Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Helios dünyanın gözü sayılır, o her şeyi görür,<br />
örneğin Aphrodite ile Ares'in gizlice seviştiklerini<br />
(Od. VIII, 270), körlerin gözünü<br />
açar vb. (Orion).<br />
Helle. Çanakkale Boğazına adını veren Helle'nin<br />
efsanesi Argonaut'lar bölümünde anlatılmıştır<br />
(Argonaut'lar). Bir anlatıma göre<br />
Helle denize düştükten sonra tanrı Poseidon<br />
tarafından kurtarılmıştır. Poseidon Helle'yi<br />
sevmiş, onunla birleşerek üç çocuk anası<br />
yapmıştır onu.<br />
Hellen. Hellen'lerin, yani bütün Yunan ırk<br />
ve boylarının atası sayılan efsanelik kişi. Hellen,<br />
Deukalion'la Pyrrha'nın oğludur. Tufandan<br />
sonra Tesalya'ya yerleşir ve bir dağ<br />
nympha'sı olan Orseis'le evlenir. Doros,<br />
Ksuthos ve Aiolos diye üç oğlu olur, bunlar<br />
da Dor, Aiol, İon ve Akha boylarının ataları<br />
sayılır (Tab. 20).<br />
Hemera. Gündüzü ve gün ışığını simgeleyen<br />
Hemera, Khaos'tan çıkma Erebos'la<br />
Nyks'in, yani Gece'nin kızıdır. Aither (Esîr)<br />
ise onun kardeşidir. Hesiodos'a göre Nyks ile<br />
Hemera Tartaros'ta, yani yeraltında buluşurlar<br />
(Theog. 748 vd.)-.<br />
Orada buluşup selamladır Gece'y/e Gündüz<br />
tunçtan büyük eşiğe ayak basarken,<br />
Biri konağa girerken öteki çıkar,<br />
ikisi hiç bir arada olmaz içeride:<br />
Hep biri dışarıda, yeryüzünde,<br />
öteki içeride, çıkmayı beklemektedir.<br />
Biri ellerinde götürür ışığı<br />
sayısız gözlerine insanların,<br />
öteki Uyku'yu taşır kollarında,<br />
Ölüm 'ün kardeşi Uyku 'yu,<br />
sisli karanlığa bürülü belalı Gece.<br />
Hephaistos. (1) DOĞUŞU. Hephaistos, Zeus<br />
ile Hera'nın oğludur, ama bir efsaneye göre,<br />
Hera onu kendi kendine doğurmuştur<br />
(Tab. 5). Zeus'un Athena'yı kafasından çıkarmasını<br />
kıskanmış da, Hephaistos'u yaratmış.<br />
Hesiodos süreci şöyle-anlatır (Theog. 927<br />
vd.):<br />
Hera tanrıça kimseyle sevişmeden,<br />
yalnız öfkeden ve kocasına hıncından<br />
ünlü Hephaistos'u doğurdu kendi kendine.<br />
Ve Hephaistos en usta sanatçısı oldu<br />
gökler tanrısı Uranos torunlarının.<br />
(2) NİTELİĞİ. Hephaistos hem topaldır,<br />
hem çirkin. Bu niteliğiyle Olympos tanrıları<br />
arasında tektir, bu yüzden de hor görülür tanrılarca.<br />
Topallığının nedenini Ilyada'da kendi<br />
anlatır: Troya savaşı konusunda Zeus'la Hera<br />
arasında kopan bir kavgayı yatıştırmaya çalışır<br />
ve Hera'ya şöyle der (İl. I, 586 vd.):<br />
Aldırma anacığım, sık dişini, bağrına taş<br />
bas.<br />
Seni çok severim, görmek istemem dayak<br />
yediğini.<br />
Tepem atsa bile koşamam yardımına;<br />
ne yapayım, Olympos'luya karşı gelmek çok<br />
zor.<br />
Bir gün sana yardım etmek istedimdi hani,<br />
yakaladıydı beni bacağımdan,<br />
attıydı tanrısal eşikten aşağı,<br />
yuvarlandım gittiydim tam bir gün.<br />
Düştüydüm Lemnos adasına, batan günle,<br />
birazcık canım kalmıştı, ha çıktı ha çıkacak.<br />
Sintiler yerden kaldırdılardı orada beni.<br />
Ama Hephaistos aynı öyküyü başka türlü<br />
anlatır îlyada'nın bir başka bölümünde: Thetis<br />
oğlu Akhilleus için yeni silahlar istemeye<br />
gelince demirci tanrıdan, topallığı yüzünden<br />
anası Hera'dan neler çektiğini anlatır. Hera<br />
topal oğlundan utandığı için onu dokuz yıl<br />
Okeanos ırmağının yanında saklamıştı (İl.<br />
XVIII, 394 vd.).<br />
Hephaistos bunun öcünü anasından alır:<br />
İçine zincirler sakladığı bir taht yapıp, anasına<br />
gönderir, Hera da tahtın üstüne oturur,<br />
ama oturur oturmaz da zincirler onu kıskıvrak<br />
sarar, kurtulamaz bir daha. Olympos tanrıları<br />
Hephaistos'u çağırmak zorunda kalırlar.<br />
Dionysos'u gönderirler, şarap tanrı da<br />
Hephaistos'u bir eşeğe bindirip öyle getirir<br />
Olympos'a,<br />
Tanrılar ünlü topalı görünce kahkahayı<br />
atarlar (İl. I, 599):<br />
Kojtu durdu oradan oraya soluya soluya,<br />
tanrılarda gürül gürül bir kahkaha (coptu.<br />
Ama hiçbirinin elinden gelmeyen işler gelir<br />
Hephaistos'un elinden: Her türlü madeni işleyip<br />
olağanüstü güzellikte eserler yaratmasını<br />
başarır topal tanrı. Zeus'la Hera'nın yatak<br />
odası, Olympos tanrılarının evleri onun usta<br />
ellerinden çıkmadır. Thetis Hephaistos'un<br />
evine gelince, işliği şöyle tanımlanır demirci<br />
tanrının (İl. XVIII, 369 vd.):