Orden social e loucura en Galicia - Repositorio Institucional da USC ...
Orden social e loucura en Galicia - Repositorio Institucional da USC ...
Orden social e loucura en Galicia - Repositorio Institucional da USC ...
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
novo, é propoñer unha observación de ca<strong>da</strong> etnomedicina d<strong>en</strong>de un modelo cultural total 359 , tras un<br />
traballo de campo rigoroso.<br />
Ábrese <strong>en</strong>tón unha nova difer<strong>en</strong>za d<strong>en</strong>de a que observar. Fronte á medicina primitiva temos a<br />
“biomedicina”. Sería esta a medicina ou sistema médico propio do “mundo occid<strong>en</strong>tal”. A biomedicina é<br />
a medicina propia <strong>da</strong> cultura occid<strong>en</strong>tal, ci<strong>en</strong>tífica segundo os modelos de ci<strong>en</strong>cia vix<strong>en</strong>tes <strong>en</strong> occid<strong>en</strong>te.<br />
Biomedicina é polo tanto a contraparti<strong>da</strong> <strong>da</strong>s etnomedicinas ou folk medicinas 360 . Se ca<strong>da</strong> medicina é<br />
produto dunha cultura, <strong>en</strong>tón a cultura occid<strong>en</strong>tal, avanza<strong>da</strong>, non primitiva, branca, non negra, non<br />
subxectiva e obxectiva, é tamén relativa á súa socie<strong>da</strong>de. Na literatura de antropoloxía médica xorde esta<br />
forma de observación, cun amplo “éxito mediático” 361 <strong>en</strong>gadido. A socie<strong>da</strong>de difer<strong>en</strong>cia<strong>da</strong><br />
funcionalm<strong>en</strong>te nunha crec<strong>en</strong>te complexi<strong>da</strong>de ofrece así un paradoxo no súa auto observación. Ca<strong>da</strong><br />
cultura t<strong>en</strong> a súa medicina, polo tanto o sistema <strong>social</strong> global t<strong>en</strong> a súa etnomedicina 362 .<br />
Fronte a as medicina locais con significado cultural, os antropólogos critican á biomedicina polo seu<br />
exceso de institucionalización, a súa fría obxectivi<strong>da</strong>de. O seu esquecem<strong>en</strong>to <strong>en</strong> definitiva <strong>da</strong><br />
experi<strong>en</strong>cia subxectiva de estar <strong>en</strong>fermo. A biomedicina é burocrática, está profesionalizar e contribúe a<br />
“medicalizar” to<strong>da</strong> experi<strong>en</strong>cia local (“auténtica”) de <strong>en</strong>fermar 363 . Os dous polos <strong>da</strong> difer<strong>en</strong>za fúnd<strong>en</strong>se<br />
neste elem<strong>en</strong>to <strong>da</strong> semántica <strong>da</strong> antropoloxía médica para permitila observación “crítica” do sistema<br />
médico <strong>da</strong> socie<strong>da</strong>de contemporánea d<strong>en</strong>de a antropoloxía médica.<br />
60's: Illness / Disease / sickness.<br />
Na literatura teórica dos set<strong>en</strong>ta 364 , e na d<strong>en</strong>omina<strong>da</strong> antropoloxía filosófica cristiá f<strong>en</strong>om<strong>en</strong>ológica<br />
de médicos como Laín Entralgo 365 , manexábase unha distinción <strong>en</strong>tre dous planos <strong>da</strong> <strong>en</strong>fermi<strong>da</strong>de.<br />
Primeiro, difer<strong>en</strong>ciábase o nivel biolóxico de esta, Fábrega 366 ou Kleinman 367 (1980) id<strong>en</strong>tificábano<br />
como disease 368 . Un segundo plano, abandonado, alégase, pola biomedicina, é a illness. Este<br />
correspondíase coa expresión dos síntomas e do sufrim<strong>en</strong>to <strong>en</strong> ca<strong>da</strong> cultura. Ca<strong>da</strong> <strong>en</strong>fermi<strong>da</strong>de biolóxica<br />
tiña o seu “equival<strong>en</strong>te” <strong>en</strong> ca<strong>da</strong> cultura. Como Fábrega, Kleinman e Laín eran médicos, estes conceptos<br />
estaban “medicalizados” 369 .<br />
359 Así os conceptos de "auto normal" e "auto patolóxico" defin<strong>en</strong> formas culturais acepta<strong>da</strong>s de estar <strong>en</strong>fermo ou san, m<strong>en</strong>tres que a "hetero<br />
normali<strong>da</strong>de" e a "hetero patoloxía" serían formas desvia<strong>da</strong>s de saúde /<strong>en</strong>fermi<strong>da</strong>de respecto a un todo cultural (Ackerknecht 1985, Comelles<br />
1993).<br />
360 Tamén aplicable ao concepto de sistema médico usado d<strong>en</strong>de a antropoloxía, <strong>en</strong>tre outros por Kleinmann (1995).<br />
361 Este concepto úsase hoxe <strong>en</strong> día nas normativas legais (Proxecto de lei de cali<strong>da</strong>de sanitaria <strong>da</strong> Xunta), pr<strong>en</strong>sa e nos plans estratéxicos <strong>da</strong><br />
Conselleria de sani<strong>da</strong>de (2005).<br />
362 "Biomedicine (Western sci<strong>en</strong>tific medicine ás a cultural construct): Modern western medicine has ás a basic theoretical viewpoint the idea<br />
that the human body is a machine composed of differ<strong>en</strong>t systems and parts. A healthy body is a well-functioning machine; a sick or injured<br />
body is a machine in need of repair, either mechanical repair, or combined treatm<strong>en</strong>t to eliminate pathog<strong>en</strong>s which are causing harm. The basic<br />
curative framework of Western medicine involves the use of chemical therapy, either ingested or injected, and mechanical correction, through<br />
surgery or mechanical devices to alter positioning or function. Prev<strong>en</strong>tive medicine deals with ways to prev<strong>en</strong>t the body-machine from breaking<br />
down, and how to keep it immune to pathog<strong>en</strong>s. The main differ<strong>en</strong>ce betwe<strong>en</strong> traditional Chinese medicine and modern Western medicine is<br />
one of analytical perspective. Traditional Chinese medicine sees each pati<strong>en</strong>t ás a unique individual in a specific <strong>social</strong>-familial milieu;<br />
prev<strong>en</strong>tion and treatm<strong>en</strong>t is tailored accordingly to each individual. Western medicine sees a "disease" or a "case" whose parameters are<br />
mechanical and/or pathological, and the practitioner does basic treatm<strong>en</strong>t on those stan<strong>da</strong>rdized parameters. Western medicine does not<br />
consider the pati<strong>en</strong>t ás an individual, nor does it consider the <strong>social</strong>-familial milieu to be of major importance" Torres (1995), na análise como<br />
tese pres<strong>en</strong>tado sobre a Acupuntura na costa oeste do pacífico, incluiase esta definición de biomedicina no glosario.<br />
363 Kleinman 1995.<br />
364 Comelles 1997.<br />
365 Lain Entralgo (1987). Enmarcado na psiquiatría típica do Franquismo <strong>en</strong> España (véxase González Duró 2008).<br />
366 Fabrega (1972, 19874) difer<strong>en</strong>cia <strong>en</strong>tre disease (patoloxía biolóxica etic) e illness (aflición folk, emic) s<strong>en</strong> abandonar o criterio biomédico.<br />
367 Kleinman 1980.<br />
368 Comelles 1997.<br />
369 Comelles 1997.<br />
~ 94 ~