrılması<br />
TOPLAM<br />
85<br />
1.014.700<br />
100<br />
5.000<br />
500<br />
6.000<br />
6.000<br />
100.000<br />
3.700<br />
300<br />
1.136.300<br />
1.014.700<br />
100<br />
5.000<br />
500<br />
6.000<br />
6.000<br />
100.000<br />
1.500<br />
2.200<br />
300<br />
1.136.300<br />
Bundan sonra yapılması gereken ticari malların denkleştirilmesi işlemidir. Öncelikli<br />
olarak satışların maliyeti tablosunu hazırlayalım.
Satışların Maliyeti Tablosu<br />
A. Dönem başı mal mevcudu........................................ : -<br />
B. Dönem içi mal alışları tutarı..................................... : 440.000<br />
C. Mal alış giderleri tutarı............................................... : -<br />
D. Mal alış iadeleri tutarı (-)........................................... : (20.000)<br />
E. Mal alış iskontoları tutarı (-)...................................... : -<br />
F. Dönem sonu mal mevcudu (-)................................... : (280.000)<br />
G. SATILAN TİCARİ MAL MALİYETİ..................... : 140.000<br />
93<br />
Yukaridaki şekilde hesaplanan maliyet aşağıdaki gibi kayıt edilir.<br />
Aktarılan toplam<br />
31.12.2008<br />
621- SAT. TİC. MAL.MALİYETİ HS. (-)<br />
153-TİC.MALLAR H.<br />
Satılan malın maliyet hesabına devri<br />
Toplam<br />
86<br />
1.136.300<br />
140.000<br />
1.276.300<br />
1.136.300<br />
140.000<br />
1.276.300<br />
Yapılan işlemlerden önce büyük defterlerin kayıt edilmiş halini özet şeklinde ele<br />
alırsak,<br />
Her bir hesap için büyük defter açıldığını varsaydığımızdan aşağıdaki listede büyük<br />
defterlerimiz yer almaktadır.<br />
Defterlerin toplamları zaten genel geçici mizanda yer almaktadır. Toplamlardan sonra<br />
yukarıdaki yevmiye kayıtları büyük defterlere işlenmiş halde verilmiştir.<br />
B 100-KASA HS. A B 102-BANKALAR H. A<br />
6.000 3.000 50.000 20.000<br />
100 5.000<br />
B 121-ALACAK SENET. H. A B 153-TİCARİ MALLAR H. A<br />
9.000 2.000 440.000 20.000<br />
6.000 140.000<br />
B 191-İNDİRLECEK KDV H. A B 391-HESAPLANAN KDV H. A<br />
2.000 500 300 4.000<br />
1.500 3.700
B 255-DEMİRBAŞLAR H. A B 321-BORÇ SENT.H. A<br />
500.000 1.000 7.000<br />
B 500- SERMAYE H. A B 611-SATIŞ İSKONT.H. A<br />
607.800 400<br />
B 770-GENEL YÖNETİM GİD. H. A B 600-Y.İ.SATIŞLAR H. A<br />
6.000 400 350 000 100.000<br />
B 197-SAY.TES. NOKS. H. A B 642-FAİZ GELİRLERİ H. A<br />
100 5.000<br />
B 657-REES.FAİZ GİD. H. A B 122-ALACAK SEN.REESK.H. A<br />
500 500<br />
B 128-ŞÜPHELİ TİC. ALAC. H. A B 129-ŞÜP.ALA.KARŞLIĞI H. A<br />
6.000 6.000<br />
B 657-REES.FAİZ GELİR. H. A B 322-BORÇ SEN.REESK.H. A<br />
300 300<br />
B 654-KARŞILIK GİD. H. A B 257-BİRİKMİŞ AMORTİSMAN H. A<br />
6.000 100.000<br />
B 360-ÖD.<strong>VE</strong>R.<strong>VE</strong> FONL. H. A B 621-SATI.TİC.M.MALİYETİ H. A<br />
2.200 140.000<br />
87
Aralık ayında büyük defter toplamları tekrar alınarak aşağıdaki gibi yeni bir mizan<br />
düzenlenir.<br />
Umut Konfeksiyon Işletmesinin 31.12.2008Tarihli Aralık Ayı Mizanı<br />
S.N Hesap Adı<br />
Toplam<br />
Borç Alacak<br />
Kalan<br />
Borç Alacak<br />
1 100-KASA HS. 6.000 3.100 2.900 -<br />
2 102-BANKALAR H. 55.000 20.000 35.000 -<br />
3 121-ALACAK SEN.H. 9.000 8.000 1.000 -<br />
4 122-AL.SEN.REESK.H - 500 - 500<br />
5 128-ŞÜP.ALACAKLAR 6.000 - 6.000<br />
6 129-ŞÜP.AL.KARŞL. - 6.000 - 6.000<br />
7 153-TİC.MALLAR H. 440.000 160.000 280.000 -<br />
8 197-SAY.TES.NOKS.H. 100 - 100 -<br />
9 255-DEMİRBAŞLAR H. 500.000 - 500.000 -<br />
10 257-BİR.AMORTİS.H. - 100.000 - 100.000<br />
11 321-BORÇ SENT.H. 1.000 7.000 - 6.000<br />
12 322-B.SEN.REESK.H. 300 - 300 -<br />
13 360-ÖD.<strong>VE</strong>RGİ <strong>VE</strong> FON - 2.200 - 2.200<br />
14 191-İNDİRİL. KDV H. 2.000 2.000 - -<br />
15 391-HESAP. KDV H. 4.000 4.000 - -<br />
16 500- SERMAYE H. 607.800 - 607.800<br />
17 600-Y.İ.SATIŞLAR H. - 350.000 - 350.000<br />
18 611-SATIŞ İSKONT.H. 400 - 400 -<br />
19 621-SAT.T.M.MALİYE. 140.000 - 140.000 -<br />
20 642-FAİZ GELİRLERİ H - 5.000 - 5.000<br />
21 647-REES.FAİZ GELİR. - 300 - 300<br />
22 654-KARŞ.GİDERL.H. 6.000 - 6.000 -<br />
23 657-REES.FAİZ GİD.H. 500 - 500 -<br />
24 770-GENEL YÖN.GİD. 106.000 400 105.600 -<br />
TOPLAM 1.276.300 1.276.300 1.077.800 1.077.800<br />
====== =======<br />
Görüldüğü gibi mizanımızın borç ve alacak toplamı ile yevmiye defterimizin borç ve<br />
alacak toplamları birbirine eşittir.<br />
Kalan toplamlarımız da birbirine eşit olduğuna göre yaptığımız işlem ve kayıtlar<br />
doğrudur. Bundan sonraki işlemlere geçebiliriz.<br />
88
UYGULAMA FAALİYETİ<br />
UYGULAMA FAALİYETİ<br />
İşlem Basamakları Öneriler<br />
Dönem sonunda yazılan envanter defterini<br />
temin ediniz.<br />
Envanter tarihi itibari ile genel geçici<br />
mizanı bilgisayardan alınız.<br />
Mizandaki hesap bilgileri ile sayım<br />
listelerini karşılaştırarak farklılıkları<br />
belirleyiniz.<br />
Belirlediğiniz farklılıklar ile ilgili<br />
işlemleri verilen bilgiler doğrultusunda<br />
gözden geçiriniz.<br />
Belirlediğiniz işlemleri yevmiye ve büyük<br />
defterlere işleyiniz.<br />
Yaptığınız kayıtlardan sonra büyük defter<br />
ve yevmiye defterlerini toplayınız.<br />
Aralık ayına ait tekrar bir mizan<br />
düzenleyiniz.<br />
Mizan toplamları ile yevmiye defteri<br />
toplamlarınızı kontrol ediniz.<br />
89<br />
Envanter defteri yerine envanter<br />
listelerini de kullanabilirsiniz.<br />
Kullandığınız muhasebe paket<br />
programından mizan menüsünden genel<br />
geçici mizanı alabilirsiniz.<br />
Sayım sonuçları ve mizandaki<br />
farklılıkları sırası ile bir kağıda yazınız.<br />
Her farklılık için yapılacak kayıtları<br />
maddeler halinde yazınız.<br />
Kayıtları unutup atlamamaya özen<br />
gösteriniz. Mutlaka hesap makinesi<br />
kullanınız.<br />
Hesap makinesi kullanmalısınız.<br />
Büyük defterleri işleyip topladıktan<br />
sonra mizana yazınız.<br />
Kaç büyük defter varsa sayınız.
ÖLÇME <strong>VE</strong> DEĞERLENDİRME<br />
ÖLÇME <strong>VE</strong> DEĞERLENDİRME<br />
OBJEKTIF TESTLER (Ölçme Sorulari)<br />
1. Aşağıdakilerden hangisi muhasebe içi envanter işlemi değildir?<br />
A) Sayım sonuçları ile geçici mizanı karşılaştırak farklılıkları bulmak,<br />
B) İşletme varlıklarının sayılması<br />
C) Farklılıkların giderilmesi için gerekli kayıtları yapmak,<br />
D) Yansıtma maliyet hesaplarını açmak,<br />
2. Sene sonu bilançosuna ait değerler ........ ….. ‘dan alınır.<br />
3. Kasada sayılan nakit miktarını hangi tutar ile denkleştirmeliyiz?<br />
A) Kasa defterinin kalanı ile,<br />
B) Banka hesabı kalanı ile,<br />
C) Ticari mallar hesabının kalanı ile,<br />
D) Alınan çekler hesabının kalanı ile<br />
4. Banka hesabının özet sonucunu hangi belge ile öğrenebiliriz?<br />
A) Makbuz<br />
B) Dekont<br />
C) Fiş<br />
D) Mektup<br />
5. Depodaki malların sayım sonuçlarının denkleştirildiği tabloya ne ad verilir?<br />
A) Gelir Tablosu<br />
B) Satış Tablosu<br />
C) Maliyet Tablosu<br />
D) Satışların Maliyeti Tablosu<br />
6. Envanter defterinde değeri düşen mallar için karşılık ayrılma sınırı % kaçtır?<br />
A) % 8<br />
B) % 9<br />
C) % 10<br />
D) % 15<br />
7. Şüpheli alacaklara hangi durumda karşılık ayrılmalıdır.?<br />
A) Alacak geciktiğinde<br />
B) Yasal takibe başlandığında<br />
C) Ödeme geç yapıldığında<br />
D) Protesto çekildiğinde<br />
90
8. Şirketlerde kıdem tazminatı karşılıkları……………………….. kişiler için dönem<br />
sonlarında ayrılır.<br />
A) İşçiler<br />
B) Memurlar<br />
C) Çalışan Personel<br />
D) Müdürler<br />
DEĞERLENDİRME<br />
Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız, cevaplarınız doğru değilse faaliyeti<br />
tekrar gözden geçiriniz. Doğru cevaplar verdiyseniz bir sonraki öğrenme faaliyetine<br />
geçebilirsiniz.<br />
91
UYGULAMALI TEST<br />
Aşağıda genel geçici mizanı verilen Kamer Ltd.Şti. kayıtlarını 7/A seçeneğine göre<br />
muhasebeleştirmektedir.<br />
Kamer Ltd.Şti. 31.12.2008 Tarihli Genel Geçici Mizanı<br />
S.N HESAP ADI<br />
TOPLAM<br />
BORÇ ALACAK<br />
KALAN<br />
BORÇ ALACAK<br />
1 100-KASA HS. 9.500 5.000 4.500 -<br />
2 102-BANKALAR H. 100.000 10.000 90.000 -<br />
3 121-ALACAK SEN.H. 70.000 20.000 50.000 -<br />
4 153-TİC.MALLAR H. 1.000.000 10.000 990.000 -<br />
5 255-DEMİRBAŞLAR H. 900.000 - 900.000 -<br />
6 190-DEVREDEN KDV 30.000 - 30.000 -<br />
7 191-İNDİRİL. KDV H. 60.000 40.000 20.000 -<br />
8 391-HESAP. KDV H. 15.000 80.000 - 65.000<br />
9 500- SERMAYE H. 1.164.500 - 1.164.500<br />
10 600-Y.İ.SATIŞLAR H. - 900.000 - 900.000<br />
11 760-PAZ.SAT.DAĞ.G.H. 10.000 - 10.000 -<br />
12 770-GENEL YÖN.GİD. 40.000 5.000 35.000 -<br />
TOPLAM 2.234.500 2.234.500 2.129.500 2.129.500<br />
Envanter Defterindeki sayım sonuçları;<br />
1. Kasada 4.500 TL nakit olduğu,<br />
2. Bankada 120.000 TL nakit olduğu,<br />
3. Alacak senetlerinin 50.000 TL olduğu, ve 12.000 TL’lik reeskont hesaplandığı,<br />
4. Demirbaşların normal amortismana göre % 20 amortismana tabi tutulacağı,<br />
5. Depoda 700.000 Liralık mal olduğu tespit edilmiştir.<br />
Yukarıdaki sonuçlara göre yapılacak işlemleri belirleyelim.<br />
1. Kasada fazlalık veya noksanlık yoktur.<br />
2. Bankadaki 30.000 liralık farkın yıl sonu hesabımız aktarılan faizden<br />
kaynaklandığı belirleniyor.<br />
3. Alacak senetlerimize 12.000 Liralık reeskont kaydı yapılacaktır.<br />
4. Demirbaşlara 900.000 X 0,20 = 180.000 lira amortisman ayrılacaktır.<br />
5. Ay sonu kdv mahsubu yapılacaktır.<br />
6. Ticari mallar için satışların maliyeti hesaplanarak devir edilecektir.<br />
İSTENEN: Yukarıdaki işlemlere göre envanter kayıtlarını yaparak aralık ayı mizanını<br />
çıkarınız.<br />
DEĞERLENDİRME<br />
İşlemlerinizi ayrı bir kağıda yaparak sonuçlandırdıktan sonra cevaplarınızı cevap<br />
anahtarı ile karşılaştırınız, noksanlıklarınızı tekrar gözden geçiriniz. Doğru cevaplar<br />
verdiyseniz bir sonraki öğrenme faaliyetine geçebilirsiniz.<br />
92
PERFORMANS TESTİ<br />
Aşağıda listelenen davranışları, davranışlarınızın her birinde uyguladıysanız evet,<br />
uygulamadıysanız hayır bölümlerini işaretleyiniz.<br />
Öğrencinin<br />
Modül Adı: Envanter işlemleri<br />
Adı Soyadı:<br />
Uygulama Faaliyeti: Muhasebe içi envanter<br />
işlemleri<br />
93<br />
Sınıf ve Nu:<br />
Açıklama: Bu faaliyet kapsamında aşağıda listelenen davranışlardan kazandığınız<br />
becerileri “Evet” ve “Hayır” kutucuklarına (X) işareti koyarak kontrol ediniz.<br />
Gözlenecek Davranışlar Evet Hayır<br />
Şirketin envanter sonuçlarını temin ettiniz mi?<br />
Genel geçici mizanı bilgisayardan aldınız mı?<br />
Sırası ile farklılıkları bir kağıda hazırladınız mı?<br />
Tespit ettiğiniz farklılıkları yevmiye ve büyük defterlere aktardınız<br />
mı?<br />
Yevmiye ve büyük defterleri işlediniz mi?<br />
Defterlerin toplamlarını aldınız mı?<br />
Aralık ayı mizanını düzenlediniz mi?<br />
Mizan toplamlarını yevmiye defteri ile kontrol ettiniz mi?<br />
DEĞERLENDİRME<br />
Uygulama faaliyetinde kazandığınız davranışlarda işaretlediğiniz “Evet” ler<br />
kazandığınız becerileri ortaya koyuyor. ”Hayır” larınız için ilgili faaliyetleri tekrarlayınız.<br />
Hepsi “Evet” ise bir sonraki ögrenim faaliyetine geçiniz.
