Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
Azra Erhat – Mitoloji Sözlüğü
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Odysseia'daki Hades anlatımı:<br />
Homeros'un Hades anlatımı ilkçağ yazınının<br />
ilki ve en canlısıdır. Uzun bir süre büyücü<br />
Kirke tanrıçanın adasında kaldıktan sonra,<br />
Odysseus artık İthake'ye nasıl varabileceğini<br />
yeraltı ülkesinde bulunan bilici Teiresias'a<br />
sormak ister, Kirke de ona Hades ülkesine<br />
gitmenin yolunu gösterir (Od. X, 512 vd.):<br />
Geçtiğin zaman Okeanos'u geminle,<br />
orada Alçak Kıyı var ve Persephone'nin<br />
koruluğu,<br />
uzun uzun kavaklar göreceksin, kısır<br />
söğütler,<br />
derin anaforlu Okeanos'un kıpısında çek<br />
karaya gemini,<br />
sonra çık yola, Hades bataklarına doğru,<br />
orada Akheron, Pyriphlegeton veKokytos<br />
akar,<br />
Styks'ten gelen sular da dökülür oraya.<br />
Kirke'nin saydığı bu dört yeraltı ırmağına<br />
bir de Lethe katılır. Odysseus, Kirke'nin dediği<br />
gibi gemisiyle bütün bir gün gittikten sonra<br />
(Od. XI, 8 vd.):<br />
Güneş batarken ve kararırken tekmil yollar,<br />
vardık sınırlarına derin akışh Okeanos'un,<br />
oradadırKimmer'lerin ülkesi ve kenti,<br />
oldum olası bol sisle ve bulutlarla örtülü,<br />
parlak güneş onları ışınlarıyla.göremez<br />
hiçbir vakit,<br />
ne yükseldiği vakit yıldızlı göğe,<br />
ne de gökten toprağa döndüğü vakit.<br />
Öylece serili durur bir uğursuz gece<br />
bu zavallı ölülerin üstünde.<br />
Dünyanın kuzeybatı ucunda bulunduğu sanılan<br />
Hades ülkesinin ancak kapılarına varır<br />
Odysseus ve orada Kirke'nin buyruğuna uyarak<br />
bir çukur kazar, içine ballı süt, tatlı şarap,<br />
su ve un döker ve kurbanlar kesip kanlarını<br />
çukura damlatır, işte o sırada ölülerin ruhları<br />
büyük bir kalabalık halinde kan içmeye gelirler.<br />
Teiresias kan içtikten ve Odysseus'a geleceği<br />
açıkladıktan sonradır ki, öbür ruhlar da<br />
kandan paylarını alırlar. Bu Hades anlatımı -<br />
daha doğrusu bu kan içme töreni - başka hiçbir<br />
metinde söz konusu edilmediğine göre,<br />
Homeros'ta izi kalmış çok eski ve ilkel bir<br />
yeraltı tasarısının kalıntısı olsa gerek.<br />
Haimon. Bu adı taşıyan birçok efsanelik kişi<br />
k-r arasında en önemlisi, Thebai kralı Kreon'un<br />
oglu Halmon'dur. Sophokles'in "Anti-<br />
göne" adlı tragedyasında büyük bir rolü olan<br />
Haimon Antigone'nin nişanlısıdır. Kreon Antigone'yi<br />
mezara diri diri kapattıktan sonra<br />
Haimon kendini öldürür. Tragedyada Kreon'la<br />
Haimon arasında devlet yönetimi konusunda<br />
ilginç bir tartışma yer alır: Tek kişinin<br />
buyruğuna boyun eğmeyi yönetimin kaçınılmaz<br />
koşulu sayan Kreon'a karşın Haimon<br />
akıl ve sağduyuya dayanan halkoyunu savunur.<br />
Önem ve canlılığını bugün de yitirmemiş<br />
olan bu tartışmadan birkaç parçayı aşağıya<br />
alıyoruz (Çev. Güngör Dilmen):<br />
Kreon — Yakın akrabamın<br />
kanunsuz davranışlarına göz yumacak<br />
olursam<br />
başkaları büsbütün azar... Hayır,<br />
devlet kimi getirmişse başa ona boyun<br />
eğmek,<br />
küçük, büyük konularda ve haklı olsun<br />
olmasın,<br />
onu dinlemek gerekir. Yürekten<br />
söylüyorum şunu:<br />
İtaat etmesini bilen iyi yönetici olur ilerde,<br />
iyi başbuğ iyi yurttaştan yetişir...<br />
Anarşiden dahabüyük bir kötülük yoktur,<br />
devleti göçürür, ocakları söndürür.<br />
Anarşi parçalar müttefikleri,<br />
hazırlar kaçınılmaz bozgunu.<br />
Oysa buyruklara boyun eğmek güvenliğini<br />
sağlar çoğunluğun.<br />
Öyleyse kurulu düzeni destekleyelim<br />
ve hiçbir zaman kadına yenilmeyelim...<br />
Haimon — Tanrı/arın en büyük bağışı<br />
akıldır insanlara...<br />
Halkın gözünü yıldırmışsm, işitmek<br />
istemediğin sözler<br />
kulağına gelmiyor, ama gizliden gizliye<br />
konuşuyorlar,<br />
işitiyorum fısıltılarını, ülkede<br />
bu kıza acımayan yok, en haksız bir cezaya<br />
çarpıldı diye,<br />
oysa bütün kadınlar içinde en az layık böyle<br />
bir ölüme<br />
eyleminin ne soylu olduğu düşünülürse.<br />
Bu kız savaşta ö/en kardeşinin cesedini<br />
kurda, kuşa kaptırmamak için gömmüş<br />
onu,<br />
altın bir şeref tacı hak etmiştir bu kız,<br />
ölümü değil.<br />
Böyle karanlık söylentiler dolaşıyor<br />
kentte...<br />
Kreon — Şaşıyorum, bozguncuları el<br />
'- üstünde tutmak<br />
erdem sayılıyor demek?