Orden social e loucura en Galicia - Repositorio Institucional da USC ...
Orden social e loucura en Galicia - Repositorio Institucional da USC ...
Orden social e loucura en Galicia - Repositorio Institucional da USC ...
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
desigual<strong>da</strong>de se produce baseándose no territorio, a evolución é cara a unha forma de difer<strong>en</strong>ciación que<br />
Luhmann d<strong>en</strong>omina difer<strong>en</strong>ciación c<strong>en</strong>tro / periferia. Cando esta desigual<strong>da</strong>de fai primar a par<strong>en</strong>tela<br />
aparece a d<strong>en</strong>omina<strong>da</strong> difer<strong>en</strong>ciación por estratos. Posto que ambas se parec<strong>en</strong> detémonos só nesta<br />
segun<strong>da</strong>, s<strong>en</strong>do o que diremos válido para as dúas.<br />
Difer<strong>en</strong>ciación <strong>social</strong> <strong>en</strong> estam<strong>en</strong>tos ou estratos: a escritura e a impr<strong>en</strong>ta.<br />
Coa difer<strong>en</strong>ciación <strong>en</strong> estratos temos unha clara desigual<strong>da</strong>de dos sistemas parciais 114 . Dous bos<br />
exemplos son as castas <strong>da</strong> India, e a socie<strong>da</strong>de estam<strong>en</strong>tal <strong>da</strong> I<strong>da</strong>de Media Europea. Con esta<br />
difer<strong>en</strong>ciación aparece a nobreza, que pechase aos estratos definidos como inferiores 115 . A estratificación<br />
implica distribución desigual de recursos e <strong>da</strong>s oportuni<strong>da</strong>des de comunicación. Nobreza e pobo común<br />
diferéncianse, e internam<strong>en</strong>te xord<strong>en</strong> estratos difer<strong>en</strong>tes. Agora todo o que sucede <strong>social</strong>m<strong>en</strong>te fai<br />
refer<strong>en</strong>cia ao rango, to<strong>da</strong> comunicación se ori<strong>en</strong>ta sobre a desigual<strong>da</strong>de ou igual<strong>da</strong>de de rango. Ao<br />
interior de ca<strong>da</strong> estrato, existe igual<strong>da</strong>de, pero <strong>en</strong>tre ca<strong>da</strong> rango impera a desigual<strong>da</strong>de. O grao de<br />
difer<strong>en</strong>ciación <strong>social</strong> increm<strong>en</strong>touse e polo tanto a complexi<strong>da</strong>de. A escritura primeiro e a impr<strong>en</strong>ta<br />
despois poñ<strong>en</strong> <strong>en</strong> mans do estrato superior as posibili<strong>da</strong>des de auto describirse. A capaci<strong>da</strong>de de superar<br />
as interaccións cara a cara dá lugar ás organizacións, institucións sociais que organizan decisións de<br />
forma xerárquica. É o estrato superior o que auto define e xustifica a desigual<strong>da</strong>de que o constitúe.<br />
Luhmann <strong>en</strong>t<strong>en</strong>de que este sistema é altam<strong>en</strong>te inestable, pois require unha grande <strong>en</strong>erxía para<br />
auto-perpetuar se. Por iso na Europa Medieval empezan a difer<strong>en</strong>ciarse sistemas sociais por funcións,<br />
non por estratos. A banca que aparece nas ci<strong>da</strong>des e os gremios <strong>da</strong>rá lugar ao sistema parcial <strong>da</strong><br />
economía. Os difer<strong>en</strong>tes señores feu<strong>da</strong>is xeras<strong>en</strong> por evolución <strong>da</strong> complexi<strong>da</strong>de o sistema político. E así<br />
con todos e ca<strong>da</strong> un dos sistemas parciais que se irán difer<strong>en</strong>ciando pola súa función ao interior do que<br />
Luhmann d<strong>en</strong>omina sistema socie<strong>da</strong>de.<br />
Difer<strong>en</strong>ciación funcional: o sistema socie<strong>da</strong>de e os seus sistemas parciais.<br />
A característica es<strong>en</strong>cial <strong>da</strong> difer<strong>en</strong>ciación por funcións é, como tantas cousas <strong>en</strong> Luhmann,<br />
contraditoria. Luhmann afirma que os sistemas de funcións son iguais na súa desigual<strong>da</strong>de 116 . Fronte á<br />
socie<strong>da</strong>de segm<strong>en</strong>ta<strong>da</strong> onde os subsistemas eran iguais, e a socie<strong>da</strong>de estratifica<strong>da</strong> onde primaba a<br />
desigual<strong>da</strong>de, Luhmann afirma que na nosa socie<strong>da</strong>de difer<strong>en</strong>cia<strong>da</strong> por funcións os sistemas parciais son<br />
desiguais pola súa función, pola función que ca<strong>da</strong> un deles especializouse <strong>en</strong> des<strong>en</strong>volver e que os<br />
xerou 117 . Se antes tiñamos estratos sociais, un c<strong>en</strong>tro e unha periferia ou un conxunto de castas ou<br />
segm<strong>en</strong>tos, agora a socie<strong>da</strong>de foise difer<strong>en</strong>ciando internam<strong>en</strong>te grazas ás funcións dos seus sistemas.<br />
Os principais sistemas parciais, internos á socie<strong>da</strong>de, son: o sistema político, o sistema económico, o<br />
sistema xurídico, o sistema <strong>da</strong> ci<strong>en</strong>cia, o sistema educativo, as familias, o sistema médico, o sistema arte<br />
e o sistema relixión. Ca<strong>da</strong> un t<strong>en</strong> unha función que o foi xerando e des<strong>en</strong>volveu de modo autónomo. A<br />
comunicación fun<strong>da</strong>m<strong>en</strong>tal <strong>da</strong> socie<strong>da</strong>de estrutúrase agora <strong>en</strong> torno a estas funcións, e non hai<br />
comunicación sobre o sistema como un todo, a súa complexi<strong>da</strong>de faino imposible.<br />
114 Luhmann 2007 (1997): 486.<br />
115 Corsi-Esposito-Baraldi 1996 (1991): 60.<br />
116 Luhmann 2007 (1997): 486.<br />
117 Corsi-Esposito-Baraldi 1996 (1991): 61 e ss.<br />
~ 45 ~