AMAÇ<br />
ÖĞRENME FAALİYETİ- 4<br />
Bu öğrenme faaliyeti ile, envanter kayıtlarından sonra ilgili gelir tablosunu<br />
hazırlayabileceksiniz.<br />
ARAŞTIRMA<br />
ÖĞRENME FAALİYETİ- 4<br />
Bu öğrenme faaliyeti öncesinde yapmanız gereken öncelikli araştırmalar şunlardır:<br />
Çevrenizdeki yerel gazetelerde yayınlanan gelir tablosu örneklerini inceleyiniz.<br />
Daha önce gördüğünüz gelir tablosu modülünü gözden geçiriniz.<br />
İnternet üzerinden halka açık şirketlerin gelir tablolarıni inceleyiniz.<br />
4. GELİR TABLOSUNUN HAZIRLANMASI<br />
Öncelikle dönem sonlarında yapılması gereken işlemleri sıralayalım:<br />
Maliyet hesapları ilgili yansıtma hesapları ile gelir tablosu hesaplarına aktarılır.<br />
Maliyet hesabı ile yansıtma hesabı ters kayıtla karşılaştırılarak kapatılır.<br />
Gelir tablosu hesaplarında toplanan gelir ve gider hesapları 690 Dönem Kar<br />
veya Zararı Hesabına aktarılarak kapatılır ve tek hesapta toplanır.<br />
Kar var ise vergi, yasal karşılıklar ayrıldıktan sonra bu hesap 590 Dönem Net<br />
Kar veya Zararı Hesabına aktarılarak kapatılır. Gelir tablosu düzenlenir. Kesin<br />
mizan düzenlenerek kapanış kaydı yapılır.<br />
Daha önceki modüllerde gelir tablosunun bölümlerini nasıl hazırlandığını öğrendiniz.<br />
Bu bölümde tablodaki rakamların hangi bölümlerden alınarak kullanıldığını daha detaylı<br />
göreceğiz.<br />
94
Gelir Tablosu<br />
A. BRÜT SATIŞLAR<br />
1. Yurt İçi Satışlar<br />
2. Yurt Dışı Satışlar<br />
3. Diğer Giderler<br />
B. SATIŞ İNDİRİMLERİ (-)<br />
1. Satışlar İadeler (-)<br />
2. Satış İskotaları (-)<br />
3. Diğer indirimler (-)<br />
C. NET SATIŞLAR<br />
D. SATIŞLARIN MALİYETİ (-)<br />
l . Satılan Mamuller ve Maliyeti (-)<br />
2. Satılan Ticarî Mallar Maliyeti (-)<br />
3. Satılan Hizmet Maliyeti (-)<br />
4. Diğer Satışların Maliyeti (-)<br />
BRÛT SATIŞ KÂRI <strong>VE</strong>YA ZARARI<br />
E. FAALİYET GİDERLERİ<br />
1. Araştırma ve Geliştirme Giderleri (-)<br />
2. Pazarlama, Satış ve Dağıtımın Giderleri<br />
3. Genel Yönetim Giderleri (-)<br />
FAALIYET KÂRI <strong>VE</strong>YA ZARARI<br />
F. DIĞER FAALİYETLERDEN OLAĞAN GELİR <strong>VE</strong> KÂRLAR<br />
1. İştiraklerden Temettü Gelirleri<br />
2. Bağlı Ortaklıklardan Temettü Gelirleri<br />
3. Faiz Gelirleri<br />
4. Komisyon Gelirleri<br />
5. Konusu Kalmayan Karşılıklar<br />
6. Menkul Kıymet Satış Kârı<br />
7. Kambiyo Kârları<br />
8. Reeskont Faiz Gelirleri<br />
9. Faaliyetle ilgili Diğer Gelir ve Kârlar<br />
G.DİĞER FAALIYETLERDEN OLAĞAN GIDER <strong>VE</strong> ZARARLAR<br />
(-)<br />
1. Komisyon Giderleri<br />
2. Karşılık Giderleri<br />
3. Menkul Kıymet Satış Zararları<br />
4. Kambiyo Zararları<br />
5. Reeskont Faiz Giderleri<br />
6. Gider ve Zararlar<br />
H. FİNANSMAN GİDERLERİ (-)<br />
l . Kısa Vadeli Borçlanma Giderleri (-)<br />
2. Uzun Vadeli Borçlanma Giderleri (-)<br />
OLAĞAN KÂR <strong>VE</strong>YA ZARAR<br />
I. OLAĞAN DIŞI GELİR <strong>VE</strong> KÂRLAR<br />
1. Önceki Dönem Gelir ve Kârlan<br />
2. Diğer Olağan Dışı Gelir ve Karlar<br />
İ. OLAĞAN DIŞI GIDER <strong>VE</strong> ZARARLARI<br />
1. Çalışmayan Kısım Gider ve Zararları (-)<br />
2. Önceki Dönem Gider ve Zararları (-)<br />
3. Diğer Olağan Dışı Gider ve Zararlar<br />
DÖNEM KÂR <strong>VE</strong>YA ZARARI<br />
J. DÖNEM KÂRI <strong>VE</strong>RGI <strong>VE</strong> DİĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜK<br />
KARŞILIKLARI (-)<br />
DÖNEM NET KÂRI <strong>VE</strong>YA ZARARI<br />
95
4.1. Giderlerin Yansıtılması<br />
Dönem içinde açılıp kullanılan ve 7 ile başlayan gider hesapları, gelir tablosu<br />
hazırlamak için yansıtma hesapları aracılığı ile 6 ile başlayan gider hesaplarına<br />
yansıtılmalıdır.<br />
Örnek; Umut Konfeksiyon işletmesinin mizanında yer alan gider hesaplarının<br />
yansıtmalarını birlikte açalım. (Öğrenme faaliyeti 1 deki değerler esas alınmıştır.)<br />
Umut Konfeksiyon Işletmesinin 31.12.2008 Tarihli Aralık Ayı Mizanı<br />
S.N HESAP ADI<br />
TOPLAM<br />
BORÇ ALACAK<br />
KALAN<br />
BORÇ ALACAK<br />
1 100-KASA HS. 6.000 3.100 2.900 -<br />
2 102-BANKALAR H. 55.000 20.000 35.000 -<br />
3 121-ALACAK SEN.H. 9.000 8.000 1.000 -<br />
4 122-AL.SEN.REESK.H - 500 - 500<br />
5 128-ŞÜP.ALACAKLAR 6.000 - 6.000<br />
6 129-ŞÜP.AL.KARŞL. - 6.000 - 6.000<br />
7 153-TİC.MALLAR H. 440.000 160.000 280.000 -<br />
8 197-SAY.TES.NOKS.H. 100 - 100 -<br />
9 255-DEMİRBAŞLAR H. 500.000 - 500.000 -<br />
10 257-BİR.AMORTİS.H. - 100.000 - 100.000<br />
11 321-BORÇ SENT.H. 1.000 7.000 - 6.000<br />
12 322-B.SEN.REESK.H. 300 - 300 -<br />
13 360-ÖD.<strong>VE</strong>RGİ <strong>VE</strong> FON - 2.200 - 2.200<br />
14 191-İNDİRİL. KDV H. 2.000 2.000 - -<br />
15 391-HESAP. KDV H. 4.000 4.000 - -<br />
16 500- SERMAYE H. 607.800 - 607.800<br />
17 600-Y.İ.SATIŞLAR H. - 350.000 - 350.000<br />
18 611-SATIŞ İSKONT.H. 400 - 400 -<br />
19 621-SAT.T.M.MALİYE. 140.000 - 140.000 -<br />
20 642-FAİZ GELİRLERİ H - 5.000 - 5.000<br />
21 647-REES.FAİZ GELİR. - 300 - 300<br />
22 654-KARŞ.GİDERL.H. 6.000 - 6.000 -<br />
23 657-REES.FAİZ GİD.H. 500 - 500 -<br />
24 770-GENEL YÖN.GİD. 106.000 400 105.600 -<br />
TOPLAM 1.276.300 1.276.300 1.077.800 1.077.800<br />
Mizanda 7.gruptan bir maliyet hesabımız vardır. Aklınıza neden diğer gider hesapları<br />
6 ile başlarken biri 7 ile başlamıştır. Bunun nedeni MALİYET HESAPLARI dönem içinde<br />
açılırken 7 kodu ile başlayan hesaplar kullanılmalıdır.<br />
96
Hesap planındaki maliyet hesapları:<br />
710-DİREKT İLK MADDE <strong>VE</strong> MALZEME GİDERLERİ HESABI<br />
720-DİREKT İŞÇİLİK GİDERLERİ HESABI<br />
730-GENEL ÜRETİM GİDERLERİ HESABI<br />
740-HİZMET ÜRETİM MALİYETİ HESABI<br />
750-ARAŞTIRMA <strong>VE</strong> GELİŞTİRME GİDERLERİ HESABI<br />
760-PAZARLAMA, SATIŞ <strong>VE</strong> DAĞITIM GİDERLERİ HESABI<br />
770-GENEL YÖNETİM GİDERLERİ HESABI<br />
780-FİNANSMAN GİDERLERİ HESABI<br />
Yukarıdaki maliyet hesaplarının yansıtma hesapları:<br />
711-DİREKT İLK MADDE <strong>VE</strong> MALZEME GİDERLERİ YANSITMA HESABI<br />
721-DİREKT İŞÇİLİK GİDERLERİ YANSITMA HESABI<br />
731-GENEL ÜRETİM GİDERLERİ YANSITMA HESABI<br />
741-HİZMET ÜRETİM MALİYETİ YANSITMA HESABI<br />
751-ARAŞTIRMA <strong>VE</strong> GELİŞTİRME GİDERLERİ YANSITMA HESABI<br />
761-PAZARLAMA, SATIŞ <strong>VE</strong> DAĞITIM GİDERLERİ YANSITMA HESABI<br />
771-GELEN YÖNETİM GİDERLERİ YANSITMA HESABI<br />
781-FİNANSMAN GİDERLERİ YANSITMA HESABI<br />
Dikkatinizi çekti sanırım her gider hesap kodunun 1 fazlası yansıtma hesabı olarak<br />
kullanılmaktadır.<br />
Aşağıda hesapların yansıtma hesapları ile hangi gelir tablosu hesaplarına aktarılacağı<br />
gösterilmiştir.<br />
YANSITMA HESAPLARI GELİR TABLOSU HESAPLARI<br />
711-DİREKT İMM GİDERLERİ Y. HESABI<br />
721-DİREKT İŞÇİLİK GİDERLERİ Y. HESABI 620- SATILAN MAMULLER<br />
731-GENEL ÜRETİM GİDERLERİ MALİYETİ HESABI (-)<br />
YANSITMA HESABI<br />
741-HİZMET ÜRETİM MALİYETİ 622- SATILAN HİZMET MALİYETİ HESABI (-)<br />
YANSITMA HESABI<br />
751-ARAŞTIRMA <strong>VE</strong> GELİŞTİRME 630- ARAŞTIRMA <strong>VE</strong> GELİŞTİRME<br />
GİDERLERİ YANSITMA HESABI GİDERLERİ HESABI (-)<br />
761-PAZARLAMA, SATIŞ <strong>VE</strong> DAĞITIM 631-PAZARLAMA SATIŞ <strong>VE</strong> DAĞITIM<br />
GİDERLERİ YANSITMA HESABI GİDERLERİ HESABI (-)<br />
771-GENEL YÖNETİM GİDERLERİ 632- GENEL YÖNETİM GİDERLERİ HESABI (-)<br />
YANSITMA HESABI<br />
660-KISA VADELİ BORÇLANMA GİD. HES.<br />
97
781-FİNANSMAN GİDERLERİ<br />
YANSITMA HES.<br />
661- UZUN VD. BORÇLANMA GİDERLERİ H.<br />
Gelir tablosu hesaplarında bulunan giderler 690 DÖNEM KAR <strong>VE</strong>YA ZARARI<br />
hesabının borcuna, gelirler ise alacılıağına kaydedilir. Bu kayıtta ilgili gelir hesabı borç,<br />
gider hesabı ise alacaklandırılarak kapatılır.<br />
Örneğimizdeki hesapları incelediğimizde bu grupta olan 770-Genel Yönetim Giderleri<br />
Hesabının Yansıtması alt bölümde mevcuttur.<br />
94<br />
Mizanda 7.grup kaç gider hesabı olduğunu tespit ettik, bir tane 770<br />
Tespit ettiğimiz hesabın gelir tablosu hesaplarından kodunu bulduk 632<br />
Bu hesabın 7/A maliyet hesapları bölümünden yansıtmasını bulalım, 771<br />
Gider hesabımızın mizandaki kalan tutarını alalım, 105.600 TL<br />
Artık 6.grup ismini borçlandırıp, aynı hesabın yansıtma hesabını<br />
alacaklandırabiliriz.<br />
Yapacağımız kayıt şöyle olacaktır.<br />
Aktarılan toplam<br />
31.12.2008<br />
632-GENEL YÖNETİM GİD. HS.<br />
771-GEN.Y.GİDERİ<br />
YANSITMA H.<br />
(7/B seçeneğinde buraya<br />
Sadece 798-GİDER<br />
ÇEŞİTLERİ YANSITMA<br />
HS. Yazılır.)<br />
Satılan malın maliyet hesabına devri<br />
Toplam<br />
98<br />
1.276.300<br />
105.600<br />
1.381.900<br />
1.276.300<br />
105.600<br />
1.381.900
Yukarıdaki kayıttan sonra büyük defterlerimizin durumu aşağıdaki gibi olacaktır.<br />
Soruyu hatırlamamız amacı ile tüm gelir ve gider hesaplarını tekrar gözden geçirelim.<br />
B 770-GENEL YÖNETİM GİD. H. A B 600-Y.İ.SATIŞLAR H. A<br />
6.000 400 350 000 100.000<br />
B 611-SAT.İSKONTL. H. A B 642-FAİZ GELİRLERİ H. A<br />
400 5.000<br />
B 657-REES.FAİZ GİD. H. A B 657-REES.FAİZ GELİR. H. A<br />
500 300<br />
B 654-KARŞILIK GİD. H. A B 621-SATI.TİC.M.MALİYETİ H. A<br />
6.000 140.000<br />
B 632-GENEL YÖNETİM GİD. H. A B 771-GEN.Y.GİD.YANSITM. H. A<br />
105.600 105.600<br />
Yukaridaki gelir ve gider hesaplarına bakarak gelir tablomuzu hazırlayalım. Burada<br />
dikkat etmemiz gerek nokta hep 6.grup hesapları işleme tabi tutacağımızıdır. Bulunan kâr<br />
üzerinden % 30 vergi hesaplanacaktır.<br />
A. BRÜT SATIŞLAR ..........................................................................: 350.000<br />
1. Yürt İçi Satışlar .................. 300.000<br />
B. SATIŞ İNDİRİMLERİ (-) ...............................................................: (400)<br />
1. Satiştan İskontoları (-).............. (400)<br />
C. NET SATIŞLAR .............................................................................: 349.600<br />
D. SATIŞLARIN MALİYETİ (-).........................................................: (140.000)<br />
2.Satılan Ticari Mallar Maliyeti (-)...(140.000)<br />
BRÜT SATIŞ KARI ........................................................................: 209.600<br />
E. FAALİYET GİDERLERİ (-) ...........................................................: (105.600)<br />
3.Genel Yönetim Giderleri (-)..........(105.600)<br />
FAALİYET KARI ...........................................................................: 104.000<br />
F. DİĞER FAAL.OLAĞAN GELİR <strong>VE</strong> KARLAR ............................: 5.300<br />
3. Faiz Gelirler ................................ 5.000<br />
7. Reeskon Faiz Gelirleri ................ 300<br />
G.DİĞER FAAL.OL. GİDER <strong>VE</strong> ZARARLAR (-) ...........................: (6.500)<br />
