Terras de O Carballiño - Asociación de Escritores en Lingua Galega
Terras de O Carballiño - Asociación de Escritores en Lingua Galega
Terras de O Carballiño - Asociación de Escritores en Lingua Galega
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Foi Emilia Pardo Bazán, con pazo <strong>en</strong> Santa Baia <strong>de</strong> Banga e casa gran<strong>de</strong> no<br />
<strong>Carballiño</strong>, qu<strong>en</strong> c<strong>en</strong>trou nestas terras a súa novela El cisne <strong>de</strong> Vilamorta <strong>en</strong><br />
1884. Vilamorta, así chamou a marquesa ao <strong>Carballiño</strong>, aparte do curioso troco<br />
<strong>de</strong> topónimos como El Bor<strong>de</strong> para o Ribeiro ou Avieiro para m<strong>en</strong>cionar os ríos<br />
Avia e Ar<strong>en</strong>teiro… E así <strong>de</strong>scribe a vila no seu primeiro capítulo:<br />
“El pueblo estaba, como qui<strong>en</strong> dice, a la vuelta. Blanqueaban, a la luz <strong>de</strong> la<br />
luna, las pare<strong>de</strong>s <strong>de</strong> sus primeras casas, y los sillares <strong>de</strong> algunas <strong>en</strong><br />
construcción, tapias, fuertecillos, cuadros <strong>de</strong> legumbre, ll<strong>en</strong>aban el espacio<br />
vacante <strong>en</strong>tre el pueblo y el pinar. Ensanchábase la s<strong>en</strong>da, <strong>de</strong>sembocando <strong>en</strong> el<br />
camino real, a cuyas orillas copudos castaños proyectaban manchones <strong>de</strong><br />
sombra. Dormía el pueblo, sin duda, pues ni se divisaban luces ni se oían los<br />
rumores y zumbidos que revelan la proximidad <strong>de</strong> las colm<strong>en</strong>as humanas.<br />
Realm<strong>en</strong>te, Vilamorta es una colm<strong>en</strong>a <strong>en</strong> miniatura, una villita mo<strong>de</strong>sta, cabeza<br />
<strong>de</strong> partido. No obstante, bañada por el resplandor <strong>de</strong>l romántico satélite, no le<br />
falta a Vilamorta cierta grandiosidad como <strong>de</strong> población importante, <strong>de</strong>bida a<br />
los nuevos edificios que, con arreglo al or<strong>de</strong>n arquitectónico peculiar <strong>de</strong> las<br />
grilleras, levanta a toda prisa un americano gallego, recién v<strong>en</strong>ido con provisión<br />
<strong>de</strong> c<strong>en</strong>t<strong>en</strong>es”.<br />
No resto das páxinas <strong>de</strong> El cisne <strong>de</strong> Vilamorta, a con<strong>de</strong>sa, <strong>de</strong>s<strong>de</strong> a súa<br />
perspectiva <strong>de</strong> alta fidalga, fai un preciso relato <strong>de</strong> como era O <strong>Carballiño</strong> <strong>de</strong><br />
finais do XIX, <strong>de</strong>tallando curiosos apuntam<strong>en</strong>tos sobre a activida<strong>de</strong> social e<br />
política dunha vila que consi<strong>de</strong>raba paradigma da vida provinciana galega do<br />
interior. Moitos dos edificios recollidos na novela aínda se conservan no<br />
<strong>Carballiño</strong> do século XXI, pese á implacable <strong>de</strong>sfeita urbanística promovida <strong>en</strong>tre<br />
finais dos anos ses<strong>en</strong>ta e comezos dos set<strong>en</strong>ta. Desapareceron as dúas boticas<br />
coas súas respectivas reboticas nas que se <strong>de</strong>s<strong>en</strong>volvían apaixonados<br />
parladoiros <strong>de</strong> t<strong>en</strong><strong>de</strong>ncias políticas <strong>en</strong>frontadas, pero consérvanse os soportais<br />
da “plaza consistorial”, tamén “el Ayuntami<strong>en</strong>to”, e naturalm<strong>en</strong>te mantéñ<strong>en</strong>se<br />
as festas patronais e mais as feiras, que dona Emilia pinta cos singulares trazos<br />
da súa prosa. Mesmo <strong>de</strong>scribe a tradición do globo do Setembro festeiro, pouco<br />
a pouco <strong>de</strong>saparecida. Qu<strong>en</strong> <strong>de</strong>sexe <strong>en</strong>chouparse do <strong>Carballiño</strong> do XIX, a<br />
con<strong>de</strong>sa é a principal cronista dun tempo ido, pero que aínda se po<strong>de</strong> revivir <strong>en</strong><br />
moitas das súas rúas e máis nos seus arredores, sobre todo cara a Banga e o seu<br />
pazo, felizm<strong>en</strong>te conservado.<br />
Outros persoeiros das letras. De Antón Losada a Paco Luís Bernár<strong>de</strong>z