Orden social e loucura en Galicia - Repositorio Institucional da USC ...
Orden social e loucura en Galicia - Repositorio Institucional da USC ...
Orden social e loucura en Galicia - Repositorio Institucional da USC ...
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
A evolución dos sistemas sociais: cara á socie<strong>da</strong>de funcionalm<strong>en</strong>te difer<strong>en</strong>cia<strong>da</strong>.<br />
O terceiro tipo de sistemas apuntado por Luhmann son os sistemas sociais, ademais <strong>da</strong>s interaccións<br />
e as organizacións. Ent<strong>en</strong>delo seu s<strong>en</strong>tido na súa socioloxía esixe falar de evolución e cambio. A teoría<br />
<strong>da</strong> evolución fun<strong>da</strong>méntase nun concepto xa tratado: o concepto de difer<strong>en</strong>za. A teoría <strong>da</strong> evolución<br />
<strong>en</strong>gádese no noso percorrido á teoría de sistema. Luhmann constrúe a súa teoría <strong>da</strong> evolución <strong>social</strong><br />
como unha teoría <strong>da</strong> crec<strong>en</strong>te complexi<strong>da</strong>de <strong>da</strong> comunicación. A evolución é para Luhmann o triunfo <strong>da</strong><br />
difer<strong>en</strong>za 91 , coa súa teoría Luhmann dá conta <strong>da</strong> improbabili<strong>da</strong>de <strong>da</strong> orde. Por iso introduce unha<br />
concepción <strong>da</strong> evolución que p<strong>en</strong>sa a socie<strong>da</strong>de como un produto <strong>da</strong> implantación do improbable no<br />
tempo grazas á variación, a selección e a estabilización.<br />
Inspirado <strong>en</strong> El orig<strong>en</strong> de las especies 92 para Luhmann a evolución é o éxito do difer<strong>en</strong>te. Nas<br />
difer<strong>en</strong>zas causais, non nas difer<strong>en</strong>zas froito do azar e <strong>da</strong> influ<strong>en</strong>cia do contorno sobre os sistemas está a<br />
crave. Pero con esta afirmación non somos fieis, se cabe, á radicali<strong>da</strong>de <strong>da</strong> formulación de Luhmann,<br />
porque por motivos de exposición deixamos a súa teoría <strong>da</strong> evolución ata agora. Luhmann non <strong>en</strong>t<strong>en</strong>de o<br />
seu concepto de sistema separado <strong>da</strong> evolución: un sistema é necesariam<strong>en</strong>te evolución. Un sistema non<br />
é, ontológicam<strong>en</strong>te unha es<strong>en</strong>cia inmutable. A evolución é propiam<strong>en</strong>te o sistema. A súa teoría, como se<br />
acusou <strong>en</strong> moitos casos á de Parsons, non é estática. Luhmann introduce d<strong>en</strong>de o inicio a evolución.<br />
Pero “a teoría <strong>da</strong> evolución non é teoría do progreso” 93 . Para Luhmann a teoría <strong>da</strong> evolución é unha<br />
forma de analizar o imprevisible. Evolucionar é mu<strong>da</strong>r azarosam<strong>en</strong>te <strong>en</strong> función dun sistema de<br />
replicación e os seus erros. O impredicible e o sorpr<strong>en</strong>d<strong>en</strong>te son as claves <strong>da</strong> evolución. Falar de<br />
progreso ao falar de evolución é adoptar unha perspectiva que describe o cambio d<strong>en</strong>de o propio<br />
cambio, s<strong>en</strong> <strong>en</strong>t<strong>en</strong>delo. Porque evolucionar non é mellorar, é só establecer unha difer<strong>en</strong>za nunha cadea<br />
de repeticións predefini<strong>da</strong>. Por iso o que d<strong>en</strong>de unha teoría sociolóxica debe estu<strong>da</strong>rse é como nace a<br />
improbabili<strong>da</strong>de ao longo <strong>da</strong> evolución.<br />
“Debe polo tanto abandonarse a idea de que as estruturas son algo estable” 94 . Socialm<strong>en</strong>te<br />
transmítese a s<strong>en</strong>sación de estabili<strong>da</strong>de, de que as cousas e as estruturas perduran no tempo. Dise: a<br />
familia sempre foi así, a esquizofr<strong>en</strong>ia é unha <strong>en</strong>fermi<strong>da</strong>de cerebral, ou a matanza do porco é no San<br />
Mariño. Como o saber xerado <strong>social</strong>m<strong>en</strong>te, a chama<strong>da</strong> cultura, é un mecanismo de perpetuación do<br />
sistema <strong>social</strong>: “a cultura impide reflexionar que podería facerse <strong>en</strong> lugar do acostumado A insist<strong>en</strong>cia<br />
<strong>social</strong> na perman<strong>en</strong>cia <strong>da</strong>s estruturas é só síntoma do cambio irremediable que xera o propio int<strong>en</strong>to de<br />
mantelas. Evolución é pois sinónimo de sistema <strong>social</strong> para Luhmann.<br />
Facer teoría <strong>da</strong> evolución non é tampouco xerar predicións. As predicións son comunicacións<br />
xera<strong>da</strong>s polo sistema <strong>social</strong> para int<strong>en</strong>tar dirixir a evolución, como profecías que se fan cumprir a si<br />
mesmas, pero “a evolución está sempre e por doquier” 95 . A evolución débese á evolución e é imposible<br />
predicila, pois é por definición un cambio non predicible.<br />
91 Izuzquiza 1990: 183.<br />
92 Darwin 1989 (1859).<br />
93 Luhmann 2007 (1997): 337.<br />
94 Luhmann 2007 (1997): 339.<br />
95 Luhmann 2007 (1997): 340.<br />
~ 41 ~