Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
dıklarında Phineus Harpya'lardan kurtarılmasını<br />
dilemiş onlardan. Aralarında Boreasogulları<br />
Kalais ile Zetes vardı ve bilici olan Phineus<br />
Harpya'lann ancak Boreas'ın oğullarınca<br />
yakalanabileceklerini biliyordu. Bana karşılık,<br />
Boreasogulları Harpya'ları yakalayamazlarsa,<br />
kendileri ölecekti. Kovalamaca sırasında<br />
Harpya'lann biri Peloponez'de bir ırmağa<br />
düşer, öteki Ege denizinin bir adasına sığınır,<br />
ama tam yakalanacakken kız kardeşleri İris<br />
Boreasogullarının önüne geçer ve "Zeus'un<br />
hizmetçileri" Harpya'ları öldürmelerini önler.<br />
Buna karşılık Phineus'a rahat vermeye ve Girit'te<br />
bir mağaraya saklanıp bir daha görünmemeye<br />
söz verirler.<br />
Harpya'lar Pandareos efsanesinde de rol<br />
oynarlar (Pandareos).<br />
Bir efsaneye göre Harpya'lar rüzgâr tanrı<br />
Zephryros'la birleşip, Akhilleus'un ölümsüz<br />
atları Ksanthos'la Balios'u meydana getirmişler<br />
(Ksanthos, Balios).<br />
Hcbe. Hebe, Yunanca gençlik demektir. Zeus'la<br />
Hera'nın bu adı taşıyan kızları (Tab. 5)<br />
Olympos'ta eli her işe yatkın bir çeşit ev kızıdır.<br />
Asıl görevi tanrılara içki sunmaktır (İl. IV,<br />
1 vd.) :<br />
Tanrılar toplanmıştı Zeus'un çevresinde,<br />
altın avluda.<br />
Ulu Hebe tanrı balı döküyordu herbirine,<br />
onlarda Troya'lıların şehrine bakıyorlardı<br />
tepeden,<br />
kaldırıyorlardı altın tasları birbirlerinin<br />
şerefine.<br />
Ama İlyada'da onu Athena ile Hera'nın<br />
arabasını hazırlarken (İl. V, 722-731) ya da<br />
savaş dönüşü kardeşi Ares'i yıkarken (İl. V,<br />
905) görürüz. Daha sonraki kaynaklarda Hebe'nin<br />
nektar sunucusu olarak görevi Zeus'un<br />
kaçırdığı güzel delikanlı Ganymedes'e<br />
verilir (Ganymedes).<br />
Hebe'nin kendine özgü bir efsanesi yoktur,<br />
yalnız Herakles efsanesinde adı geçer: Güçlü<br />
yiğit öldükten sonra Olympos'a varıp ölümsüzlüğe<br />
kavuşunca Hebe ile evlendirilir.<br />
Hebe ile Herakles'in evlenmesi simgesel bir<br />
anlam taşıyan bir "hieros gamos", yani kutsal<br />
evlenmedir. Çokluk en büyük tanrılar arasında<br />
ve Anadolu'lu kaynaklarda görülen bu kutsal<br />
evlenme motifinden, Yunan efsanesinde<br />
pek önemli bir rol oynamayan Hebe'nin Yunan<br />
öncesi bir tanrıça olduğu sonucuna varılabilir.<br />
Hebe, Hitit yazıtlarında Hepa, Hepat<br />
ya da Hepatu diye adlandırılan büyük güneş<br />
tanrıça Arinna'nın Yunancalaştırılmış adı olsa<br />
gerek. Hitit yazıtlarında bu tanrıçaya "sedir<br />
ağaçlarının ülkesinde" tapınıldıgı belirtilir.<br />
Sedir ağaçlarının ülkesi Lübnan, Filistin'dir,<br />
Hepa-Hebe ise Tevrat'ta ilk insanın, yani<br />
Âdem'in eşi ve bütün insanların anası olarak<br />
gösterilen Havva'nın ta kendisidir. Bu bakımdan<br />
Hepa-Hebe ile Ana Tanrıça arasında<br />
doğrudan bir ilişki kurulabilir ve Hepa-Hebe<br />
adının Kybele'nin çeşitli adlarından biri olduğu<br />
anlaşılır (Kybele).<br />
Heilebie. Karia'da Kaunos şehri kralının kızı.<br />
Dolaylı olarak İo efsanesine adı karışır:<br />
Zeus İo'yu kaçırınca, babası İnakhos kızının<br />
taliplerinden Lyrkos'a İo'yu aramasını buyurur.<br />
Lyrkos dünyayı dolaşıp kızı bulamayınca,<br />
Argos'a boş dönmekten çekinir ve Karia'da<br />
Kaunos şehrine yerleşir. Orada kral kızı Heilebie<br />
ile evlenir. Çocuğu olmaz. Kocası kısırlığının<br />
nedenini anlamak için tanrı sözcüsüne<br />
başvurmak üzere Kaunos'tan ayrılır ve yolculuğu<br />
sırasında karısını aldatır. Kaunos kralı<br />
onu dönüşünde ülkeden kovmak ister, ama<br />
Heilebie kocasından yana çıkıp babasını alt<br />
etmesine yardım eder.<br />
Hekabe (Latince Hecuba). Hekabe Troya<br />
kralı Priamos'un karısı, Hektor, Paris, Kassandra<br />
ve daha birçok çocukların anasıdır<br />
(Tab. 16). Priamos Hektor'un ölüsünü geri<br />
almak için Akhilleus'un barakasına gittiğinde<br />
kraliçeyi on dokuz çocuğunun anası diye tanıtır<br />
(İl. XXVI, 492 vd.): ;<br />
Oysa benim bahtım ne kadar kara,<br />
yiğit oğullar yetiştirdim yaygın Troya'da,<br />
ama kalmadı bana onların hiçbiri.<br />
Geldiği gün Akhaoğulları buraya<br />
oğullarım vardı benim elli tane,<br />
on dokuzu bir ana karnından doğmuştu,<br />
ötekileri saray kadınları vermişti bana. .<br />
Hekabe ilkçağ yazınında doğurgan ve bahtsız<br />
ana tipini canlandırır. Homeros destanlarında<br />
beliren bu karakteri sonraları tragedyalarca<br />
daha da abartılmış ve Hekabe çocuklarını<br />
bir bir yitirdikten, korkunç yıkım ve lşkencelerine<br />
tanık olduktan sonra, gözü dönmüş,