Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
İM KAMUS<br />
ağır bastı Hektor'un kara günü,<br />
kefe düştü, yuvarlandı Hades'e dek.<br />
Ecel gelip çatınca, hiçbir tanrının Zeus'un<br />
bile elinden bir şey gelmez. Burada Apollon<br />
tanrı Hektor'u korumaktan vazgeçmek zorunda<br />
kalır, Hektor her eylemiyle yavaş yavaş<br />
Ker'ine, yani eceline kavuşacaktır.<br />
Homeros ve Hesiodos'tan sonraki klasik<br />
çağda Ker'ler kendilerine özgü kişiliği yitirip<br />
Moira'larla karışır, kimi zaman Erinys'lerden<br />
güzel şeyleri bozan, kirleten bir çeşit kötü kader<br />
diye söz eder, onları böylece Harpya'lara<br />
benzetir. Halk geleneğinde Ker'lerin ölülerin<br />
ruhlarıyla bir tutulduğu, bunların kötülüğünden<br />
korunmak için onlara Anthesteria bayramlarında<br />
kurbanlar kesildiği görülür.<br />
Keramos. Atina'nın Kerameikos mahallesine<br />
adını veren efsanelik kişi. Dionysos'la Ariadne'nin<br />
oğlu sayılan Keramos, adından da<br />
anlaşıldığı gibi, çömlekçilik sanatının kurucusudur.<br />
Nitekim Kerameikos mahallesi gibi,<br />
Anadolu'da adını taşıyan bütün bölgeler (Kerme<br />
körfezinde Keramos - bugün Ören - şehri<br />
ve körfezin kendisi) seramik sanatının merkezleridir.<br />
Kerberos. Hades'in köpeği Kerberos, başka<br />
birkaç canavarla birlikte Typhon'la Ekhidna'dan<br />
dogmadır (Tab. 6) der Hesiodos (Theog.<br />
310 vd.):<br />
Ekhidna bir azgın canavar daha doğurmuş:<br />
Adı dile alınmaz Kerberos'u.<br />
Hades'in o tunç sesli, elli başlı,<br />
o aman vermez, yırtıcı köpeğini.<br />
Odysseus ölüler ülkesine gittiğinde onunla<br />
doğrudan doğruya karşılaşmaz, ama Herakles'in<br />
ruhu ona şöyle anlatır (Od. XI, 623 vd.):<br />
Bir ara buraya göndermişti beni o (yani<br />
Eurystheus),<br />
Kerberos köpeğini al getir, demişti,<br />
aklınca bu onun bana yüklediği en güç işti,<br />
ama ben köpeği alıp çıkarıverdim<br />
Hades'ten dışarı,<br />
fiermeias'la gök gözlü Atbene bana<br />
kılavuzluk etmişti.<br />
Herakles'in on ikinci işi sayılan bu başarısı<br />
efsanede eşsizdir (Herakles). Kerberos ölüler<br />
ülkesinin bekçisidir, görevi dirilerin içeriye<br />
girmesini ve bir girenin bir daha dışarıya çıkmasını<br />
önlemektir.<br />
Kerberos çokluk üç başlı - kimi anlatımda<br />
elli, ya da yüz kafalı - bir köpek olarak gösterilir.<br />
Kuyruğu kocaman bir yılandır, sırtında<br />
kara yılanlar dikilir. Bu korkunç hali ve Hades'in<br />
giriş kapısında zincirlerle bağlı olduğu<br />
yerden havlamalarıyla ölü ruhları dehşete düşürür.<br />
Vergilius'un "Aeneis" destanında Aeneas'ı<br />
yeraltına götüren Sibylla Kerberos köpeğine<br />
uyuşturucu bir besi atar da öyle girebilirler<br />
içeriye (Aen. VI, 417 vd.). Kerberos'u<br />
yalnız Orpheus büyüleyip yumuşatabilmiştir<br />
(Orpheus).<br />
Keroessa. Bizans'ın kurucusu Byzas'ın anası<br />
olan Keroessa, İo ile Zeus'un kızı sayılır.<br />
İo, "altın boynuz" diye anılan Halic'i geçtikten<br />
sonra, oracıkta bir kız çocuk doğurmuş<br />
ve çocuğa boynuzla ilgili (keras boynuz demek)<br />
bir isim verilmiş. Bu Nympha'nın yetiştirdiği<br />
Keroessa tanrı Poseidon'la sevişerek<br />
Byzas'ı doğurmuş. Byzas kral olduktan sonra<br />
Keroessa'nın başka bir oğlu kardeşine ve Bizanslılara<br />
karşı savaş açmış (Byzas).<br />
Kcto. Adı, Yunanca büyük deniz yaratıkları<br />
için kullanılan (ketos balina demek) Keto, Gaia'nın,<br />
Pontos, yani Toprağın Denizle birleşmesinden<br />
doğmuştur (Tab. 6). Aynı anadan<br />
ve babadan olan kardeşi Phorkys'le birleşerek<br />
önce Graia'ları ve Gorgo'ları doğurur<br />
(Graia, Gorgo), sonra, Hesiodos'a göre, bir<br />
de yılan meydana getirir. '<br />
Khaos. Yunan mitograflarının hepsine göre,<br />
dünya var olmadan önce khaos vardı.<br />
Khaos sözcüğü Yunanca açık, boş olmak anlamına<br />
gelen "khainein" fiilinden türeme olsa<br />
gerek. Khaos'tan boşluk, daha biçime girmemiş,<br />
varlığa kavuşmamış öğelerin karışımı<br />
anlaşıldığı aşağıdaki tanımlardan bellidir. Hesiodos<br />
Theogonia'nın başında şöyle anlatır<br />
Khaos'u (Theog. 116 vd.):<br />
Khaos'tu hepsinden önce var olan<br />
sonra geniş göğüslü Gaia, Ana Toprak,<br />
sürekli, sağlam tabanı bütün ölümsüzlerin,<br />
onlar ki tepelerinde otururlar karlı<br />
Olympos'un,<br />
ve yo! yol toprağın dibindeki karanlık<br />
Tartaros'la...