Nº 11
Nº 11
Nº 11
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
pedira, diciamos: -Douchas. Daquela, eses puntos<br />
sumábanse aos que xa acumulara o atacante,<br />
que continuaba o xogo procedendo a<br />
un novo saque. En cada quenda o xogador<br />
tería todas as oportunidades de ataque posibles,<br />
mentres non perdese quenda.<br />
A vez perdíase sempre nestas circunstancias:<br />
- Se che pillaban a billa no aire antes de tocar<br />
terra, xa fose no saque ou en calquera dos tres<br />
intentos de avance.<br />
- Cando o defensor, ao devolver a billa co brazo,<br />
conseguía que dera no palán, nas cepas, pasara<br />
por baixo ou ficara detida a unha distancia<br />
menor dun palán de calquera das pedras.<br />
- Se fallaba tres intentos de golpe seguidos, xa na<br />
saída, xa nos avances.<br />
- Cando a billa, logo dos tres avances, quedaba<br />
a menos dun palán de calquera das cepas.<br />
- Se o último golpe de avance se daba á rastreira.<br />
A rastreira producíase ao ir dar os golpes de avance<br />
sobre a bica da billa: se esta non brincaba e<br />
ou ben se chantaba na terra, ou avanzaba en<br />
horizontal á toneira, dicíase:¡Á rastreira! Daquela<br />
o defensor collía a billa coa man e levábaa ata<br />
as cepas, e alí dende a altura do bico, deixábaa<br />
caer procurando que quedase o máis arri-<br />
66<br />
mada ás pedras para amolar no posible o<br />
seguinte golpe de avance. Así é que se fallabas<br />
no último pau, realmente estabas perdido, e, na<br />
práctica dabámonos xa por eliminados.<br />
Xogabamos tamén con estoutras dúas regras: Se<br />
nalgún momento do xogo (fose por un burato,<br />
por un turrón, por unha beirarrúa) a billa quedaba<br />
de xeito tal que podías meter por debaixo<br />
dela o palán, dicíamos: ¡cóllelle! E daquela<br />
estábase autorizado para levantar á billa<br />
empurrando dende abaixo, o que era máis<br />
doado que atinar na bica e rematar na billa, e<br />
aseguraba unha tirada longa. E tamén, se conseguíamos<br />
dirixir a billa, no último avance, ata<br />
unha posición que xa fose por unha fonte,<br />
unha esquina, unha calexa ou unha árbore, e<br />
dende ela, e mirando en liña recta, non se<br />
dexergasen as cepas, diciamos: ¡Non se ven as<br />
cepas! ¡A acabar! E automaticamente gañábase<br />
o xogo, o chico ou a mota; pero non<br />
necesariamente a partida que se podía xogar<br />
a dous realitos (cincuenta céntimos) ou a peseta.<br />
Das Actividades<br />
A procura dos materiais foi a primeira necesidade<br />
de traballo que houbemos de encarar. Para os<br />
paláns e as billas fomos ao monte a cortar toxos<br />
axeitados en grosor, dereitura e tamaño, para<br />
ver de amosar aos alumnos o material tradicional<br />
empregado na facturación dos elementos<br />
do xogo da billarda. Das nosas razzias polas<br />
toxeiras de Moeche trouxemos unha brazada<br />
de bos toxos e unha manchea de rabuñadas.<br />
Visitamos tamén tendas de bricolaxe e carpinterías<br />
da zona buscando alternativas máis practicas<br />
e menos custosas. Atopamos que as ripas de<br />
faia ofrecen unha alternativa real que cumpre<br />
as expectativas que buscábamos: son duras,<br />
resistentes, homoxéneas e doadas de adquirir en<br />
prezo e cantidade. Parécenos que a posibilidade<br />
que ofrece o mercado, de solucionar a<br />
adquisición básica de material dun xeito urbano<br />
e industrializado, debe ser tida moi en conta se<br />
se quere difundir o xogo nos tempos que corren.<br />
A facturación dos materiais realizámola aproveitando<br />
as clases de plástica e pretecnoloxía, traballando<br />
cos alumnos e alumnas a facturación<br />
tradicional do xogo da billarda, dun xeito técnico<br />
moi similar ao que usarían os rapaces de hai<br />
cincuenta anos: pelar e limpar os toxos e facérmoslles<br />
as bicas ou extremos a billa. Para motivar<br />
aos rapaces e personalizar o seu traballo<br />
dun xeito creativo (e que puidesen sentir as<br />
ferramentas verdadeiramente coma súas) fixemos<br />
unhas mostras coloristas e atractivas que<br />
IDEA 2005