2. Karşılık Giderleri ....................... 6.000<br />
5. Rees. Faiz Giderleri ................... 500<br />
OLAĞAN KÂR ..............................................................................: 102.800<br />
J. DÖNEM KARI <strong>VE</strong>RGİ <strong>VE</strong> DİĞER YASAL<br />
YÜKÜMLÜLÜKLER KARŞILIĞI (-) ...........................................: 30.840<br />
DÖNEM NET KARI ......................................................................: 71.960<br />
99
95<br />
96<br />
97<br />
98<br />
Aktarılan toplam<br />
31.12.2008<br />
771-GENEL YÖ. GİD. YAN. HS.<br />
(7/B seçeneğinde buraya<br />
Sadece 798-GİDER ÇEŞİTLERİ<br />
YANSITMA HS. Yazılır.)<br />
770-GEN.Y.GİDERİ H.<br />
Genel yönetim giderlerinin kapanışı<br />
31.12.2008<br />
690-DÖNEM KÂR ZARARI HS.<br />
632-GEN.YÖNE.GİD.<br />
657-REES.FAİZ.GİD.H.<br />
654-KARŞILIK GİD. H.<br />
611-SATIŞ İSKONT. H.<br />
621-SAT.T.M.MALİYETİ<br />
Gider hesaplarının kâr zarara devri<br />
31.12.2008<br />
600-Y.İ. SATIŞLAR H.<br />
642-FAİZ GELİRLERİ H.<br />
647-REES.FAİZ GELİR.H.<br />
690-DÖNEM KÂR<br />
ZARARI HS.<br />
Gelir hesaplarının kâr zarar devir<br />
edilmesi<br />
TOPLAM<br />
2.095.300<br />
2.095.300<br />
B 770-GENEL YÖNETİM GİD. H. A B 600-Y.İ.SATIŞLAR H. A<br />
6.000 400 350.000 350 000<br />
100.000 105.600<br />
100<br />
1.381.900<br />
105.600<br />
252.500<br />
350.000<br />
5.000<br />
300<br />
1.381.900<br />
105.600<br />
105.600<br />
500<br />
6.000<br />
400<br />
140.000<br />
355.300<br />
B 611-SAT.İSKONTL. H. A B 642-FAİZ GELİRLERİ H. A<br />
400 400 5.000 5.000<br />
B 657-REES.FAİZ GİD. H. A B 657-REES.FAİZ GELİR. H. A<br />
500 500 300 300<br />
B 654-KARŞILIK GİD. H. A B 621-SATI.TİC.M.MALİYETİ H. A<br />
6.000 6.000 140.000 140.000<br />
B 632-GENEL YÖNETİM GİD. H. A B 771-GEN.Y.GİD.YANSITM. H. A<br />
105.600 105.600 105.600 105.600
B 690-DÖNEM KÂR ZARARI HESABI A<br />
252.500 355.300<br />
102.800<br />
Gördüğünüz gibi 7. grup gider hesapları yansıtmaları ile kapatıldı. Geriye kalan 6.<br />
grup gelir ve gider hesapları gelir tablosu çıkarıldıktan sonra dönem kâr zararına devir edildi.<br />
Hazırlayacağımız mizanda gelir ve gider hesapları kapanmış olarak yer alacaktır.<br />
Bundan sonra gelir tablosunda hesapladığımız vergiye karşılık ayrımamız<br />
gerekmektedir. Şirket şahıs işletmesi ise vergiye karşılık ayrılmaz. Dönem karı 590 ‘a devir<br />
edilir. Çünkü her ortak aldığı kâr payı üzerinde gelir vergisi ödeyecektir.<br />
Vergi karşılıklarını ve bilanço karını kayıt ettikten sonra kâr ile ilgili büyük<br />
defterlerimizin durumu aşağıdaki gibi olacaktır.<br />
99<br />
100<br />
Aktarılan toplam<br />
31.12.2008<br />
690-DÖNEM KÂR ZARARI HS.<br />
691-DÖN. K.<strong>VE</strong>RGİ <strong>VE</strong><br />
YAS.YÜK.KARŞ. H.<br />
692-DÖN. NET KARI H<br />
Dönem karından verginin düşülmesi<br />
31.12.2008<br />
692-DÖNEM NET KARI H.<br />
590-DÖNEM NET KARI<br />
<strong>VE</strong>YA ZARARI H.<br />
Dönem net karının bilanço hesabına<br />
devri<br />
TOPLAM<br />
Bu toplam kesin mizanın toplamı<br />
Anlamına gelir.<br />
101<br />
2.095.300<br />
102.800<br />
71.960<br />
2.095.300<br />
30.840<br />
71.960<br />
71.960<br />
2.270.060 2.270.060<br />
B 691-D.K.<strong>VE</strong>RGİ <strong>VE</strong> YÜK KARŞ. H. A B 692-DÖNEM NET KARI H. A<br />
30.840 30.840 71.960 71.960<br />
B 590-DÖNEM NET KARI H. A<br />
71.960<br />
Yukarıdaki işlemden sonra büyük defterlerimizi kontrol etmek ve kapanış bilançosunu<br />
hazırlayabilmek için aralık ayına ait kesin mizanı düzenlememiz gerekir.
UYGULAMA FAALİYETİ<br />
UYGULAMA FAALİYETİ<br />
İşlem Basamakları Öneriler<br />
Aralık ayı mizanını doğru olarak<br />
düzenleyiniz.<br />
Tek düzen hesap planında yer alan gelir<br />
tablosunun standart şeklini temin ediniz.<br />
Mizandaki 7.grup gider hesaplarının<br />
sayısını tespit ediniz.<br />
Belirlediğiniz gider hesaplarının yansıtma<br />
hesaplarını alacaklandırınız. Borçlu olarak<br />
aynı hesapların 6.grup kodlularını bularak<br />
borçlandırınız.<br />
Büyük defterleri işleyiniz.<br />
Gelir tablosundaki verilere göre 6.grup<br />
hesapların kalanlarını belirleyerek gelir<br />
tablosunu düzenleyiniz.<br />
Açtığınız yansıtma hesaplarnı<br />
borçlandırıp, 7.grup gider hesaplarını<br />
alcaklandırarak kapatınız.<br />
Büyük defterde açık kalan 6.grup gider<br />
hesaplarının kalanlarını 690’a devir<br />
ediniz.<br />
102<br />
Envanterde yaptığınız düzeltme<br />
kayıtlarından sonra düzenlenen mizanı<br />
seçiniz.<br />
Defterlerinizin ön sayfasında her zaman<br />
hesap planınınz bulunsun. Mümkünse<br />
bir dosyada saklayınız.<br />
7. kod ile başlayan gider hesapların<br />
isimlerini ve kalanlarını mizandan<br />
belirleyiniz.<br />
Her belirlediğiniz 7.grup gider hesabının<br />
yansıtmasını hesap planınızdan bulunuz.<br />
Hesap makinesi kullanınız.<br />
Yaptığınız yansıtma kaydını büyük<br />
defterlere işlemeyi unutmayınız.<br />
Büyük defterlerinizden açık kalan<br />
6.grup gelir tablosu hesaplarını<br />
kullanınız.<br />
7.grup hesaplar ve onların<br />
yansıtmalarını kullanınız.<br />
Açık kalan 6.grup gider hesaplarının<br />
hepsini bir yevmiye kaydı ile devir<br />
ediniz.<br />
6.grup gelir hesaplarını 690’a devir ediniz. Açık kalan 6.grup gelir hesaplarını da<br />
aynı şekilde devir ediniz.<br />
Dönem karından vergi karşılığını<br />
kaydediniz.<br />
Dönem karını bilanço karı olan 590’a<br />
devir ediniz.<br />
Gelir tablosunun sonunda hesapladığınız<br />
vergi tutarını kullanınız. Kurumlar<br />
vergisi %30’dur.<br />
Vergiden sonra kalan kâr tutarını devir<br />
ediniz.
ÖLÇME <strong>VE</strong> DEĞERLENDİRME<br />
ÖLÇME <strong>VE</strong> DEĞERLENDİRME<br />
OBJEKTİF TESTLER<br />
Doğru Yanlış Testi<br />
Aşağıdaki soruların cevaplarını doğru ve yanlış olarak değerlendiriniz. Uygun<br />
seçeneğin karşısına (X) işareti koyunuz.<br />
Sorular Doğru Yanlış<br />
1. Gelir tablosu hesapları 6.grup gelir ve gider hesaplarından oluşur.<br />
2. Hesap planında yer alan 7.grup gider hesapları dönem içinde<br />
Kullanılmaz.<br />
3. Dönem içinde 7.grup hesaplardan maliyet unsuru olan hesaplar için<br />
büyük defterler kullanılır.<br />
4. 760 Pazarlama Satış Dağıtım Giderleri HS. Yıl içinde kullanılmaz<br />
5. İşletme 7/B seçeneğini kullanıyorsa gelir tablosu hesapları için bir<br />
tane 798-Gider Çeşitleri Yansıtma Hesabı kullanılır.<br />
6. Gelir tablosunun şekli hesap planından alınır.<br />
7. Gelir tablosunun standart şekli işletmelerin isteğine bırakılmıştır.<br />
8. 690’da kayıtlı dönem karı, 590- dönem net karına devir edilir.<br />
9. Gelir ve gider hesaplarının tamamı kapatılmalıdır.<br />
10. Gelir tablosu hesapları bilançoda yer alır.<br />
DEĞERLENDİRME<br />
Sorulara verdiğiniz yanıtları parça sonundaki cevap anahtarıyla karşılaştırınız.<br />
Bu faaliyet kapsamında hangi bilgileri kazandığınızı belirleyiniz.<br />
Yanlış cevaplandırdığınız sorularla ilgili konuları tekrar inceleyip öğrenmeye<br />
çalışınız.<br />
103
UYGULAMALI TEST<br />
Aşağıda Aralık ayı mizanı verilen Kamer Ltd.Şti.nin gelir tablosunu ve ilgili<br />
kayıtlarını 7/A seçeneğine göre muhasebeleştirmektedir. İşletmenin envanter kayıtlarını<br />
bilgisayar yardımı ile gerçekleştirebilirsiniz.<br />
Kamer Ltd.Şti. 31.12.2008 Tarihli Aralık Ayı Mizanı<br />
S.N HESAP ADI<br />
TOPLAM<br />
BORÇ ALACAK<br />
KALAN<br />
BORÇ ALACAK<br />
1 100-KASA HS. 9.500 5.000 4.500 0<br />
2 102-BANKALAR H. 130.000 10.000 120.000 0<br />
3 121-ALACAK SEN.H. 70.000 20.000 50.000 0<br />
4 122-AL.SEN.REESK.H. 0 12.000 12.000<br />
5 153-TİC.MALLAR H. 1.000.000 300.000 700.000 0<br />
6 255-DEMİRBAŞLAR H. 900.000 0 900.000 0<br />
7 257-BİR. AMORTİSM. 0 180.000 0 180.000<br />
8 190-DEVREDEN KDV 30.000 30.000 0 0<br />
9 191-İNDİRİL. KDV H. 60.000 60.000 0 0<br />
10 391-HESAP. KDV H. 80.000 80.000 0 0<br />
11 360-ÖD.<strong>VE</strong>R.FONLAR 0 15.000 0 15.000<br />
12 500- SERMAYE H. 0 1.164.500 0 1.164.500<br />
13 600-Y.İ.SATIŞLAR H. 0 900.000 0 900.000<br />
14 621-S.T.M.MALİYETİ 290.000 0 290.000<br />
15 642-FAİZ GELİRLERİ 0 30.000 0 30.000<br />
16 657-REES.FAİZ GİD.H. 12.000 0 12.000 0<br />
17 760-PAZ.SAT.DAĞ.G.H. 10.000 0 10.000 0<br />
18 770-GENEL YÖN.GİD. 220.000 5.000 215.000 0<br />
TOPLAM 2.811.500 2.811.500 2.301.500 2.301.500<br />
Yukarıdaki sonuçlara göre yapılacak işlemleri belirleyelim.<br />
1. 7. grup hesapları mizandan seçiniz.<br />
2. 7. grup hesapların yansıtma hesaplarını alacaklandırarak, karşılığında 6.grup gelir<br />
tablosu hesaplarını borçlandırınız.<br />
3. Hesap planına bakarak gelir tablosu rakamlarını seçiniz.<br />
4. Gelir ve gider hesaplarını kâr zarara devir ediniz.<br />
5. Hesapladığnız kârdan % 20 vergi karşılığı ayırınız.<br />
6. Karşılıktan sonra kalan karı bilanço hesabına devir ediniz.<br />
7. Büyük defterlerinizi işleyiniz.<br />
İstenen: Yukarıdaki işlemlere göre gelir tablosunu düzenleyerek gelir ve gider hesaplarını<br />
kapatınız.<br />
DEĞERLENDİRME<br />
Yukarıdaki işlemleri sırasıyla yerine getirdiyseniz, cevaplarınızı kontrol ediniz.<br />
104
PERFORMANS TESTİ<br />
Aşağıda listelenen davranışları, davranışlarınızın her birinde uyguladıysanız evet,<br />
uygulamadıysanız hayır bölümlerini işaretleyiniz.<br />
Modül Adı:Envanter işlemleri<br />
Uygulama Faaliyeti: Envanter kayıtlarında<br />
sonra ilgili gelir tablosunun hazırlanması<br />
105<br />
Öğrencinin<br />
Adı Soyadı:<br />
Sınıf ve Nu:<br />
Açıklama: Bu faaliyet kapsamında aşağıda listelenen davranışlardan kazandığınız<br />
becerileri “Evet” ve “Hayır” kutucuklarına (X) işareti koyarak kontrol ediniz.<br />
Gözlenecek Davranışlar Evet Hayır<br />
Aralık ayı mizanını doğru olarak düzenlediniz mi?<br />
Tek düzen hesap planında yer alan gelir tablosunun standart şeklini<br />
temin ettiniz mi?<br />
Mizandaki 7.grup gider hesaplarının sayısını tespit ettiniz mi?<br />
Belirlediğiniz gider hesaplarının yansıtma hesaplarını açtınız mı ?<br />
Büyük defterleri işlediniz mi?<br />
Gelir tablosundaki verilere göre 6.grup hesapların kalanlarını<br />
belirleyerek gelir tablosunu düzenlediniz mi ?<br />
Açtığınız yansıtma hesaplarnı borçlandırıp, 7.grup gider hesaplarını<br />
alcaklandırarak kapattınız mı?<br />
Büyük defterde açık kalan 6.grup gider hesaplarının kalanlarını<br />
690’a devir ettiniz mi?<br />
6.grup gelir hesaplarını 690’a devir ettiniz mi?<br />
Dönem karından vergi karşılığını ayırdınız mı?<br />
Dönem karını bilanço karı olan 590’a devir ettiniz mi?<br />
DEĞERLENDİRME<br />
Uygulama faaliyetinde kazandığınız davranışlarda işaretlediğiniz “Evet” ler<br />
kazandığınız becerileri ortaya koyuyor. “Hayır” larınız için ilgili faaliyetleri tekrarlayınız.<br />
Hepsi “Evet” ise bir sonraki ögrenim faaliyetine geçiniz.
