Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Eteokles'in sürdüğü Polyneikes Adrastos'un<br />
konuğudur ve kardeşinden öç almak için yardım<br />
istemektedir. Amphiaraos bu seferin yıkımla<br />
sonuçlanacağını, kendisinin de sağ<br />
dönmeyeceğini bilir, hem katılmak istemez,<br />
hem de Adrastos'u vazgeçirmeye çalışır.<br />
Ama Polyneikes Eriphyle'yi baştan çıkarır:<br />
Kadmos'la evlenirken Harmonia'ya tanrıların<br />
düğün hediyesi olarak verdikleri gerdanlığı<br />
armağan eder ona. Kadın büsbütün Polyneikes'le<br />
Adrastos'tan yana döner, kocasını zorlar<br />
sefere katılmaya. Amphiaraos verdiği sözü<br />
tutmak zorundadır, sefere çıkar. Ama gitmeden<br />
önce oğullarına yemin ettirir: Analarından<br />
öç alacaklardır.<br />
Yolda başlarına gelen bazı olaylardan<br />
(Hypsipyle, Ophettes) sonra, Yedilerin düzenledikleri<br />
Nemea yarışmalarında Amphiaraos<br />
atlama ve disk atmada birinci gelir. Thebai'ye<br />
varınca önderlerin her biri şehrin bir<br />
kapısına dayanır. Aiskhylos'un ölmez eseri<br />
"Thebai'ye Karşı Yediler" tragedyasında Amphiaraos<br />
hem akıllı, hem yiğit bir adam olarak<br />
tanımlanır (576 vd.):<br />
Sonra kardeşine, güçlü Polyneikes'e<br />
çevirir bakışlarını;<br />
iki kez çağırır onu adını heceleyerek<br />
ve şu sözler dökülür ağzından:<br />
"Güzel iş doğrusu bu yaptığın,<br />
tanrıların seveceği, torunlarının<br />
övünecekleri<br />
şanlı şerefli bir iş:<br />
Bir yabancı orduyu üstlerine salıp<br />
atalarının yurdunu, soyunun tanrılarını<br />
perişan etmek!<br />
Hangi dava insana ana sütünü kurutma<br />
hakkını verir?<br />
Kılıçla fethedeceğin yurt toprağı mı<br />
destek olacak senin davana?<br />
Bana gelince, ben düşman ülkesinde saklı<br />
kâhin,<br />
ben bu toprağı besleyeceğim ölü bedenimle.<br />
Çarpışalım: Şerefsiz olmayacak beni .<br />
bekleyen ölüm!"<br />
Böyle söyledi kâhin, kalın tunç kalkanını<br />
kaldırıp göğsüne.<br />
Hiçbir arma yoktu kalkanında;<br />
çünkü o kahraman görünmek değil,<br />
kahraman olmak istiyordu.<br />
Derin kazıyor yüreğinin<br />
derin düşünceler yetiştiren toprağını.<br />
Böylesi bir insana hem akıllı, hem yiğit<br />
34<br />
hasımlar göndermelisin derim ben:<br />
Tanrılara saygılı olandan korkulur.<br />
Düşman kardeşler Eteokles ile Polyneikes<br />
birbirlerini öldürünce, şehir kurtulur, ama<br />
korkunç bir bozgun başlamıştır. Amphiaraos<br />
tsmenos ırmağının kıyılarına doğru kaçar ve<br />
tam düşmanı Periklymenos ona yetişecekken,<br />
Zeus'un saldığı bir şimşekle toprak yarılır<br />
ve ünlü kâhini atları, arabasıyla yutar.<br />
Amphiaraos'un toprağa gömüldüğü yer Pausanias<br />
zamanında da gösterilirmiş. Zeus bu<br />
tanrı sözcüsüne ölümsüzlük bağışlamış: Attika'da<br />
Oropos denilen bir yerde kâhinliğini<br />
sürdürürmüş.<br />
Amphiktyon. Deukalion ile Pyrrha'nın oğlu,<br />
Hellen'in kardeşi (Tab. 20). Kızıyla evlendiği<br />
Atina'lı kral Kranaos'u tahtından atarak<br />
yerine geçmiş, on yıl krallık ettikten sonra<br />
kendisi de Erikhthonios tarafından sürülmüş.<br />
Efsaneye göre Attika başkentini tanrıça Athena'ya<br />
adayıp ona Atina adını veren ve<br />
Dionysos'u Attika'da ilk konuklayan bu kraldır.<br />
Yunan kentleri arasında dinsel birlikler halinde<br />
kurulup, belli zamanlarda bütün kentlerin<br />
elçilerini bir araya getiren "amphiktyonia"lara<br />
adını veren de oymuş.<br />
Amphilokhos. Ünlü kâhin Amphiaraos ile<br />
Eriphyle'nin oğlu, Aikmaion'un küçük kardeşi<br />
(Tab. 23). Epigon'lar seferine katıldığı,<br />
ama anası Eriphyle'nin öldürülmesinde bir<br />
rol oynamadığı sanılır, çünkü Alkmaion gibi<br />
Erinys'lerin saldırısına uğramaz (Alkmaion).<br />
Adı Ilyada'da geçmediği halde, Troya seferine<br />
katıldığı ve özellikle dönüş efsanelerinde<br />
rol oynadığı görülür: Troya düştükten sonra,<br />
babası gibi tanrı sözcüsü ve falcı olan Amphilokhos<br />
Anadolu'da kalır, Kalkhas'la birlikte<br />
birçok kehanet merkezleri kurarlar (Kalkhas).<br />
Efsaneye göre Amphilokhos Kilikya'da (Seyhan<br />
bölgesinde) Mallos şehrini kurar, ama<br />
oranın krallığını kendisi gibi kâhin olan Mopsos<br />
ile paylaşamadığından, onunla kavgaya<br />
tutuşur. Bu çarpışmada her ikisi de can verir<br />
(Mopsos).<br />
Amphinomos. Penelopeia'nın talipleri arasında<br />
en aklı başında olanıdır. Durgun ve öl-