Göçün 50. Yılında Avrupa'da Din Hizmetleri-2 - Diyanet İşleri ...
Göçün 50. Yılında Avrupa'da Din Hizmetleri-2 - Diyanet İşleri ...
Göçün 50. Yılında Avrupa'da Din Hizmetleri-2 - Diyanet İşleri ...
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
yerli yerine yerleştirmesidir. (b)<br />
İnsanların hikmeti ise varlıkların<br />
değerini anlaması, her sözü,<br />
işi ve davranışı yerli yerinde ve<br />
diğer insanların yararına olacak<br />
şeyler yapması, keşif ve icatlarda<br />
bulunması, sadece kendisine<br />
yarayacak şeyler değil, başkalarına<br />
da yarayacak eserler ortaya<br />
koymasıdır.<br />
Bu tanımların dışında hikmetin<br />
birçok tanımı yapılmıştır. Bunlardan<br />
bir kısmı şöyledir: “Hikmet;<br />
neyin doğru neyin yanlış<br />
olduğunu anlamaya yarayan<br />
derin ve yararlı bilgidir.” “Hikmet<br />
güzel ve doğru işlere yönelmek,<br />
sonucu iyilik olan işi yapmaktır.”<br />
“Hikmet, Kur’an ahlakına sahip<br />
olmaktır.” “Hikmet, Allah’ın<br />
emirlerini düşünmek ve onlara<br />
uymaktır.” “Hikmet doğru ve<br />
hızlı karar verebilmektir.” “Yaratılmışları<br />
bilmek ve iyi şeyler<br />
yapmaktır.”<br />
Güzel huy, herkesin faydasına<br />
olan hizmet, bir kötülüğü önlemek<br />
veya bir iyiliği elde etmek<br />
için yapılan faaliyetler, ibret ve<br />
ders almayı gerektiren söz ve<br />
öğütler, bir şeyin sırrını anlamaya<br />
yönelik çaba ve gayretler,<br />
takva ve Allah korkusu hikmet<br />
kelimesinin anlam sahasına<br />
dâhildir. (Hikmet kelimesinin anlamı için<br />
bk. Rağıb el-İsfehanî, el-Müfredat fî Garîbi’l-<br />
Kur’ân, İbn Manzûr, Lisânü’l-Arab ve Şerif<br />
Cürcânî, Kitâbü’t-Ta’rîfât h-k-m maddesi,<br />
Taberî, Kurtubî, Fahruddîn er-Razî, Hazin ve<br />
Hamdi Yazır, Bakara, 269 ayetinin tefsiri)<br />
Yukarıdaki tanımlardan hikmet<br />
kelimesinin üç farklı yorumu<br />
ortaya çıkmaktadır: (a) Faydalı<br />
amele götüren bilgi, (b) Bilgiye<br />
dayalı olarak ortaya konan faydalı<br />
amel, (c) İlimde ve amelde<br />
sağlamlık.<br />
İnsandaki hikmetin temeli,<br />
Allah’a iman edip O’nu tanımak<br />
ve O’na itaat etmek, Kurân ahlakıyla<br />
ahlaklanmak, her işinde<br />
doğru ve faydalı olanı yapmak;<br />
amacı ise kâinattaki düzenin<br />
sebep sonuç açısından işleyişini<br />
anlamaya çalışmaktır. Bunu yapabilmek<br />
için Allah vergisi olan<br />
aklın, iradenin ve yeteneklerin<br />
kullanılması gerekir.<br />
Yüce Allah, dilediğine hak ile<br />
batılı, şeytanî olanla rahmanî<br />
olanı anlayıp ayırt edebilecek ve<br />
ona göre doğru olanı yapabilecek,<br />
kötülüğü giderip iyiliği elde<br />
Allah’ın verdiği<br />
aklı şehvetlere ve<br />
şeytanın vesveselerine<br />
kaptıranlar, ne kendi<br />
iç dünyalarındaki<br />