AMAÇ<br />
ÖĞRENME FAALİYETİ- 5<br />
Bu öğrenme faaliyeti ile, kesin mizanı düzenleyerek ilgili kapanış işlemlerini<br />
yapabileceksiniz.<br />
ARAŞTIRMA<br />
ÖĞRENME FAALİYETİ- 5<br />
Bu öğrenme faaliyeti öncesinde yapmanız gereken öncelikli araştırmalar şunlardır:<br />
Daha önce görmüş olduğunuz mizan ve bilânço modülünü gözden geçiriniz.<br />
İnternet üzerinden halka açık şirketlerin dönem sonu gelir tabloları ve kapanış<br />
bilânçolarını inceleyiniz.<br />
5. KESİN MİZANIN DÜZENLENMESİ<br />
Mizan modülünde mizanın çeşitlerini gördünüz, bildiğiniz gibi;<br />
Envanterin ilk aşamasında çıkarılan mizana; Aralık ayı genel geçici mizanı,<br />
Gider hesaplarının yansıtmalarının açılmasından sonra çıkarılan mizana; Aralık<br />
ayı mizanı,<br />
Gelir ve gider hesaplarının devir edilmesinden sonra çıkarılan mizan; Kesin<br />
mizan denir.<br />
Kesin mizan gelir tablosun hazırlandıktan sonra büyük defterin ve yevmiye defterinin<br />
tekrar toplamları alınır. Mizan ister kapansın ister kapanmasın tüm büyük defterin toplamları<br />
alınmalıdır.<br />
Daha önceki faaliyetimizde çözdüğümüz sorunun büyük defterlerin baz alarak kesin<br />
mizanı düzenleyelim. Örneğimizin büyük defterleri aşağıdaki gibidir;<br />
Yevmiye defterimizin borç ve alacak toplamı en son kayıttan sonra, 2.276.060 TL<br />
olmuştur. En son 100. kayıt yapılmıştır.<br />
B 100-KASA HS. A B 102-BANKALAR H. A<br />
6.000 3.000 50.000 20.000<br />
100 5.000<br />
106
B 121-ALACAK SENET. H. A B 153-TİCARİ MALLAR H. A<br />
9.000 2.000 440.000 20.000<br />
6.000 140.000<br />
B 191-İNDİRLECEK KDV H. A B 391-HESAPLANAN KDV H. A<br />
2.000 500 300 4.000<br />
1.500 3.700<br />
B 255-DEMİRBAŞLAR H. A B 321-BORÇ SENT.H. A<br />
500.000 1.000 7.000<br />
B 500- SERMAYE H. A B 197-SAY.TES.NOKS..H. A<br />
607.800 100<br />
B 770-GENEL YÖNETİM GİD. H. A B 600-Y.İ.SATIŞLAR H. A<br />
6.000 400 350.000 350 000<br />
100.000 105.600<br />
B 611-SAT.İSKONTL. H. A B 642-FAİZ GELİRLERİ H. A<br />
400 400 5.000 5.000<br />
B 657-REES.FAİZ GİD. H. A B 647-REES.FAİZ GELİR. H. A<br />
500 500 300 300<br />
B 654-KARŞILIK GİD. H. A B 621-SATI.TİC.M.MALİYETİ H. A<br />
6.000 6.000 140.000 140.000<br />
107
B 632-GENEL YÖNETİM GİD. H. A B 771-GEN.Y.GİD.YANSITM. H. A<br />
105.600 105.600 105.600 105.600<br />
B 322-B.SEN.REES. H. A B 122-ALACAK SEN.REESK.H. A<br />
300 500<br />
B 128-ŞÜPHELİ TİC. ALAC. H. A B 129-ŞÜP.ALA.KARŞLIĞI H. A<br />
6.000 6.000<br />
B 590-DÖNEM NET KARI H. A B 257-BİRİKMİŞ AMORTİSMAN H. A<br />
71.960 100.000<br />
B 690-DÖNEM KÂR ZARARI HESABI A B 360-ÖD.<strong>VE</strong>RGİ <strong>VE</strong> FONLAR H. A<br />
252.500 355.300 2.200<br />
102.800<br />
355.300 355.300<br />
B 691-D.K.<strong>VE</strong>RGİ <strong>VE</strong> YÜK KARŞ. H. A B 692-DÖNEM NET KARI H. A<br />
30.840 30.840 71.960 71.960<br />
B 370-D.K.<strong>VE</strong>RGİ <strong>VE</strong> YÜK KARŞ. H. A<br />
30.840<br />
108
Her hesabın borç ve alacak kalanlarını dikkatlice tablomuza aktaralım.<br />
Umut Konfeksiyon Işletmesinin 31.12.2008 Tarihli Aralık Ayı Kesin Mizanı<br />
S.N Hesap Adı<br />
Toplam<br />
Borç Alacak Borç<br />
Kalan<br />
Alacak<br />
1 100-KASA HS. 6.000 3.100 2.900 -<br />
2 102-BANKALAR H. 55.000 20.000 35.000 -<br />
3 121-ALACAK SEN.H. 9.000 8.000 1.000 -<br />
4 122-AL.SEN.REESK.H - 500 - 500<br />
5 128-ŞÜP.ALACAKLAR 6.000 - 6.000<br />
6 129-ŞÜP.AL.KARŞL. - 6.000 - 6.000<br />
7 153-TİC.MALLAR H. 440.000 160.000 280.000 -<br />
8 191-İNDİRİL. KDV H. 2.000 2.000 - -<br />
9 197-SAY.TES.NOKS.H. 100 - 100 -<br />
10 255-DEMİRBAŞLAR H. 500.000 - 500.000 -<br />
11 257-BİR.AMORTİS.H. - 100.000 - 100.000<br />
12 321-BORÇ SENT.H. 1.000 7.000 - 6.000<br />
13 322-B.SEN.REESK.H. 300 - 300 -<br />
14 360-ÖD.<strong>VE</strong>RGİ <strong>VE</strong> FON - 2.200 - 2.200<br />
15<br />
370-D.K.<strong>VE</strong>RGİ <strong>VE</strong> D. Y.<br />
YÜK KARŞ. H.<br />
- 30.840 - 30.840<br />
16 391-HESAP. KDV H. 4.000 4.000 - -<br />
17 500- SERMAYE H. 607.800 - 607.800<br />
18 590-DÖNEM NET K. H - 71.960 - 71.960<br />
19 600-Y.İ.SATIŞLAR H. 350.000 350.000 - -<br />
20 611-SATIŞ İSKONT.H. 400 400 - -<br />
21 621-SAT.T.M.MALİYE. 140.000 140.000 - -<br />
22 632-GEN.Y.GİD. H. 105.600 105.600<br />
23 642-FAİZ GELİRLERİ H 5.000 5.000 - -<br />
24 647-REES.FAİZ GELİR. 300 300 - -<br />
25 654-KARŞ.GİDERL.H. 6.000 6.000 - -<br />
26 657-REES.FAİZ GİD.H. 500 500 - -<br />
27 690-DÖNEM K/Z H. 355.300 355.300 - -<br />
28<br />
691-D.K.<strong>VE</strong>RGİ <strong>VE</strong> D. Y.<br />
YÜK KARŞ. H.<br />
30.840 30.840 30.840 30.840<br />
29 692-DÖNEM NET K. H. 71.960 71.960 - -<br />
30 770-GENEL YÖN.GİD. 106.000 106.000 - -<br />
31 771-GEN.Y.GİD.YANS. 105.600 105.600 - -<br />
TOPLAM 2.300.900 2.300.900 856.140 856.140<br />
Bundan sonra yapılması gereken mizanın borç kalanlarını bilançonun aktifine, (Aktifi<br />
düzenleyen pasif karekterli hesaplar aktifteki hesabın altına – olarak yazılacaktır.) alacak<br />
kalanını pasife (Pasifi düzenleyen aktif karekterli hesaplar ise pasife ilgili hesabın altına –<br />
olarak yazılır.)yazıp toplam almalıyız.<br />
109
Kesin mizanın borç kalanındaki kalanları aktife, alacak kalanlarındaki hesapları pasife<br />
yazalım. Bu arada aktifi düzenleyici hesapların alacak kalanlarının aktife, pasifi düzenleyici<br />
hesapların ise borç kalanlarının pasife yazılması gerektiğini bir kez daha hatırlayalım.<br />
AKTİF UMUT TİCARET İŞLETMESİ 31.12.2008 TARİHLİ KPANIŞ BİLANÇOSU PASİF<br />
I.DÖNEN VARLIKLAR 318.500 III.KISA VAD. YAB. KAY. 38.740<br />
10.HAZIR DEĞERLER 37.900 32.MALİ BORÇLAR 5.700<br />
100.KASA 2.900 321 .BORÇ SN. 6.000<br />
102.BANKA 35.000 322.BORÇ S.RE. (300)<br />
12.TİCARİ ALACAKLAR 500 36.ÖD.<strong>VE</strong>RGİ.FONL. 2.200<br />
121.ALAC.SEN. 1.000 360.ÖD.<strong>VE</strong>RG. 2.200<br />
122.A.S.REES. (500) 37.B. <strong>VE</strong> GİD.KÂR. 30.840<br />
128.ŞÜP.ALAC. 6.000 371.D.K.V.KÂR. 30.840<br />
129.Ş.A.KARŞ. (6.000) IV.UZUN VAD.YAB.KAY. -<br />
15.STOKLAR 280.000 V.ÖZKAYNAKLAR 679.760<br />
153.TİCARİ MAL 280.000 50.ÖDENMİŞ SERMAYE 607.800<br />
19.DİĞ.DÖN.VAR. 100 500.SERMAYE 607.800<br />
197.SAY.TES.NOK. 100 59.DÖNEM NET K/Z. 71.960<br />
II.DURAN VARLIKLAR 400.000 590.D.NET KARI 71.960<br />
25.MADDİ DUR. VAR. 400.000<br />
255.DEMİRBAŞL. 500.000<br />
257.B.AMOR. (100.000)<br />
AKTİF TOPLAMI 718.500 PASİF TOPLAMI 718.500<br />
Yönetim Kurulu Üyeleri<br />
Semra Bulut Ayfer Can<br />
Kapanış bilançomuz yukarıdaki gibi düzenlenmiş olacaktır. Yetkililerce onaylanan<br />
bilanço ilgili kuruluşlara sunulmak üzere çoğaltıldıktan sonra dosyaya takılır. Aynı<br />
bilançonun tarihi değiştirilerek (1.1.2009) açılış bilançosu hazırlanır.<br />
110
Mizanda açık kalan bilanço hesapları da en on yapılan aşağıdaki kapanış kaydı ile<br />
kapatılır.<br />
100<br />
Aktarılan toplam<br />
31.12.2008<br />
500- SERMAYE HS.<br />
360-ÖD.<strong>VE</strong>R.FONL.HS.<br />
370-D.K.<strong>VE</strong>R. ve D. YASAL YÜK. KRŞ.<br />
590-DÖNEM NET KARI H.<br />
129-Ş.TİC.A.KARŞILIĞI HS.(-)<br />
257-BİRİKMİŞ AMORTİS.H.(-)<br />
122-AL.SEN.REESKONTU H.(-)<br />
321-BORÇ SENETLERİ H.<br />
100-KASA HS.<br />
102-BANKALAR HS.<br />
121-ALACAK SEN.HS.<br />
128-Ş.TİC.ALA.HS.<br />
322-B.SENT.REES.H.(-)<br />
153-TİC.MALLAR H.<br />
255-DEMİRBAŞ.H.<br />
197-SAY.TES.NOK.H.<br />
Dönem son kapanış kaydı.<br />
TOPLAM<br />
111<br />
2.270.060<br />
619.800<br />
2.200<br />
30.840<br />
71.960<br />
6.000<br />
100.000<br />
500<br />
6.000<br />
3.095.360<br />
2.270.060<br />
2.900<br />
35.000<br />
1.000<br />
6.000<br />
300<br />
280.000<br />
500.000<br />
100<br />
3.095.360<br />
Büyük defterlere yevmiye kaydı işlendikten sonra defterlerin toplamlarının altı kırmızı<br />
kalemle çift çizilerek kapatılır. Bunun anlamı bu dönem için defterlere yapılacak kayıtlar<br />
bitmiştir. Yevmiye defterinin altı da çift çizgi ile kapatılır. Yeni dönem için yeni yevmiye ve<br />
büyük defteri alınır. Yevmiye defterinin kapatılmasından sonra büyük defterler de kapatılır.<br />
Yeni dönemin ilk günü (1 Ocak) kapanış bilançosundaki hesaplar yeni yevmiye<br />
defterine 1 nolu yevmiye kaydı olarak aşağıdaki gibi yazılır.<br />
İkinci işlem olarak da ticari senetlere hesaplanan reeskont işlemlerinin iptali ile dönem<br />
karı veya zararının ilgili kar veya zarar hesabına aktarılması kayıtları yapılır.<br />
Yeni dönemin açılış bilançosu yevmiye ve büyük deftere aşağıdaki gibi kayıt edilir.<br />
Bundan sonra şirketin diğer işlemleri tarih sırasına göre kayıt edilir.
