NORNA-RAPPORTER 88 Binamn. Uppkomst, bildning, terminologi ...
NORNA-RAPPORTER 88 Binamn. Uppkomst, bildning, terminologi ...
NORNA-RAPPORTER 88 Binamn. Uppkomst, bildning, terminologi ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
152 Gudlaug Nedrelid<br />
nym, Aure på Sunnmøre. Vestenfor minner om at aura ogso er genitivform av<br />
eyrir, og omtalen i teksten kan tolkast slik at mannen var glad i pengar. Sjølv<br />
om toponymet rimelegvis er rette tolkingi i dette tilfellet (mannen er kjend frå<br />
fleire kjeldor), kan assosiasjonen til den andre mogelege tolkingi ha spelt med.<br />
(«Han heiter ikkje Øre-Pål for ingenting!»)<br />
3.2.1. Dyrenemningar<br />
Likevel treng me ikkje heilt avstå frå å laga underkategoriar, og ein relativt tydeleg<br />
underkategori er dyrenemne eller avleidingar til dyrenemne. Vestenfor<br />
(1991 s. 6) har funne 15–20 namn av denne typen i Sverresoga. Han har ikkje<br />
med Kufungr og Fliða i denne gruppa, han fylgjer Lind som forklarer Fliða<br />
som ‘sår, skråma’. 13 Þorleifur Hauksson (ÞH s. 81) peikar på at appellativet<br />
fliða er olbogeskjel på færøysk. Kufungr er sjøsnegl, dei to berarane er far og<br />
son, og Þorleifur meiner namnet er eit ordspel. Tanken er tiltalande, i so fall har<br />
me her eit døme på det Stemshaug (1984 s. 55) kallar tilnamn ved arv, «slik at<br />
det nye tilnamnet nok blir ‘nytt’, men innafor forestillingssfæren til det opphavlege<br />
namnet».<br />
Lind (Bin. sp. 306) har ogso tilnamnet til Ívarr Silki som dyrenemne, «Selki<br />
dimin. till ‘säl’ är utan tvivel den rätta namnformen», og det same har Þorleifur<br />
Hauksson, «Merking víðurnefnsins er selskópur eða lítill selur» (ÞH s.<br />
86). Vestenfor (1991 s. 10) meiner me ogso må ta stoffnamnet (silke) inn i<br />
diskusjonen, «Silki (…) var et verdifullt klesplagg som lett kunne merkes i<br />
den tida.» Silki/Selki er brukt som tilnamn på fleire berarar. Lind (Bin. sp.<br />
308) har Silki som oppslagsform og ‘Silke’ som tyding ved Jón Silki, men viser<br />
ogso der til Selki. Jón Silki kan vera den same som er kalla Jón Silkifuð<br />
på ein runepinne (sjå nedanfor), og i den samanhengen er havpattedyret truleg<br />
mindre aktuelt.<br />
Generelt må det seiast at dyrenemne på ein eller annan måte er samanlikningsnamn.<br />
Vestenfor (1991 s. 7) formulerer det slik: «Likeens vil en i dag som<br />
kalles rev for eksempel være en luring, ha et skøyeraktig drag over ansiktet eller<br />
være rødlett og slank i fjeset.» Men me kan sjeldan forklara kva trekk som<br />
har vore utslagsgjevande for namnsetjingi, og i mange tilfelle har sikkert fleire<br />
trekk spelt saman.<br />
3.2.2. «Utuktige» og «vulgære» tilnamn<br />
Her skal me venda attende til Áskell kuzsa eller kuza. Lind nemner ogso nyn.<br />
kusse ‘kalv’ som mogeleg tolking, men finn den mindre sannsynleg på grunn<br />
av skrivemåten. I Fritzner står kussa ‘Ko’, (…) «forekommer som Øgenavn:<br />
13 Lind Bin. sp. 84 f., sameleis i Fritzner 4 (tilleggsbandet), der det er vist til Lind Bin. NO 2 sp.<br />
1478 f. har flede som ‘stort sår der huda er flengd av’ (betydning III), men under flede II står tilvising<br />
til den færøyske betydningen av ordet, og som II,3 står ‘eit slags skjel, trul. flødeskjel, olbogeskjel’<br />
med belegg frå Sunnfjord.