Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
kaynaklarda epik şiirin denir. Kimi efsaneye<br />
göre Kalliope Seiren'lerin, ozan Linos'un ya<br />
da Rhesos'un anasıdır (Linos, Rhesos).<br />
Kallîrhoe. Güzel akışlı anlamına gelen Kallirhoe<br />
birçok efsanelik kişilerin adıdır:<br />
(1) Okeanos'un, Tethys'in kızı Khysaor'la<br />
birleşmesinden iki canavar, Geryoneus'la Ekhidna<br />
doğar (Tab. 6).<br />
(2) Irmak tanrı Akheloos'un kızı. Alkmaion'la<br />
evlenir ve Akarnan'ı doğurur (Alkmaion,<br />
Akarnan).<br />
(3) Irmak tanrısı Skamandros'un kızı.<br />
Tros'la evlenerek Ilos, Assarakos ve Ganymedes'i<br />
doğurur (Tab. 17).<br />
(4) Libya kralı Lykos'un kızı. Bir efsaneye<br />
göre Troya savaşından sonra Diomedes'in<br />
gemisi fırtınaya uğrar ve Libya kıyılarına varır.<br />
Lykos onu Ares tanrıya kurban etmek ister,<br />
ama Diomedes'e gönül vermiş olan kızı<br />
yiğidi kurtarır. Kallirhoe, Diomedes'ten yüz<br />
görmeyince kendini asar (Lyfcosj.<br />
Kalydon. Kalydon avı (bkz. Meleagros).<br />
Kalypso. Odysseia'nın en sevimli kişilerinden<br />
Kalypso'yu bir gizem perdesi örter. Adı<br />
da öyle: Yunanca saklamak, gizlemek anlamına<br />
•gelen "kalyptein" fiilinden türeme. Saklı<br />
tanrıça mı, saklayan tanrıça mı demeli<br />
Odysseus'u, eşi Penelope'den sonra en çok<br />
seven bu kadına? Tanrıçalıgı da bir tuhaf,<br />
Homeros ona Olympos tanrıçalarının en büyüklerine<br />
verdiği "dia theaon" (yüce tanrıça,<br />
tanrıçaların yücesi) unvanını verir, öte yandan<br />
da bir nympha olduğunu söyler. Başka<br />
mythos yazarları, Atlas'la Pleione'nin kızı,<br />
yani Pleiad'ların biri olduğunu ileri sürerler,<br />
kimi de der ki güneş tanrı Helios'la Perseis'in<br />
kızıymış. Hiç önemi yok, Kalypso öyle kanlı<br />
canlı olarak karşımıza çıkar ki, kimin nesi olduğunu<br />
araştırmak aklımızdan bile geçmez.<br />
Nausikaa, Penelopeia, Andromakhe gibi Homeros'un<br />
yarattığı ölümsüz, unutulmaz kadın<br />
tiplerinden biridir.<br />
Odysseia'nın ilk dizelerinden şöyle tanıtılır<br />
bize (Od. I, 11 vd.):<br />
Ölüm uçurumundan kurtulanlar<br />
kurtulmuştu,<br />
savaştan ve denizden dönenler dönmüştü,<br />
bir Odysseus kavuşmamıştı yurduna ve<br />
karısına,<br />
oyuk mağaralarda alıkoymuştu onu<br />
Kalypso yüce tanrıça,<br />
yanıp tutuşuyordu, güzel peri, kocası olsun<br />
diye.<br />
Ama Odysseus yurduna özlem çekmektedir<br />
(Od.V, 151 vd.):<br />
Kıyıda oturur buldu (Kalypso) onu,<br />
boyuna gözyaşı akıyordu gözlerinden,<br />
tüketiyordu tatlı ömrünü, dönüşünü özleye<br />
öz leye,<br />
Nymphe'den hoşlanmıyordu artık o,<br />
İsteksiz uzanıyordu geceleri mağarada onun<br />
yanma.<br />
Gündüzleri kayalarda, kumsallarda yer<br />
bitirirdi kendini<br />
gözyaşları, hıçkırıklar, iniltilerle<br />
bakardı boyuna hasat vermez engine,<br />
bakardı iki gözü iki çeşme.<br />
Sonunda tanrılar acır Odysseus'a, Zeus<br />
Hermes'i buyruklarla gönderir Kalypso'ya.<br />
Haberci tanrı Ogygie adasında güzel perinin<br />
oturduğu mağaraya uçup gelir, gördüğü<br />
manzara şudur (Od. V, 55 vd.):<br />
Varınca ta uzaklardaki adaya,<br />
çıktı karaya menekşe rengi denizden,<br />
yürüdü, gitti koca mağaraya doğru,<br />
o mağarada güzel örgülü Nymphe<br />
otururdu.<br />
Buldu onu İçinde mağaranın.<br />
Kocaman bir ateş vardı ocakta,<br />
kokusu uzaklara yayılıyor, sarıyordu odayı<br />
çatır çatır yanan dağ servisinin, mazı<br />
ağacının.<br />
Kalypso içerde altın mekikle tezgâhına gide<br />
gele.<br />
Hermes Kalypso'ya Odysseus'u yurduna<br />
göndermesi gerektiğini söyleyince, yüce<br />
Nympha'nın ilk tepkisi öfke olur, tanrılara<br />
çatar kendisinin ölümlü bir erkekle sevişmesini<br />
kıskanıyorlar diye, ama sonra da Odysseus'a<br />
tanrıların kararını bildirir ve ona bir sal<br />
yapmasında yardım edip şöyle uğurlar sevgilisini<br />
(Od. V, 263 vd.):<br />
Kalypso uğurladı Odysseus'u adadan<br />
beşinci günü,<br />
onu yıkamış, urbalar giydirmişti güzel<br />
kokulu<br />
Bir tulum siyah şarap vermişti yanımı,