1<br />
2<br />
3<br />
4<br />
1.01.2009<br />
100-KASA HS.<br />
102-BANKALAR HS.<br />
121-ALACAK SEN.HS.<br />
128-Ş.TİC.ALA.HS.<br />
322-B.SENT.REES.H.(-)<br />
153-TİC.MALLAR H.<br />
255-DEMİRBAŞ.H.<br />
197-SAY.TES.NOK.H.<br />
500- SERMAYE HS.<br />
360-ÖD.<strong>VE</strong>R.FONL.HS.<br />
370-D.K.<strong>VE</strong>R. ve D.YAS.YÜK. K.<br />
590-DÖNEM NET K. H.<br />
129-Ş.TİC. ALC.KARŞILIĞI HS.(-)<br />
257-BİRİKMİŞ AMORT. H.(-)<br />
122-AL.SEN.REES. H.(-)<br />
321-BORÇ SENETL. H.<br />
Açılış kaydı<br />
01.01.2009<br />
657-REES.FAİZ GİDER.H.<br />
322-B.SEN.REESK.H.<br />
Borç senetleri reeskontunun iptali<br />
01.01.2009<br />
122-BORÇ SN. REES. H.<br />
647-REES. FAİZ GEL.H.<br />
Borç senetleri reeskontunun iptali<br />
01.01.2009<br />
590-DÖNEM NET K. H.<br />
570-GEÇMİŞ YILLAR KARLARI<br />
Geçmiş yıllar karının devri<br />
112<br />
2.900<br />
35.000<br />
1.000<br />
6.000<br />
300<br />
280.000<br />
500.000<br />
100<br />
500<br />
300<br />
71.960<br />
Böylece muhasebe içi ve dışı envanter işlemleri tamamlanmış olur.<br />
619.800<br />
2.200<br />
30.840<br />
71.960<br />
6.000<br />
100.000<br />
500<br />
6.000<br />
500<br />
300<br />
71.960
UYGULAMA<br />
UYGULAMA<br />
FAALİYETİ<br />
FAALİYETİ<br />
İşlem Basamakları Öneriler<br />
Büyük defterlerininiz toplamlarını alınız.<br />
Yevmiye defterinin toplamlarını alınız.<br />
Büyük defterlerin borç, alacak<br />
toplamlarını ve kalanlarını mizana<br />
yazınız.<br />
Mizanın toplamı ile yevmiye defteri<br />
toplamının aynı olmasını sağlayınız.<br />
Mizanın kalan toplamlarını birbirine<br />
eşitleyiniz.<br />
Hesap planına bakarak mizan kalanlarına<br />
göre kapanış bilançosunu düzenleyiniz.<br />
Bilançodaki hesapları ters kayıt yaparak<br />
kapatınız.<br />
Çıkardığınız bilanço ve önceden<br />
hazırlamış olduğunuz gelir tablosunu<br />
yetkililere imzalatınız.<br />
Yeni defterlere açılış kaydı ve reeskont<br />
iptali kayıtlarını yapınız.<br />
113<br />
Aldığınız toplamları defterlerin üzerine<br />
kurşun kalem ile yazınız.<br />
En son kayıtlardan sonra her iki tarafı da<br />
dikkatlice toplayarak kurşun kalem ile<br />
yazınız.<br />
Büyük defter sayısını sayınız.<br />
Toplamlar aynı değilse hata vardır.<br />
Daha dikkatli olunuz.<br />
İşlemlerinizde hesap makinesi<br />
kullanınız.<br />
Bilançonuzu hesap planınıza göre takip<br />
ederek hazırlayınız.<br />
Alacaklı hesapları borçlu, borçlu<br />
hesapları alacaklı yazınız.<br />
Eski defterlerin toplamlarını çift çizgi<br />
ile kapatarak, kurşun kalem ile aldığınız<br />
toplamları dolma kalem ile yazınız.<br />
Yeni yılın defterlerinin aralık ayında<br />
alınmış olması gerekir. Bu işlemleri<br />
yeni dönemin ilk günü tamamlayınız.
ÖLÇME<br />
ÖLÇME<br />
<strong>VE</strong><br />
<strong>VE</strong><br />
DEĞERLENDİRME<br />
DEĞERLENDİRME<br />
OBJEKTİF TESTLER<br />
Doğru Yanlış Testi<br />
Aşağıdaki soruların cevaplarını doğru ve yanlış olarak değerlendiriniz. Uygun<br />
seçeneğin karşısına (X) işareti koyunuz.<br />
Sorular Doğru Yanlış<br />
1. Kesin mizana büyük defterdeki hesapların borç ve alacak<br />
toplamları yazılır.<br />
2. Büyük defterde kapanmış olan hesaplar kesin mizana<br />
yazılmaz.<br />
3. Yevmiye defterinin toplamı ile kesin mizanın toplamı aynı<br />
olmaması önemli değildir.<br />
4. Kesin mizanın düzenlenmesinden sonra kapanış bilançosu<br />
düzenlenir.<br />
5. Kapanış bilançosu yevmiye defterine ters kayıt yapılarak<br />
yevmiye ve büyük defter kapatılır.<br />
6. Büyük defterin kapanması demek borç ve alacak toplamının<br />
eşit olması demektir.<br />
7. Yeni yılın açılış kaydı önceki yılın kapanış bilançosundan<br />
yapılır.<br />
8. Açılış kaydından sonra reeskont kayıtları iptal edilir.<br />
9. Ayrılan reeskont kayıtları alacak ve borçların gerçek<br />
değerinin bilançoya yansıtılmasını sağlar.<br />
10.Yevmiye defterine son kayıt yapıldıktan sonra altı çift çizgi<br />
ile kapatılır.<br />
DEĞERLENDİRME<br />
Sorulara verdiğiniz yanıtları parça sonundaki cevap anahtarıyla karşılaştırınız.<br />
Bu faaliyet kapsamında hangi bilgileri kazandığınızı belirleyiniz.<br />
Yanlış cevaplandırdığınız sorularla ilgili konuları tekrar inceleyip öğrenmeye<br />
çalışınız.<br />
114
UYGULAMALI TEST<br />
Kamer Limitet Şirketinin dönem sonu işlemlerinden sonra işlenmiş büyük<br />
defterlerinin durumu aşağıdaki gibidir.<br />
B 100-KASA HS. A B 102-BANKALAR H. A<br />
9.500 5.000 100.000 10.000<br />
30.000<br />
B 121-ALACAK SENET. H. A B 153-TİCARİ MALLAR H. A<br />
70.000 20.000 1.000.000 10.000<br />
290.000<br />
B 191-İNDİRLECEK KDV H. A B 391-HESAPLANAN KDV H. A<br />
60.000 40.000 15.000 80.000<br />
20.000 65.000<br />
B 255-DEMİRBAŞLAR H. A B 190-DEVREDEN KDV H. A<br />
900.000 30.000 30.000<br />
B 500- SERMAYE H. A B 631-PAZ.SATIŞ D.G.H. A<br />
1.164.500 10.000<br />
B 770-GENEL YÖNETİM GİD. H. A B 600-Y.İ.SATIŞLAR H. A<br />
220.000 5.000 900.000 900.000<br />
215.000<br />
115
B 657-REES.FAİZ GİD. H.. A B 642-FAİZ GELİRLERİ H. A<br />
12.000 12.000 30.000 30.000<br />
B 621-SATI.TİC.M.MALİYETİ H. A B 760-PAZ.S.DAĞITIM GİD. H. A<br />
290.000 290.000 10.000 10.000<br />
B 632-GENEL YÖNETİM GİD. H. A B 771-GEN.Y.GİD.YANSITM. H. A<br />
215.000 215.000 215.000 215.000<br />
B 690-DÖNEM KÂR ZARARI HESABI A B 761-PAZ.S.DAĞ.GİD.H. A<br />
930.000 930.000 10.000 10.000<br />
B 370-D.K.<strong>VE</strong>RGİ <strong>VE</strong> YÜK KARŞ. H. A B 692-DÖNEM NET KARI H. A<br />
120.900 282.100 282.100<br />
B 590-DÖNEM NET KARI H. A B 122-AL.SEN.REESKONTU H. A<br />
282.100 12.000<br />
B 360-ÖD.<strong>VE</strong>R.FONLAR HESABI A B 257-BİRİKMİŞ AMORTİSMAN.H A<br />
B 691-D.K.<strong>VE</strong>RGİ <strong>VE</strong> YÜK KARŞ. H. A<br />
120.900 120.900<br />
15.000 180.000<br />
Yukarıda büyük defterlerinin son hali verilen şirketin kesin mizanını, kapanış<br />
bilançosunu ve kapanış kayıtlarını hazırlayınız.<br />
116
PERFORMANS TESTİ<br />
Aşağıda listelenen davranışları, davranışlarınızın her birinde uyguladıysanız evet,<br />
uygulamadıysanız hayır bölümlerini işaretleyiniz.<br />
MODÜL ADI: Envanter işlemleri<br />
UYGULAMA FAALİYETİ: Kesin mizanın<br />
düzenlenerek ilgili kapanış işlemlerinin yapılması<br />
117<br />
ÖĞRENCİNİN<br />
ADI SOYADI:<br />
SINIF <strong>VE</strong> NO:<br />
AÇIKLAMA: Bu faaliyet kapsamında aşağıda listelenen davranışlardan kazandığınız<br />
becerileri E<strong>VE</strong>T ve HAYIR kutucuklarına (X) işareti koyarak kontrol<br />
ediniz.<br />
GÖZLENECEK DAVRANIŞLAR E<strong>VE</strong>T HAYIR<br />
Yaptığınız devir işlemlerinden sonra büyük defterleri işlediniz mi?<br />
Büyük defter sayısını belirlediniz mi?<br />
Hesapların toplamlarını hesap makinesi ile aldınız mı?<br />
Mizana hesapların toplamlarını ve kalanlarını dikkatlice yazdınız<br />
mı?<br />
Yevmiye defterinin toplamlarını aldınız mı?<br />
Aralık ayı kesin mizanının toplamlarını yevmiye defteri ile kontrol<br />
ettiniz mi ?<br />
Kesin mizanın kalanlarına göre kapanış bilançosunu düzenlendiniz<br />
mi?<br />
Yevmiye defterine kapanış kaydını yazdınız mı?<br />
Büyük defterleri toplamlarını kontrol ederek kapattınız mı?<br />
Yeni yıl için bilançonun açılış bilançosu olarak düzenlediniz mı?<br />
Yeni defterlere açılış kaydını yaptınız mı?<br />
Reeskont iptal kayıtlarını yeni defterlere yaptınız mı?<br />
DEĞERLENDİRME<br />
Uygulama faaliyetinde kazandığınız davranışlarda işaretlediğiniz “Evet” ler<br />
kazandığınız becerileri ortaya koyuyor. ”Hayır” larınız için ilgili faaliyetleri tekrarlayınız.<br />
Hepsi “Evet” ise bir sonraki ögrenim faaliyetine geçiniz.
