Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
ilana getirdiği canavarlardan biridir (Tab. 6):<br />
Hesiodos'a göre, Hera'nın beslediği bu aslan<br />
Nemela bölgesine korku salmaktaydı ki, Herakles<br />
onun hakkından geldi (Ekhldna, Henıkles).<br />
Nemesis. Nemesis hem soyut bir kavramı<br />
simgeler, hem de tanrısal bir varlık olarak<br />
canlandırılır. Hesiodos'a göre Gece tanrıça<br />
Nyks'in kızıdır. Zeus ona tutulur, ama Nemesis<br />
tanrıdan kaçmak için bin bir biçime girer,<br />
sonunda bir kaz olur, tanrı da kuğu kuşu biçiminde<br />
onunla birleşir. Nemesis'ten doğan yumurtanın<br />
Leda'nın eline geçtiği ve Helene ile<br />
Dioskurların bu yumurtadan çıktıkları anlatılır<br />
(Leda). '<br />
Kavram olarak Nemesis tanrısal öcü simgeler,<br />
kimi zaman Erinyslere karışır, ama çokluk<br />
İnsanlarda ölçüsüzlüğü, kendine ve talihine<br />
aşın güveni cezalandıran varlık olarak gösterilir.<br />
Ate ile Hybris'in hemen ardından gelir.<br />
Bu nitelik de tragedyada büyük bir rol oynar.<br />
Marathon'a yakın küçük bir Attika kentinde<br />
Nemesis'in bir tapınağı varmış, tapınaktaki<br />
tanrıça heykelini ünlü heykeltıraş Pheidias<br />
Paros mermerinden yontmuş. Bu mermeri<br />
Persler Atina'yı aldıktan sonar zafer anıtı olarak<br />
dikmeye hazırlanırken, Nemesis ölçüsüz<br />
gururlarını cezalandırmış; mermer de böylece<br />
tanrıçanın heykelini yontmaya yaramış.<br />
Neoptolemos. Adı yeni savaşçı anlamına<br />
gelen Neoptolemos Akhilleus'un oğludur.<br />
Onu kız kılığında Skyros kralı Lykomedes'in<br />
hareminde bulunduğu sıralarda üretmişti. Akhilleus<br />
orada Pyrrha adıyla saklandığı için,<br />
oğluna Neoptolemos'tan başka Pyrrhos (yani<br />
kızıl saçlı) adı verilmiş (Akhilîeus).<br />
Babası Troya savaşına gidince, Neoptolemos'<br />
u dedesi Lykomedes yetiştirir. Akhilîeus<br />
öldükten sonra da Troya şehrinin ancak oğlu<br />
lavaşa katılırsa düşeceği üstüne bir fal çıkmış,<br />
delikanlıyı alıp getirmek üzere de elçiler<br />
gönderilmiş. Bunlar Neoptolemos'la birlikte<br />
Iroya'ya giderken Lemnos adasında durak<br />
vermişler, orada Akhilleus'un oğlu hasta olan<br />
Philoktetes'i Troya'ya gelmeye kandırmış<br />
(Philokktetes). Troya'da Akha ordusu Neoplolemos'u<br />
coşkuyla karşılamış, yiğit babası<br />
gibi yararlık göstererek Telephos'nn oğlu<br />
Euryplos'u öldürmüş ve adını taşıyan bir sa-<br />
vaş oyunu (pyrrhike) düzenlemiş. Troya .ılın<br />
da bulunup şehrin ele geçmesine yardım<br />
eden savaşçılardandır. Şehir düştükten sonra<br />
Hektor'un oğlu Astyanaks'ı surdan aşağı atarak<br />
öldürür ve Andromakhe'yi esir olarak alır<br />
(Andromakhe). Babasını anmak üzere de<br />
mezarı üstünde Priamos kızı Polyksene'yi<br />
kurban eder (Polyksene).<br />
Neoptolemos savaş dönüşü Epir bölgesine<br />
yerleşir. Peleus'un ülkesine dönmeyip de<br />
Epir'e yerleşmesinin nedeni üstüne efsaneler<br />
birbirini tutmaz. Neoptolemos birçok efsanelerde<br />
Hermione'nin kocası olarak gösterilir.<br />
Ama Menelaos kızından çocuğu olmadığı<br />
halde, Andormakhe'den üç oğlu olmuş. Bunu<br />
kıskanan Hermione'nin teyze oğlu ve nişanlısı<br />
Orestes eliyle Neoptolemos'u öldürmesi<br />
tragedya yazarlarının işledikleri bir motif<br />
olmuştur (Hermione, Orestes).<br />
Nephele. (1) Athamas'ın birinci karısı,<br />
Phriksos'la Helle'nin anaları (Atharnas). Athamas<br />
lno ile evlenmek için Nephele'yl b< ><br />
şar, bulut tanrıça da çocuklarını kurtaracak<br />
altın postlu koçu gönderir onlara (Helle).<br />
(2) Bulutu simgeleyen bir varlık olarak INV<br />
phele'nin İksion efsanesinde adı geçer. İksi<br />
on, Hera'ya âşıktır, muradına ermemesi için<br />
Zeus Hera biçiminde bir bulut yaratır ve İksi<br />
on'un onunla birleşmesini sağlar. Bu Nephele<br />
Kentaur'ların anası olur (İksion, Kentaur'<br />
lar).<br />
(3) Aristophanes'in "Nephelai" (Bulutlar)<br />
adlı komedyasında bulutlar birer kadın olarak<br />
simgelenmiştir, bunlar Okeanos kızlarıdır, kimi<br />
zaman Olympos'un tepesinde, kimi zaman<br />
Okeanos'un kıyılarında, Batı Kızları'nın<br />
bahçlerinde otururlar. Sokrates ve genellikle<br />
filozoflarla alay ettiği bu oyunda Aristophanes<br />
belki de halk masallarından ve onlardan<br />
alınmış motiflerden esinlenmiştir.<br />
Nereus - Nereus Kızları. Nereus Deniz<br />
İhtiyarlarından biridir, Gaia'nın Pontos'la yani<br />
Toprak'ın Deniz'le birleşmesinden doğmuştur<br />
(Tab. 6). Hesiodos şöyle tanıtır onu<br />
(Theog. 233 vd.):<br />
DEniz doğru sözlü Nereus'u yarattı:<br />
En büyüğüdür o bütün çocuklarının,<br />
babacan tanrı derler ona