Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Apollon birden onu karşıladı.<br />
Görmüştü tanrıçayı Pergamos kalesinden,<br />
istiyordu zafer Troya'lıların olsun.<br />
Karşıladı meşe ağacı altında.<br />
ÖnceZeus'un oğlu kral Apollon dedi ki:<br />
Ne diye geldin Olympos'tan ulu Zeus'un<br />
kızı,<br />
Söyle hadi, niyetin ne,<br />
nereye götürür seni ulu yüreğin?<br />
Oymak zaferi mi vermek istersin<br />
Danaolara?<br />
Kırılan Troya'lılara acımazsın, bilirim,<br />
Gel,dinle beni, en hayırlısı bu:<br />
Gel de günlük savaşa ara verelim...<br />
Aklınıza esmiş, ölümsüz tanrıçalar, belli,<br />
Gönlünüz bu şehri yok etmek ister.<br />
Apollon Hektor'a gönülden kılavuz ve koruyucu<br />
olur, Athena'nın Troya'lı yiğidi aldatarak<br />
öldürmek için kurduğu pis düzen karşısında<br />
Apollon'un tutumu öyle isnacadır ki,<br />
bayağı dokunur insana. Hektor'Ia yüz yüze<br />
gelir, başka kılığa girmek, kendini saklamak<br />
gereksinmesini duymaz. Hektor güvenle sorar<br />
ona (İl. V, 247 vd.):<br />
Kimsin sen, sevgili tanrı, kimsin sen?..<br />
İda'dan bir savaş ortağı gönderdi sana<br />
Kronos oğlu,<br />
yanında durup seni koruyacak, kendine<br />
gel hadi,<br />
Altın kılıçlı Phoibos Apollon 'u gönderdi,<br />
na buradayım, gör, bak işte,<br />
öteden beri korurum seni de, yüksek<br />
kentini de.<br />
Hektor'Ia Akhilleus arasındaki son ve korkunç<br />
çarpışma başlayınca dört döner Hektor'un<br />
çevresinde, onu kurtarmak için (İl.<br />
XX,443vd.):<br />
Akhileus korkunç çığlıklarla atıldı öne,<br />
Hektor'u öldürmek için yanıp tutuşuyordu.<br />
Ama Phoibos Apollon kaçırdı Hektor'u,<br />
sakladı koyu bir bulutun arkasına,<br />
bir tanrı için işten bile değildi bu.<br />
Zeus Akhilleus'la Hektor'un ecelini tartıya<br />
koyup Hektor'un ölümü ağır basınca, Apollon<br />
da Hektor'u kaderine bırakmak zorunda<br />
kalır ve tanrılara karşı bir tanrı ağzından hiç<br />
duyulmamış bu eşsiz eleştiriyi dile getirir (İl<br />
XXIV, 33 vd.):<br />
Phoibos Apollon ölümsüzlere şöyle dedi:<br />
Amansız tanrılar, işiniz gücünüz kötülükte,<br />
Ölüyken bile yüreğiniz varmıyor onu<br />
kurtarmaya,<br />
onu görmesin mi karısı, anası, çocuğu,<br />
görmesin mi babası Priamos, Troya halkı,<br />
alıp saygı göstermesinler mi ölüsüne,<br />
yakmasınlar, ateş payını vermesinler mi?<br />
Siz şu uğursuz Akhilleus'u<br />
tutuyorsunuz demek<br />
Oysa bilmez o töresince düşünmesini,<br />
yumuşar bir yürek taşımaz göğsünde,<br />
azgın bir aslan gibidir tıpkı,<br />
bir güzel doyurmak için karnını,<br />
gelir saldırır insan kuzusuna.<br />
Akhilleus da sıyrıldı tıpkı onun gibi<br />
her türlü acıma duygusundan,<br />
insanlara saygıdan çekti kendini...<br />
İyi bir şey mi bu, güzel bir şey mi?<br />
Bu güzelim uygarca sözlere Hera gene bir<br />
sürü safsata ile karşılık verir: "Oymak tanrı,<br />
kötülerin dostu" der. Tanrılar arasında bu eşine<br />
rastlanmaz iyilik, kötülük tartışması da ışık<br />
tanrının yenilgisiyle biter. Apollon ne yapsın,<br />
Aphrodite İle birlikte Hektor'un ölüsünü korumaktan<br />
başka çare bulamaz (II. XXII, 185<br />
vd.):<br />
Aphrodite kovuyordu köpekleri yanından,<br />
Zeus 'un kızı, gece, gündüz,<br />
gül kokulu tanrısal bir yağ sürmüştü<br />
ölünün bedenine,<br />
Akhilleus onu sürüklerken yüzülmesin<br />
diye derisi.<br />
Phoibos Apollon, gökten ovaya<br />
onun için kara bir bulut indirmişti,<br />
gözden kaçırmıştı ölünün kapladığı yeri,<br />
güneşin gücü, gövdesini saran deriyi<br />
vakitsiz kurutsun İstemiyordu.<br />
Apollon'un llyada'da oynadığı bu rol onu<br />
OIympos tanrılarından büsbütün ayırmakta,<br />
bambaşka bir ahlak görüşü olan bir dünyanın,<br />
yani Anadolu'nun tanrısı olarak karşımıza<br />
çıkarmaktadır.<br />
Lykia'da sürdürülen arkeolojik araştırmalar<br />
bu tezi gün geçtikçe pekiştirmektedir. Ksanthos,<br />
Patara ve birçok anıtları gün ışığına yeni<br />
çıkarılıp, Apollon'la Artemis'in anası Leto'nun<br />
bölgede büyük bir yer tuttuğunu açığa<br />
vuran Letoon kutsal merkezi bu üç tanrının<br />
Anadolu topraklarına ne denli kök saldığını<br />
kanıtlar. Lykia yazısının çözümü de bir gün<br />
başarılırsa, varsayımlarımızın hepsinin somut<br />
birer gerçek olacağı umulabilir. Ama bir başka<br />
yönden de bakılınca ışık tanrı Apollon'la<br />
Lykia arasında sıkı sıkıya bağlantı kurulabilir.