1. BÖLÜM<br />
MODÜL DEĞERLENDİRME<br />
MODÜL DEĞERLENDİRME<br />
Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları cevaplandırarak kendinizi değerlendiriniz.<br />
1. Stoklardaki ürünler hangisi ile takip edilir?<br />
A) Takip çizelgesi<br />
B) Stok kartları<br />
C) Listeler<br />
D) Büyük defter<br />
2. İşletmede kaydı tutulan varlıkların birikmiş amortismanları ve uygulanan amortisman<br />
oranlarını hangi defterden edinebiliriz?<br />
A) Stok Defteri<br />
B) Maliyet Defteri<br />
C) Amortisman Defteri<br />
D) Yevmiye Defteri<br />
3. İşletmenin sermaye hareketlerine ilişkin bilgileri hangi defterden edinebiliriz?<br />
A) Amortisman Defteri<br />
B) Ortaklar Pay Defteri<br />
C) Yevmiye Defteri<br />
D) Maliyet Defteri<br />
4. Alacak ve borç senetlerine envanter sırasında uygulanan reeskontun nedeni nedir?<br />
A) Senedi satmak için<br />
B) Senetlerin bir sonraki günkü değeri için<br />
C) Senedi almak için<br />
D) Senetlerin o günkü değerini bulmak için<br />
5. Envanter defterine neler yazılır?<br />
A) Bilanço ve mizan<br />
B) Sayım sonuçları ve listeler<br />
C) Sayım sonuçları ve bilanço<br />
D) Mizan ve bilanço<br />
6. Hangi işletmeler üç yılda bir sayım yaparlar?<br />
A) Her işletme<br />
B) İşletme defteri tutanlar<br />
C) İmalat yapanlar<br />
D) Eczane ve sanayiciler<br />
118
2. BÖLÜM<br />
Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları cevaplandırarak kendinizi değerlendiriniz.<br />
1. Muhasebe içi envanter işlemlerinde hangisi kullanılmaz.?<br />
A) Sayım sonuçları<br />
B) Aralık Ayı Mizanı<br />
C) Muhasebe Defterleri<br />
D) Açılış Bilançosu<br />
2. Hangisi için envanter kaydı yapılmaz?<br />
A) Borç Senetleri İçin<br />
B) Stoktaki Mallar İçin<br />
C) Unutulan Belgeler İçin<br />
D) Alacak Senetleri İçin<br />
3. Şüpheli alacaklara muhasebenin hangi ilkesi gereğince karşılık ayrılır?<br />
A) Tam açıklama kavramı<br />
B) Kişilik kavramı<br />
C) Dönemsellik kavramı<br />
D) İhtiyatlılık kavramı<br />
4. Dönem sonunda 690 Dönem Kâr Zararı Hesabı 4.000 TL borç kalanı veriyor şirketin<br />
ödemesi gereken kurumlar vergisi ne kadardır?<br />
A) Yoktur.<br />
B) 1.200 TL<br />
C) 1.100 TL<br />
D) 1.400 TL<br />
5. Dönem sonunda şirketinin 7 grup maliyet hesaplarının karşılığı gelen 6.grup maliyet<br />
hesapları 798-Gider Çeşitleri Yansıtma Hesabı’na devir edilmiştir. Sizce şirket hangi<br />
usule göre maliyet hesaplarını kayıt etmektedir?<br />
A) 7/B Seçeneğine Göre<br />
B) 7/A Seçeneğine Göre<br />
C) Maliyet Esasına Göre<br />
D) Tekdüzen Hesap Planına Göre<br />
6. Sebebi bulunamayan kasa farkları daha sonra hangi işleme tabi tutulur?<br />
A) Kâr zarar devir edilir.<br />
B) Bekletilir.<br />
C) Gider yazılır.<br />
D) Gelir yazılır.<br />
7. Düzeltme kayıtlarından sonra hangi tablo hazırlanır?<br />
A) Kesin Mizan<br />
B) Genel Geçici Mizan<br />
C) Gelir Tablosu<br />
D) Bilanço<br />
119
8. Şirketin dönem karından ayrılan vergi karşılıkları daha sonra hangi hesaba devir edilir?<br />
A) Ödenecek Borçları<br />
B) Ödenecek Vergilere<br />
C) Devir Edilmez.<br />
D) Senetlere<br />
DEĞERLENDİRME<br />
Sorulara verdiğiniz yanıtları modül sonundaki cevap anahtarıyla karşılaştırınız.<br />
Bu faaliyet kapsamında hangi bilgileri kazandığınızı belirleyiniz.<br />
120
CEVAP ANAHTARLARI<br />
ÖĞRENME FAALİYETİ 1 CEVAP ANAHTARI<br />
Soru Cevap<br />
1 A<br />
2 B<br />
3 D<br />
4 B<br />
5 C<br />
6 D<br />
7 B<br />
8 C<br />
UYGULAMALI TESTİ 1 CEVAP ANAHTARI<br />
Kasanın envanteri;<br />
…KASA ……………….. <strong>ENVANTER</strong>İ Tarih:31.12.2008<br />
Sıra<br />
No<br />
121<br />
Sayfa No: 1<br />
Cinsi Miktarı Birim Fiyatı Tutarı Not<br />
1 20 TL 2 adet 20 TL 40 TL<br />
2 50 TL 10 adet 50 TL 500 TL<br />
3 100 TL 5 adet 100 TL 500 TL<br />
Toplam 1.040 TL<br />
Alınan çeklerin envanteri;<br />
…ALINAN ÇEKLER……... <strong>ENVANTER</strong>İ Tarih:31.12.2008<br />
Sıra<br />
No<br />
CEVAP ANAHTARLARI<br />
Sayfa No: 1<br />
Cinsi Miktarı Miktarı Tutarı Not<br />
1 2 Ay vadeli 1 adet 500 TL<br />
2 3 Ay vadeli 1 adet 300 TL<br />
Toplam 800 TL
Alacak senetlerinin envanteri;<br />
…ALACAK SENETLERİ. <strong>ENVANTER</strong>İ Tarih:31.12.2008<br />
Sıra<br />
No<br />
Cinsi Miktarı Vadesine<br />
Kalan Süre<br />
122<br />
Sayfa No: 1<br />
Tutarı Not<br />
1 7Ay vadeli 1 adet 10 gün 700 TL<br />
2 3 Ay vadeli 1 adet 30 gün 500 TL<br />
Toplam 1.200 TL<br />
Menkul kıymetlerin envanteri;<br />
…MENKUL KIYMETLER. <strong>ENVANTER</strong>İ Tarih:31.12.2008<br />
Sıra<br />
No<br />
Cinsi Miktarı Alış Bedeli<br />
birim fiyatı<br />
Sayfa No: 1<br />
Tutarı Not<br />
1 Erdemir Hisse Se. 1.000 lot 5 TL 5.000TL<br />
2 Akbank hisse senedi 4.000 lot 6 TL 24.000 TL<br />
Toplam 29.000 TL
Stokların envanteri;<br />
…TİCARİ MALLAAR.. <strong>ENVANTER</strong>İ Tarih:31.12.2008<br />
Sıra<br />
No<br />
123<br />
Sayfa No: 1<br />
Cinsi Miktarı Birim Fiyatı Tutarı Not<br />
1 A Malı 200 m 10 TL 2.000 TL<br />
2 B Malı 500 m 60 TL 30.000 TL<br />
3 C Malı 100 m 40 TL 4.000 TL<br />
4 D Malı 400 m 15 TL 6.000 TL<br />
5 E Malı 800 m 20 TL 16.000 TL<br />
6 F Malı 600 m 30 YTL 18.000 TL<br />
Toplam 76.000 TL<br />
Duran varlıkların envanteri;<br />
Duran varlıkları bu yıl ayrılacak amortismanlar;<br />
İşyeri 1 120.000 TL X % 10 = 12 TL<br />
Taşıt 3 120.000 TL X % 20 = 24 TL<br />
Depo 1 70.000 TL X % 10 = 7 TL<br />
Toplam 43 YTL amortisman bu yıl ayrılacaktır.<br />
şeklinde hesaplanarak demirbaş ve amortisman defterinin 2008 yılı sütununa eklenir.<br />
Duran Varlık<br />
Yıllar<br />
İşyeri 120.000<br />
2008 2009 2010 2011 2012<br />
Seçilen Amortisman Yöntemi Normal Normal Normal Normal Normal<br />
Seçilen Amortisman Oranı % 10 % 10 % 10 % 10 % 10<br />
Ayrılacak Amortisman Tutarı 12
Duran Varlık<br />
Yıllar<br />
Demirbaş 120.000<br />
2008 2009 2010 2011 2012<br />
Seçilen Amortisman Yöntemi Normal Normal Normal Normal Normal<br />
Seçilen Amortisman Oranı %20 %20 %20 %20 %20<br />
Ayrılacak Amortisman Tutarı 14<br />
Duran Varlık<br />
Yıllar<br />
Depo 70.000<br />
2008 2009 2010 2011 2012<br />
Seçilen Amortisman Yöntemi Normal Normal Normal Normal Normal<br />
Seçilen Amortisman Oranı % 10 % 10 % 10 % 10 % 10<br />
Ayrılacak Amortisman Tutarı 7<br />
Borçların envanteri;<br />
…BORÇ SENETLERİ. <strong>ENVANTER</strong>İ Tarih:31.12.2008<br />
Sıra<br />
No<br />
Cinsi Miktarı Vadesine<br />
Kalan Süre<br />
124<br />
Sayfa No: 1<br />
Tutarı Not<br />
1 1 Ay vadeli borç s. 1 adet 20 gün 400 TL<br />
2 5 yıllık banka kredisi 4 yıl 7.000 TL<br />
Toplam 1.100 TL
Özkaynakların envanteri;<br />
…ÖZKAYNAKLARIN <strong>ENVANTER</strong>İ Tarih:31.12.2008<br />
Sıra<br />
No<br />
Ortak Payı Bir Payın<br />
Değeri<br />
125<br />
Sayfa No: 1<br />
Tutarı Not<br />
1 Aysun Karaman 4.000 pay 0,5 TL 2.000 TL<br />
2 Beyhan Can 10.000 pay 0,5 TL 5.000 TL<br />
3 100 YTL 20.000 pay 0,5 TL 10.000 TL<br />
Toplam 17.000 TL<br />
Gelir ve gider hesapları için bir işlem yapılmayacaktır.<br />
Geçen yılın karı 9.000 TL.dir.<br />
Bu döneme ait toplam giderler 1.000 TL<br />
Bu dönemin net gelirleri 5.000 TL’dir.<br />
Şirketin mamul ünitemi yoktur.<br />
ÖĞRENME FAALİYETİ 2CEVAP ANAHTARLARI<br />
Soru Cevap<br />
1 C<br />
2 A<br />
3 C<br />
4 D<br />
5 C<br />
7 D
Soru Doğru/Yanlış<br />
1 D<br />
2 D<br />
3 Y<br />
4 D<br />
5 Y<br />
6 Y<br />
7 Y<br />
8 D<br />
9 Y<br />
10 Y<br />
UYGULAMALI TEST 2 CEVAP ANAHTARI<br />
Örnek; 1. öğrenme faaliyetindeki örneğimizi hesap makinesi kullanarak değerleme<br />
tablosundan alacağımız ölçülere bakarak değerleyelim;<br />
Kasada yapılan sayım sonuçları; Nominal değer ile değerlenir.<br />
2 adet X 20 TL = 40 TL,<br />
10 adet X 50 TL = 500 TL,<br />
5 adet X 100 TL = 500 TL,<br />
Toplam 1.040 TL kasada 31.12.2008 günü bulunan<br />
nakit miktarı bu şekilde listelenir.<br />
KASA Tarih:31.12.2008<br />
<strong>ENVANTER</strong>İ Sayfa:<br />
Sıra No Nakit<br />
Nominal Değeri<br />
Tutar (TL)<br />
Miktarı<br />
(TL)<br />
1 2 adet 20 40<br />
2 10 adet 50 500<br />
3 5 adet 100 500<br />
TOPLAM 1.040<br />
Düzenleyen Firma Yetkilisi<br />
İmza İmza<br />
126
2. Sayılan alınan çekler; Nominal değer ile değerlenir.<br />
1 adet 2 ay vadeli 500 TL<br />
1 adet 3 ay vadeli 300 TL<br />
800 Liralık toplam alınan çek mevcudu belirlenir.<br />
ALINAN ÇEKLERİN Tarih: 31.12.2008<br />
<strong>ENVANTER</strong>İ Sayfa: 1<br />
S.N Vade Nominal Değeri Tutar (TL)<br />
1 2 ay 500 500<br />
2 3 ay 300 300<br />
TOPLAM 800<br />
Düzenleyen Firma Yetkilisi<br />
İmza İmza<br />
3. Alacak Senetlerinin reeskontu hesaplanır; TC Merkez bankasından alınan envanter<br />
günü ilan edilen reeskont oranı % 54 olmuş ve senetlere reeskont hesaplanacaktır.<br />
Reeskont faizi formülü = Nominal Değer X Faiz Oranı X Tahsile Kalan Gün Sayısı<br />
360+ (Faiz Oranı X Tahsile Kalan Gün Sayısı)<br />
7 ay vadeli 700 Liralık alacak senedin aralık ayından sonra 180 gün vadesi kalmıştır.<br />
Buna göre hesaplanacak reeskont faizi şöyle hesaplanacaktır.<br />
ALACAKLARIN Sayfa No: 1<br />
<strong>ENVANTER</strong>İ Tarih: 31.12.2008<br />
Alacağın Cinsi Vadesi Kalan Günü Nominal Değeri Tutarı Reeskontu<br />
Alacak Senedi 7 ay 180 700 700 149<br />
Düzenleyen Firma Yetkilisi<br />
İmza İmza<br />
Aralık ayından sonra kalan gün = 6 aydır. 30 gün ile çarpıldığında 180 gün bulunur.<br />
Senedin tahsiline daha 180 gün vardır. Bu süre için faiz hesaplanacaktır.<br />
Reeskont faizi = 700 TL X 0,54 X 180 gün = 68.040 = 149 TL<br />
360+(0,54 X 180 gün) 457,2<br />
4. Menkul kıymetler o günün kapanış fiyatından değerlenecektir;<br />
Şirketin elinde;<br />
Erdemir hissesinden 1.000 lot olduğu ve alış fiyatının da 5 lira olduğu,<br />
Kardemir hissesinden 2.000 lot olduğu ve alış fiyatının da 2 lira olduğu,<br />
belirlenmiştir.<br />
127
Buna göre; 31.12.2008 günü İMKB’de Erdemir hissesinin 1 lot alım fiyatı 6 liradan,<br />
Kardemir hissesinin alım fiyatı 1liradan kapanmıştır.<br />
Hisse senedinin toplam değeri; 1.000 lot Erdemir hissesi X 6 lira = 6.000 Lira, 2.000<br />
lot kardemir hisse X 1 = 1.000 YTL olmuştur. Envanter defterine senet bu değer üzerinden<br />
yazılacaktır.<br />
MENKUL KIYMETLER Sayfa No: 1<br />
<strong>ENVANTER</strong>İ Tarih: 31.12.2008<br />
Senedin<br />
Cinsi<br />
Kapanış<br />
Değeri<br />
Miktarı<br />
Lot<br />
Alış<br />
Bedeli<br />
128<br />
Alış Tutarı Değerleme<br />
Tutarı<br />
Artış<br />
veya<br />
(Azalış)<br />
Erdemir 6 1.000 5 5.000 6.000 1.000<br />
Kardemir 1 2.000 2 4.000 2.000 (2.000)<br />
Toplam 9.000 8.000 1.000<br />
Düzenleyen Firma Yetkilisi<br />
İmza İmza<br />
5. Stoklar maliyet bedeli ile değerlenecektir;<br />
Maliyet bedeli her cins malın kayıtlı olduğu stok kartından bakılarak miktarın karşısına<br />
yazılmıştır. Buna göre stoktaki malın tutarı aşağıdaki gibi hesaplanacaktır;<br />
TİCARİ MAL Sayfa No: 1<br />
<strong>ENVANTER</strong>İ Tarih: 31.12.2008<br />
Cinsi Miktarı Birim Maliyet Tutar (TL)<br />
A malı 200 metre 10 TL 2.000<br />
B malı 500 metre 60 TL 30.000<br />
C malı 100 metre 40 TL 4.000<br />
D malı 400 metre 15 TL 6.000<br />
E malı 800 metre 20 TL 16.000<br />
D malı 600 metre 30 TL 18.000<br />
TOPLAM 76.000<br />
Düzenleyen Firma Yetkilisi<br />
İmza İmza<br />
Toplam Ticari malın fiili olarak kalan tutarı 76.000 Liradır.
