Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
lerini otlatan bir çobanmış. Kavalından başka<br />
bir varlığı olmayan yoksul bir çoban. Gündüz<br />
kayadan kayaya hoplayan boynuzlu, sakallı<br />
kara keçilerini gözler, yamacın mis kokulu<br />
kekiklerini yiyen sürünün titrek meleyişlerine<br />
kulak kabartırdı. Kavalı Endymion'un biricik<br />
dostu, sırdaşıydı. Dağlarda yapayalnız yaşamanın<br />
verdiği hürlük, açıklık duygusunu da,<br />
kalabalık şehirlerde oturan hemcinslerine özlemini<br />
de hep bu kavala söylerdi. Endymion'un<br />
kavalı yalnız çobanın sevincini, özlemini<br />
söylemekle kalmaz, kara dorukların, yeşil<br />
çimenlerin, bulut bulut yapraklarıyla sağa, sola<br />
serpilmiş ağaçların, cıvıl cıvıl akan suların<br />
da seslerini duyururdu.<br />
Bu ıssız dağlarda Endymion'u ne gündüz<br />
kavalını üflerken, ne gece taze çayırın üstüne<br />
uzanıp sere serpe uyurken kimsecikler görmezdi.<br />
Yalnız, ay ışığı görürdü onun gürbüz<br />
bedenini, erkekçe güzelliğini. Ay tanrıçası Selene,<br />
Endymion'a baka baka, gönül vermiş<br />
ona. Her gece üzerine eğilir, gümüş ışığıyla<br />
onu sarıp çayırın üstüne yatınca kollarını sevgilisine<br />
açardı. Selene de gökte ne zaman doğarsa,<br />
nerede doğarsa, hemen çobanına koşar,<br />
gövdesini ışınlanyla sarar, öperdi.<br />
Ne var ki, Selene bazı gece daha çok, bazı<br />
gece daha az kalırdı sevgilisinin yanında.<br />
Ayın Endymion'la hiç birleşmedigi karanlık<br />
geceler de vardı. Onlar Beşparmakların dorukları<br />
gibi kara, korkulu bir bekleyiş içinde<br />
geçerdi. Ama bu bekleyiş uzun sürmez, ilk ay<br />
gökte gözüktü mü, Endymion'la Selene gene<br />
kavuşurlar, denizden yeni çıkmış balıklar kadar<br />
serin, diri, parıltılı gövdelerini birbirlerine<br />
degdirirlerdi. Her buluşmada ilk defa buluşuyormuş<br />
gibi olurlar, hiç tatmadıkları bir tadı<br />
dudaklarında eme eme duyamazlardı. Her<br />
öpüşte gövdeleri daha da aydınlanır, tepeden<br />
tırnağa nur kesilirdi, Endymion'la Selene için<br />
sevgi, ışığın ta kendisiydi.<br />
Ölümsüz tanrılar kimi zaman kıskanır insanların<br />
mutluluğunu. Sevgiyle insanların bir<br />
çeşit ölümsüzlüğe ermelerini, tanrılara denk<br />
gelmelerini istemezler de ondan. Ama tanrıların<br />
tanrısı Zeus, Selene ile Endymion'un<br />
bu hep yenilenen bitimsiz sevgilerinden hoşlanmış,<br />
Beşparmak dağlarının yoksul çobanına<br />
bir armağan vermeyi kurmuş. Dile benden<br />
ne dilersen, demiş ona. Endymion da<br />
I.OS<br />
ne dilesin, ölümsüz bir uykuyla uyumayı dilemiş.<br />
O gün bugün Beşparmak dorukları ay ışığında<br />
karlı gibi ağarır. Ulu çamları uyuyan ve<br />
ışıklı düşler gören insanlara benzer. Nereden<br />
geldiği belirsiz bir esintiyle yaprakları ürperir,<br />
fısıldaşır zaman zaman. Ay ışığı göklere parmak<br />
uzatan doruklardan aşağı şu şırıltısı gibi<br />
şarıl şarıl akar. Yamaçlarda çobanların yaktığı<br />
ateşler mavi mavi tellenen ince dumanlar<br />
salar. Endymion'un kavalı yankılanır kayadan<br />
kayaya. Hep aynı sestir o, dağların ıssızlığını,<br />
insanların özlemini söyler. Ayın çevresinde<br />
yıldızlar kıpırdaşır. Gökler sanki yırtılmış, açılmıştır.<br />
Beşparmak'ların çobanı Endymion'un<br />
ışıklı, ölümsüz mutluluğunu gözümüzle görebiliriz.<br />
Entoria. Roma'da Saturnus tapınağının kuruluş<br />
nedenini açıklamak için Erigone örneği<br />
üzerine uydurulmuş bir efsane (Erigone).<br />
Tanrı Saturnus, İtalya'da bulunduğu Altın<br />
Çağda İkarios adlı bir köylünün kızı Entorlii<br />
ile birleşmiş, biri lanus, dört oğlu olmuş. İkarios'a<br />
da üzüm kütügüyle şarabı bağışlamış.<br />
Ama Roma köylüleri bunun kıymetini bilme<br />
dikleri için, tanrı veba salmış ortalığa, sonun<br />
da Roma'lılar Capitolium tepesinin eteğinde<br />
Saturnus'a bir tapınak kurmakla yatıştırmışlar<br />
tanrıyı (Saturnus, lanus).<br />
Enyalios. Savaş tanrı Ares'in ek adlarından<br />
biri.<br />
Enyo. Savaş tanrı Ares'in çevresinde bulunan<br />
bir tanrıça. Çokluk, onun Ares'in kızı olduğu<br />
söylenir, Hesiodos, Phorkys'le Keto'nun<br />
kızları Graia (Kocakarı)'lardan biri sayar<br />
onu (Theog. 273). Homeros ise Ares'<br />
in yanından ayrılmayan ve "iller yıkan" bir<br />
tanrıça olarak tanımlar ve şöyle der (İl. V,<br />
592):<br />
... Başlarında Ares vardı, bir de ulu Enyo,<br />
amansız kavganın dizginini elinde tutardı o.<br />
Eos. Homeros'un "gül parmaklı" diye tanımlayıp<br />
destanlarının hemen her bölümünün<br />
başında andığı şafak tanrıça Eos'u, Hesiodos<br />
Titan soylu Theia ile Hyperion'un birleşmesinden<br />
doğmuş ve Helios (Güneş) ile<br />
Selene (Ay) tanrıların kardeşi olarak gösterir