Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Eros'un kendisinin herhalde" demiş, "ne<br />
mutlu seni doğuran anaya, seni emziren sütnineye!<br />
Kız kardeşlerin de seni görmekle sevinirler.<br />
Annen, sütninen, kardeşlerin mutlu,<br />
ama gelin olarak sana varan kız onlardan yüz<br />
kere, bin kere daha mutlu. Nice zevkler tadacaktır<br />
o! Bugüne değin evlenmedinse, gel bir<br />
ize varalım; yok, bir gelinle gerdeğe girdinse,<br />
yine de sevişelim şuracıkta, duyacağımız<br />
zevk hırsızlama bir zevk olsun".<br />
Salmakis böyle demiş. Ama çocukluk çağından<br />
yeni çıkmış olan Hermaphroditos çekingen,<br />
sıkılgan bir gençti. O ana kadar böyle<br />
şeyleri hiç aklından geçirmemişti. Yanakları<br />
utançla kızardı. "Git oradan!" diye öte dürttü<br />
peri kızını. Salmakis, içi acıyla burkularak,<br />
bir çalının ardına çekilip gizlendi. Kendini ıssız<br />
yerde yapayalnız bilen genç önce ayağını<br />
suda çalkaladı, sonra soyundu, çırılçıplak göle<br />
daldı.<br />
Dibi görünen serin suda bir fildişi heykel gibi<br />
yüzüyordu. Peri kızının gözleri arzu ateşiyle<br />
yanıp çaktı. "Artık benimsin!" diye bir sevinç<br />
çığlığı saldı ve kınından sıyrılan bir kılıç<br />
gibi çıplak ve parlak gövdesiyle göle atladı.<br />
Hermaphroditos'u elleri, kolları, bacaklarıyla<br />
sarmiş, acıtırcasına kavramıştı. Dudaklarını<br />
dudaklarına kenetlemişti. Nasıl yılan, pençeline<br />
düştüğü kartala büklüm büklüm dolanırdı,<br />
nasıl denizin dibinde ahtapot, dokunaçlarıyla<br />
tuttuğu balığı fırıl fırıl kavrarsa, Salmakis<br />
de delikanlıyı öyle sarıp bağrına basıyor, döne<br />
döne suyun dibine çekiyordu.<br />
Hermaphroditos kurtulayım die çırpınırken,<br />
peri kızı, tanrılara seslenmiş, "Size yalvarırım,<br />
ikimizi birbirimize kavuşturun!" diye<br />
yakarmış. Tanrılar dileğini yerine getirmişler:<br />
Kızla erkeğin iki gövdesini bir tek gövdede<br />
birleştirmişler, öyle ki, o gövde ne erkek, ne<br />
dişi, aynı zamanda hem erkek, hem dişi olmuş.<br />
Batıda "hünsa" anlamına gelen "hermafrodit"<br />
sözü işte bu efsaneden gelir.<br />
Bugün Bardakçı'da Kaplankaya denilen<br />
yüksek bir tepe vardır. Hermes ve Aphrodile'nin<br />
tapınakları olsa olsa bu tepenin üzerinde<br />
olabilirdi. Tepenin denize inen yamacında<br />
dikilitaşlara, anıtlara, dolmenlere benzeyen<br />
dev kayalar yükselir. Bu dik dorukların arasında<br />
yer yer yeşil kadife gibi çimen parçaları<br />
göverir. Denize varınca, kimi kumsalla, kimi<br />
cilalı taşlarla çevrili berrak, tabii havuzlar vardır.<br />
Taşlar bu havuzları kemerler ve köprü<br />
cüklerle aşarlar; taşların altından denize girer<br />
ve irili ufaklı beş, altı havuzu dolaşırlar. Salmakis<br />
gölü bu havuzlar olsa gerek.<br />
Bu efsane nasıl doğdu, neden doğdu? diye<br />
soracak olursak, ilkçağ masalcıları Salmakis<br />
gölünün suyunda gevşetici, erkeklik gücünü<br />
azaltıcı bir özellik vardı da ondan diye karşılık<br />
verirler. Belki yalan, belki gerçek, bilemiyoruz.<br />
Masalda gerçek aranmaz ki, şiirinin tadına<br />
vanlır yalnız.<br />
Salmoneus. Deukalion'la Pyrrha'nın soyundan<br />
Aiolos'la Enarete'nin oğlu (Tab. 20,<br />
22). Gençliği Tesalya'da geçen Salmoneus<br />
güneybatı Yunanistan'da Elis'e yerleşmiş ve<br />
Salmone diye bir şehir kurmuş. İlk karısı Alkl<br />
dike'den Tyro adlı bir kızı olmuş, karısı ölünce<br />
de Sidero ile evlenmiş. Sidero üvey kızı<br />
Tyro'ya eziyet etmiş (Tyro).<br />
Salmoneus kendini beğenmiş, haddini bil<br />
mez bir adammış. Zeus'la boy ölçüşmeyekalkmış,<br />
tanrı gibi gök gürletecegim diye<br />
tunçla döşediği bir yol açmış, üstünden demir<br />
tekerlekli bir araba geçirmiş, araba ağır zincirler<br />
sürüklüyormuş arkasından. Böylece gü<br />
rültü patırtıyla giderken bir yandan da şimşek<br />
niyetine yanan çeraglar salıyormuş sağa, sola.<br />
Zeus bu ölçüsüzlüğe içerlemiş, gökten<br />
yağdırdığı yıldırımla hem Salmoneus ve arabasını,<br />
hem de Salmone kentini yakıp yok etmiş.<br />
Sangarios. Sangarios, Sakarya ırmağının<br />
Yunanca adıdır. Bütün ırmaklar gibi o da<br />
Okeanos'la Tethys'in oğlu sayılır. Troya kraliçesi<br />
Hekabe onun kızıymış derlerdi. Sangarios'un<br />
adı birçok efsanelere karışmıştır, en<br />
ünlü ve önemlisi tanrıça Kybete ile ilgili kızı<br />
Nana ve Agdistis efsanesidir.<br />
Sarpedon. (1) Bellerophontes'in kızı Laodameia'nın<br />
koynuna tanrı Zeus girer, bu biı<br />
leşmeden de Sarpedon doğar (Tab. 25). Sarpedon<br />
llyada'da Troya savaş ortaklarının en<br />
ünlüsü, en insanıdır, onun dramı I lek<br />
tor'unkinden aşağı kalmaz. Bu Zeus oğlu bu,<br />
bir çıkar gütmeden, sırf Anadolu topraklarını<br />
saldırıya karşı korumak için gelmiştir ta uzak<br />
Iykia'dan, tanrı Apollon'un yönettiği ışık ol<br />
.