6. İşletmenin binaları hakkında bilgiyi amortisman defterinden edinebiliriz;<br />
Bu yıl da uygulanacak amortisman miktarı hesaplanarak amortisman ve envanter<br />
defterine işlenecektir. Buna göre;<br />
Bu yıl ayrılacak amortismanlar;<br />
İşyeri 1 120.000 TL X % 10 = 12 TL<br />
Taşıt 3 120.000 TL X % 20 = 24 TL<br />
Depo 1 70.000 TL X % 10 = 7 TL şeklinde hesaplanarak listeye eklenir.<br />
DURAN VARLIKLARIN Tarih: 31.12.2008<br />
<strong>ENVANTER</strong>İ Sayfa: 1<br />
Cinsi Miktarı Defter Değeri Birikmiş<br />
Amortisman<br />
129<br />
Ayrılacak<br />
Amortisman<br />
İşyeri 1 adet 120.000 12.000 12.000<br />
Depo 1 adet 70.000 14.000 7.000<br />
Taşıt 3 adet 120.000 24.000 12.000<br />
TOPLAM 31.000<br />
Düzenleyen Firma Yetkilisi<br />
İmza İmza<br />
Bu sene muhasebe kayıtları ile duran varlıkları 31.000 TL amortisman ayrılacaktır.<br />
6. Borç Senetlerinin reeskontu hesaplanır;<br />
Cinsi Vadesi Tutarı Kalan Gün Adedi<br />
Borç Senedi 1 yıl 400 TL 180 1<br />
Banka Kredisi 5 yıl 7.000 TL<br />
Borç Senetleri; TC Merkez bankasından alınan envanter günü ilan edilen reeskont<br />
oranı % 54’tür.<br />
Reeskont faizi formülü = Nominal Değer X Faiz Oranı X Tahsile Kalan Gün Sayısı<br />
360+ (Faiz Oranı X Tahsile Kalan Gün Sayısı)<br />
7 ay vadeli 700 Liralık alacak senedin aralık ayından sonra 180 gün vadesi kalmıştır.<br />
Buna göre hesaplanacak reeskont faizi şöyle hesaplanacaktır.<br />
Aralık ayından sonra kalan gün = 3 aydır. 30 gün ile çarpıldığında 180 gün bulunur.<br />
Senedin tahsiline daha 180 gün vardır. Bu süre için faiz hesaplanacaktır.
Reeskont faizi = 400 TL X 0,54 X 90 gün = 19.440 = 48 TL<br />
360+(0,54 X 90 gün) 408,6<br />
Borçlarin listesi aşağıdaki gibi oluşturulur.<br />
BORÇLARIN Sayfa No: 1<br />
<strong>ENVANTER</strong>İ Tarih: 31.12.2008<br />
Borcun Cinsi Vadesi Kalan Günü Nominal Değeri Tutarı Reeskontu<br />
Borç Senedi 1 yıl 180 400 400 48<br />
Banka Kredisi 5 yıl 800 7.000 7.000<br />
Toplam 7.400 48<br />
Düzenleyen Firma Yetkilisi<br />
İmza İmza<br />
7. Öz kaynakları;<br />
Ortaklar Sermaye Payı Tutarı<br />
Aysun Karaman 4.000 pay 2.000 TL<br />
Beyhan Can 10.000 pay 5.000 TL<br />
Ayşe Duman 20.000 pay 10.000 TL Bir pay 0,500 TL’dir.<br />
SERMAYE Tarih:31.12.2008<br />
<strong>ENVANTER</strong>İ Sayfa:1<br />
Ortaklar Sermaye Payı Bir Payın<br />
Değeri TL<br />
Tutarı<br />
Aysun Karaman 4.000 pay 0,5 kuruş 2.000 TL<br />
Beyhan Can 10.000 pay 0,5 kuruş 5.000 TL<br />
Ayşe Duman 20.000 pay 0,5 kuruş 10.000 TL<br />
TOPLAM 34.000 pay 17.000 TL<br />
Düzenleyen Şirket Yetkilisi<br />
İmza İmza<br />
Geçen yılın karı 9.000 TL.dir.<br />
Bu döneme ait toplam giderler 1.000 TL<br />
Bu dönemin net gelirleri 5.000 TL olarak tespit edilmiştir.<br />
Şirket alım satım faaliyeti yaptığından mamul üretimi yoktur.<br />
130
Listelenen bilgiler aşağıdaki gibi envanter defterine özetlenerek yazılır.<br />
1 31.12.2008 TARİHLİ AKTİFTEKİ DEĞERLER<br />
KASA MEVCUDU 1.040<br />
2 X 20 TL 40<br />
10 X 50 TL 500<br />
5 X 100 TL 500<br />
ALINAN ÇEKLER 800<br />
2 ay vadeli 500 TL 500<br />
3 ay vadeli 300 TL 300<br />
ALACAK SENETLERİ 700<br />
7 ay vadeli 700<br />
Senedin reeskontu (149)<br />
HİSSE SENETLERİ 8.000<br />
Ereğli 1.000 lot X 5 TL 5.000<br />
Kardemir 2.000 lot X 2 TL 4.000<br />
Değer düşüklüğü farkı (1.000)<br />
TİCARİ MALLAR 76.000<br />
A malı 280 m X 10 TL = 2.000<br />
B malı 500 m X 60 TL= 30.000<br />
C malı 100 m X 40 TL= 4.000<br />
D malı 400 m X 15 TL= 6.000<br />
E malı 800 m X 20 TL= 16.000<br />
D malı 600 m X 30 TL= 18.000<br />
DURAN VARLIKLAR 310.000<br />
Işyeri 120.000<br />
Depo 70.000<br />
Taşıt 3 adet X 40.000 TL 120.000<br />
BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR 31.000<br />
Işyeri 120.000<br />
Depo 70.000<br />
Taşıt 3 adet X 40.000 YTL 120.000<br />
131
31.12.2008 TARİHLİ PASİFTEKİ<br />
DEĞERLER 2<br />
YABANCI KAYNAKLAR 7.532<br />
Borç senedi 1yıl vadeli kalan süre 180<br />
gün 400<br />
Banka Kredisi 5 yıl vadeli kalan sür<br />
800 güh 7.000<br />
Borçların reeskontu (48)<br />
ÖZ KAYNAKLAR 25.000<br />
Sermaye 17.000<br />
Aysun Karaman 4.000p X0,5=2.000<br />
Beyhan Can 10.000p X0,5=5.000<br />
Ayşe Duman 20.000pX0,5=10.000<br />
Geçmiş Yıl Karları 9.000<br />
132
ÖĞRENME FAALİYETİ 3 CEVAP ANAHTARI<br />
Soru Cevap<br />
1 B<br />
2 MİZAN<br />
3 A<br />
4 B<br />
5 D<br />
6 C<br />
7 B<br />
8 C<br />
UYGULAMALI TEST 3 CEVAP ANAHTARI<br />
Aktarılan toplam<br />
67<br />
31.12.2008<br />
102-BANKALAR H.<br />
642-FAİZ GELİRLERİ H.<br />
Banka hesabımıza yürütülen faiz<br />
68 31.12.2008<br />
657-REES.FAİZ GİDER.H.<br />
122-AL.SEN.REESK.H.<br />
Alacak senetlerine reeskont ayrılması<br />
69<br />
31.12.2008<br />
770-GENEL YÖNETİM GİD. H.<br />
257-BİRİKMİŞ<br />
AMORTİSMANLAR H.<br />
Demirbaşlara ayrılan amortisman<br />
70<br />
31.12.2008<br />
391-HESAP.KDV H.<br />
191-İNDİRİLE. KDV H.<br />
89<br />
190-DEVRE. KDV H.<br />
360-ÖD.<strong>VE</strong>R.FONL.H.<br />
04-KDV<br />
Ay sonu kdv mahsubu<br />
90<br />
TOPLAM<br />
133<br />
2.234.500<br />
30.000<br />
12.000<br />
180.000<br />
65.000<br />
2.521.500<br />
2.234.500<br />
30.000<br />
12.000<br />
180.000<br />
20.000<br />
30.000<br />
15.000<br />
2.521.500
SATIŞLARIN MALİYETİ TABLOSU<br />
A. Dönem başı mal mevcudu....................................................: -<br />
B. Dönem içi mal alışları tutarı.................................................: 1.000.000<br />
C. Mal alış giderleri tutarı.........................................................: -<br />
D. Mal alış iadeleri tutarı (-).....................................................: (10.000)<br />
E. Mal alış iskontoları tutarı (-).................................................: -<br />
F. Dönem sonu mal mevcudu (-)...............................................: (700.000)<br />
G. SATILAN TİCARİ MAL MALİYETİ.................................: 290.000<br />
Yukaridaki şekilde hesaplanan maliyet aşağıdaki gibi kayıt edilir.<br />
93<br />
Aktarılan toplam<br />
31.12.2008<br />
621- SATILAN TİC. MAL.MALİYETİ<br />
HS.<br />
153-TİC.MALLAR H.<br />
Satılan malın maliyet hesabına devri<br />
TOPLAM<br />
134<br />
2.521.500<br />
290.000<br />
2.811.500<br />
B 100-KASA HS. A B 102-BANKALAR H. A<br />
9.500 5.000 100.000 10.000<br />
30.000<br />
2.521.500<br />
290.000<br />
2.811.500<br />
B 121-ALACAK SENET. H. A B 153-TİCARİ MALLAR H. A<br />
70.000 20.000 1.000.000 10.000<br />
290.000<br />
B 191-İNDİRLECEK KDV H. A B 391-HESAPLANAN KDV H. A<br />
60.000 40.000 15.000 80.000<br />
20.000 65.000<br />
B 255-DEMİRBAŞLAR H. A B 190-DEVREDEN KDV H.<br />
A<br />
900.000 30.000 30.000
B 500- SERMAYE H. A B 760-PAZ.SATIŞ D.G.H. A<br />
1.164.500 10.000<br />
B 770-GENEL YÖNETİM GİD. H. A B 600-Y.İ.SATIŞLAR H. A<br />
40.000 5.000 900 000<br />
180.000<br />
B 621-SATI.TİC.M.MALİYETİ H. A B 642-FAİZ GELİRLERİ H. A<br />
290.000 30.000<br />
B 657-REES.FAİZ GİD. H. A B 122-ALACAK SEN.REESK.H. A<br />
12.000 12.000<br />
B 360-ÖD.<strong>VE</strong>R.<strong>VE</strong> FONL. H. A B 257-BİRİKMİŞ AMORTİSMAN H. A<br />
15.000 180.000<br />
S.N HESAP ADI<br />
Kamer Ltd.Şti. 31.12.2008 Tarihli Aralık Ayı Mizanı<br />
TOPLAM KALAN<br />
BORÇ ALACAK BORÇ ALACAK<br />
1 100-KASA HS. 9.500 5.000 4.500 0<br />
2 102-BANKALAR H. 130.000 10.000 120.000 0<br />
3 121-ALACAK SEN.H. 70.000 20.000 50.000 0<br />
4 122-AL.SEN.REESK.H. 0 12.000 12.000<br />
5 153-TİC.MALLAR H. t1.000.000 300.000 700.000 0<br />
6 255-DEMİRBAŞLAR H. 900.000 0 900.000 0<br />
7 257-BİR. AMORTİSM. 0 180.000 0 180.000<br />
8 190-DEVREDEN KDV 30.000 30.000 0 0<br />
9 191-İNDİRİL. KDV H. 60.000 60.000 0 0<br />
10 391-HESAP. KDV H. 80.000 80.000 0 0<br />
11 360-ÖD.<strong>VE</strong>R.FONLAR 0 15.000 0 15.000<br />
12 500- SERMAYE H. 0 1.164.500 0 1.164.500<br />
13 600-Y.İ.SATIŞLAR H. 0 900.000 0 900.000<br />
14 621-S.T.M.MALİYETİ 290.000 0 290.000<br />
15 642-FAİZ GELİRLERİ 0 30.000 0 30.000<br />
16 657-REES.FAİZ GİD.H. 12.000 0 12.000 0<br />
17 760-<br />
PAZ.SAT.DAĞ.G.H.<br />
10.000 0 10.000 0<br />
18 770-GENEL YÖN.GİD. 220.000 5.000 215.000 0<br />
TOPLAM 2.811.500 2.811.500 2.301.500 2.301.500<br />
135
ÖĞRENME FAALİYETİ 4 CEVAP ANAHTARLARI<br />
Sorular Doğru/Yanlış<br />
1 D<br />
2 Y<br />
3 D<br />
4 Y<br />
5 D<br />
6 D<br />
7 Y<br />
8 Y<br />
9 D<br />
10 Y<br />
UYGULAMALI TEST 4 CEVAP ANAHTARI<br />
Soruda verilen mizanda tespit ettiğimiz 7.grup gider hesapları ve borç kalanları;<br />
760-PAZARLAMA SATIŞ <strong>VE</strong> DAĞITIM GİDERLERİ 10.000<br />
770-GENEL YÖNEMİT GİDERLERİ 215.000<br />
Yansıtması açılacak iki tane hesabımız vardır. Yevmiye defterimize mizanan<br />
toplamına yazarak kayıtlarımıza devam edelim. Varsayalım ki 55. kayıttayız.<br />
55<br />
Aktarılan toplam<br />
31.12.2008<br />
632-GENEL YÖNETİM GİD. HS. (-)<br />
631-PAZ.SATIŞ D.GİD. HS. (-)<br />
771-GEN.Y.GİDERİ<br />
YANSITMA H.<br />
761-P.S.D.G.YANS.HS.<br />
Gelir tablosu gider ve yansıtma<br />
hesaplarının açılması<br />
TOPLAM<br />
136<br />
2.811.500<br />
215.000<br />
10.000<br />
3.036.500<br />
2.811.500<br />
215.000<br />
10.000<br />
3.036.500<br />
Yukarıdaki kayıttan sonra büyük defterlerimizin durumu aşağıdaki gibi olacaktır.<br />
Soruyu hatırlamamız amacı ile tüm gelir ve gider hesaplarını tekrar gözden geçirelim.
