Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
tir. Destanlarda Poseidon'a verilen sıfat<br />
"Enosigaios" yani yeri sarsan, titretendir. Poseidon<br />
elinde tuttuğu üçlü yabayla yalnız dalgaları<br />
kabartıp denizi altüstü etmekle kalmaz,<br />
çepeçevre sardığı topraklan da sarsar. Güçlü<br />
bir tanrıdır, Zeus'la boy ölçüşmekten çekinmez,<br />
onun buyruklarına baş eğmekten hoşlanmadığı<br />
gibi, öbür tanrılarla birlik olup tanrılar<br />
babasını zincire vurmaya bile kalkışmıştır<br />
(İl. I, 400). Troya savaşında keyfine göre kimi<br />
zaman Akhaları, kimi zaman Troyalıları<br />
tutar ve Zeus'a şöyle meydan okur (İl. XV,<br />
185 vd.):<br />
Yiğitliğine yiğittir, bilirim onu (Zeus'u),<br />
ama beni küçümsemek ne oluyor eşitim ben<br />
onunla,<br />
bana zorla baş eğdirecek olan o mu?<br />
Rhea doğurdu Zeus'u, beni, ölülere<br />
hükmeden Hades'i,<br />
dünya üçe bölündü, üçümüz de aldık<br />
payımızı,<br />
kura çekildi, köpüklü deniz düştü bana,<br />
her zaman orada oturayım diye...<br />
Zeus'a bulutlar arasında engin gök düştü.<br />
Ama toprakla koca Olympos'tan herkesin<br />
payı var,<br />
bu yüzden yaşamam ben Zeus'un keyfince,<br />
gücü varsa, rahat otursun kendi payında,<br />
ülkesinde,<br />
korkutmasın elleriyle, alçak yerine komasın<br />
beni.<br />
Olympos'ta oturmaktan da pek hoşlanmaz,<br />
çok daha büyük bir rol oynadığı Odysseia<br />
destanında onu Habeşistan'a gider ve gelir<br />
görürüz (Od. I, 22 vd.):<br />
Poseidon uzakta oturan Yüzü Yanıklara<br />
gitmişti o gün,<br />
dünyanın en ucundaki insanlardır Yüzü<br />
Yanıklar,<br />
ikiye bölünmüşler, kimi batan günde<br />
oturur, kimi doğan günde,<br />
kurbanlık boğa ile koç almaya gitmişti<br />
oraya,<br />
orada dalmıştı şölende gönül eğlendirmeye.<br />
Poseidon Odysseus'a karşı dinmez bir kin<br />
besler. Bunun nedeni de oğlu Polyphemos'un<br />
tek gözünü kör etmesidir (Polyphemos).<br />
Yüzü Yanıklardan dönüşünde deniz<br />
tanrı Odysseus'u bir sal üstünde görür, kendi<br />
kendine öfkeli öfkeli konuştuktan sonra eyleme<br />
geçer (Od. V, 291 vd.):<br />
252<br />
Böyle dedi, yığdı bulutları üst üste<br />
bir anda allak bullak etti denizi,<br />
üçlü yabasını tutuyordu elinde,<br />
salıverdi çeşitli yellerin kasırgasını tekmil,<br />
toprağı, denizi kapladı bulutlarla,<br />
karanlık boşandı göklerden,<br />
Euros'la Notos ve uluyan Zephyros,<br />
ve koca dalgalarla açık gökten kopan<br />
Boreas<br />
estiler dört bir yandan boğuşa boğuşa.<br />
Zeus'un buyruğuyla Odysseus'un İthake'ye<br />
dönmesini önleyemeyince, bu kez onu kurtaran<br />
Phaiaklar üstüne yağdırır öfkesini (Phaiaklar).<br />
Adının geçtiği başlıca efsaneler şunlardır:<br />
Apollon'la birlikte Troya surunun yapılmasını<br />
üzerine alır, Laomedon sözleşilen ücreti öde^<br />
meyince denizden bir canavar salar kıyılara<br />
(Laomedon, Hesione). Laokoon'un ölümüne<br />
de gene bir deniz canavarı sebep olur (Laokoon).<br />
Poseidon yakınlarının ya da tuttuğu<br />
kimselerin yakarmalarını dinler, dileklerini<br />
hiç şaşmadan gerçekleştirir (Hippolytos).<br />
Birçok şehirlerin koruyucusu olmak için<br />
başka tanrılarla yarışmaya girdiği ve çokluk<br />
onlara yenildiği görülür: Örneğin Atina halkı<br />
Poseidon'un tuzlu gölü yerine Athena'nın<br />
zeytin ağacını seçer (Kekrops).<br />
Poseidon'un aşkları da efsane konusu olmuştur.<br />
Asıl karısı Amphitrite ile denizin altındaki<br />
sarayda - ki bu saray Ege kıyılarında<br />
İmroz ya da Tenedos'un dip yarlarında bilinir<br />
- rahat bir ömür sürer. Ne var ki ürettiği döller<br />
hep dev, azman ya da yamyamdır. Amphitrite'den<br />
çocuğu olmamıştır.<br />
Priamos. Laomedon'un oğlu, Troya kralı<br />
Priamos kral olarak da, baba olarak da büyük<br />
bir rol oynar Ilyada destanında. Karısı Hekabe<br />
kadar ünlü, dramı onunki kadar dokunaklıdır.<br />
Troya kral soyunun doğrudan doğruya vârisidir<br />
Priamos (Tab. 16), babası Laomedon,<br />
anası da ırmak tann Skamandros'un kızı olarak<br />
gösterilen Strymo'dur. Ama atalarıyla değil,<br />
asıl kendi sayısız oğul ve kızlarıyla da ün<br />
salmıştır. Oğlu Hektor'un ölüsünü istemek<br />
için Akhilleus'a gittiğinde kendi söyler elli çocuk<br />
yetiştirdiğini ve hepsinin gözü önünde bir<br />
bir öldüğünü (İl. XXIV, 495-500).