Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
irdenbire kabarır, taşar o ırmak,<br />
akar hızla, yıkar sınırlarını,<br />
tutamaz onu üst üste yığılı toprak,<br />
bol çiçekli bahçelerin duvarları tutamaz<br />
onu,<br />
gelir, yok eder insanların el emeğini.<br />
Troya'hlarm sıraları Tydeus oğlunun elinde<br />
oluyordu iste böyle darmadağın,<br />
çok kalabalıktılar, ama dayanamıyorlardt.<br />
Diomedes, Lykia'k yiğit Pandaros tarafından<br />
yaralanınca büsbütün kudurur, art arda<br />
altı Troya'h öldürür, iki esir aldıktan sonra<br />
Pandaros'u da tepeler (V, 290 vd.), Aineias'ı,<br />
iki insanın kaldıramayacağı kadar ağır<br />
bir taşla yaralar, o sırada oğlunun yardımına<br />
koşan Aphrodite ile çarpışır.<br />
Aphrodite ile yetinmez, Ares'i de yaralar<br />
Diomedes (V, 855 vd.). Destan boyunca savaşta<br />
da, karada da ön planda görürüz Diomedes'i.<br />
Odysseus'la birlikte gece keşfe çıkar,<br />
Troya'h gözcü Dolon'u öldürürler (X,<br />
272-279), öldürmeden önce de birçok sırlar<br />
alırlar ağzından. Sonra Trakya'lıların kampından<br />
geçerken, korkunç bir katliam yaparlar,<br />
önderlerleri Rhesos'u öldürüp, atlarını<br />
alıp götürürler.<br />
Diomedes, taşkın canlı da olsa, yasa, töre<br />
bilmez bir yiğit değildir. Glaukos'la çarpışmaktan<br />
vazgeçmekle konukluk kurallarına<br />
saygısını belirtir (İl. VI, 12 vd.) (Glaukos, Bellerophontes).<br />
llyada'dan sonraki destanlarda<br />
Odysseus'la birlikte Lemnos'a gidip Philokte-<br />
'tes'i aradıkları anlatılır (Philoktetes). Troya<br />
savaşı bitip de Argos'a dönünce kendisini aldatan<br />
karısı Aigialeia'nın kurduğu tuzaktan<br />
zor kurtulmuş. Bu ceza ona yaraladığı Aphrodite'den<br />
gelmeymiş.<br />
Diorfiedes "Thebai'ye Karşı Yediler" destanında<br />
da rol oynar. Babası Tydeus Adrastos'un<br />
damadı olmak bakımından bu seferde<br />
ön planda savaşmış ve büyük bir ün kazanmıştı.<br />
At adam Kheiron tarafından yetiştirilen<br />
Diomedes de dedesi Adrastos'tan Argos tahtını<br />
miras aldıktan sonra, babasının öcünü almak<br />
üzere Epigon'lar seferine katılır. Diomedes<br />
gücü kuvveti ve gözüpekligiyle Yunan efsanesinde<br />
Herakles'ten hemen sonra gelen<br />
üstün bir yiğit sayılır.<br />
Dione. Hesiodos Dione'yi Okeanos'la<br />
Tethys'ten dogma üç bin Okeanos kızı ara<br />
DİONYSOS<br />
sında sayar (Theog. 253). Homeros destanlarında<br />
bu tanrıça Zeus'Ia evlenerek Aphrodite'nin<br />
anası olur. Güzellik tanrıçası oğlu Alneias'i<br />
korumak için savaşa karışıp da Diomedes'in<br />
kargısıyla yaralanınca, Dione onu<br />
tam bir ana şefkatiyle sarar, öğütler verir, yarasını<br />
iyi eder (İl. V, 370 vd.):<br />
Aphrodite, anası Dione'nin kapandı<br />
dizlerine.<br />
Dione kollarıyla sardı kızını, okşadı diller<br />
döktü:<br />
"Hangi tanrı kıydı sana, yavrucuğum,<br />
göz göre göre bir kötülük mü işledin ki?"<br />
Karşılık verdi cilveli Aphrodite, dedi ki:<br />
"Tydeus oğlu, taşkın canlı Diomedes vurdu<br />
beni,<br />
sevgili oğlumu, Alneias'ı çekiyordum<br />
savaştan;<br />
tekmil insanlar arasında onu severim en<br />
çok.<br />
Kavga Troya'Ularla Akha'lar arasında değil<br />
artık,<br />
Danao'lar başladı ölümsüzlerle<br />
çarpışmaya".<br />
Karşılık verdi yüce tanrıça Dione, dedi ki:<br />
"Aldırma kızım, sık dişini, bağrına taş bas.<br />
Biz Olympos'ta saray kurmuş tanrılar<br />
çok çektik insanlardan,<br />
epey de çektirdik birbirimize...<br />
Diomedes'i de gök gözlü Athena saldı senin<br />
üstüne.<br />
Ama şunu bilmiyor Tydeus'un o çılgın oğlu:<br />
Ölümsüzlerle savaşan insan çok yaşamaz".<br />
Böyle dedi, sildi iki eliyle<br />
Aphrodite'nin bileğindeki özü,<br />
yara iyi oldu, ağır acılar dindi.<br />
Dionysos. Dionysos adındaki tanrının ilkçağ<br />
din, efsane, sanat ve yazınında ne denli<br />
bir yer tuttuğunu Apollon'a ayırdığımız bölümün<br />
girişinde tanımlamaya çalıştık. Sabahattin<br />
Eyuboglu'nun Fransız bilgini Mario Meunier'nin<br />
çevirisinden dilimize aktardığı "Bakkha'lar"<br />
kitabının önsözünde söylediği gibi,<br />
"Euripides'in bu tragedyası eski Yunanistan'<br />
da Dionysos dininin İncil'i yerinde" idi. Biz<br />
de, dinsel kişiliği dal budak salmış, tapımı çeşitli<br />
ve ayrıntılı inanç ve görüşleri, insanlığın<br />
derine giden birçok düşüncelerini bir araya<br />
toplayıp yansıtan bu tanrının incelenmesine<br />
"Bakkha'lar" oyunundan aldığımız bir parçayla<br />
başlamak istiyoruz. İnanıyoruz ki, bu<br />
parçanın gereğince yorumlanması bize Di-