B 770-GENEL YÖNETİM GİD. H. A B 600-Y.İ.SATIŞLAR H. A<br />
220.000 5.000 900.000<br />
215.000<br />
B 657-REES.FAİZ GİD. H.. A B 642-FAİZ GELİRLERİ H. A<br />
12.000 30.000<br />
B 621-SATI.TİC.M.MALİYETİ H. A B 760-PAZ.S.DAĞITIM GİD. H. A<br />
290.000 10.000<br />
B 632-GENEL YÖNETİM GİD. H. A B 771-GEN.Y.GİD.YANSITM. H. A<br />
215.000 215.000<br />
B 631-PAZ.S.DAĞITIM GİD. H. A B 761-P.S.D.G. YANSITMA H.. A<br />
10.000 10.000<br />
Yukaridaki gelir ve gider hesaplarına bakarak gelir tablomuzu hazırlayalım. Burada<br />
dikkat etmemiz gerek nokta hep 6.grup hesapları işleme tabi tutacağımızıdır. Bulunan kâr<br />
üzerinden % 20 vergi hesaplanacaktır.<br />
A. BRÜT SATIŞLAR ..........................................................................: 900.000<br />
1. Yürt İçi Satışlar .................. 900.000<br />
B. SATIŞ İNDİRİMLERİ (-) ...............................................................: -<br />
1. Satiştan İskontoları (-).............. -<br />
C. NET SATIŞLAR .............................................................................: 900.000<br />
D. SATIŞLARIN MALİYETİ (-).........................................................: (290.000)<br />
2.Satılan Ticari Mallar Maliyeti (-)...(290.000)<br />
BRÜT SATIŞ KARI ........................................................................: 610.000<br />
E. FAALİYET GİDERLERİ (-) ...........................................................: (225.000)<br />
2.Paz.Satış Dağ. Gid. (-) .................( 10.000)<br />
3.Genel Yönetim Giderleri (-)..........(215.000)<br />
FAALİYET KARI ...........................................................................: 385.000<br />
F. DİĞER FAAL.OLAĞAN GELİR <strong>VE</strong> KARLAR ............................: 30.000<br />
3. Faiz Gelirleri ................................ 30.000<br />
G.DİĞER FAAL.OL. GİDER <strong>VE</strong> ZARARLAR (-) ...........................: (12.000)<br />
5. Rees. Faiz Giderleri ................... 12.000<br />
OLAĞAN KÂR ..............................................................................: 403.000<br />
J. DÖNEM KARI <strong>VE</strong>RGİ <strong>VE</strong> DİĞER YASAL<br />
YÜKÜMLÜLÜKLER KARŞILIĞI (-) ...........................................: 120.900<br />
DÖNEM NET KARI ......................................................................: 282.100<br />
137
56<br />
57<br />
58<br />
Aktarılan toplam<br />
31.12.2008<br />
771-GENEL YÖ. GİD. YAN. H.<br />
761-P.S.D.G.YANS.HS.<br />
770-GEN.Y.GİDERİ H.<br />
760-P.S.DAĞ.GİD.H.<br />
Yansıtma hesaplarının kapatılması<br />
31.12.2008<br />
690-DÖNEM KÂR ZARARI HS.<br />
632-GEN.YÖNE.GİD.<br />
657-REES.FAİZ.GİD.H.<br />
631-PAZ. S.D.GİD. H.<br />
621-SAT.T.M.MALİYETİ<br />
Gider hesaplarının kâr zarara devri<br />
31.12.2008<br />
600-Y.İ. SATIŞLAR H.<br />
642-FAİZ GELİRLERİ H.<br />
690-DÖNEM KÂR<br />
ZARARI HS.<br />
Gelir hesaplarının kâr zarar devir<br />
edilmesi<br />
TOPLAM<br />
138<br />
3.036.500<br />
215.000<br />
10.000<br />
527.000<br />
900.000<br />
30.000<br />
4.718.500<br />
3.036.500<br />
215.000<br />
10.000<br />
215.000<br />
12.000<br />
10.000<br />
290.000<br />
930.000<br />
4.178.500<br />
B 770-GENEL YÖNETİM GİD. H. A B 600-Y.İ.SATIŞLAR H. A<br />
220.000 5.000 900.000 900.000<br />
215.000<br />
B 657-REES.FAİZ GİD. H.. A B 642-FAİZ GELİRLERİ H. A<br />
12.000 12.000 30.000 30.000<br />
B 621-SATI.TİC.M.MALİYETİ H. A B 760-PAZ.S.DAĞITIM GİD. H. A<br />
290.000 290.000 10.000 10.000<br />
B 632-GENEL YÖNETİM GİD. H. A B 771-GEN.Y.GİD.YANSITM. H. A<br />
215.000 215.000 215.000 215.000<br />
B 690-DÖN. KÂR ZARARI HESABI A B 631-PAZ.S.DAĞITIM GİD. H. A<br />
527.000 930.000 10.000 10.000
Gördüğünüz gibi 7. grup hesaplar yansıtmaları ile kapatıldı. Geriye kalan 6. grup gelir<br />
ve gider hesapları gelir tablosu çıkarıldıktan sonra dönem kâr zararına devir edildi.<br />
Hazırlayacağımız mizanda gelir ve gider hesapları kapanmış olarak yer alacaktır.<br />
Bundan sonra gelir tablosunda hesapladığımız vergiye karşılık ayrımamız<br />
gerekmektedir. Şirket şahıs işletmesi ise vergiye karşılık ayrılmaz. Dönem karı 590 ‘a devir<br />
edilir. Çünkü her ortak aldığı kâr payı üzerinde gelir vergisi ödeyecektir.<br />
59<br />
60<br />
Aktarılan toplam<br />
31.12.2008<br />
690-DÖNEM KÂR ZARARI HS.<br />
691-DÖN. K.<strong>VE</strong>RGİ <strong>VE</strong><br />
YAS.YÜK.KARŞ. H.<br />
692-DÖN. NET KARI H<br />
Dönem karından verginin düşülmesi<br />
31.12.2008<br />
692-DÖNEM NET KARI H.<br />
590-DÖNEM NET KARI<br />
<strong>VE</strong>YA ZARARI H.<br />
Dönem net karının bilanço hesabına<br />
devri<br />
TOPLAM<br />
139<br />
4.718.500<br />
403.000<br />
282.100<br />
5.403.600<br />
4.718.500<br />
120.900<br />
282.100<br />
282.100<br />
5.403.600<br />
Vergi karşılıklarını ve bilanço karını kayıt ettikten sonra kâr ile ilgili büyük<br />
defterlerimizin durumu aşağıdaki gibi olacaktır.<br />
B 691-D.K.<strong>VE</strong>RGİ <strong>VE</strong> YÜK KARŞ. H. A B 692-DÖNEM NET KARI H. A<br />
120.900 282.100 282.100<br />
B 590-DÖNEM NET KARI H. A B 122-AL.SEN.REESKONTU H. A<br />
282.100 12.000<br />
B 360-ÖD.<strong>VE</strong>R.FONLAR HESABI A B 257-BİRİKMİŞ AMORTİSMAN.H A<br />
15.000 180.000<br />
Yukarıdaki işlemden sonra büyük defterlerimizi kontrol etmek ve kapanış bilançosunu<br />
hazırlayabilmek için Aralık ayına ait kesin mizanı düzenlememiz gerekir.
ÖĞRENME FAALİYETİ 5 CEVAP ANAHTARLARI<br />
Sorular Doğru/Yanlış<br />
1 D<br />
2 Y<br />
3 Y<br />
4 D<br />
5 D<br />
6 D<br />
7 D<br />
8 D<br />
9 D<br />
10 D<br />
UYGULAMALI TEST 5 CEVAP ANAHTARI<br />
Büyük defterlerimizin toplamlarını aldıktan sonra yapacağınız tablonun aşağıdaki<br />
gibidir.<br />
Kamer Ltd.Şti. 31.12.2008 Tarihli Aralık Ayı Kesin Mizanı<br />
S.N HESAP ADI<br />
TOPLAM<br />
BORÇ ALACAK<br />
KALAN<br />
BORÇ ALACAK<br />
1 100-KASA HS. 9.500 5.000 4.500 0<br />
2 102-BANKALAR H. 130.000 10.000 120.000 0<br />
3 121-ALACAK SEN.H. 70.000 20.000 50.000 0<br />
4 122-AL.SEN.REESK.H.(-) 0 12.000 12.000<br />
5 153-TİC.MALLAR H. 1.000.000 300.000 700.000 0<br />
6 255-DEMİRBAŞLAR H. 900.000 0 900.000 0<br />
7 257-BİR. AMORTİSM. (-) 0 180.000 0 180.000<br />
8 190-DEVREDEN KDV 30.000 30.000 0 0<br />
9 191-İNDİRİL. KDV H. 60.000 60.000 0 0<br />
10 370-D. K.V. <strong>VE</strong> D. Y. Y. KRŞ. H 0 120.900 0 120.900<br />
11 391-HESAP. KDV H. 80.000 80.000 0 0<br />
12 360-ÖD.<strong>VE</strong>R.FONLAR 0 15.000 0 15.000<br />
13 500- SERMAYE H. 0 1.164.500 0 1.164.500<br />
14 600-Y.İ.SATIŞLAR H. 900.000 900.000 0 0<br />
15 621-S.T.M.MALİYETİ(-) 290.000 290.000 0 0<br />
16 642-FAİZ GELİRLERİ 30.000 30.000 0 0<br />
17 657-REES.FAİZ GİD.H. (-) 12.000 12.000 0 0<br />
18 760-PAZ.SAT.DAĞ.G.H. 10.000 10.000 0 0<br />
19 770-GENEL YÖN.GİD. 220.000 220.000 0 0<br />
20 771-GEN.YÖN.YANS. 220.000 220.000 0 0<br />
21 761-P.S.DAĞITIM YAN. 10.000 10.000 0 0<br />
22 631-PAZ.SAT.DAĞ.G.H. (-) 10.000 10.000 0 0<br />
23 632-GENEL YÖN.GİD. (-) 220.000 220.000 0 0<br />
24 690-DÖNEM K/Z H. 930.000 930.000 0 0<br />
25 691-D.K.V. <strong>VE</strong> YK. KRŞ.H.(-) 120.900 120.900 120.900 120.900<br />
26 692-DÖNEM NET K.H. 282.100 282.100 0 0<br />
27 590-DÖNEM NET K. H. 0 282.100 0 282.100<br />
TOPLAM 2.932.400 2.932.400 1.895.400 1.895.400<br />
140
Kesin mizanın borç kalanındaki kalanları aktife, alacak kalanlarındaki hesapları pasife<br />
yazalım.<br />
AKTİF KAMER TİCARET İŞLETMESİ 31.12.2008 TARİHLİ KAPANIŞ BİLANÇOSU PASİF<br />
I.DÖNEN VARLIKLAR 862.500 III.KISA VAD. YAB. KAY. 135.900<br />
10.HAZIR DEĞERLER 124.500 36.ÖD.<strong>VE</strong>RGİ. 135.900<br />
100.KASA 4.500 360.ÖD.<strong>VE</strong>RGİ. 15.000<br />
102.BANKA 120.000 370.D.K.V.KARŞ. 120.900<br />
12.TİCARİ ALACAKLAR 38.000 V.ÖZ KAYNAKLAR 1.446.600<br />
121.ALAC.SEN. 50.000 50.ÖD.SERMAYE 1.164.500<br />
122.A.S.REES. (12.000) 500.SERMAYE 1.164.500<br />
15.STOKLAR 700.000 59.DÖNEM NET K/Z. 282.100<br />
153.TİCARİ MAL 700.000 590.D.NET KARI 282.100<br />
II.DURAN VARLIKLAR 720.000<br />
25.MADDİ DUR. VAR. 720.000<br />
255.DEMİRBAŞL. 900.000<br />
257.B.AMOR. (180.000)<br />
AKTİF TOPLAMI 1.582.500 PASİF TOPLAMI 1.582.500<br />
Yönetim Kurulu Üyeleri<br />
Aykut Can Bilge Kamer<br />
Kapanış bilançosunda görünen büyük defterleri ters yevmiye kaydı yaparak<br />
kapatalım.<br />
141
61<br />
1<br />
2<br />
3<br />
Aktarılan toplam<br />
31.12.2008<br />
500- SERMAYE<br />
360-ÖD.<strong>VE</strong>R.FONL.HS.<br />
370-D.K.<strong>VE</strong>R.ve D.Y.Y. KRŞ. HS.<br />
590-DÖNEM NET KARI H.<br />
257-BİRİKMİŞ AMORTİS.H.<br />
122-AL.SEN.REESKONTU H.<br />
100-KASA HS.<br />
102-BANKALAR HS.<br />
121-ALACAK SEN.HS.<br />
153-TİC.MALLAR H.<br />
255-DEMİRBAŞ.H.<br />
Dönem son kapanış kaydı.<br />
TOPLAM<br />
Yeni yılda tekrar açılış kaydı kapatılan hesaplarla yapılır;<br />
1.01.2009<br />
100-KASA HS.<br />
102-BANKALAR HS.<br />
121-ALACAK SEN.HS.<br />
153-TİC.MALLAR H.<br />
255-DEMİRBAŞ.H.<br />
500- SERMAYE<br />
360-ÖD.<strong>VE</strong>R.FONL.HS.<br />
370-D.KAR.V.ve D.Y.Y.<br />
KARŞILIĞI HS.<br />
590-DÖNEM NET K. H.<br />
257-BİRİKMİŞ A. H.<br />
122-AL.SEN.REES. H.<br />
Açılış kaydı<br />
1.01.2009<br />
122-ALACAK. SN. REES. H.<br />
647-REES. FAİZ GEL.H.<br />
Alacak senetleri reeskontunun iptali<br />
TOPLAM<br />
142<br />
2.811.500<br />
1.164.500<br />
15.000<br />
120.900<br />
282.100<br />
180.000<br />
12.000<br />
4.586.000<br />
4.500<br />
120.000<br />
50.000<br />
700.000<br />
900.000<br />
12.000<br />
1.786.500<br />
2.811.500<br />
4.500<br />
120.000<br />
50.000<br />
700.000<br />
900.000<br />
4.586.000<br />
1.164.500<br />
15.000<br />
120.900<br />
282.100<br />
180.000<br />
12.000<br />
12.000<br />
1.786.500
MODÜL DEĞERLENDİRME 1 CEVAP ANAHTARI<br />
Soru Cevap<br />
1 B<br />
2 C<br />
3 B<br />
4 D<br />
5 C<br />
6 D<br />
MODÜL DEĞERLENDİRME 2 CEVAP ANAHTARI<br />
Soru Cevap<br />
1 D<br />
2 C<br />
3 D<br />
4 A<br />
5 A<br />
6 A<br />
7 C<br />
8 B<br />
143
ÖNERİLEN KAYNAKLAR<br />
ÖNERİLEN KAYNAKLAR<br />
Vergi Kanunları,<br />
Muhasebe Usul ve Esasları Genel Tebliğleri,<br />
www.gib.com.tr.<br />
144
KAYNAKÇA<br />
ATAY, Tezcan, Dönemsonu Envanter ve Değerleme İşlemleri Kitabı,<br />
SMMMO Yayınları, Ankara 2003.<br />
BOZAN, Osman, Muhasebe Teknikleri Ders Kitabı, Tutibay Yayınları,<br />
Ankara 2000.<br />
ERTÜRK, Ekrem, Muhasebe Teknikleri Kitabı, Kaya Matbaacılık, İstanbul<br />
2004.<br />
BULUT Semra, Yayınlanmamış Ders Notları, Ankara 2006.<br />
CAN, Ayfer, Yayınlanmamış Ders Notları, Ankara 2006.<br />
ÖZDEMİR, Filiz, Yayınlanmamış Ders Notları, İstanbul 2006.<br />
www.tbb.org.tr,<br />
www.alomaliye.com<br />
KAYNAKÇA<br />
145