Orden social e loucura en Galicia - Repositorio Institucional da USC ...
Orden social e loucura en Galicia - Repositorio Institucional da USC ...
Orden social e loucura en Galicia - Repositorio Institucional da USC ...
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
<strong>en</strong>fermi<strong>da</strong>de m<strong>en</strong>tal no sistema <strong>social</strong> contemporáneo 251 . A d<strong>en</strong>omina<strong>da</strong> Reforma psiquiátrica coincide<br />
<strong>en</strong> España no tempo coa esta racionalización empresarial dos servizos médicos 252 : a psiquiatría<br />
comunitaria é polo tanto o “novo concepto reformador” aglutinador de elem<strong>en</strong>tos contraditorios de<br />
s<strong>en</strong>tido como a antipsiquiatría, a psiquiatría biolóxica e o managed care co peche dos manicomios.<br />
2<br />
Tres EMG: Esquizofr<strong>en</strong>ia, Enfermi<strong>da</strong>de Bipolar e Depresión.<br />
Tras este percorrido pola semántica do sistema médico no sistema <strong>social</strong>, agora xa<br />
podemos delimitar un dos conceptos clave <strong>da</strong> nosa tese: a Enfermi<strong>da</strong>de M<strong>en</strong>tal Grave. Nesta<br />
primeira parte teórica definímolo provisionalm<strong>en</strong>te, pois só na segun<strong>da</strong> parte se poderá<br />
compr<strong>en</strong>der a súa complexi<strong>da</strong>de ao <strong>en</strong>trelazalos coa historia <strong>da</strong>s institucións <strong>da</strong> <strong>loucura</strong> <strong>en</strong> <strong>Galicia</strong>, e<br />
coas biografías dos implicados.<br />
As clasificacións psiquiátricas cita<strong>da</strong>s inclú<strong>en</strong> un grande número de Enfermi<strong>da</strong>des M<strong>en</strong>tais (EM). Na<br />
nosa investigación c<strong>en</strong>trámonos nas que d<strong>en</strong>ominamos graves por tres razóns <strong>en</strong>trelaza<strong>da</strong>s. Son graves<br />
por tres razóns <strong>en</strong>trecruza<strong>da</strong>s <strong>en</strong>tre si. Primeiro, debido á súa gran incid<strong>en</strong>cia demográfica nas<br />
poboacións. Segundo, pola súa visibili<strong>da</strong>de <strong>social</strong>, unha vez que aparec<strong>en</strong> a mira<strong>da</strong> céntrase nelas<br />
esquec<strong>en</strong>do outros aspectos. Finalm<strong>en</strong>te, son graves t<strong>en</strong>do <strong>en</strong> conta a desestruturación nas vi<strong>da</strong>s <strong>da</strong>s<br />
persoas a qu<strong>en</strong> lles afecta, tanto o “<strong>en</strong>fermo” como as súas redes sociais. De moitos dos outros<br />
diagnósticos psiquiátricos, m<strong>en</strong>os graves, fomos recoll<strong>en</strong>do tamén <strong>da</strong>tos, como se pode observar nos<br />
apéndices, pero to<strong>da</strong> a nosa investigación está construí<strong>da</strong> sobre tres trastornos graves detectados pola<br />
psiquiatría biomédica. Tralo percorrido realizado neste capítulo é o mom<strong>en</strong>to de deternos e delimitar que<br />
<strong>en</strong>t<strong>en</strong>demos por Enfermi<strong>da</strong>de M<strong>en</strong>tal Grave (EMG) nesta tese. Adoptamos a mira<strong>da</strong> <strong>da</strong> psiquiatría<br />
biomédica <strong>da</strong> que vimos estu<strong>da</strong>ndo a súa semántica 253 .<br />
A EMG leva consigo un elem<strong>en</strong>to difícil de describir no papel. Referímonos á súa persist<strong>en</strong>cia e o<br />
seu des<strong>en</strong>volvem<strong>en</strong>to ao longo do tempo. Os trazos que imos delimitar agora carec<strong>en</strong> de s<strong>en</strong>tido s<strong>en</strong> ser<br />
referidos co tempo dunha historia dunha persoa concreta. Ningún dos diagnosticados cunha EMG t<strong>en</strong><br />
unha historia cunha cura tras dous meses de tratam<strong>en</strong>to. Ningún. As súas historias, antes e despois do<br />
diagnóstico cunha EMG, persist<strong>en</strong> durante anos. Ese percorrido, esa carrera moral será descrita máis<br />
adiante. Aquí ofrecemos o conxunto de síntomas e signos aglutinados <strong>en</strong> tres etiquetas diagnósticas.<br />
Un segundo elem<strong>en</strong>to a ter <strong>en</strong> conta é unha decisión previa que todo psiquiatra debe tomar antes de<br />
diagnosticar unha EMG. O primeiro que fai un psiquiatra é descartar to<strong>da</strong> posible causa orgánica para<br />
os síntomas pres<strong>en</strong>tes nun paci<strong>en</strong>te. Os tumores, os altos niveis de hormonas (proced<strong>en</strong>tes <strong>da</strong> tiroide, por<br />
exemplo), intoxicacións por diversas substancias, etc. descártanse mediante placas, TACs ou analíticas<br />
251 Lazarus 1996; Esquerdo Amora 1996.<br />
252 García González 1978; García-Espino 1998; Montero Gómez 1996; Pérez 2006.<br />
253 Usamos unha serie de manuais de psiquiatría ao longo <strong>da</strong> tese que se pod<strong>en</strong> consult<strong>en</strong> na bibliografía. Especificam<strong>en</strong>te para to<strong>da</strong> esta sección<br />
utilizamos os seguintes. Psiquiatria <strong>en</strong> xeral: APA DSM 1987, 1992, 2005; OMS ICE 1976, 1992; Hahn-Albers-Reist 2008; Kaplan 1989;<br />
Haber 1983; Freedman-Kaplan 1980; Vallejo Ruiloba 1991; Aggleton 1995; Pribram-Ramírez 1995. Sobre a Esquizofr<strong>en</strong>ia: Torrey 1988;<br />
Gottesman 1997. Sobre os Trastornos do humor e a Depresión Maior: Barondes 1999; Solomon 2003; Whybrow 1998, 2005. Sobre a<br />
Enfermi<strong>da</strong>de Bipolar: Mondimore 1999; Retamal 2001; R<strong>en</strong>duelles 1990; Torrey-Knabe 2002; Torrey-Browler-Taylor 1994; Redfield 1990,<br />
1994, 2004; Vieta 1999. Ademais consúlt<strong>en</strong>se nos apéndices sobre bibliografía <strong>da</strong>s biografias e autobiografias de paci<strong>en</strong>tes, familiares e<br />
xestores <strong>da</strong> EMG para <strong>en</strong>t<strong>en</strong>der <strong>en</strong> s<strong>en</strong>tido completo o resumo <strong>da</strong>s tres EMG pres<strong>en</strong>ta<strong>da</strong>s aquí. Non citamos tampouco todos os manuais de<br />
autoaxu<strong>da</strong> para familiares e <strong>en</strong>fermos utilizados que pod<strong>en</strong> tamén consultarse na bibliografía final.<br />
~ 76 ~