Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
oquince.gal A Coruña · Primavera de 2015<br />
7<br />
Opinión<br />
Natalia Balseiro<br />
Xestora cultural<br />
Mentres tanto<br />
Estíbaliz Espinosa<br />
Poeta<br />
Isto non hai<br />
quen o pare<br />
Pablo Gallego Picard<br />
Arquitecto<br />
Manifesto por unha<br />
idea de cidade<br />
Eu non sei o que quero, nunca o souben. Pero se o<br />
corpo vibra é que algo importante acontece. Nos<br />
últimos anos soñei con marchar lonxe, mais son de<br />
aquí e unha panda de bárbaros non van facer que<br />
marche.<br />
Despois de tanto soñar, comezaron a pasar cousas.<br />
Seguín moi de cerca o 15M con todas as súas<br />
implicacións. Foi unha auténtica revolución. Seguín<br />
a Ada Colau. Máis tarde souben que na Coruña se<br />
estaba a activar a Marea. E seguina tamén. Sorprendeume<br />
gratamente, vin os avances, a seriedade do<br />
traballo, a comunicación e a visibilidade, as posibilidades<br />
de participación, a apertura á crítica e as<br />
persoas implicadas. Os corpos estaban a disposición<br />
dos corpos, do proceso, a disposición da cidade, sen<br />
contemplacións nin personalismos. O corpo vibra,<br />
algo está a pasar.<br />
Pasou o tempo. Non podía asistir ás reunións; a<br />
conciliación é unha burla. Seguín o proceso a distancia.<br />
Un día convidáronme a unha xuntanza da<br />
Marea da Cultura. Alí vin persoas transformadas<br />
en cidadáns activos, nomeando as cousas, as necesidades,<br />
as dúbidas, as ideas, soñando xuntos unha<br />
cidade posible. Vin o que soñara, cheirei os corpos…<br />
outra vez vibrando. Estaba pasando algo.<br />
Ese día deixei de soñar e decateime que de súpeto<br />
chegastes vós, amigas e amigos, coñecidos, anónimos,<br />
cidadáns da Coruña, implicadas, comprometidas,<br />
currantes, valentes, mulleres e homes sen medo.<br />
Sabias, responsables, formadas e con experiencias<br />
diversas na xestión pública, na xestión privada e na<br />
autoxestión. Persoas con ética, afectadas pola vida<br />
igual ca min. Unha familia reunida á mesa con aspiracións<br />
de cambiar o rumbo, disposta a poñer as<br />
persoas no centro da acción política, deixando espazos<br />
para vivir, traballar, crear espazos para educar<br />
en igualdade, xerar contextos para que a cidade sexa<br />
un lugar para a vida das veciñas e os veciños da Coruña.<br />
Os corpos estaban a disposición<br />
dos corpos, do proceso, a disposición<br />
da cidade, sen contemplacións<br />
nin personalismos.<br />
Eu xa sei que corremos un risco, que sodes persoas<br />
sen experiencia na Administración, xente nova, sen<br />
experiencia política, que vides de lugares ben diferentes<br />
e que a moitos non vos coñezo, pero tamén<br />
sei que os que están non pensan na xente da cidade<br />
senón nos visitantes, nas empresas de Madrid, en<br />
construír dende arriba. Houbo moitos anos de especulación,<br />
de intereses que sobrevoaban as decisións<br />
de carácter local.<br />
Agora, amigas, soño con que sexades honestas e<br />
miredes polo ben común, sacrificando sempre aos<br />
que máis teñen e non aos que nada teñen que perder.<br />
A miña intuición e o meu corazón dinme que vos<br />
escoite, que vos apoie, que forme parte de vós, que<br />
poña o corpo en acción aínda que sexa dende a distancia.<br />
Dime que non podemos saber se se pode ou<br />
non ata que non probemos, non arrisquemos, non<br />
tomemos partido.<br />
Sedíame eu na illa de San... Antón, e cercáronmi as ondas.<br />
Que grandes son! Pero non estaba soa, estabas ti,<br />
vós, nós. Sedíamos nós. E fomos ficando sós. O mar, o<br />
barco e máis nós.<br />
E chegou a Marea.<br />
Este recanto do mundo no que nos tocou vivir é fin<br />
ou principio, segundo como interpretemos o mar. A<br />
nosa cidade, A Coruña, pode ter vocación xeolóxica de<br />
illa, pero non de illarse, e na Marea sóubose un desexo<br />
común: acabar con certos xeitos de facer —de desfacer—<br />
as cousas; e de aí sabemos que hai marea, como<br />
sabemos que hai uns frescos do pintor Urbano Lugrís,<br />
na rúa Olmos 25... unha cripta verde cunha banda no<br />
teito: «Hic habitat felicitas». Aquí habita a felicidade.<br />
Ai,si! Como facemos, Urbano? Onde hai que asinar?<br />
Como se abre paso o que ten que ser para que así sexa?<br />
Isto párese entre todas. Por iso<br />
non hai quen o pare.<br />
A natureza é preguiceira. Fará o que ten que facer<br />
da maneira máis económica que saiba. Sen dispendio.<br />
Sen gasto de enerxía. A matriz hexagonal dunha<br />
colmea é a forma máis eficiente de lograr resistencia<br />
sen peso. O líquido elástico dunha pompa de xabrón<br />
permite sempre que a tensión superficial se redistribúa.<br />
A forma máis económica. A máis transparente. A<br />
máis simple.<br />
Queremos artellar este ecosistema que é a vila na<br />
que habitamos igual que se artella a natureza: facendo<br />
o que ten que facer da maneira máis económica<br />
