Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
\ı ı r.<br />
Altis. Olympia şehrinin yöresinde Zeus'a<br />
adanmış kutsal orman. Ünlü yontucu Pheidias'ın<br />
atelyesi bu korulukta imiş.<br />
Amaltheia. Birçok efsanelere göre, Amaltheia<br />
Rheia'nın, çocuklannı doğar doğmaz<br />
yutan Kronos'tan kurtulup Girit'e kaçırdığı<br />
Zeus'a dadılık eden nymphanın adıdır. Amaltheia<br />
çocuğu İda dağındaki bir mağaraya götürmüş<br />
ve orada bir keçinin sütüyle beslemiş.<br />
Bu keçi Helios'tan dogma korkunç bir yaratıkmış,<br />
Titanlar ondan öylesine korkarlarmış<br />
ki Gaia onu Girit mağaralarında saklamak zorunda<br />
kalmış. Zeus sonradan bu keçinin postu<br />
ile Aigis kalkanını yapmış. Başka bir geleneğe<br />
göre Amaltheia asıl bu keçinin adıdır.<br />
Tanrı çocuk o kadar güçlüymüş ki sütninesinin<br />
bir boynuzunu kırmış ve bunu kendisine<br />
bakan nympha'lara verip içini diledikleri gibi<br />
doldurabileceklerini söylemiş. Böylece her<br />
türlü yemişle dolan boynuz "Bolluk Boynuzu"<br />
oluvermiş.<br />
Amata. Latium kralı Latinus'un eşi. Kızı Lavinia'yı<br />
Rutul'lar kralı Turnus'a vermek istiyordu.<br />
Ne var ki Aeneas İtalya'ya ayak basınca<br />
kral Latinus kızını onunla evlendirmeye<br />
karar verdi. Troya'lılara düşman olan Amata<br />
Turnus'u Aeneas'a savaş açmaya itti. Savaş<br />
Rutul'lar için korkunç bir yenilgi ile sonuçlanıp<br />
Turnus da ölünce, Amata kendi canına<br />
kıydı.<br />
Roma'da Vesta rahibeleri, başrahip Pontifex<br />
Maximus tarafından görev başına getirildikleri<br />
gün Amata adıyla anılırlardı.<br />
Amazon. Anadolu'nun mythos'a katkıları<br />
salt efsane, uydurulmuş masal değildir. Anadolu<br />
kaynaklı efsanelerin hemen hepsi olmuş<br />
olayları yansıtır, yaşamış kişileri konu alır. Bu<br />
yüzdendir ki bir gerçek payı ve tarihsel bir nitelik<br />
taşırlar. İzlerine destanlarda olduğu kadar,<br />
tarihçilerin ve coğrafyacıların eserlerinde<br />
rastlamamız bunu kanıtlar. Amazon'lar bu<br />
gerçeğin en belirgin örneğidir, çünkü efsaneleri<br />
yalnız bir olayı değil, bütün bir düzeni dile<br />
getirir. Anadolu bin yıllarca anaerkil bir toplum<br />
düzeni içinde yaşamış ve bu düzenin simgesi<br />
olan Ana Tanrıça'ya değişik adlarla tapınmıştır.<br />
Amazon'lar işte bu düzenin kalıntılarıdır,<br />
babaerkil özellikte ve nitelikte olan<br />
Yunan mythos'unu bu kadar etkilemiş olmaları<br />
da ondandır.<br />
Amazon'lardan dem vuran en eski kaynak<br />
Homeros'tur: "Erkek gibi Amazon'lar" der<br />
ve Bellerophontes'in onları yendiğini belirtir<br />
(Bellerophontes). Troya'nın önündeki bir tepede<br />
mezarı bulunan Myrrhine ise tanrılaşmış<br />
bir kahramana benzer, çünkü halk arasında<br />
adı başka, tanrılarca başkadır (Myrina).<br />
Efsaneye göre Amazon'lar savaş tanrı Ares<br />
ile Harmonia'nın (ya da Aphrodite'nin) kızları<br />
sayılır. Savaşçı karakterleri böylece kaynaklarından<br />
da belli olan bu kadınlar ok ve<br />
yaydan başka bir de "labrys" denilen iki ağızlı<br />
baltayı silah olarak kullanırlar. Bu baltaya<br />
hem Girit'te, hem Hitit kabartmalarında rastlanır.<br />
Amazon'ların at üstünde savaşmaları,<br />
atı yalnız arabaya koşmak için kullanan ilk<br />
Yunanlıları özellikle etkilemiş olsa gerek. Homeros'ta<br />
Myrina'ya "çok zıplayan, yüksek atlayan"<br />
denmesi acaba atlı bir tanrıça olmasından<br />
mıdır? Amazon'ların yayıldığı bölgelerle<br />
Hitit'lerin bulunduğu bölgelerin birbirini<br />
tutması da dikkati çekmekte. Amazon'ların<br />
Anadolu topraklarında bir Hitit kalıntısı, ya<br />
da Hitit'lerle ilgili bir anı olabileceği varsayımını<br />
bazı bilginlerde, özellikle Halikarnas Balıkçısı'nda<br />
uyandırmıştır.<br />
Amazon adının kökeni de yazarlarca şöyle<br />
açıklanır: A-mazon, yani memesiz demekmiş,<br />
adın nedeni de bu savaşçı kadınların yayı<br />
göğüslerine rahatça dayayabilmek için bir<br />
memelerini kesip çıkarmaları imiş. Amazon'ların<br />
erkek gibi oluşu, savaşçı bir kadın<br />
topluluğu olmalarından ileri gelir. Başlarında<br />
hiçbir erkek bulunmadan kendi kendilerini<br />
yöneten Amazon'lar önder olarak bir kraliçe<br />
tanırlar, nitekim birçok kraliçelerinin adı geçer<br />
efsanede. Erkekleri yanlarında köle ya da<br />
uşak olarak bulundururlar, onlarla cinsel alışveriş<br />
kurup çocuk doğururlar, ama erkek çocuklarını<br />
sakat eder ya da öldürürler, yalnız<br />
kız çocuklarını yetiştirip aralarına alırlar. Bu<br />
tutum Anadolu'ya gelen Yunanlıları çok şaşırttığı<br />
içindir ki, Amazon'ları anlatmakla bitiremezler.<br />
Yurtlan üstüne kaynaklar birbirlerini pek<br />
tutmaz. Çoğu efsanelerde Amazon'lar Karadeniz'de<br />
Thermodon (Terme) çayının kıyısında<br />
Themiskyra şehrini kurmuşlar ve orada