NORNA-RAPPORTER 88 Binamn. Uppkomst, bildning, terminologi ...
NORNA-RAPPORTER 88 Binamn. Uppkomst, bildning, terminologi ...
NORNA-RAPPORTER 88 Binamn. Uppkomst, bildning, terminologi ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Nokre personlege tilnamn i Sverresoga 147<br />
havleg heimstad (stadnamn med eller utan preposisjon, og stadnamn som føreledd<br />
i samansetjingar), 3) tilnamn som fortel om slektskap (vanlege førenamnspatronym<br />
var likevel ikkje medtekne) og 4) titlar og yrkesnemningar.<br />
2.1. Avgrensingsproblem<br />
All kategorisering og klassifisering fører til avgrensingsproblem og drøfting av<br />
kva kategoriar dei ulike namni høyrer til i. I 2009a<br />
refererte eg den langvarige<br />
diskusjonen omkring Svína-Stefan og Svína-Peter, der føreleddet har vore tolka<br />
både som stadnamn (Svínoy på Færøyane) og som appellativ. Etter mi meining<br />
må toponymet avvisast (Nedrelid 2009a<br />
s. 716). Eg diskuterte ogso nokre<br />
namn (Jón Hein, Ásgeirr Hamarskalli, og Hagbarðr Muntari) der Vestenfor og<br />
eg har tolka delvis ulikt, og derfor sett dei i ulike kategoriar. Eksempli viser at<br />
kategoriseringi i seg sjølv inneber ei tolking.<br />
Ein problematisk type å setja i bås er tilnamn som fortel om bustad eller opphavleg<br />
heimstad, der stadnamnet går inn som føreledd i eit samansett namn, typen<br />
Hamarskalli. I 2009 plasserte eg desse i type 2, tilnamn danna av toponym.<br />
I den kategorien hadde eg då stadnamn i uendra form, stadnamn som styring i<br />
preposisjonsfrasar og stadnamn som føreledd i samansette tilnamn. Denne<br />
gongen har eg teke med tilnamn av typen Hamarskalli her, fordi der er namn<br />
som er interessante å diskutera i denne samanhengen. Kategoriseringi får lov å<br />
retta seg etter ærendet i dette tilfellet.<br />
3. Tilnamn som fortel om personlege eigenskapar<br />
Det er svært mange tilnamn av denne typen i Sverre-soga. Oddmund Vestenfor<br />
(1991 s. 9) har funne «mellom 120 og 130 namn som rører ved en åndelig eller<br />
kroppslig egenskap/-lyte, karakteriserer klede eller våpen brukt av personen,<br />
eller på annen måte viser tilbake på personen». Her er dei mange dyrenemningane<br />
medrekna. Vestenfor (a.a. s. 6 f.) har funne 15–20 tilnamn av denne typen.<br />
3.1. Materialsamling<br />
Til Saga-konferansen i 2009 sette eg opp ei materialsamling som bygde på<br />
registeret i Indrebøs utgåve av Sverris Saga, med visse tillegg (Nedrelid<br />
2009a<br />
s. 713 ff.). Ved å jamføra med registeret i Þorleifur Haukssons utgåve<br />
har eg vorte merksam på dei mange ulike variantar i dei forskjellige handskriftene,<br />
ein variasjon som ikkje kom fram då eg brukte Indrebøs utgåve,<br />
som berre gjev att Cod. AM 327 4o. Eitt døme på det er Áskell Tyza, som eg<br />
diskuterte i 2009. Det er ogso belagt som trýzza, ruza, kuza og tazza (ÞH s.<br />
157). Den store variasjonen gjer ikkje namnet mindre interessant, snarare<br />
tvert imot. Men det blir naudsynt å diskutera etymologiane, heller enn berre<br />
etymologien.