Orden social e loucura en Galicia - Repositorio Institucional da USC ...
Orden social e loucura en Galicia - Repositorio Institucional da USC ...
Orden social e loucura en Galicia - Repositorio Institucional da USC ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
patróns nos que construese a normali<strong>da</strong>de sexual 310 <strong>en</strong> ca<strong>da</strong> cultura, nunha complexa intersección <strong>en</strong>tre a<br />
bioloxía e a cultura 311 . Estas teses forman parte hoxe <strong>en</strong> día <strong>da</strong> semántica <strong>da</strong> ci<strong>en</strong>cia <strong>da</strong> socie<strong>da</strong>de.<br />
Cultura, simbolismo e cognición.<br />
Ward Good<strong>en</strong>ough (1919- ) nun artigo de 1954 definiu con precisión unha idea que formaba xa<br />
parte <strong>da</strong> semántica antropolóxica 312 : a cultura só existe na m<strong>en</strong>te dos individuos. A súa proposta<br />
d<strong>en</strong>ominouse Etnoci<strong>en</strong>cia ou Nova Etnografía, e busca describir as clasificacións nativas mediante<br />
análises lingüísticas detalla<strong>da</strong>s. A.F.C. Wallace (1923- ) uso o concepto de mazeway 313 para referirse ao<br />
mapa cognitivo que ca<strong>da</strong> persoa apr<strong>en</strong>de na súa cultura. Proporciónalle os roles sociais e as pautas de<br />
comportam<strong>en</strong>to culturalm<strong>en</strong>te aceptado.<br />
O concepto de cognición (do latín: cognoscere, “coñecer) provén <strong>da</strong> psicoloxía, e fai refer<strong>en</strong>cia á<br />
facultade de procesar información a partir <strong>da</strong> percepción, o coñecem<strong>en</strong>to adquirido e características<br />
subxectivas que permit<strong>en</strong> seleccionar e valorar certos aspectos <strong>en</strong> detrim<strong>en</strong>to doutros 314 . A d<strong>en</strong>omina<strong>da</strong><br />
Antropoloxía cognitiva xerou innumerables <strong>da</strong>tos sobre como os procesos cognitivos son moldeados<br />
pola cultura. Clifford Geertz 315 (1926-2006), David Schneider 316 (1918-1995), Victor Turner 317 (1920-<br />
1983) e Mary Douglas 318 (1921-2007) recoll<strong>en</strong> este imaxinario <strong>en</strong>marcándoo na análise de distintos<br />
campos <strong>da</strong> Antropoloxía, achegando d<strong>en</strong>de os anos 60 análises <strong>en</strong> torno ao simbolismo como<br />
aglutinador dos modelos cognitivos. Edmund Leach (1910-1989) na súa obra de 1978 Cultura e<br />
comunicación 319 sistematizalas aportacións <strong>da</strong> Antropoloxía lingüística <strong>en</strong> torno ao concepto de<br />
comunicación 320 : o antropólogo debe descodificala comunicación simbólica de ca<strong>da</strong> cultura para<br />
trasmitirla nunha descrición ci<strong>en</strong>tífica.<br />
Cultura e ecoloxía: materialismo.<br />
Lelie A. White (1900-1975) def<strong>en</strong>deu unha postura materialista, herdeira <strong>da</strong>s formulacións de K.<br />
Marx, Engels e Sp<strong>en</strong>cer 321 . White fixo esta def<strong>en</strong>sa nos EE.UU. <strong>da</strong> caza de bruxas comunista. White<br />
afirmou que ca<strong>da</strong> cultura evoluciona ao aum<strong>en</strong>tar a <strong>en</strong>erxía produci<strong>da</strong> por persoa e ano 322 ou mellorar a<br />
efici<strong>en</strong>cia produtiva. Ao aum<strong>en</strong>tar a <strong>en</strong>erxía e a súa efici<strong>en</strong>cia, a complexi<strong>da</strong>de e especialización <strong>social</strong><br />
multiplícase <strong>en</strong> loita coa <strong>en</strong>tropía do contorno ecolóxico. Julian Steward (1902-1972) perfilou a<br />
distinción de White ao buscar regulari<strong>da</strong>des nas a<strong>da</strong>ptacións culturais <strong>en</strong> difer<strong>en</strong>tes medios ecolóxicos, á<br />
310 Mead 1928, 1930, 1935.<br />
311 Lonxe <strong>da</strong> validez ci<strong>en</strong>tífico obxectiva <strong>da</strong>s dúas formulacións, que as obras de R. Fortune, John Whitting ou A.J. Hallowell int<strong>en</strong>taron<br />
probar, as formulacións de Mead e B<strong>en</strong>edict convertéronse <strong>en</strong> parte <strong>da</strong> semántica coa que a antropoloxía definese como ci<strong>en</strong>cia e deféndese<br />
para a creación de nichos académicos e económicos específicos.<br />
312 Durkheim 1982 (1912) xa falaba de taxonomías como cosmovisións, s<strong>en</strong> o matiz individual asignado por Good<strong>en</strong>ough.<br />
313 Mazeway sería un mapa cognitivo labiríntico, unha palabra inglesa de difícil tradución: Wallace 1963: 27; Velasco 2005: 429.<br />
314 Enciclopedia Británica 1998.<br />
315 Pola súa influ<strong>en</strong>cia na Antropoloxía posmoderna falaremos con máis detalle deste autor nun mom<strong>en</strong>to.<br />
316 Schneider 1984 criticou duram<strong>en</strong>te a antropoloxía do par<strong>en</strong>tesco: os <strong>da</strong>tos biolóxicos do par<strong>en</strong>tesco repres<strong>en</strong>tan algo máis que un feito, son<br />
símbolos de soli<strong>da</strong>rie<strong>da</strong>de e confianza. Os antropólogos usaron o que d<strong>en</strong>ominou o Dogma <strong>da</strong> uni<strong>da</strong>de x<strong>en</strong>ealóxica <strong>da</strong> humani<strong>da</strong>de asignando<br />
valor biolóxico á reprodución s<strong>en</strong> a análise cultural necesaria para compr<strong>en</strong>der ca<strong>da</strong> terminoloxía e a súa armazón <strong>social</strong> de par<strong>en</strong>tes (Aranzadi<br />
Martínez 2004).<br />
317 Turner 1980 analiza os procesos simbólicos dos rituais de paso na cultura ndembu africana.<br />
318 Douglas 1966, 1970 analizou como dos límites físicos están cargados de simbolismo cultural: unha porta nunha casa, ou unha prohibición<br />
alim<strong>en</strong>ticia son límites simbólicos mantidos culturalm<strong>en</strong>te.<br />
319 E na súa lectura crítica do funcionalismo británico: Leach 1971.<br />
320 "a cultura comunica, a mesma interconexión complexa dos acontecem<strong>en</strong>tos culturais transmite información aos que participan nestes<br />
acontecem<strong>en</strong>tos" (Leach 1978: 2).<br />
321 E <strong>da</strong>s obras de C.D. Forde 1963 (1934) na súa "xeografía humana".<br />
322 D<strong>en</strong>ominouna a Lei básica <strong>da</strong> evolución cultural (White 1942, 1983).<br />
~ 89 ~