ilhamları, ne de dış<br />
dünyada olup biten<br />
ibretli sahneleri<br />
düşünüp anlayamazlar,<br />
kavrayamazlar.<br />
edebilecek bir hikmet bahşeder.<br />
İnsan, şeytanî telkin ile rahmanî<br />
telkini anlayıp ayırt edebilmesi<br />
için, işin başlangıcında aklını<br />
ve düşüncesini uyanık tutması<br />
gerekir. Daha sonra bu hikmet,<br />
ilâhî feyzin de yardımı ile insanda<br />
bir meleke oluşturur. Böylece<br />
insan, Kur’an ahlakı ile ahlaklanır,<br />
pratik aklı gelişir, kuvvetlenir,<br />
bildiği ve yaptığı şeyler doğruluktan<br />
şaşmaz olur.<br />
Allah’ın verdiği aklı şehvetlere<br />
ve şeytanın vesveselerine<br />
kaptıranlar, ne kendi iç dünyalarındaki<br />
ilhamları, ne de dış<br />
dünyada olup biten ibretli sahneleri<br />
düşünüp anlayamazlar,<br />
kavrayamazlar. Zihinlerinde güç<br />
bulamazlar. Ya hiç düşünmezler<br />
veya düşünseler bile hatırala-<br />
rına dönüp göz atarken, neyin<br />
gerçek, neyin hayır olduğunu<br />
kestiremezler; çünkü hakkın ve<br />
hayrın alâmetlerini bilemezler,<br />
onu seçip belirleyemezler. Bunu<br />
yapamayınca da hikmet yolunda<br />
ilerleyemezler.<br />
Hikmete ermenin başlangıcı<br />
düşünce ve bilgidir. Salt düşünce<br />
ve bilgi hikmetin oluşması<br />
için yeterli değildir, düşünce<br />
ve bilginin eyleme dönüşmesi,<br />
eylemin doğru ve isabetli, yerli<br />
yerinde ve sağlam olması gerekir.<br />
Bundan dolayı, ilim ile ameli,<br />
hikmetin birer çeşidi değil, birer<br />
parçası olarak kabul etmek gerekir.<br />
Yani hikmet denilen şey,<br />
ya gerçek bilgi, ya doğru hareket<br />
değil; doğru bilgi ile doğru<br />
hareketin bütünüdür.<br />
Kur’an’da 20 defa geçen “hikmet”<br />
kelimesi; öğüt (Bakara, 231;<br />
Âl-i İmrân, 48), anlama ve bilme<br />
(Lokman, 12), Kur’an (Nahl, 125) ve<br />
Kur’an’ın yorumu (Bakara, 269),<br />
nübüvvet (Bakara, 251; Nisa, 54) ve<br />
sünnet (Bakara, 151, 231; Nisa, 113)<br />
anlamlarında kullanılmıştır.<br />
İsra suresinin “İşte bunlar,<br />
Rabbi’nin sana vahyettiği hikmetlerdendir”<br />
anlamındaki 39.<br />
ayetinde hikmet olan şeylere<br />
işaret edilmiştir. “Bunlar” işaret<br />
zamiri ile kastedilenler 22-37<br />
ayetlerde zikredilen emir ve<br />
yasaklardır: (a) Allah’tan başka<br />
ilah edinmemek, sadece Allah’a<br />
ibadet etmek (b) ana-babaya<br />
ihsanda bulunmak, onlara öf<br />
bile dememek, onları azarlamamak,<br />
onlara tatlı ve güzel söz<br />
söylemek, onlara merhametle<br />
muamele etmek, hayır dua<br />
etmek (c) akrabaya, yoksula<br />
ve yolda kalmış yolcuya iyilik<br />
ve yardım etmek, (ç) cimrilik<br />
ve israftan sakınmak, (d) çocukların<br />
hayatını korumak, (e)<br />
zinadan, fuhuştan kaçınmak, (f)<br />
Aralık 2011 - 152 53