Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
ni dillere destan olacak biçimde yetiştirir:<br />
Ona avlanmayı ve savaşmayı öğrettiği gibi,<br />
müzik, ahlak ve hekimlik dersleri de verir.<br />
Akhilleus'un üstün yeteneklerini, Tesalya'nın<br />
Pelion dağı eteklerindeki mağarada hocası<br />
Kheiron'la geçirdiği eğitim yıllarına borçludur.<br />
Kherion'un ölümü Herakles'in elinden<br />
olur. Kronos, deniz perisi Philyra'yla birleşmek<br />
için bir at biçimine girmiş derlerdi, Kheiron'un<br />
da at adam olarak dogması ondanmış.<br />
Ne var ki tanrı oğlu olduğundan ölümsüzmüş.<br />
Herakles kendisine saldıran at<br />
adamları püskürtünce oklarından biri Kheiron'un<br />
etine saplanmış. Yarasının iyileşmeyeceğini<br />
anlayan Kheiron da ölümsüzlüğü<br />
Prometheus'la değişerek ölmeyi yeğ görmüş<br />
(Kentauroi).<br />
Khimaira. İkisi de yeraltı yaratıktan olan<br />
Typhon'la Ekhidna'nın birleşmesinden Khimaira<br />
diye bir canavar doğar. Hesiodos onu<br />
şöyle anlatır (Theog. 318 vd.):<br />
Khimaira'yı da doğurdu Ekhidna,<br />
söndürülmez ateşi üfleyen Khimaira'yi,<br />
korkunç ve büyük, hızlı ve güçlü,<br />
bir yerine, üç kafalı Khimaira'yi:<br />
Biri azgın bakışlı aslan kafası,<br />
öteki keçi, öteki yılan, ejderha kafası<br />
Pegasos hakkından geldi bu Khimaira'mn<br />
koca yiğit Bellerophontes'le birlikte.<br />
Homeros aşağı yukarı Hesiodos gibi tanımladığı<br />
Khimaira'yı Bellerophontes efsanesine<br />
bağlar (Bellerophontes). Homeros'la Hesiodos'ta<br />
sözü geçmeyen bir anlatıma göre, Bellerophontes<br />
Khimaira'ya saldırmak için Pegasos<br />
atma binmekle kalmamış, kargısının<br />
ucuna (ya da kullandığı oklara) kurşun koymuş,<br />
canavarın ağızlarından fışkıran ateşle<br />
eriyen kurşunlar etini dağlayıp yakmış, korkunç<br />
ejderha da böylece can vermiş.<br />
Khimaira'mn bulunduğu yer Lykia'da Olympos<br />
(bugün Çıralı) kentinin arkasındaki Yanartaş<br />
diye gösterilir. Burada ilkçağda olduğu<br />
gibi bugün de dağdan doğal gazlar fışkırır ve<br />
bunlar kendiliğinden ya da bir kibritle tutuşturulup<br />
hiç durmadan yanar. Öyle ki dağda yer<br />
yer yanan ateş denizden bile gözüküp gemici<br />
lere kılavuz olurmuş. İlkçağ yazarları da Khimalra<br />
ateşini bilir, ne var ki yeri üstünde<br />
bir uygunluk yoktur anlattıklarında, Plinius'a<br />
göre, "mons Chimaera" Phaselis'e yakındır,<br />
Skylax'ın açıklaması gerçeğe daha uygundur:<br />
"Dionysias adası, Siderus limanı ve burnu;<br />
bunun üstünde, dağda Hephaistos mabedi ve<br />
topraktan kendiliğinden fışkıran büyük alev<br />
bulunmaktadır ki, hiçbir zaman sönmemektedir".<br />
Her iki yazar da doğal ateşin fışkırdığı<br />
yerde Hephaistos'a bir tapınak bulunduğunu<br />
söylemektedirler. Gerçekten de bugün orada<br />
yapı kalıntıları ve Hıristiyanlık çağına kadar<br />
uzanan bir tapınak yeri olduğunu gösteren<br />
yazıtlar bulunmaktadır.<br />
Khrysaor. Khrysaor, Gorgo'lardan Medusa'nın<br />
oğlu sayılır (Tab. 6). Doğumunu şöyle<br />
anlatır Hesiodos (Theog. 280 vd.):<br />
Perseus kestiği zaman kafasını<br />
Khrysaor'la Pegasos çıkıverdi kanından.<br />
Biri deniz kıyısında doğduğu için,<br />
öteki elinde altın kılıç tuttuğu için<br />
almışlardı Pegasos'la Khrysaor adlarını<br />
Khrysaor, Okeanos kızı Kallirhoe ile evlenir<br />
ve Geryoneus'u üretir. Kallirhoe'den Ekhkl<br />
na da doğar (Ekhidna).<br />
Khryscis. Troya savaşı bir kadın yüzünden<br />
çıkmıştır. Bu savaşta kadınlar önemli bir rol<br />
oynar. Hele ikisi, Helene'nin kaçırılmasından<br />
çok sonraki olayları canlandıran İlyada'da<br />
Helene'den de daha büyük bir yer tutarlar:<br />
Bunlar Khryseis'le Briseis'tir.<br />
Destan bir korku sahnesiyle açılır: Akha ordusu<br />
salgından kırılmaktadır. Neden? Akhalar<br />
Troya'yı kuşattıktan sonra yıllarca beklerler<br />
güçlü kentin surları önünde: Troya düşmez<br />
de düşmez. Bu sırada, Akhilleus başta<br />
olmak üzere, saldırgan Akhalar çapulculuk<br />
seferlerine girişerek talan etmeye uğraşırlar<br />
zengin Anadolu şehirlerini. Altın, tunç, demir,<br />
değerli silahlar almakla kalmazlar, yağma<br />
ettikleri şehirlerden seçkin kızlar, kadınlar<br />
da kaçırırlar. Yığın yığın mallar, sürü sürü'tutsaklar<br />
ortaya konup Akha yiğitleri arasında<br />
bölüşülür. En büyük pay her zaman krallar<br />
kralı Agamemnon'a gider. Troas bölgesine<br />
yaptığı bir çıkarmada Akhilleus Khryse kentinin<br />
Apollon rahibi Kryses'in kızı Khryseisi<br />
tutsak olarak almış, getirmiştir. Onu barakasında<br />
karisi gibi kullanır, giderek sever, ni