e eficiente posible. Sabemos que moitos concellos,<br />
como as torradas, caen sempre polo lado polo que se<br />
untan. Non é lei de Murphy: é lei da física.<br />
Unha organización humana esixe mecanismos de<br />
convivencia máis complexos ca unha pompa de xabrón.<br />
O mecanismo das mareas, da lúa, do devalo e<br />
a preamar, tamén é complexo. E aquí sopra vento de<br />
compoñente atlántica con forza 3 a 4, hai maruxíafortemaruxía,<br />
xente que quere abrirse a máis xente, incontables<br />
gota-a-gotas que fan Marea. E isto é o pico<br />
de iceberg dunha impoñente forza submariña que<br />
traballa ata as tantas, queima as cellas, deseña, dálle<br />
á neurona, renderiza, organiza, emociónase, argalla,<br />
retella, artella... que é unha arte.<br />
E hoxe podemos dicir non só que hai Marea, que habela<br />
haina: tamén que haberá. Haberá mareas e mareas.<br />
Mareas barriais, mareas humanas, mareas vivas<br />
e mareas que pasan Marolas. Mareas Pitas. Mareas<br />
que chegan para quedaren. Ou que dan paso a outras<br />
mareas. Confiamos nesta proposta nacida da cidade<br />
porque ten a marusía e o sabor de ir quedar, de inundar<br />
cun proxecto que non se pareza ao que xa hai pero<br />
que a todos nos soe, se cadra porque unha vez saímos<br />
do mar e levamos aínda o sal no corpo, nas bágoas, no<br />
suor, no líquido amniótico: é o proxecto do colectivo,<br />
dos nós comúns, de refacer e repensar a participación<br />
a un nivel tan básico como o municipal. Sabemos o<br />
que pasa cando non participamos: e non podemos<br />
perder o rumbo. Non podemos permitirnos tal luxo,<br />
non debemos permitirlles o luxo. A Marea é o arquipélago<br />
e é a constelación: unha chea de vontades a debuxar<br />
camiños, estratexias, denuncias. Solucións.<br />
Isto párese entre todas. Por iso non hai quen o pare.<br />
A cidade é aquel lugar onde se produce unha expresión<br />
indiscutible do público. Esta obviedade, implícita<br />
na propia definición de público/a (común dun<br />
pobo ou dunha cidade), convértese nun feito revelador<br />
cando lembramos a imposibilidade de que exista<br />
a combinación contraria: a cidade non pública. É<br />
dicir, se non hai espazo público non hai cidade.<br />
O que realmente permanece na cidade é o baleiro,<br />
ou polo menos así debería ser, o construído acompaña.<br />
Este feito, evidente tamén para calquera aldea<br />
ou vila, ten non obstante na cidade a diferenza fundamental<br />
dunha escala maior, que produce a correspondente<br />
concatenación sucesiva dos seus espazos.<br />
Esta proeza dá lugar a un feito propio e único da<br />
urbe: a creación dun ambiente propio, irrepetible e<br />
intransferible. O ambiente non so é ese espazo, senón<br />
a mestura complexa dos usos e costumes que<br />
a xeografía, o aire, as vistas e a interacción social<br />
completan. Se o espazo público non se usa este non<br />
existe, o seu sustento principal é o cidadán.<br />
O cidadán fai a cidade ao usala, pero tamén na<br />
lembranza. Esta atmosfera particular debe facerse<br />
sempre respectando os tempos da memoria, cousa<br />
distinta á historia, nin esta nin as fotos en branco<br />
e negro serven. Cando se recorre a elas, algo falla.<br />
Este ambiente recoñecible en todas e cada unha<br />
das grandes urbes dá sempre lugar a unha idea de<br />
cidade. Se hai unha idea de cidade non se necesita<br />
de ningunha normativa específica para definir que<br />
se é, ou se quere ser, xa que todo o mundo a comparte.<br />
Non hai nada máis expresivo do carácter público<br />
que ese sentimento xeral de saber a onde se vai. Para<br />
saber que se quere ser primeiro hai que saber que se<br />
é, e se non se pode polo menos saber que se era.<br />
Se hai unha idea de cidade non<br />
se necesita de ningunha normativa<br />
específica para definir que<br />
se é, ou se quere ser, xa que todo<br />
o mundo a comparte. Non hai<br />
nada máis expresivo do carácter<br />
público que ese sentimento<br />
xeral de saber a onde se vai.<br />
Non estaría de menos entender que a Cidade é ese<br />
lugar onde o cidadán desenvolve unha idea do público<br />
que (con sorte) avanza dunh xeito diferente<br />
ao resto, velaí a súa tremenda virtude e riqueza!<br />
Na Coruña o espazo público desparece, ou privatízase.<br />
Na Coruña a memoria construída recalifícase,<br />
e isto é a súa morte. Na Coruña o espazo baleiro<br />
non alcanza a todos, tápanse as vistas e o resto é<br />
dos coches, séguense a facer autoestradas en vez<br />
de rúas. Na Coruña non hai suficiente escala, o<br />
ambiente tamén son os seus veciños do leste e do<br />
sul. A Coruña debe ser vista mais dende fóra, non<br />
hai nada mais democrático que poder achergarse<br />
andando. En definitiva, teño a sensación que na<br />
Coruña non hai unha idea de cidade común, cada<br />
quen ten a que lle convén, esta cidade non lembra<br />
por igual, non é de seu.