Nº 11
Nº 11
Nº 11
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
sistema operativo Linux. Este programa permítenos<br />
debuxar e medir ángulos de forma case<br />
inmediata, e grazas a el puidemos observar que<br />
moitos dos alumnos dun grupo de apoio de 3º<br />
da ESO e do programa de diversificación de 4º<br />
da ESO, cando tiñan que aumentar un ángulo<br />
aumentaban tamén a lonxitude do segmento, e<br />
cando tiñan que facelo máis pequeno diminuían<br />
tamén a lonxitude do segmento. O que fixemos<br />
para corrixir este erro conceptual, foi restrinxir<br />
a medida de ángulos a unha circunferencia,<br />
de tal xeito que non podían alongar nin<br />
acurtar o segmento co que medían o ángulo.<br />
Unha vez feito este traballo os alumnos estaban en<br />
posición de introducírense á aprendizaxe das<br />
coordenadas xeográficas: lonxitude e latitude.<br />
Aproveitamos esta parte para unha introducción<br />
á medida do tempo, ós movementos de rotación<br />
e translación da Terra e a repasarmos un pouco<br />
de Xeografía. Para desenvolver estes conceptos,<br />
traballamos directamente sobre o globo terráqueo,<br />
e apoiámonos tamén nas novas tecnoloxías,<br />
coa axuda do programa Xephem, co cal os<br />
alumnos podían saber a lonxitude e latitude dun<br />
lugar do globo terrestre con só levar o punteiro ata<br />
el. Con este programa ideamos unha actividade<br />
que motivou moito ós nosos alumnos, e que consistía<br />
en que un deles daba as coordenadas xeográficas<br />
dun lugar, e o resto dos alumnos competían<br />
por chegar primeiro co punteiro do rato á súa<br />
localización. Pero este programa deunos unha sorpresa<br />
a todos nós, xa que unha das nosas alumnas<br />
preguntounos qué significaban as cores negra e<br />
amarela que aparecían na pantalla, e decatámonos<br />
que nos dicían os lugares da Terra onde<br />
era noite e día, e a reflexión da rapaza foi a<br />
seguinte: "Entón aí arriba nunca hai día". A reflexión<br />
era correcta, xa que cando realizamos esta<br />
actividade era inverno, e no inverno o Sol encóntrase<br />
por debaixo do Ecuador, e hai zonas do<br />
hemisferio Norte que non son iluminadas pola súa<br />
luz. Esta situación serviunos para explicar o porqué<br />
das catro estacións.<br />
IDEA 2005<br />
Fig. 6. O día e a noite na Terra.<br />
Agora, o noso alumnado estaba en condicións de<br />
dar o seguinte paso, que sería a construcción<br />
da elipse do reloxo. Para a súa construcción utilizamos<br />
o método do xardineiro, colocando os<br />
extremos dunha corda de 12 m de lonxitude<br />
(coincidindo co eixo maior da elipse) nos focos<br />
da elipse, e trazamos a elipse tensando a corda.<br />
Fig. 7 e 8. Trazando a elipse.<br />
O seguinte paso foi o trazado do analema, que<br />
implicaba as funcións trigonométricas, pero<br />
tendo en conta que os grupos cos que estabamos<br />
a traballar eran un grupo de apoio de 3º da<br />
ESO e do programa de diversificación de 4º da<br />
ESO, decidimos facer o seguinte: Paulino deunos<br />
as coordenadas dos días 1, 10 e 20 de cada<br />
mes, para o trazado do Analema, e nós traballamos<br />
na aula o plano cartesiano e a representación<br />
de puntos no plano. Os eixos de coordenadas<br />
serían os eixos da elipse, coa orientación<br />
positiva no eixo Y cara o Norte e negativa cara<br />
o Sur, e no eixe X positiva cara o Leste e negativa<br />
cara o Oeste.<br />
Por último, só nos restaba marcarmos as horas, e<br />
aínda que se podía realizar por un método xeométrico,<br />
nós decidimos facelo de forma experimental,<br />
saíndo ó patio cos nosos alumnos ás horas<br />
en punto, colocándonos no analema no día<br />
correspondente, e marcando a hora na elipse no<br />
37