Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
u t\r ıı IN ı:3<br />
Ben ne bir dağlı ne bir çobanım<br />
Oklarından sakınılmaz tanrıyım<br />
Koca Zeus'tur babam<br />
Geçmişi, bugünü, geleceği<br />
Benimle bildi herkes, benimle bilir<br />
Saz tellerine ben verdim seslerini<br />
ilaçlar yaptım yabanıl otlardan<br />
Ama bana çare değil şimdi hiçbiri<br />
Kimden kaçıyorsun öyle sen<br />
Asıl sensin benim avcım<br />
Beni sen vurdun can evimden".<br />
Tavşan koşuyor, durmadan koşuyordu<br />
Ardında av köpeği ter içinde<br />
Boynunu uzatmış, yetişmek üzere<br />
Birinde umut vardı, birinde korku<br />
Tavşan ensesinde nefesler duyuyordu<br />
Çünkü ışık gibi saran tanrıyı<br />
Sevinin kanatlarıydı.<br />
Gücü kalmamıştı artık Defne'nin<br />
Koşamıyordu kaçamıyordu<br />
Sapsarı, yalvardı babasına<br />
Pene'nin suları üstünde gezdirip gözlerini<br />
"Cezasını çekiyorum güzelliğimin<br />
Irmakların gücü de sen gibi tanrısalsa<br />
Ne yap yap değiştir beni<br />
Başka bir biçime koy baba".<br />
Yalvarması daha bitmemişti ki<br />
Bir gevşeklik sardı her yerini<br />
Örtüldü göğüs yaprakla<br />
Kolları, saçları dal oluverdi.<br />
Avcı kollarına aldığı zaman<br />
Kalbi çarpıyordu Defne'nin<br />
Taze yaprakların altından.<br />
Yazık dedi tanrı çok yazık<br />
Saramadan yitirdim seni<br />
Bari benim ağacım ol da<br />
Yaprakların çelenk olsun kahramanlara<br />
Ezgilerde, türkülerde anılsın bundan sonra<br />
Yan yana adlarımız<br />
Yazık dedi tanrı çok yazık.<br />
Daphnis. Öldükten sonra tannlaştırılan Sicilyalı<br />
sığırtmaç. Çoban şiirinin kurucusu sayıldığı<br />
için, Theokritos da, Vergilius da onun<br />
adına şiirler yazdıkları gibi, Daphnis adını bu<br />
türün bir simgesi olarak da kullanırlar. Öyküsü<br />
şudur: Daphnis tanrı Hermes'le bir<br />
nympha'nın ogluymuş. Doğar doğmaz anası<br />
onu defne ağaçlarından bir koruluğa bırakmış,<br />
periler de alıp büyütmüşler, çoban olarak<br />
yetiştirmişler. Daphnis öyle güzel, öyle<br />
yakışıklıymış ki, nympha'lar da, kır tanrıları<br />
da tutkunmuş ona. Pan Daphnis'e kaval çalw><br />
Sürülerini otlatırken Daphnis ya kaval çalar,<br />
ya da kendi uydurduğu türküleri çagırırmış.<br />
Ama genç yaşında canına kıymış. Nedeni de<br />
şu: Daphnis Nomia adlı bir çoban kızıyla sevişirmiş.<br />
Nomla'ya ömrü oldukça sadık kalacağına<br />
söz vermiş, ama kral kızı güzel çobanı<br />
bir gece sarhoş edip baştan çıkarmış, yatmış<br />
onunla. Öfkeye kapılan Nomia sevgilisinin iki<br />
gözünü kör etmiş. Daphnis de bir sürü dokunaklı<br />
yas türküleri çağırır, güzel dünyayı göremediğine<br />
bir türlü katlanamazmtş. Öyle ki,<br />
sonunda bir uçuruma atmış kendini ve ölmüş.<br />
Söylentiye göre, babası Hermes bir kayaya<br />
ya da bir pınara döndürmüş onu. Her<br />
yıl bu pınarın önünde sunular sunulurmuş bu<br />
çoban tanrıya.<br />
Vergilius'un Beşinci Sığırtmaç türküsünde<br />
iki çoban Mopsus'la Menalcas şöyle anarlar<br />
Daphnis'i (Çan yayınları, 1. Z. Eyuboglu çevirisi):<br />
Yok olmuş artık Daphnis, nympha'lar<br />
Onun yürekler acısı ölümüne ağlamışlar,<br />
Bir tek güdücü bile o acı günlerde<br />
Sürmemiş boğalarını ırmaklara,<br />
Soğuk sulara, ey Daphnis.<br />
Evet, o günler ırmaktan ne bir yudum su<br />
içen,<br />
Ne de bir tutam ot yiyen sürü olmuş<br />
Otlaklardan.<br />
Ey Daphnis, inlemiş o gün senin ölümüne<br />
Afrika'nın aslanları bile.<br />
Dardanos. Atlas'ın kızı Elektra ile Zeus'un<br />
oğlu (Tab. 16). Dardanos Samothrake (Semendirek)<br />
adasında kardeşi lasion'la birlikte<br />
yaşarmış, ama lasion ölüp adayı da su basınca,<br />
bir sal üstünde karşıki kıyıya, yani Anadolu<br />
toprağına göçmek zorunda kalmış. Orada<br />
kral olan Teuker iyi karşılamış onu. Teuker<br />
bölgenin en büyük ırmağı Skamandros'la en<br />
büyük dağı İdaia'nın ogluymuş. Dardanos'a<br />
Teuker kızı Batieia'yı vermiş ve öldükten sonra<br />
da tahtını. Dardanos kendi adını taşıyan<br />
bir şehir kurmuş - bugün Çanakkale'nin biraz<br />
ötesinde Troya yolunda Dardanos tepesi<br />
diye bu tepe gösterilir - ve ülkeye kral olduktan<br />
sonra bütün bölgeye Dardanos adı verilmiş.<br />
Dardanos böylece Troya kral soyunun<br />
atası olmuştur. Ayrıca Samothrake'den Kabir'ler<br />
(Kabirler) myster'lerini, giderek Kybele<br />
kültünü Phrygia'ya getirmiş olduğu söyle